Numbers 10 in Polish

The tenth chapter of the book of Numbers treats of: przepisy o trąbach (prescriptions regarding the trumpets); porządek marszu (order of march); Mojżesz i Chobab (Moses and Hobab).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Lb 10

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Lb 10. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-5

Vocabulary: tak (so), mówić (impf., to speak), dalej (furthermore), sporządzić (pf., to fabricate), dwa (two), trąba (f., trumpet), srebrny (silvern), wykuć (pf., to hammer forth), służyć (impf., to serve), zwoływać (impf., to convoke), zwoływanie (n., convoking), cały (whole), społeczność (f., community), dawać (impf., to give), dawanie (n., giving), znak (n., sign), zwijać (impf., to strike), zwijanie (n., striking), obóz (m., camp), zatrąbić (pf., to blare), zebrać się (pf., to gather oneself), wejście (n., entrance), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), tylko (only), jeden (one), wokół (about), jedynie (only), książę (m., prince), wódz (m., commander), oddział (m., detachment), przeciągle (at length), zwinąć (pf., to strike), rozbić (pf., to pitch), wschodni (eastern), strona (f., side).

Verses 1-2: Tak mówił Pan dalej do Mojżesza (so spoke the Lord furthermore unto Moses): sporządź sobie *dwie trąby* srebrne (fabricate unto thyself two silvern trumpets). Masz je wykuć: thou art to hammer them forth. Będą one służyły do zwoływania całej społeczności (+they shall be serving for the convoking of the whole community+) i dawania znaku do zwijania obozu (+and {for} the giving of the sign for the striking of camp+). — *Consider: dwie trąby (two trumpets); dwie niewolnice (two bondsmaids); dwie podstawy (two bases); dwie deski (two planks); dwie synogarlice (two turtledoves); dwie żony (two wives); dwie córki (two daughters). Consider now: dwa kraje (two countries); dwa domy (two houses); dwa lata (two years); dwa stosy (two heaps); dwa narody (two nations); dwa znaki (two signs); dwa groby (two graves). +These are, of course, very literal renderings; a more natural reading in English could take such form: they shall serve to convoke the whole community and to give sign to strike camp.

Declension of trąba (f.)

sing. pl.
nom. trąba trąby
gen. trąby trąb
dat. trąbie trąbom
acc. trąbę trąby
instr. trąbą trąbami
loc. trąbie trąbach
voc. trąbo trąby

Verse 3: Gdy się na nich zatrąbi (when into them they will be blared), ma się zebrać przy tobie cała społeczność (the whole community is to gather itself by thee) u wejścia do Namiotu Spotkania (at the entrance of the Tent of Meeting).

Declension of wejście (n.)

sing. pl.
nom. wejście wejścia
gen. wejścia wejść
dat. wejściu wejściom
acc. wejście wejścia
instr. wejściem wejściami
loc. wejściu wejściach
voc. wejście wejścia

Verse 4: Lecz gdy tylko w jedną zatrąbisz (but when only into the one wilt thou blare), zbiorą się wokół ciebie jedynie książęta (only the princes shall gather themselves about thee), wodzowie oddziałów Izraela (the commanders of the detachments of Israel).

Declension of wódz (m.)

sing. pl.
nom. wódz wodzowie
gen. wodza wodzów
dat. wodzowi wodzom
acc. wodza wodzów
instr. wodzem wodzami
loc. wodzu wodzach
voc. wodzu wodzowie

Verse 5: Gdy zatrąbicie przeciągle (when ye will blare at length), zwiną obóz ci, którzy go rozbili od wschodniej* strony (they shall strike camp, these who had pitched on the eastern side). — *Of wschodni, a number of supplementary examples wherewith the reader has already met in the readings: aż do wyżyny wschodniej (so far as the eastern highland); Pan sprowadził wiatr wschodni (the Lord brought an eastern wind); Pan cofnął wody gwałtownym wiatrem wschodnim (the Lord drew back the waters with a violent eastern wind).

Wersety 6-10

Vocabulary: drugi (second), raz (m., time), przeciągle (at length), zatrąbić (pf., to blare), zwinąć (pf., to strike), obóz (m., camp), południowy (southern), strona (f., side), znak (m., sign), zwinięcie (n., striking), przeciągły (lengthy), głos (m., voice), trąba (f., trumpet), zwołać (pf., to convoke), zwołanie (n., convocation), zgromadzenie (n., congregation), trąbić (impf., to blare), kapłan (m., priest), syn (m., son), potomek (m., descendant), prawo (n., law), wiekuisty (everlasting), kraj (m., country), wyruszać (impf., to set forth), wojna (f., war), przeciw (against), nieprzyjaciel (m., enemy), napaść (pf., to fall upon), dąć (impf., to blow), wspomnieć (pf., to remember), wtedy (then), uwolnić (pf., to free), również (also), dzień (m., day), radosny (joyful), święty (holy), nów (n., new {moon}), księżyc (m., moon), ofiara (f., offering), całopalny (holocaust-), biesiadny (festal), przypomnienie (n., reminder).

Verse 6: Gdy drugi raz przeciągle zatrąbicie (when {for} the second time at length ye will blare), zwiną obóz ci, którzy są od południowej* strony (they will strike camp, these who are on the southern side). Znakiem do zwinięcia obozu (as the sign for the striking of camp) będzie przeciągły głos trąby (shall be the lengthy voice of the trumpet). — *Of południowy, a number of supplementary examples wherewith the reader has already met in the readings: dwadzieścia desek na ścianę południową (twenty planks for the southern wall); po stronie południowej przybytku (on the southern side of the dwelling-place). Also: Europa Południowa (Southern Europe); południowoeuropejski (Southern European).

Verse 7: Lecz dla zwołania zgromadzenia (but for the convocation of the congregation) nie będziecie trąbić przeciągle (shall ye not be blaring at length).

Verse 8: Trąbić mają kapłani, synowie Aarona (the priests sons of Aaron are to blare); będzie to dla was i dla waszych potomków prawem wiekuistym* (this shall be for you and for your descendants an everlasting law). — *Of wiekuisty, the reader has already encountered in the readings the following usages: Bóg Wiekuisty (the Everlasting God); znak wiekuisty (an everlasting sign).

Verse 9: Gdy w waszym kraju (when in your country) będziecie wyruszać na wojnę przeciw nieprzyjacielowi (ye shall be setting forth unto war against the enemy), który was napadnie (who will fall upon you), będziecie przeciągle dąć w trąby (ye shall be blowing at length into the trumpets). Wspomni wtedy na was Pan, wasz Bóg (the Lord your God will then remember about you), i będziecie uwolnieni od nieprzyjaciół (and ye will be freed from the enemies).

Declension of nieprzyjaciel (m.)

sing. pl.
nom. nieprzyjaciel nieprzyjaciele
gen. nieprzyjaciela nieprzyjaciół
dat. nieprzyjacielowi nieprzyjaciołom
acc. nieprzyjaciela nieprzyjaciół
instr. nieprzyjacielem nieprzyjaciółmi
loc. nieprzyjacielu nieprzyjaciołach
voc. nieprzyjacielu nieprzyjaciele

Verse 10: Również w wasze dni radosne (also in your joyful days), w dni święte (in {your} holy days), na nowiu księżyca* (in the new of the moon), przy waszych ofiarach całopalnych i biesiadnych (at your holocaust and festal offerings) będziecie dąć w trąby (shall ye be blowing into the trumpets); one będą przypomnieniem o was przed Panem (they shall be for a reminder of you before the Lord). Jam jest Pan, Bóg wasz: I am the Lord your God. — *Review the following related Polish vocabulary: księżyc (m., moon), słońce (n., sun), gwiazda (f., star).

Declension of księżyc (m.)

sing. pl.
nom. księżyc księżyce
gen. księżyca księżyców
dat. księżycowi księżycom
acc. księżyc księżyce
instr. księżycem księżycami
loc. księżycu księżycach
voc. księżycu księżyce

Wersety 11-20

Vocabulary: drugi (second), rok (m., year), dwudziesty (twentieth), dzień (m., day), miesiąc (m., month), podnieść się (pf., to lift oneself), obłok (m., cloud), znad (from over), przybytek (m., dwelling-place), świadectwo (n., testimony), Izraelita (m., Israelite), rozpocząć (pf., to commence), podróż (f., journey), pustynia (f., desert), przestrzegać (impf., to observe), postój (m., stopping-place), zatrzymać się (pf., to halt oneself), dopiero (but), wyruszyć (pf., to set forth), raz (m., time), pierwszy (first), według (according unto), rozkaz (m., order), dany (given), ruszyć (pf., to set forwards), chorągiew (f., standard), obóz (m., camp), syn (m., son), zastęp (m., array), przewodzić (impf., to command), pokolenie (n., generation), prowadzić (impf., to lead), skoro (so soon as), zwinąć (pf., to strike), nieść (impf., to bear), Gerszonita (m., Gershonite), Merarita (m., Merarite), potem (then).

Verse 11: Drugiego roku (in the second year), dwudziestego* dnia drugiego miesiąca (on the twentieth day of the second month), podniósł się obłok znad Przybytku Świadectwa (the cloud lifted itself from over the Dwelling-place of the Testimony). — *For language study of the Polish: dziesiąty (tenth); dwudziesty (twentieth); trzydziesty (thirtieth); czterdziesty (fortieth); pięćdziesiąty (fiftieth); sześćdziesiąty (sixtieth); siedemdziesiąty (seventieth); osiemdziesiąty (eightieth); dziewięćdziesiąty (ninetieth); setny (hundredth). Master the difference between: dwunasty (twelfth) and dwudziesty (twentieth).

Verse 12: Izraelici rozpoczęli swoją podróż z pustyni Synaj (the Israelites commenced their journey from the desert {of} Sinai), przestrzegając postojów (in observing the stopping-places). Obłok zatrzymał się dopiero na pustyni Paran: the cloud halted itself but in the desert {of} Paran.

Declension of pustynia (f.)

sing. pl.
nom. pustynia pustynie
gen. pustyni pustyń
dat. pustyni pustyniom
acc. pustynię pustynie
instr. pustynią pustyniami
loc. pustyni pustyniach
voc. pustynio pustynie

Verses 13-14: Tak wyruszyli po raz pierwszy według rozkazu Pana (so did they set forth for the first time according unto the order of the Lord), danego przez Mojżesza (given through Moses): pierwsza ruszyła chorągiew obozu synów Judy (the standard of the camp of the sons of Judah set forwards first) według swoich zastępów (according unto its arrays), a zastępom jego przewodził Nachszon, syn Amminadaba (and its arrays would Nahshon son of Amminadab command).

Verse 15: Zastępy pokolenia synów Issachara prowadził Netaneel, syn Suara: the arrays of the generation of the sons of Issachar would Nethanel son of Zuar lead.

Verse 16: Zastępy pokolenia synów Zabulona prowadził Eliab, syn Chelona: the arrays of the generation of the sons of Zebulun would Eliab son of Helon lead.

Verse 17: Skoro zwinięto przybytek (so soon as the dwelling-place had been stricken), ruszyli niosąc przybytek Gerszonici i Meraryci (the Gershonites and the Merarites set forth in bearing the dwelling-place).

Verse 18: Potem ruszyła chorągiew obozu synów Rubena (then the standard of the camp of the sons of Reuben set forwards) według swoich zastępów (according unto its arrays), a zastępom jego przewodził Elisur, syn Szedeura (and its arrays would Elizur son of Shedeur command).

Verse 19: Zastępy pokolenia synów Symeona prowadził Szelumiel, syn Suriszaddaja: the arrays of the generation of the sons of Simeon would Shelumiel son of Zurishaddai lead.

Verse 20: Zastępy pokolenia synów Gada prowadził Eliasaf, syn Deuela: the arrays of the generation of the sons of Gad would Eliasaph son of Deuel lead.

Wersety 21-28

Vocabulary: wtedy (then), ruszyć (pf., to set forwards), Kehatyta (m., Kohathite), nieść (impf., to bear), sprzęt (m., furniture), najświętszy (most holy), zanim (before), przyjść (pf., to come), inni (pl., others), postawić (pf., to set {up}), już (already), przybytek (m., dwelling-place), następnie (next), chorągiew (f., standard), obóz (m., camp), syn (m., son), według (according unto), zastęp (m., array), przewodzić (impf., to command), pokolenie (n., generation), prowadzić (impf., to lead), potem (then), według (according unto), tworzyć (impf., to form), tylna straż (f., rearguard), cały (whole), wreszcie (at the last), taki (such), porządek (m., order), marsz (m., march), Izraelita (m., Israelite), podzielić (pf., to divide), oddział (m., detachment), sposób (m., manner).

Verse 21: Wtedy ruszyli Kehatyci (then the Kohathites set forwards), którzy mieli nieść sprzęty najświętsze (who were to bear the most holy furnitures). Zanim oni przyszli (before they came), inni postawili już przybytek (the others had already set up the dwelling-place).

Verse 22: Następnie ruszyła chorągiew obozu synów Efraima (next the standard of the camp of the sons of Ephraim set forwards) według swoich zastępów (according unto its arrays), a zastępom jego przewodził Eliszama, syn Ammihuda (and its arrays would Elishama son of Ammihud command).

Verse 23: Zastępy pokolenia synów Manassesa prowadził Gamliel, syn Pedahsura: the arrays of the generation of the sons of Manasseh would Gamaliel son of Pedahzur lead.

Verse 24: Zastępy pokolenia synów Beniamina prowadził Abidan, syn Gideoniego: the arrays of the generation of the sons of Benjamin would Abidan son of Gideoni lead.

Verse 25: Potem ruszyła chorągiew synów Dana (then the standard of the sons of Dan set forwards) według swoich zastępów (according unto its arrays), tworząc tylną straż całego obozu (in forming the rearguard of the whole camp). Zastępom ich przewodził Achiezer, syn Ammiszaddaja: their arrays would Ahiezer son of Ammishaddai command.

Verse 26: Zastępy pokolenia synów Asera prowadził Pagiel, syn Okrana: the arrays of the generation of the sons of Asher would Pagiel son of Ochran lead.

Verse 27: Wreszcie zastępy pokolenia synów Neftalego prowadził Achira, syn Enana: at the last, the arrays of the generation of the sons of Naphtali would Ahira son of Enan lead.

Verse 28: Taki był porządek marszu Izraelitów (such was the order of march of the Israelites) podzielonych na oddziały ({who were} divided into detachments). W ten sposób ruszali: in this manner did they set forwards.

Declension of marsz (m.)

sing. pl.
nom. marsz marsze
gen. marszu marszy
dat. marszowi marszom
acc. marsz marsze
instr. marszem marszami
loc. marszu marszach
voc. marszu marsze

Wersety 29-32

Vocabulary: rzec (pf., to say), syn (m., son), Madianita (m., Midianite), teść (m., father-in-law), iść (impf., to go), kraj (m., country), powiedzieć (pf., to say), dawać (impf., to give), pójść (pf., to go), świadczyć (impf., to render), dobro (n., good), bowiem (for), przyrzec (pf., to promise), odpowiedzieć (pf., to respond), móc (impf., can, may), wrócić (pf., to return), raczej (rather), rodzina (f., family), opuszczać (impf., to leave), bowiem (for), znać (impf., to know), miejsce (n., place), pustynia (f., desert), rozbić (pf., to pitch), obóz (m., camp), przewodnik (m., guide), wyruszyć (pf., to set forth), dopuścić (pf., to allow), udział (m., part), wszystek (all), udzielić (pf., to impart).

Verse 29: Rzekł Mojżesz do Chobaba, syna Reuela, Madianity, swojego teścia (Moses said unto Hobab son of Reuel the Midianite, his father-in-law): idziemy do kraju (we are going unto the country), o którym Pan powiedział: daję go wam (whereof the Lord hath said: I give it you). Pójdź z nami, a będziemy ci świadczyć dobro (come* with us and we shall be rendering thee good), bowiem Pan przyrzekł dobra Izraelowi (for the Lord hath promised good unto Israel). — *literally, go {thou}

Verse 30: Ten mu odpowiedział (this one responded unto him): nie mogę iść z tobą (I cannot go with thee), lecz wrócę raczej do mego kraju i do mojej rodziny (but I shall rather return unto my country and unto my family).

Verse 31: Nie opuszczaj nas (leave us not)rzekł Mojżesz (said Moses)ty bowiem znasz miejsca na pustyni (for thou knowest the places in the desert), gdzie możemy rozbić obóz (where we may pitch camp), ty będziesz naszym przewodnikiem (thou shalt be for our guide).

Verse 32: Gdy zaś wyruszysz z nami (and when thou wilt set forth with us), dopuścimy cię do udziału we wszystkich dobrach (we shall allow thee unto the part in all the good things), jakich nam udzieli Pan (which the Lord will have imparted us).

Declension of dobro (n.)

sing. pl.
nom. dobro dobra
gen. dobra dóbr
dat. dobru dobrom
acc. dobro dobra
instr. dobrem dobrami
loc. dobru dobrach
voc. dobro dobra

Wersety 33-36

Vocabulary: tak (so), więc (therefore), ruszyć (pf., to set forwards), góra (f., mountain), ciągnąć (pf., to march), trzy (three), dzień (m., day), arka (f., ark), przymierze (n., covenant), pański (lordly), iść (impf., to go), przed (before), podczas (during), podróż (f., journey), szukać (impf., to seek), miejsce (n., place), postój (m., stopping-place), obłok (m., cloud), wychodzić (impf., to come forth), obóz (m., camp), arka (f., ark), wyruszać (impf., to set forth), mówić (impf., to speak), podnieść się (pf., to lift oneself), rozproszyć się (pf., to scatter oneself), nieprzyjaciel (m., enemy), nienawidzić (impf., to hate), uciec (pf., to flee), zatrzymywać się (impf., to halt oneself), wrócić się (pf., to return), mnóstwo (n., multitude), izraelski (Israelite), zastęp (m., array).

Verse 33: Tak więc ruszyli od góry Pana (so therefore did they set forwards from the mountain of the Lord) i ciągnęli przez trzy dni (and march for three days). Arka Przymierza Pańskiego szła przed nimi (the Lordly Ark of the Covenant would go before them) podczas trzech dni podróży (during the three days’ journey), gdy szukali miejsca postoju (when they would seek a stopping-place).

Declension of podróż (f.)

sing. pl.
nom. podróż podróże
gen. podróży podróży
dat. podróży podróżom
acc. podróż podróże
instr. podróżą podróżami
loc. podróży podróżach
voc. podróży podróże

Verse 34: Podczas dnia obłok Pana był nad nimi (during the day would the cloud of the Lord be over them), gdy wychodzili z obozu (when they would come forth from the camp).

Verse 35: Gdy arka wyruszała (when the ark would set forth), mówił Mojżesz (Moses would say): podnieś się, o Panie (lift Thyself, O Lord), i niech się rozproszą nieprzyjaciele Twoi (and let Thine enemies be scattered); a ci, którzy Cię nienawidzą (and these who hate Thee), niechaj uciekną przed Tobą (let them flee before Thee).

Verse 36: A gdy się zatrzymywała (and when it would halt itself), mówił (he would say): wróć się, o Panie (return, O Lord), do mnóstwa izraelskich zastępów (unto the multitude of the Israelite arrays).