Polish language series: Kpł 23, czasy święte

Recounted by the twenty-third chapter of the book of Leviticus: czasy święte (holy times). From the subject headings: szabat (the sabbath); Pascha i Święto Przaśników (the Passover and the Feast of Unleavened Breads); pierwociny (firstfruits); Święto Tygodni (the Feast of Weeks); święto nowiu w siódmym miesiącu (the feast of the new moon in the seventh month); Dzień Przebłagania (the Day of Propitiation); Święto Namiotów czyli „Kuczek” (the Feast of Tents, which is to say, of ‘Tabernacles’).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Kpł 23

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Kpł 23. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-3

Vocabulary: dalej (furthermore), powiedzieć (pf., to say), mówić (impf., to speak), Izraelita (m., Israelite), czas (m., time), święty (holy), wzywać (impf., to summon), zwołanie (n., convocation), sześć (six), dzień (m., day), praca (f., work), wykonywać (impf., to execute), siódmy (seventh), uroczysty (solemn), szabat (m., sabbath), żaden (not any), wszystek (all), siedziba (f., abode).

Verses 1-2: Dalej Pan powiedział do Mojżesza (furthermore did the Lord say unto Moses): mów do Izraelitów i powiedz im (speak unto the Israelites and say unto them): oto czasy święte Pana (these are the holy times of the Lord), na które będziecie wzywać ich zwołaniami świętymi (wherefor ye shall be summoning them as holy convocations), to są moje czasy święte (these are My holy times).

Verse 3: Przez sześć dni praca będzie wykonywana (for six days work shall be executed), ale siódmego dnia jest uroczysty szabat (but on the seventh day is a solemn sabbath), jest zwołanie święte (is a holy convocation), nie będziecie wykonywać [w tym dniu] żadnej pracy (ye shall not be executing in this day any work)to jest szabat dla Pana (this is a sabbath for the Lord) we wszystkich waszych siedzibach (in all your abodes).

Declension of siedziba (f.)

sing. pl.
nom. siedziba siedziby
gen. siedziby siedzib
dat. siedzibie siedzibom
acc. siedzibę siedziby
instr. siedzibą siedzibami
loc. siedzibie siedzibach
voc. siedzibo siedziby

Wersety 4-8

Vocabulary: czas (m., time), święty (holy), zwołanie (n., convocation), wzywać (impf., to summon), określić (pf., to designate), pierwszy (first), miesiąc (m., month), czternasty (fourteenth), dzień (m., day), zmierzch (m., dark), Pascha (f., passover), piętnasty (fifteenth), święto (n., feast), przaśnik (m., unleavened bread), siedem (seven), jeść (impf., to eat), tylko (but), przaśny (unleavened), chleb (m., bread), zwołanie (n., convocation), wykonywać (impf., to execute), żaden (not any), praca (f., work), składać (impf., to submit), ofiara (f., offering), spalać (impf., to burn).

Verse 4: Oto czasy święte dla Pana (these are the holy times for the Lord), zwołanie święte (a holy convocation), na które wzywać ich będziecie w określonym czasie (wherefor ye shall be summoning them in the designated time).

Verse 5: W pierwszym miesiącu (in the first month), czternastego dnia miesiąca (on the fourteenth day of the month), o zmierzchu (at dark), jest Pascha dla Pana (is the Passover for the Lord).

Verse 6: A piętnastego dnia tego miesiąca (and on the fifteenth day of this month) jest Święto Przaśników dla Pana (is the Feast of Unleavened Breads for the Lord)przez siedem dni będziecie jedli tylko przaśne chleby (for seven days shall ye be eating but unleavened breads).

Verse 7: Pierwszego dnia będzie dla was zwołanie święte (on the first day shall be for you a holy convocation): nie będziecie wykonywać żadnej pracy (ye shall not be executing any work).

Verse 8: Przez siedem dni będziecie składali w ofierze dla Pana ofiarę spalaną (for seven days shall ye be submitting in an offering for the Lord an offering burnt), siódmego dnia będzie święte zwołanie (on the seventh day shall be a holy convocation), nie będziecie [w tym dniu] wykonywać żadnej pracy (ye shall not be in this day executing any work).

Wersety 9-14

Vocabulary: powiedzieć (pf., to say), mówić (impf., to speak), Izraelita (m., Israelite), wejść (pf., to enter), ziemia (f., land), dać (pf., to give), zebrać (pf., to gather), plon (m., crop), przynieść (pf., to bring along), kapłan (m., priest), snop (m., sheaf), pierwocina (f., firstfruit), dokonać (pf., to perform), gest (m., gesture), kołysać (impf., to sway), łaskawie (graciously), przyjąć (pf., to accept), następny (next), dzień (m., day), szabat (m., sabbath), złożyć (pf., to submit), ofiara (f., offering), całopalny (holocaust-), baranek (m., young ram), skaza (f., blemish), urodzić (pf., to bear), sam (same), rok (m., year), wraz z (together with), pokarmowy (alimentary), dwa (two), dziesiąta (f., one tenth), efa (f., ephah), najczystszy (finest), mąka (f., flour), zaprawić (pf., to dress), oliwa (f., olive oil), spalać (pf., to burn), miły (pleasant), woń (f., scent), płynny (liquid-), ćwierć (f., quarter), hin (m., hin), wino (n., wine), jeść (impf., to eat), chleb (m., bread), prażyć (impf., to parch), ziarno (n., seed), kasza (f., groats), zanim (before), dar (m., gift), ustawa (f., statute), wieczysty (perpetual), pokolenie (n., generation), wszystek (all), siedziba (f., abode).

Verses 9-10: Potem Pan powiedział do Mojżesza (then the Lord said unto Moses): mów do Izraelitów i powiedz im (speak unto the Israelites and say unto them): kiedy wejdziecie do ziemi (when ye will be entered into the land), którą Ja wam dam (which I shall give you), i zbierzecie plon (and will have gathered {its} crop), przyniesiecie kapłanowi snop (ye shall bring along unto the priest a sheaf) jako pierwociny waszego plonu (as firstfruits of your crop).

Verse 11: On dokona gestu kołysania snopa przed Panem (he shall perform the sheaf’s gesture of swaying before the Lord), aby był przez Niego łaskawie przyjęty (that it may be graciously accepted by Him). Dokona nim gestu kołysania (he shall perform therewith the gesture of swaying) w następnym dniu po szabacie (in the next day after the sabbath).

Declension of szabat (m.)

sing. pl.
nom. szabat szabaty
gen. szabatu szabatów
dat. szabatowi szabatom
acc. szabat szabaty
instr. szabatem szabatami
loc. szabacie szabatach
voc. szabacie szabaty

Verses 12-13: W dniu gestu kołysania snopa (in the day of the sheaf’s gesture of swaying) złożycie ofiarę całopalną dla Pana (ye shall submit a holocaust offering for the Lord), baranka bez skazy (a young ram without blemish), urodzonego w tym samym roku (born in this same year), wraz z ofiarą pokarmową (together with an alimentary offering) dwóch dziesiątych efy najczystszej mąki zaprawionej oliwą (of two tenths of an ephah of the finest flour dressed with olive oil), jako ofiarę spalaną (as an offering burnt), miłą woń dla Pana (a pleasant scent for the Lord), a także ofiarę płynną (and also a liquid offering)ćwierć hinu wina (a quarter of a hin of wine).

Verse 14: Aż do tego dnia (until this day) nie będziecie jedli ani chleba (ye shall be eating neither bread), ani prażonych ziaren (nor parched seeds), ani kaszy (nor groats), zanim nie przyniesiecie daru dla waszego Boga (before ye will have brought along the gift for your God). Jest to ustawa wieczysta dla waszych pokoleń (this is a perpetual statute for your generations), we wszystkich waszych siedzibach (in all your abodes).

Wersety 15-18

Vocabulary: odliczyć (pf., to reckon), dzień (m., day), szabat (m., sabbath), przynieść (pf., to bring along), snop (m., sheaf), wykonanie (n., execution), gest (m., gesture), kołysanie (n., swaying), siedem (seven), tydzień (m., week), pełny (full), aż do (until), siódmy (seventh), pięćdziesiąt (fifty), złożyć (pf., to submit), nowy (new), ofiara (f., offering), pokarmowy (alimentary), siedziba (f., abode), dwa (two), chleb (m., bread), każdy (each), dziesiąta (f., one tenth), efa (f., ephah), najczystszy (finest), mąka (f., flour), kwaszony (leavened), pierwocina (f., firstfruit), oprócz (apart from), baranek (m., young ram), skaza (f., blemish), jednoroczny (one year old), jeden (one), młody (young), cielec (m., bullock), baran (m., ram), całopalny (holocaust-), razem z (together with), płynny (liquid-), spalać (impf., to burn), miły (pleasant), woń (f., scent).

Verses 15-16: I odliczycie sobie (and ye shall reckon unto yourselves) od dnia po szabacie (from the day after the sabbath), od dnia, w którym przyniesiecie snopy (until the day wherein ye will bring along the sheaves) do wykonania nimi gestu kołysania (for the execution therewith of the gesture of swaying), siedem tygodni pełnych (seven full weeks), aż do dnia po siódmym szabacie (until the day after the seventh sabbath) odliczycie pięćdziesiąt dni (ye shall reckon fifty days) i wtedy złożycie nową ofiarę pokarmową dla Pana (and then ye shall submit a new alimentary offering for the Lord).

Declension of snop (m.)

sing. pl.
nom. snop snopy
gen. snopa snopów
dat. snopowi snopom
acc. snop snopy
instr. snopem snopami
loc. snopie snopach
voc. snopie snopy

Verse 17: Przyniesiecie z waszych siedzib (ye shall bring along from your abodes) po dwa chleby do wykonania nimi gestu kołysania (by two breads for the execution therewith of the gesture of swaying), każdy z dwóch dziesiątych efy najczystszej mąki (each from two tenths of an ephah of the finest flour), kwaszone (leavened). To będą pierwociny dla Pana: these shall be firstfruits for the Lord.

Verse 18: Oprócz chleba (apart from the bread) złożycie w ofierze siedem baranków bez skazy (ye shall submit in an offering seven young rams without blemish), jednorocznych (one year old), jednego młodego cielca (one young bullock) i dwa barany (and two rams). One będą ofiarą całopalną dla Pana (they shall be a holocaust offering for the Lord) razem z ofiarą pokarmową i z ofiarą płynną (together with the alimentary offering and with the liquid offering). Będzie to ofiara spalana (this shall be an offering burnt), miła woń dla Pana (a pleasant scent for the Lord).

Wersety 19-22

Vocabulary: ofiarować (pf., to offer), jeden (one), kozioł (m., he-goat), ofiara (f., offering), przebłagalny (propitiatory-), dwa (two), baranek (m., young ram), jednoroczny (one-year-old), biesiadny (festal), kapłan (m., priest), wykonać (pf., to execute), gest (m., gesture), kołysanie (n., swaying), razem z (together with), chleb (m., bread), pierwocina (f., firstfruit), rzecz (f., thing), poświęcony (consecrated), przeznaczony (assigned), sam (same), dzień (m., day), zwołać (pf., to convoke), lud (m., people), zwołanie (n., convocation), święty (holy), wykonywać (impf., to execute), żaden (not any), praca (f., work), ustawa (f., statute), wieczysty (perpetual), wszystek (all), siedziba (f., abode), pokolenie (n., generation), zbierać (impf., to gather), plon (m., crop), ziemia (f., land), wycinać (impf., to clip), doszczętnie (utterly), skraj (m., periphery), pole (n., field), koniec (m., end), kłos (m., spike), zostawić (pf., to leave), ubogi (m., poor man), przybysz (m., sojourner).

Verse 19: Ofiarujecie też (ye shall also offer) jednego kozła jako ofiarę przebłagalną (one he-goat as a propitiatory offering) i dwa baranki jednoroczne jako ofiarę biesiadną (and two one-year-old young rams as a festal offering).

Verse 20: Kapłan wykona nimi przed Panem gest kołysania (the priest shall execute therewith before the Lord the gesture of swaying) razem z chlebami pierwocin (together with the breads of the firstfruits), razem z dwoma barankami (together with the two young rams). Będzie to rzecz poświęcona Panu (this shall be a consecrated thing unto the Lord), przeznaczona dla kapłana (assigned for the priest).

Verse 21: Tego samego dnia zwołacie lud: on this same day shall ye convoke the people. Będzie to dla was zwołanie święte: this shall be for you a holy convocation. Nie będziecie wykonywać tego dnia żadnej pracy: ye shall not be executing on this day any work. Jest to ustawa wieczysta (this is a perpetual statute) we wszystkich waszych siedzibach (in all your abodes), dla waszych pokoleń (for your generations).

Verse 22: Kiedy będziecie zbierali plon waszej ziemi (when ye will be gathering the crop of your land), nie będziecie wycinali doszczętnie skraju pola (ye shall not be clipping utterly in the periphery of the field) i nie będziecie zbierali do końca kłosów (and shall not be gathering the spikes unto the end). Zostawisz je (ye shall leave them) dla ubogiego i dla przybysza (for the poor man and for the sojourner). Ja jestem Pan, Bóg wasz: I am the Lord your God.

Wersety 23-25

Vocabulary: następnie (next), powiedzieć (pf., to say), Izraelita (m., Israelite), pierwszy (first), dzień (m., day), siódmy (seventh), miesiąc (m., month), obchodzić (impf., to observe), uroczysty (solemn), szabat (m., sabbath), trąbić (impf., to blare), trąbienie (n., blaring), róg (m., horn), święty (holy), zwołanie (n., convocation), wtedy (then), wykonywać (impf., to execute), żaden (not any), praca (f., work), złożyć (pf., to submit), ofiara (f., offering), spalać (impf., to burn).

Verses 23-24: Następnie Pan powiedział do Mojżesza (next the Lord said unto Moses): powiedz Izraelitom (say unto the Israelites): pierwszego dnia siódmego miesiąca (on the first day of the seventh month) będziecie obchodzić uroczysty szabat (ye shall be observing a solemn sabbath), trąbienie w róg i święte zwołanie (a blaring in the horn and a holy convocation).

Verse 25: Nie będziecie [wtedy] wykonywać żadnej pracy: ye shall not then be executing any work. Złożycie ofiary spalane dla Pana: ye shall submit offerings burnt for the Lord.

Wersety 26-32

Vocabulary: dalej (furthermore), powiedzieć (pf., to say), dziesiąty (tenth), dzień (m., day), siódmy (seventh), miesiąc (m., month), przebłaganie (n., propitiation), zwołanie (n., convocation), święty (holy), pościć (impf., to fast), składać (impf., to submit), ofiara (f., offering), spalać (impf., to burn), wykonywać (impf., to execute), żaden (not any), praca (f., work), dokonać (pf., to perform), winy (pl., trespasses), każdy (each), człowiek (m., man), wyłączyć (pf., to dispart), spośród (from amongst), lud (m., people), pracować (impf., to work), wytracić (pf., to finish off), ustawa (f., statute), wieczysty (perpetual), wszystek (all), pokolenie (n., generation), siedziba (f., abode), uroczysty (solemn), szabat (m., sabbath), dziewiąty (ninth), wieczór (m., evening), obchodzić (impf., to observe).

Verses 26-27: Dalej Pan powiedział do Mojżesza (furthermore did the Lord say unto Moses): dziesiątego dnia siódmego miesiąca (on the tenth day of the seventh month) jest Dzień Przebłagania (is the Day of Propitiation). Będzie to dla was zwołanie święte: this shall be for you a holy convocation. Będziecie pościć (ye shall be fasting) i będziecie składać Panu ofiary spalane (and shall be submitting unto the Lord offerings burnt).

Verse 28: W tym dniu nie będziecie wykonywać żadnej pracy (in this day shall ye not be executing any work), bo jest to Dzień Przebłagania (for this is the Day of Propitiation), ażeby dokonano przebłagania (that one may perform propitiation) za wasze winy przed Panem, Bogiem waszym (for your trespasses before the Lord your God).

Verse 29: Każdy człowiek, który nie będzie pościł tego dnia (each man who will not have been fasting on this day), będzie wyłączony spośród swego ludu (shall be disparted from amongst his people).

Verse 30: Każdego człowieka, który będzie pracował tego dnia (each man who will have been working on this day), wytracę spośród jego ludu (shall I finish off from amongst his people).

Verse 31: Żadnej pracy nie będziecie wykonywać: not any work shall ye be executing. Jest to ustawa wieczysta dla wszystkich pokoleń (this is a perpetual statute for all generations), we wszystkich waszych siedzibach (in all your abodes).

Verse 32: Będzie to dla was uroczysty szabat: this shall be for you a solemn sabbath. Będziecie pościli: ye shall be fasting. Dziewiątego dnia miesiąca (on the ninth day of the month), wieczorem (in the evening), to jest od wieczora do wieczora (which is, from evening unto evening), będziecie obchodzić wasz szabat (ye shall be observing your sabbath).

Wersety 33-36

Vocabulary: po czym (thereupon), powiedzieć (pf., to say), Izraelita (m., Israelite), piętnasty (fifteenth), dzień (m., day), siódmy (seventh), miesiąc (m., month), święto (n., feast), namiot (m., tent), siedem (seven), pierwszy (first), zwołanie (n., convocation), święty (holy), wykonywać (impf., to execute), żaden (not any), praca (f., work), składać (impf., to submit), ofiara (f., offering), spalać (impf., to burn), ósmy (eighth), złożyć (pf., to submit), uroczysty (solemn), zgromadzenie (n., congregation).

Verses 33-34: Po czym Pan powiedział do Mojżesza (thereupon the Lord said unto Moses): powiedz Izraelitom (say unto the Israelites): piętnastego dnia tego siódmego miesiąca (on the fifteenth day of this seventh month) jest Święto Namiotów przez siedem dni dla Pana (is the Feast of Tents for seven days for the Lord).

Verse 35: Pierwszego dnia jest zwołanie święte (on the first day is a holy convocation): nie będziecie wykonywać żadnej pracy (ye shall not be executing any work).

Verse 36: Przez siedem dni (for seven days) będziecie składać ofiary spalane dla Pana (shall ye be submitting offerings burnt for the Lord). Ósmego dnia będzie dla was zwołanie święte (on the eighth day shall be for you a holy convocation) i złożycie ofiarę spalaną dla Pana (and ye shall submit an offering burnt for the Lord). To jest uroczyste zgromadzenie: this is a solemn congregation. Nie będziecie wykonywać [w tym dniu] żadnej pracy: ye shall not be executing in this day any work.

Wersety 37-39

Vocabulary: czas (m., time), święty (holy), dokonywać (impf., to perform), zwołanie (n., convocation), składać (impf., to submit), ofiara (f., offering), spalać (impf., to burn), całopalny (holocaust-), pokarmowy (alimentary), krwawy (blood-), płynny (liquid-), każdy (each), dzień (m., day), przeznaczony (assigned), niezależnie (irrespective), szabat (m., sabbath), dar (m., gift), wszystek (all), ślub (m., vow), dobrowolny (voluntary), tak (so), więc (therefore), piętnasty (fifteenth), siódmy (seventh), miesiąc (m., month), zebrać (pf., to gather), plon (m., crop), ziemia (f., land), obchodzić (impf., to observe), święto (n., feast), siedem (seven), pierwszy (first), uroczysty (solemn), szabat (m., sabbath), ósmy (eighth).

Verses 37-38: To są czasy święte dla Pana (these are the holy times for the Lord), na które będziecie dokonywać świętego zwołania (wherefor ye shall be performing a holy convocation), aby składać ofiarę spalaną dla Pana (to submit an offering burnt for the Lord): ofiarę całopalną (a holocaust offering), ofiarę pokarmową (an alimentary offering), ofiarę krwawą (a blood offering) i ofiarę płynną (and a liquid offering), każdego dnia to, co jest na ten dzień przeznaczone (on each day this which is unto this day assigned), niezależnie od szabatów Pana (irrespective of the sabbaths of the Lord), niezależnie od waszych darów (irrespective of your gifts), niezależnie od wszystkich ślubów waszych (irrespective of all your vows) i niezależnie od wszystkich dobrowolnych ofiar (and irrespective of all voluntary offerings), które będziecie składać dla Pana (which ye will be submitting for the Lord).

Verse 39: Tak więc piętnastego dnia siódmego miesiąca (so therefore on the fifteenth day of the seventh month), kiedy zbierzecie plony ziemi (when ye will have gathered the crops of the land), będziecie obchodzić święto Pana przez siedem dni (ye shall be observing the feast of the Lord for seven days). Pierwszego dnia jest uroczysty szabat: on the first day is a solemn sabbath. Ósmego dnia także uroczysty szabat: on the eighth day also {is} a solemn sabbath.

Wersety 40-44

Vocabulary: wziąć (pf., to take), pierwszy (first), dzień (m., day), owoc (f., fruit), piękny (fine), drzewo (n., tree), liść (m., leaf), palmowy (palm-), gałązka (f., spray), gęsty (thick), wierzba (f., willow), nadrzeczny (river-), weselić się (impf., to rejoice), siedem (seven), obchodzić (impf., to observe), święto (n., feast), rok (m., year), ustawa (f., statute), wieczysty (perpetual), pokolenie (n., generation), siódmy (seventh), miesiąc (m., month), mieszkać (impf., to dwell), szałas (m., booth), tubylec (m., native), wiedzieć (impf., to know), kazać (impf., to bid), wyprowadzić (pf., to bring forth), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), ogłosić (pf., to proclaim), czas (m., time), święty (holy).

Verse 40: Weźcie sobie pierwszego dnia (take unto yourselves on the first day) owoce pięknych drzew (fruits of fine trees), liście palmowe (palm leaves), gałązki gęstych drzew i wierzb nadrzecznych (sprays of thick trees and of river willows). Będziecie się weselić przed Panem, Bogiem waszym (ye shall be rejoicing before the Lord your God), przez siedem dni (for seven days).

Declension of liść (m.)

sing. pl.
nom. liść liście
gen. liścia liści
dat. liściowi liściom
acc. liść liście
instr. liściem liśćmi
loc. liściu liściach
voc. liściu liście

Verse 41: Będziecie obchodzić to święto dla Pana (ye shall be observing this feast for the Lord) co roku przez siedem dni (every year for seven days). To jest ustawa wieczysta dla waszych pokoleń: this is a perpetual statute for your generations. W siódmym miesiącu (in the seventh month) będziecie je obchodzić (shall ye be observing it).

Verses 42-43: Przez siedem dni (for seven days) będziecie mieszkać w szałasach (shall ye be dwelling in booths). Wszyscy tubylcy Izraela będą mieszkali w szałasach (all the natives of Israel shall be dwelling in booths), aby pokolenia wasze wiedziały (that your generations may know), że kazałem Izraelitom mieszkać w szałasach (that I bade the Israelites dwell in booths), kiedy wyprowadziłem ich z ziemi egipskiej (when I brought them forth from the Egyptian land). Ja jestem Pan, Bóg wasz: I am the Lord your God.

Verse 44: Mojżesz ogłosił Izraelitom (Moses proclaimed unto the Israelites) o czasach świętych dla Pana (of the holy times for the Lord).