Numbers 5 in Polish

The fifth chapter of the book of Numbers treats of additional lawful prescriptions: dodatkowe przepisy prawne. So read the subject headings: usunięcie nieczystych (removal of the unclean); zwrot dobra nieprawnie zabranego (restitution of a good unlawfully taken along); ofiara za posądzenie (offering for misdoubting).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Lb 5

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Lb 5. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-4

Vocabulary: przemówić (pf., to address), znów (again), rozkazać (pf., to order), Izraelita (m., Israelite), usunąć (pf., to remove), obóz (m., camp), każdy (each), chory (m., ailing one), trąd (m., leprosy), cierpieć (impf., to suffer), wyciek (m., discharge), zaciągnąć (pf., to incur), nieczystość (f., uncleanness), zwłoki (pl., mortal remains), zmarły (m., dead one), mężczyzna (m., man), kobieta (f., woman), plugawić (impf., to pollute), mieszkać (impf., to dwell), pośród (amidst), uczynić (pf., to do), poza (beyond), postąpić (pf., to deal), tu (here), według (according unto), rozkaz (m., order), dać (pf., to give).

Verses 1-2: Przemówił znów Pan do Mojżesza (the Lord again addressed Moses): rozkaż Izraelitom usunąć z obozu (order the Israelites to remove from the camp) każdego chorego na trąd (each one ailing from leprosy), cierpiącego* na wycieki ({each one} suffering from discharges) oraz tego, kto zaciągnął nieczystość przy zwłokach zmarłego (and this one who hath incurred uncleanness by the mortal remains of a dead one). — *Related instances of this word appearing in other readings: from Wj 3:9bo też naocznie przekonałem się o cierpieniach (for with My very own eyes have I ascertained of the sufferings); from Kpł 15:2jeżeli jaki człowiek cierpi na wycieki ze swego ciała (if some man suffer from discharges from his flesh); from Kpł 22:4który by był trędowaty lub cierpiący na wyciek (who should be leprous or unwell with discharge); from Droga krzyżowaktóryś cierpiał za nas rany (Thou who wouldest suffer wounds for us).

Verse 3: Tak mężczyznę jak i kobietę macie usunąć poza obóz* (so the man as also the woman are ye to remove unto beyond the camp), aby nie plugawili waszego obozu (that they pollute not your camp), gdzie Ja mieszkam pośród was (where I dwell amidst you). — *Of the masculine noun obóz, a number of supplementary examples: obóz jeniecki (prisoner-of-war camp; the Polish for prisoner of war is the masculine noun jeniec, whereas jeniecki is its related adjective; moreover: niemiecki obóz jeniecki [German prisoner-of-war camp; singular]; niemieckie obozy jenieckie [German prisoner-of-war camps; plural]); rozbić obóz (pf., to pitch camp); zwinąć obóz (pf., to strike camp).

Verse 4: Uczynili tak Izraelici i usunęli ich poza obóz (so did the Israelites do and they removed them unto beyond the camp); Izraelici postąpili tu według rozkazu (the Israelites dealt here* according unto the order), jaki Pan dał Mojżeszowi (which the Lord had given Moses). — *as in with regard unto this

Declension of rozkaz (m.)

sing. pl.
nom. rozkaz rozkazy
gen. rozkazu rozkazów
dat. rozkazowi rozkazom
acc. rozkaz rozkazy
instr. rozkazem rozkazami
loc. rozkazie rozkazach
voc. rozkazie rozkazy

Wersety 5-10

Vocabulary: przemówić (pf., to address), znów (again), słowo (n., word), powiedzieć (pf., to say), Izraelita (m., Israelite), mężczyzna (m., man), kobieta (f., woman), dopuszczać się (impf., to commit), grzech (m., sin), wobec (before), ludzi (pl., men), popełniać (impf., to commit), przestępstwo (n., wrongdoing), przeciw (against), osoba (f., individual), zaciągnąć (pf., to incur), wina (f., guilt), wyznać (pf., to acknowledge), grzech (m., sin), oddać (pf., to render), dobro (n., good), nieprawnie (unlawfully), zabrać (pf., to take along), dodanie (n., addition), piąty (fifth), część (f., part), zawinić (pf., to do wrong), krewny (m., relative), można (it is possible to), zwrócić (pf., to restore), zwrot (m., restitution), należny (belonging), przejść (pf., to pass), kapłan (m., priest), wyjątek (m., exception), baran (m., ram), ofiarować (pf., to offer), ofiara (f., offering), przebłagalny (propitiatory-), dokonać (pf., to perform), tamten (this other one), obrzęd (m., ritual), przebłaganie (n., propitiation), wszystek (all), święty (holy), dar (m., gift), przynosić (impf., to bring along), należeć (impf., to belong), każdy (each), cokolwiek (whatsoever), dać (pf., to give), stać się (pf., to become), własność (f., possession).

Verses 5-6: Przemówił znów Pan do Mojżesza tymi słowami (the Lord again addressed Moses with these words): powiedz Izraelitom (say unto the Israelites): jeżeli mężczyzna lub kobieta dopuszcza się jakiego grzechu* wobec ludzi (if a man or a woman commit some sin before men), popełniając przestępstwo przeciw Panu (in committing a wrongdoing against the Lord), to osoba ta zaciągnie winę (then this individual shall incur guilt). — *Of the masculine noun grzech, a number of supplementary examples: grzech pierworodny (original sin); bez grzechu (without sin); popełnić grzech (pf., to commit sin); kłamstwo jest grzechem (lying is a sin).

Verse 7: Mają wyznać grzech popełniony (they are to acknowledge the sin committed) i oddać dobro nieprawnie zabrane (and render the good unlawfully taken along) z dodaniem piątej* części temu (with the addition of the fifth part unto this one), wobec kogo zawinili (before whom they have done wrong). — *Related: pierwszy (first); drugi (second); trzeci (third); czwarty (fourth); piąty (fifth); szósty (sixth); siódmy (seventh); ósmy (eighth); dziewiąty (ninth); dziesiąty (tenth). See Polish ordinal numerals.

Verse 8: A jeśli on nie ma krewnego (and if he have no relative), któremu można by zwrócić (unto whom it should be possible to restore), zwrot należny Panu przejdzie na kapłana (the restitution belonging unto the Lord shall pass unto the priest), z wyjątkiem barana ofiarowanego na ofiarę przebłagalną (with exception unto the ram offered for a propitiatory offering), przez którą dokona tamten na nim obrzędu przebłagania (whereby *this other one* shall perform thereon the ritual of propitiation). — *the priest

Declension of obrzęd (m.)

sing. pl.
nom. obrzęd obrzędy
gen. obrzędu obrzędów
dat. obrzędowi obrzędom
acc. obrzęd obrzędy
instr. obrzędem obrzędami
loc. obrzędzie obrzędach
voc. obrzędzie obrzędy

Verse 9: Wszystkie zaś święte dary* (and all holy gifts), które przynoszą kapłanowi Izraelici (which the Israelites bring along unto the priest), należeć będą do niego (shall belong unto him). — *Of the masculine noun dar, a number of supplementary examples: dar słowa (the gift of the word; Polish for the gift of the gab); mieć dar do robienia czegoś (impf., to have a gift for doing something).

Verse 10: Święte dary każdego Izraelity (the holy gifts of each Israelite) będą należały do kapłana (shall belong unto the priest). Cokolwiek ktoś da kapłanowi (whatsoever a one will have given unto the priest), stanie się jego własnością (shall become his possession).

Wersety 11-15

Rzekł znowu Pan do Mojżesza (the Lord once more said unto Moses): tak mów* do Izraelitów (so speak unto the Israelites): gdy mąż+ ma żonę rozpustną (when a husband hath a licentious wife) i ta go zdradzi przez to (and this one will have betrayed him by this), że inny mężczyzna+ z nią obcuje cieleśnie wylewając nasienie (that another man consorteth carnally with her in pouring forth seed), a nie spostrzegł tego jej mąż (and her husband hath not noticed this), i dopuściła się nieczystości w ukryciu (and she hath committed uncleanness in hiding), gdyż nie było świadka (for there was no witness), który by ją pochwycił na gorącym uczynku (who might apprehend her ¬in the very act¬)gdy więc duch podejrzenia ogarnie męża (when therefore a spirit of suspicion will have taken hold of the husband) i zacznie podejrzewać żonę swoją (and he will have started suspecting his wife), w wypadku gdy rzeczywiście się splamiła (in the event when indeed she hath defiled herself), lub będzie ją posądzał, choć się nie splamiła (or he will be misdoubting her although she have not defiled herself)wówczas winien mąż przyprowadzić żonę swoją do kapłana (then the husband is to bring his wife unto the priest) i przynieść jako dar ofiarny za nią (and bring along as a sacrificial gift for her) dziesiątą część efy mąki jęczmiennej (the tenth part of an ephah of barley flour). Nie wyleje jednak na to oliwy ani też nie położy kadzidła (he shall not howbeit pour forth olive oil thereon, neither shall he lay incense), gdyż jest to ofiara posądzenia (for this is an offering of misdoubting), ofiara wyjawienia, która ma wykazać winę (an offering of disclosure which is to give evidence of guilt).

Vocabulary: rzec (pf., to say), znowu (once more), tak (so), mówić (impf., to speak), Izraelita (m., Israelite), mąż (m., husband), żona (f., wife), rozpustny (licentious), zdradzić (pf., to betray), inny (other), mężczyzna (m., man), obcować (impf., to consort), cieleśnie (carnally), wylewać (impf., to pour forth), nasienie (n., seed), spostrzec (pf., to notice), dopuścić się (pf., to commit), nieczystość (f., uncleanness), ukryć (pf., to hide), ukrycie (n., hiding), świadek (m., witness), pochwycić (pf., to apprehend), gorący (hot), uczynek (m., act), duch (m., spirit), podejrzenie (n., suspicion), ogarnąć (pf., to take hold of), zacząć (pf., to start), podejrzewać (impf., to suspect), wypadek (m., event), rzeczywiście (indeed), splamić się (pf., to defile oneself), posądzać (impf., to misdoubt), choć (although), wówczas (then), winien (ought), przyprowadzić (pf., to bring), kapłan (m., priest), przynieść (pf., to bring along), dar (m., gift), ofiarny (sacrificial), dziesiąty (tenth), część (f., part), efa (f., ephah), mąka (f., flour), jęczmienny (barley-), wylać (pf., to pour forth), oliwa (f., olive oil), położyć (pf., to lay), kadzidło (n., incense), ofiara (f., offering), posądzenie (n., misdoubting), wyjawić (pf., to disclose), wyjawienie (n., disclosure), wykazać (pf., to give evidence of), wina (f., guilt).

*Of the imperfective verb mówić, a number of supplementary examples: mówić dobrze po polsku, po friulsku, po angielsku, po włosku (to speak Polish, Friulian, English, Italian well; literally, to speak well in Polish, in Friulian, in English, in Italian); mówić z angielska, z rosyjska, z niemiecka (to speak with an English, Russian, German accent; to speak after the English, Russian, German manner); mówić do siebie (to speak unto oneself); mówić na wiatr (to speak into the wind; Polish for to waste words); wiem, co mówię (I know whereof I speak); mówić głupio (to speak foolishly).

+Mąż is employed throughout this chapter to refer to the woman’s husband; mężczyzna refers to the man outside of the marriage unto whom the woman is suspected by her husband to be turned aside.

¬literally, in the hot act, which is to say: in the very act, or after the colloquial manner: in the heat of the moment

Declension of uczynek (m.)

sing. pl.
nom. uczynek uczynki
gen. uczynku uczynków
dat. uczynkowi uczynkom
acc. uczynek uczynki
instr. uczynkiem uczynkami
loc. uczynku uczynkach
voc. uczynku uczynki

Wersety 16-19

Vocabulary: wówczas (then), rozkazać (pf., to order), kapłan (m., priest), zbliżyć się (pf., to draw near), kobieta (f., woman), stawić (pf., to set), przed (before), następnie (next), nalać (pf., to pour in), woda (f., water), święty (holy), naczynie (n., vessel), gliniany (earthen), wziąć (pf., to take), nieco (a little), pył (m., dust), znajdować się (impf., to be found), podłoga (f., floor), przybytek (m., dwelling-place), rzucić (pf., to cast), teraz (now), postawić (pf., to set), odkryć (pf., to uncover), włosy (pl., hair), położyć (pf., to lay), ręka (f., hand), ofiara (f., offering), wyjawienie (n., disclosure), czyli (which is to say), posądzenie (n., misdoubting), gorzki (bitter), nieść (impf., to bear), klątwa (f., ban), trzymać (impf., to hold), wtedy (then), zaprzysięgnąć (pf., to charge by an oath), powiedzieć (pf., to say), rzeczywiście (indeed), żaden (not any), inny (other), mężczyzna (m., man), obcować (impf., to consort), splamić się (pf., to defile oneself), nieczystość (f., uncleanness), względem (with regard unto), mąż (m., husband), gorycz (f., bitterness), przekleństwo (n., curse), przynieść (pf., to bring along), szkoda (f., injury).

Verse 16: Wówczas rozkaże kapłan zbliżyć się kobiecie* (then the priest shall order the woman draw near) i stawi ją przed Panem (and shall set her before the Lord). — *Kobiecie (unto the woman) is dative in form.

Verse 17: Następnie naleje kapłan wody świętej do naczynia glinianego (next the priest shall pour holy water into an earthen vessel), weźmie nieco pyłu znajdującego się na podłodze przybytku (shall take a little dust found on the floor of the dwelling-place) i rzuci go do wody (and shall cast it into the water).

Declension of podłoga (f.)

sing. pl.
nom. podłoga podłogi
gen. podłogi podłóg
dat. podłodze podłogom
acc. podłogę podłogi
instr. podłogą podłogami
loc. podłodze podłogach
voc. podłogo podłogi

Verse 18: Teraz postawi kapłan kobietę przed Panem (now the priest shall set the woman before the Lord), odkryje jej włosy (shall uncover her hair) i położy na jej ręce ofiarę wyjawienia (and shall lay on her hands the offering of disclosure), czyli posądzenia (which is to say, of misdoubting); wodę zaś gorzką, niosącą klątwę, kapłan będzie trzymał w swym ręku (and the bitter water bearing the ban shall the priest be holding in his hand).

Verse 19: Wtedy zaprzysięgnie kobietę (then he shall charge the woman with an oath) i powie do niej (and shall say unto her): jeśli rzeczywiście żaden inny mężczyzna z tobą nie obcował (if indeed not any other man have consorted with thee) i jeśliś się z innym nie splamiła nieczystością względem swego męża (and if with another thou have not defiled thyself with uncleanness with regard unto thy husband), wówczas woda goryczy i przekleństwa nie przyniesie ci szkody (then the water of bitterness and of curse will bring along unto thee no injury).

Wersety 20-25

Vocabulary: jednak (howbeit), niewierny (unfaithful), mąż (m., husband), stać się (pf., to become), nieczysty (unclean), ponieważ (for), inny (other), mężczyzna (m., man), obcować (impf., to consort), wylewać (impf., to pour forth), nasienie (n., seed), wówczas (then), przekląć (pf., to curse), kapłan (m., priest), kobieta (f., woman), przysięga (f., oath), przekleństwo (n., curse), powiedzieć (pf., to say), uczynić (pf., to make), poprzysiąc (pf., to swear), pośród (amongst), lud (m., people), zwiotczeć (pf., to come limp), biodro (n., hip), łono (n., womb), spuchnąć (pf., to swell), woda (f., water), nieść (impf., to bear), wniknąć (pf., to find its way), wnętrze (n., innards), sprawić (pf., to bring to pass), odpowiedzieć (pf., to respond), teraz (now), wypisać (pf., to write out), zwój (m., scroll), słowo (n., word), następnie (next), zmyć (pf., to wash off), gorycz (f., bitterness), wreszcie (at the last), dać (pf., to give), wypić (pf., to drink down), gorzki (bitter), klątwa (f., ban), wejść (pf., to enter), sprawiać (impf., to bring to pass), ból (m., pain), wziąć (pf., to take), ręka (f., hand), ofiara (f., offering), posądzenie (n, misdoubting), wykonać (pf., to execute), gest (m., gest), kołysanie (n., swaying), przed (before), złożyć (pf., to submit), ołtarz (m., altar).

Verses 20-21: Jeśli jednak byłaś niewierna swemu mężowi (if howbeit thou were unfaithful unto thy husband) i stałaś się przez to nieczystą (and are thereby become unclean), ponieważ inny mężczyzna, a nie twój mąż, obcował z tobą (for another man, and not thy husband, hath consorted with thee), wylewając [nasienie] (in pouring forth seed)wówczas przeklnie kapłan kobietę przysięgą przekleństwa (then the priest shall curse the woman with an oath of curse) i powie do niej (and shall say unto her): niechże cię Pan uczyni poprzysiężonym przekleństwem pośród ludu twego (the Lord ever make thee a sworn curse amongst thy people), niech zwiotczeją twoje biodra (let thy thighs come limp), a łono niech spuchnie (and {thy} womb swell).

Verse 22: Woda niosąca przekleństwo niech wniknie do twego wnętrza (let the water bearing the curse find its way into thine innards) i niech sprawi (and let it bring to pass), że spuchnie twoje łono, a biodra zwiotczeją (that thy womb swell and thy thighs come limp). Odpowie na to kobieta (the woman shall respond thereunto): amen, amen (amen, amen).

Verse 23: Teraz wypisze kapłan na zwoju słowa przekleństwa (now the priest shall write out on a scroll the words of the curse), a następnie zmyje je wodą goryczy (and next shall he wash them off with the water of bitterness).

Declension of gorycz (f.)

sing. pl.
nom. gorycz gorycze
gen. goryczy goryczy
dat. goryczy goryczom
acc. gorycz gorycze
instr. goryczą goryczami
loc. goryczy goryczach
voc. goryczy gorycze

Verse 24: Wreszcie da wypić kobiecie wodę gorzką, niosącą klątwę (at the last shall he give unto the woman to drink down the bitter water bearing the ban), aby wody przekleństwa weszły w nią sprawiając gorzki ból* (that the waters of the curse may enter into her in bringing to pass bitter pain). — *Of the masculine noun ból, a number of supplementary examples: ból głowy (headache); ból oka (eyeache); ból ucha (earache); ból zęba (toothache); zrobić coś z bólem sercu (pf., to do something with a heavy heart; literally, to do something with pain of heart).

Verse 25: Następnie weźmie kapłan z rąk kobiety ofiarę posądzenia (next the priest shall take from the woman’s hands the offering of misdoubting), wykona gest kołysania przed Panem (shall execute the gesture of swaying before the Lord) i złoży na ołtarzu (and shall submit {it} on the altar).

Wersety 26-31

Vocabulary: potem (then), wziąć (pf., to take), pełny (full), dłoń (f., palm), część (f., part), pamiątka (f., memorial), spalić (pf., to burn), ołtarz (m., altar), teraz (now), dać (pf., to give), kobieta (f., woman), pić (impf., to drink), woda (f., water), przeklęty (cursed), naprawdę (indeed), stać się (pf., to become), nieczysty (unclean), mąż (m., husband), niewierny (unfaithful), wniknąć (pf., to find its way), sprawiać (impf., to bring to pass), gorzki (bitter), ból (m., pain), łono (n., womb), spuchnąć (pf., to swell), biodro (n., hip), zwiotczeć (pf., to come limp), przedmiot (m., object), przekleństwo (n., curse), pośród (amongst), naród (m., nation), jednak (howbeit), przeciwnie (on the contrary), czysty (clean), pozostać (pf., to remain), bez (without), szkoda (f., injury), znów (again), rodzić (impf., to bear), dziecko (n., child), taki (such), prawo (n., law), odnosić się (impf., to apply), posądzenie (n., misdoubting), żona (f., wife), dochować (impf., to preserve), wierność (f., faithfulness), zacząć (pf., to start), posądzać (impf., to misdoubt), stawić (pf., to set), kapłan (m., priest), spełnić (pf., to accomplish), względem (with regard unto), wszystko (n., all), według (according unto), wina (f., guilt), ponieść (pf., to suffer), zasłużony (deserved), kara (f., punishment).

Verse 26: Potem weźmie z niej pełną dłonią część jako pamiątkę (then he shall take a part therefrom by one full palm as a memorial) i spali na ołtarzu (and shall burn it on the altar).

Verse 27: Teraz da kobiecie do picia wodę przeklętą (now he shall give unto the woman to drink the cursed water): jeśli naprawdę stała się nieczystą i swojemu mężowi niewierną (if indeed she have become unclean and unto her husband unfaithful), woda wniknie w nią (the water will find its way into her), sprawiając gorzki ból (in bringing to pass bitter pain). Łono jej spuchnie (her womb will swell), a biodra zwiotczeją (her hips will come limp), i będzie owa kobieta przedmiotem przekleństwa pośród swego narodu (and that woman will be an object of curse amongst her nation).

Verse 28: Jeśli jednak ta kobieta nie stała się nieczystą (if howbeit this woman have not become unclean), lecz przeciwniejest czysta (but on the contrary is clean)pozostanie bez szkody (she will remain without injury) i znów będzie rodzić dzieci (and will again be bearing children).

Declension of szkoda (f.)

sing. pl.
nom. szkoda szkody
gen. szkody szkód
dat. szkodzie szkodom
acc. szkodę szkody
instr. szkodą szkodami
loc. szkodzie szkodach
voc. szkodo szkody

Verses 29-30: Takie jest prawo odnoszące się do posądzenia (such is the law applying unto misdoubting), gdy żona nie dochowa wierności swojemu mężowi (when a wife preserveth not faithfulness unto her husband) i stanie się przez to nieczystą (and will have thereby become unclean), lub gdy mąż zacznie ją posądzać (or when a husband will have start misdoubting her), wtedy stawi ją przed Panem (he shall then set her before the Lord), a kapłan spełni względem niej wszystko według tego prawa (and the priest shall accomplish with regard unto her all according unto this law).

Verse 31: Mąż będzie wtedy bez winy (the husband shall then be without guilt), a żona poniesie zasłużoną karę (and the wife shall suffer deserved punishment).