Matthew 4:1-11 in Polish

Ewangelia według świętego Mateusza 4:1-11

Selected reading

Verses 1-11 of Matthew 4 tell of the temptation of Jesus: kuszenie Jezusa, and of the appearance of the devil (diabeł) to Him. The reader will find this passage reproduced below in Polish, version Biblia Tysiąclecia, and translated into English according unto the same Polish. The English renderings of the Polish are the same as those wherefor precedents were set in the study related to the books of Moses, except in the case of Polish vocabulary appearing for the first time, in which case the precedent is set here.

Should the reader wish to study Polish from the basics with full language commentary, he is invited to begin his study at Rdz 1. He may visit Biblia Tysiąclecia to read Ewangelia wg św. Mateusza 4 in its entirety. An archived version of the chapter is found here.


1 Wtedy Duch wyprowadził Jezusa na pustynię, aby był kuszony przez diabła.

Wtedy Duch (then the Spirit) wyprowadził Jezusa (brought forth Jesus) na pustynię (into the desert), aby był kuszony (that He might be tempted) przez diabła (by the devil).

Then the Spirit brought forth Jesus into the desert, that He might be tempted by the devil.

Vocabulary: wtedy (then), duch (m., spirit), wyprowadzić (pf., to bring forth), Jezus (m., Jesus), pustynia (f., desert), kusić (impf., to tempt), przez (by), diabeł (m., devil).

Notes: The Polish for desert is the feminine pustynia; whereas the locative na pustyni means in the desert (situation), the accusative na pustynię means into the desert (movement). As for the imperfective kusić, this means to tempt, whence kuszony (tempted) and kuszenie (tempting, temptation). Kuszenie Jezusa means the temptation of Jesus.

2 A gdy przepościł czterdzieści dni i czterdzieści nocy, odczuł w końcu głód.

A gdy (and when) przepościł (He had fasted) czterdzieści dni (forty days) i czterdzieści nocy (and forty nights), odczuł w końcu głód (He at last felt hunger).

And when He had fasted forty days and forty nights, He at last felt hunger.

Vocabulary: gdy (when), przepościć (pf., to fast {some time}), czterdzieści (forty), dzień (m., day), noc (f., night), odczuć (pf., to feel), koniec (m., end), w końcu (at last), głód (m., hunger).

Notes: Czterdzieści is followed by the genitive plural: czterdzieści dni (forty days); czterdzieści nocy (forty nights).

3 Wtedy przystąpił kusiciel i rzekł do Niego: «Jeśli jesteś Synem Bożym, powiedz, żeby te kamienie stały się chlebem».

Wtedy przystąpił kusiciel (then the tempter approached) i rzekł (and said) do Niego (unto Him): «Jeśli jesteś Synem Bożym (if Thou be the Son of God), powiedz (say thou), żeby te kamienie (that these stones) stały się chlebem» (should become bread).

Then the tempter approached and said unto Him: ‘If Thou be the Son of God, say thou that these stones should become bread’.

Vocabulary: wtedy (then), przystąpić (pf., to approach), kusiciel (m., tempter), rzec (pf., to say), jeśli (if), syn (son), boży (godly), powiedzieć (pf., to say), kamień (m., stone), stać się (pf., to become), chleb (m., bread).

Notes: The masculine noun kusiciel (tempter) is, of course, related to the verb kusić met with at the first verse. Syn Boży: literally, the Godly Son, boży being an adjective; traditionally rendered in English the Son of God. Synem Bożym is in instrumental position, as is chlebem; this use of the instrumental may be likened to as or in function of.

4 Lecz On mu odparł: «Napisane jest: Nie samym chlebem żyje człowiek, lecz każdym słowem, które pochodzi z ust Bożych».

Lecz On (but He) mu odparł (retorted unto him): «Napisane jest (it is written): Nie samym chlebem (not by bread alone) żyje człowiek (liveth man), lecz każdym słowem (but by each word), które pochodzi (which proceedeth) z ust Bożych» (from the mouth of God).

But He retorted unto him: ‘It is written: Not by bread alone liveth man, but by each word which proceedeth from the mouth of God’.

Vocabulary: lecz (but), odeprzeć (pf., to retort), napisać (pf., to write), sam (alone), chleb (m., bread), żyć (impf., to live), człowiek (m., man), każdy (each), słowo (n., word), pochodzić (impf., to proceed), usta (pl., mouth), boży (godly).

Notes: The use of the instrumental in samym chlebem (by bread alone) and każdym słowem (by each word) is rendered in English through the use of by. The Polish for mouth is the plural noun usta, which is found employed in this verse alongside the adjective boży; the Polish z ust Bożych translates literally as from the Godly mouth, which is to say, from the mouth of God. Napisane jest […]: see Księga Powtórzonego Prawa 8:3.

5 Wtedy wziął Go diabeł do Miasta Świętego, postawił na narożniku świątyni

Wtedy wziął Go diabeł (then the devil took Him) do Miasta Świętego (unto the Holy City), postawił (and set {Him}) na narożniku świątyni (on the corner of the temple)

Then the devil took Him unto the Holy City and set Him on the corner of the temple

Vocabulary: wtedy (then), wziąć (pf., to take), diabeł (m., devil), miasto (n., city), święty (holy), postawić (pf., to set), narożnik (m., corner), świątynia (f., temple).

Notes: Following the Polish preposition do, employed is the genitive: do Miasta Świętego (unto the Holy City).

6 i rzekł Mu: «Jeśli jesteś Synem Bożym, rzuć się w dół, jest przecież napisane: Aniołom swoim rozkaże o tobie, a na rękach nosić cię będą, byś przypadkiem nie uraził swej nogi o kamień».

i rzekł Mu (and said unto Him): «Jeśli jesteś Synem Bożym (if Thou be the Son of God), rzuć się w dół (cast Thyself down), jest przecież napisane (it is after all written): Aniołom swoim rozkaże (His angels will He order) o tobie (concerning thee), a na rękach (and on {their} hands) nosić cię będą (will they be bearing thee), byś przypadkiem nie uraził (that thou should not by any chance hurt) swej nogi o kamień» (thy foot against a stone).

and said unto Him: ‘If Thou be the Son of God, cast Thyself down; it is after all written: His angels will He order concerning thee, and on their hands will they be bearing thee, that thou should not by any chance hurt thy foot against a stone’.

Vocabulary: rzec (pf., to say), syn (m., son), boży (godly), rzuć się (pf., to cast oneself), w dół (down), przecież (after all), napisać (pf., to write), anioł (m., angel), rozkazać (pf., to order), ręka (f., hand), nosić (impf., to bear), przypadek (m., chance), urazić (pf., to hurt), noga (f., foot), kamień (m., stone).

Notes: Aniołom swoim is dative in position; literally, unto His angels. Regarding the instrumental Synem Bożym, see the notes at the third verse. Jest przecież napisane […]: see Księga Psalmów 91:11-12.

7 Odrzekł mu Jezus: «Ale jest napisane także: Nie będziesz wystawiał na próbę Pana, Boga swego».

Odrzekł mu Jezus (Jesus responded unto him): «Ale jest napisane także (but it is also written): Nie będziesz wystawiał na próbę (thou shalt not be putting forth unto the proof) Pana, Boga swego» (the Lord thy God).

Jesus responded unto him: ‘But it is also written: Thou shalt not be putting forth unto the proof the Lord thy God’.

Vocabulary: odrzec (pf., to respond), Jezus (m., Jesus), ale (but), napisać (pf., to write), także (also), wystawiać (impf., to put forth), próba (f., proof), Pan (m., Lord), Bóg (m., God).

Notes: Ale jest napisane także […]: see Księga Powtórzonego Prawa 6:16.

8 Jeszcze raz wziął Go diabeł na bardzo wysoką górę, pokazał Mu wszystkie królestwa świata oraz ich przepych

Jeszcze raz (one time yet) wziął Go diabeł (the devil took Him) na bardzo wysoką górę (onto a very high mountain), pokazał Mu wszystkie królestwa świata (showed him all the kingdoms of the world) oraz ich przepych (and their splendour)

One time yet, the devil took Him onto a very high mountain, showed him all the kingdoms of the world and their splendour

Vocabulary: jeszcze (yet), raz (m., one time), wziąć (pf., to take), diabeł (m., devil), bardzo (very), wysoki (high), góra (f., mountain), pokazać (pf., to show), wszystek (all), królestwo (n., kingdom), świat (m., world), przepych (m., splendour).

Notes: The Polish na bardzo wysoką górę employs the accusative to convey the sense of movement (onto a very high mountain).

9 i rzekł do Niego: «Dam Ci to wszystko, jeśli upadniesz i oddasz mi pokłon».

i rzekł do Niego (and said unto Him): «Dam Ci to wszystko (I shall give Thee all this), jeśli upadniesz (if Thou will fall down) i oddasz mi pokłon» (and will render me obeisance).

and said unto Him: ‘I shall give Thee all this, if Thou will fall down and will render me obeisance’.

Vocabulary: rzec (pf., to say), dać (pf., to give), wszystko (n., all), jeśli (if), upaść (pf., to fall {down}), oddać (impf., to render), pokłon (m., obeisance).

10 Na to odrzekł mu Jezus: «Idź precz, szatanie! Jest bowiem napisane: Panu, Bogu swemu, będziesz oddawał pokłon i Jemu samemu służyć będziesz».

Na to (at this) odrzekł mu Jezus (Jesus responded unto him): «Idź precz, szatanie! (go thou away, Satan!). Jest bowiem napisane (for it is written): Panu, Bogu swemu (unto the Lord thy God), będziesz oddawał pokłon (shalt thou be rendering obeisance) i Jemu samemu służyć będziesz» (and Him alone shalt thou be serving).

At this Jesus responded unto him: ‘Go thou away, Satan! For it is written: Unto the Lord thy God shalt thou be rendering obeisance, and Him alone shalt thou be serving’.

Vocabulary: odrzec (pf., to respond), Jezus (m., Jesus), iść (impf., to go), precz (away), szatan (m., Satan), bowiem (for), napisać (impf., to write), Pan (m., Lord), Bóg (m., God), oddawać (impf., to render), pokłon (m., obeisance), sam (alone), służyć (impf., to serve).

Notes: Szatanie is in vocative position. Jemu samemu: literally, unto Him alone. Jest bowiem napisane […]: see Księga Powtórzonego Prawa 6:13.

11 Wtedy opuścił Go diabeł, a oto aniołowie przystąpili i usługiwali Mu.

Wtedy opuścił Go diabeł (then the devil left Him), a oto (and so it was that) aniołowie przystąpili (angels approached) i usługiwali Mu (and would wait on Him).

Then the devil left Him, and so it was that angels approached and would wait on Him.

Vocabulary: wtedy (then), opuścić (pf., to leave), diabeł (m., devil), oto (so it was that), anioł (m., angel), przystąpić (pf., to approach), usługiwać (impf., to wait on).