Leviticus 19 in Polish

The nineteenth chapter of the book of Leviticus treats of the holiness of daily life: świętość życia codziennego. From the subject headings: przepisy dotyczące kultu (prescriptions pertaining unto worship); żniwa ubogich (poor men’s harvest); obowiązki względem bliźniego (duties with regard unto the neighbour); zakaz łączenia dwóch różnych gatunków (forbiddance of the uniting of two various kinds); obcowanie z niewolnicą (consorting with a bondsmaid); pierwociny drzew owocowych (firstfruits of fruit trees); różne zakazy (various forbiddances); sprawiedliwość społeczna (communal righteousness).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Kpł 19

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Kpł 19. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-8

Vocabulary: dalej (furthermore), powiedzieć (pf., to say), mówić (impf., to speak), cały (whole), społeczność (f., community), Izraelita (m., Israelite), święty (holy), każdy (each), szanować (impf., to reverence), matka (f., mother), ojciec (m., father), zachowywać (impf., to keep), szabat (m., sabbath), zwracać się (impf., to turn oneself unto), bożek (m., idol), czynić (impf., to make), bóg (m., god), lać (impf., to cast), lany (cast), metal (m., metal), składać (impf., to submit), ofiara (f., offering), biesiadny (festal), przyjemny (pleasing), jeść (impf., to eat), sam (same), dzień (m., day), następny (next), pozostać (pf., to remain), trzeci (third), spalić (pf., to burn), ogień (m., fire), gdyby (should), rzecz (f., thing), nieświeży (unfresh), zaciągnąć (pf., to incur), wina (f., guilt), zbezcześcić (pf., to pollute), świętość (f., holiness), taki (such), człowiek (m., man), wykluczyć (pf., to exclude), spośród (from amongst), lud (m., people).

Verses 1-2: Dalej Pan powiedział do Mojżesza (furthermore did the Lord say unto Moses): mów do całej społeczności Izraelitów (speak unto the whole community of the Israelites) i powiedz im (and say unto them): bądźcie świętymi (be ye holy), bo Ja jestem święty (for I am holy), Pan, Bóg wasz (the Lord your God).

Verse 3: Każdy z was będzie szanował (each of you shall be reverencing) matkę i ojca ({his} mother and father) i będzie zachowywał moje szabaty (and shall be keeping My sabbaths). Ja jestem Pan, Bóg wasz: I am the Lord your God.

Verse 4: Nie zwracajcie się do bożków: turn not yourselves unto idols. Nie czyńcie sobie (make not for yourselves) bogów z lanego metalu (gods from cast metal). Ja jestem Pan, Bóg wasz: I am the Lord your God.

Verse 5: Kiedy będziecie składać Panu ofiarę biesiadną (when ye will be submitting unto the Lord a festal offering), składajcie ją tak (submit it so), aby Mu była przyjemna (that it may be pleasing unto Him).

Verse 6: Będziecie z niej jedli (ye shall be eating therefrom) w sam dzień ofiary (in the same day of the offering) i w następnym dniu (and in the next day). To, co pozostanie na trzeci dzień (this which will be remained for the third day), będzie spalone w ogniu (shall be burnt in fire).

Verse 7: Gdyby kto jadł z niej na trzeci dzień (should a one eat therefrom on the third day), byłaby to rzecz nieświeża (this would be an unfresh thing), nie byłaby przyjemna [Bogu] (it would not be pleasing unto God).

Verse 8: Kto będzie z niej jeść (whosoever will have been eating therefrom), zaciągnie winę (shall incur guilt), bo zbezcześcił świętość Pana (for he hath polluted the holiness of the Lord). Taki człowiek będzie wykluczony (such man shall be excluded) spośród swojego ludu (from amongst his people).

Wersety 9-10

Vocabulary: żąć (impf., to reap), zboże (n., grain), ziemia (f., land), aż do (so far as), sam (very), skraj (m., periphery), pole (n., field), zbierać (impf., to gather), kłos (m., spike), pozostały (remaining), ogołacać (impf., to strip bare), winnica (f., vineyard), spaść (pf., to fall), zostawić (pf., to leave), ubogi (m., poor man), przybysz (m., sojourner).

Verse 9: Kiedy żąć będziecie zboże ziemi waszej (when ye will be reaping the grain of your land), nie będziesz żął aż do samego skraju pola (thou shalt not be reaping so far as the very periphery of the field) i nie będziesz zbierał kłosów pozostałych na polu (and shalt not be gathering the spikes remaining in the field).

Verse 10: Nie będziesz ogołacał winnicy (thou shalt not be stripping bare a vineyard) i nie będziesz zbierał tego (and shalt not be gathering this), co spadło na ziemię w winnicy (which is fallen onto the ground in a vineyard). Zostawisz to (thou shalt leave this) dla ubogiego i dla przybysza (for the poor man and for the sojourner). Ja jestem Pan, Bóg wasz: I am the Lord your God.

Wersety 11-18

Vocabulary: kraść (impf., to steal), kłamać (impf., to tell lies), oszukiwać (impf., to play false), przysięgać (impf., to swear), fałszywie (falsely), imię (n., name), zbezczeszczenie (n., pollution), uciskać (impf., to oppress), bliźni (m., neighbour), wyzyskiwać (impf., to exploit), zapłata (f., payment), najemnik (m., hired one), pozostawać (impf., to remain), dom (m., house), noc (f., night), poranek (m., morning), złorzeczyć (impf., to curse), głuchy (m., deaf one), kłaść (impf., to set), przeszkoda (f., stumbling-block), niewidomy (m., blind one), bać się (impf., to fear), wydawać (impf., to give forth), niesprawiedliwy (unrighteous), wyrok (m., verdict), stronniczy (partial), korzyść (f., favour), ubogi (m., poor man), wzgląd (m., consideration), bogaty (m., rich man), sprawiedliwie (righteously), sądzić (impf., to judge), szerzyć (impf., to promulgate), oszczerstwo (n., slander), krewny (m., relative), czyhać (impf., to lie in wait), życie (n., life), żywić (impf., to nourish), serce (n., heart), nienawiść (f., hatred), brat (m., brother), upominać (impf., to admonish), zaciągnąć (pf., to incur), wina (f., guilt), powód (m., cause), szukać (impf., to seek), pomsta (f., vengeance), uraza (f., grudge), syn (m., son), lud (m., people), miłować (impf., to love).

Verse 11: Nie będziecie kraść (ye shall not be stealing), nie będziecie kłamać (shall not be telling lies), nie będziecie oszukiwać jeden drugiego (shall not be playing false the one the other).

Verse 12: Nie będziecie przysięgać fałszywie (ye shall not be swearing falsely) na moje imię (by My name). Byłoby to zbezczeszczenie (this would be pollution) imienia Boga twego (of the name of thy God). Ja jestem Pan: I am the Lord.

Verse 13: Nie będziesz uciskał bliźniego (thou shalt not be oppressing {thy} neighbour), nie będziesz go wyzyskiwał (shalt not be exploiting him). Zapłata najemnika (the payment of the hired one) nie będzie pozostawać w twoim domu (shall not be remaining in thy house) przez noc aż do poranka (through the night until the morning).

Declension of poranek (m.)

sing. pl.
nom. poranek poranki
gen. poranka poranków
dat. porankowi porankom
acc. poranek poranki
instr. porankiem porankami
loc. poranku porankach
voc. poranku poranki

Verse 14: Nie będziesz złorzeczył głuchemu: thou shalt not be cursing the deaf one. Nie będziesz kładł przeszkody przed niewidomym (thou shalt not be setting a stumbling-block before the blind one), ale będziesz się bał Boga twego (but shalt be fearing thy God). Ja jestem Pan: I am the Lord.

Verse 15: Nie będziecie wydawać niesprawiedliwych wyroków: ye shall not be giving forth unrighteous verdicts. Nie będziesz stronniczym na korzyść ubogiego (thou shalt not be partial in favour of the poor man), ani nie będziesz miał względów dla bogatego (neither shalt thou be having considerations for the rich man). Sprawiedliwie będziesz sądził bliźniego: righteously shalt thou be judging {thy} neighbour.

Verse 16: Nie będziesz szerzył oszczerstw między krewnymi (thou shalt not be promulgating slanders between {thy} relatives), nie będziesz czyhał na życie bliźniego (shalt not be lying in wait for the life of {thy} neighbour). Ja jestem Pan: I am the Lord.

Declension of oszczerstwo (n.)

sing. pl.
nom. oszczerstwo oszczerstwa
gen. oszczerstwa oszczerstw
dat. oszczerstwu oszczerstwom
acc. oszczerstwo oszczerstwa
instr. oszczerstwem oszczerstwami
loc. oszczerstwie oszczerstwach
voc. oszczerstwo oszczerstwa

Verse 17: Nie będziesz żywił w sercu nienawiści do brata: thou shalt not be nourishing in {thy} heart hatred for {thy} brother. Będziesz upominał bliźniego (thou shalt be admonishing {thy} neighbour), aby nie zaciągnąć winy z jego powodu (as not to incur guilt *because of him*). — *literally, from his cause

Verse 18: Nie będziesz szukał pomsty (thou shalt not be seeking vengeance), nie będziesz żywił urazy do synów twego ludu (shalt not be nourishing a grudge against the sons of thy people), ale będziesz miłował bliźniego jak siebie samego (but shalt be loving {thy} neighbour as thy same self). Ja jestem Pan: I am the Lord.

Werset 19

Będziecie przestrzegać moich ustaw: ye shall be observing My statutes. Nie będziesz łączył (thou shalt not be uniting) dwóch gatunków bydląt (two kinds of beasts). Nie będziesz obsiewał pola (thou shalt not be sowing a field) dwoma rodzajami ziarna (with two sorts of seed). Nie będziesz nosił ubrania (thou shalt not be wearing raiment) utkanego z dwóch rodzajów nici (woven from two sorts of threads).

Vocabulary: przestrzegać (impf., to observe), ustawa (f., statute), łączyć (impf., to unite), dwa (two), gatunek (m., kind), bydlę (n., beast), obsiewać (impf., to sow), pole (n., field), rodzaj (m., sort), ziarno (n., seed), nosić (impf., to wear), ubranie (n., raiment), utkać (pf., to weave), nić (f., thread).

Wersety 20-22

Vocabulary: obcować (impf., to consort), cieleśnie (carnally), kobieta (f., woman), wylewać (impf., to pour forth), nasienie (n., seed), niewolnica (f., bondsmaid), przeznaczyć (pf., to assign), inny (other), mąż (m., man), jeszcze (yet), wykupić (pf., to redeem), obdarzyć (pf., to gift), wolność (f., freedom), wymierzyć (pf., to mete forth), kara (f., punishment), śmierć (f., death), przyprowadzić (pf., to bring), mężczyzna (m., man), wejście (n., entrance), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), ofiara (f., offering), zadośćuczynienie (n., redress), baran (m., ram), kapłan (m., priest), dokonać (pf., to perform), przebłaganie (n., propitiation), ofiarować (impf., to offer), grzech (m., sin), popełnić (pf., to commit), odpuścić (pf., to forgive).

Verse 20: Jeżeli kto obcuje cieleśnie z kobietą (if a one consort carnally with a woman) wylewając nasienie (in pouring forth seed), a ona jest niewolnicą przeznaczoną dla innego męża (and she be bondsmaid assigned unto another man), ale jeszcze nie wykupioną ani obdarzoną wolnością (but yet neither redeemed nor gifted with freedom), to będzie im wymierzona kara (then unto them shall be meted forth punishment), jednak nie kara śmierci (howbeit not punishment of death), bo ona nie była obdarzona wolnością (for she was not gifted with freedom).

Verse 21: Przyprowadzi mężczyzna przed wejście do Namiotu Spotkania (the man shall bring before the entrance of the Tent of Meeting) swoją ofiarę zadośćuczynienia dla Pana (his offering of redress for the Lord), to jest barana na zadośćuczynienie (which is a ram for redress).

Verse 22: Kapłan dokona za niego przebłagania przed Panem (the priest shall perform for him propitiation before the Lord), ofiarując barana na zadośćuczynienie za grzech (in offering the ram as redress for the sin), który on popełnił (which he hath committed), i będzie mu odpuszczony grzech (and unto him shall be forgiven the sin), który popełnił (which he hath committed).

Wersety 23-25

Vocabulary: wejść (pf., to enter), kraj (m., country), zasadzić (pf., to plant), drzewo (n., tree), owocowy (fruit-), wszelki (every), gatunek (m., kind), uważać (impf., to deem), owoc (m., fruit), nieobrzezany (uncircumcised), trzy (three), rok (m., year), pozostać (pf., to remain), jeść (impf., to eat), czwarty (fourth), wszystek (all), poświęcić (pf., to consecrate), dar (m., gift), radosny (joyful), piąty (fifth), pomnożyć się (pf., to be increased), dochód (m., returns).

Verse 23: Kiedy wejdziecie do kraju (when ye will be entered into the country) i zasadzicie drzewa owocowe wszelkiego gatunku (and will have planted fruit trees of every kind), będziecie uważać ich owoce za nieobrzezane (ye shall be deeming their fruits as uncircumcised). Trzy lata pozostaną one nieobrzezane (three years shall they remain uncircumcised), nie będziecie ich jeść (ye shall not be eating them).

Verse 24: W czwartym roku (in the fourth year) wszystkie ich owoce będą poświęcone (all their fruits shall be consecrated) jako dar radosny dla Pana (as a joyful gift for the Lord).

Verse 25: W piątym roku (in the fifth year) będziecie jedli ich owoce (ye shall be eating their fruits), aby pomnożył się wasz dochód z nich (that your returns may be increased therefrom). Ja jestem Pan, Bóg wasz: I am the Lord your God.

Wersety 26-31

Vocabulary: jeść (impf., to eat), nic (not a thing), krew (f., blood), uprawiać (impf., to practise), wróżbiarstwo (n., soothsaying), czar (m., enchantment), obcinać (impf., to trim), w kółko (roundwise), włos (m., hair), głowa (f., head), golić (impf., to shave), bok (m., side), broda (f., beard), nacinać (impf., to score), ciało (n., flesh), znak (m., sign), żałoba (f., mourning), zmarły (m., dead one), tatuować się (impf., to tattoo oneself), wydawać (impf., to give forth), córka (f., daughter), hańba (f., reproach), czynić (impf., to make), nierządnica (f., harlot), kraj (m., country), ulec (pf., to yield), nierząd (m., harlotry), pełen (full), rozpusta (f., depravity), zachowywać (impf., to keep), szabat (m., sabbath), szanować (impf., to reverence), święty (holy), przybytek (m., dwelling-place), zwracać się (impf., to turn oneself unto), wywoływać (impf., to call forth), duch (m., spirit), wróżbita (m., soothsayer), zasięgać (impf., to inquire), rada (f., counsel), splugawić się (pf., to befoul oneself).

Verse 26: Nie będziecie jeść niczego z krwią: ye shall not be eating a thing with the blood. Nie będziecie uprawiać wróżbiarstwa: ye shall not be practising soothsaying. Nie będziecie uprawiać czarów: ye shall not be practising enchantments.

Verse 27: Nie będziecie obcinać w kółko (ye shall not be trimming roundwise) włosów na głowie (the hair* on the head). Nie będziesz golił włosów po bokach brody: thou shalt not be shaving the hairs+ on the sides of the beard. — *Here the Polish employs the plural hairs, which I have rendered in the English as the collective hair, for it is question of hair on the head. +Here the Polish again employs the plural hairs, and so have I rendered it in the English, for now it is question of hairs in the beard, wherefore the plural is appropriate.

Verse 28: Nie będziecie nacinać ciała (ye shall not be scoring the flesh) na znak żałoby po zmarłym (in sign of mourning for a dead one). Nie będziecie się tatuować: ye shall not be tattooing yourselves. Ja jestem Pan: I am the Lord.

Verse 29: Nie wydawaj swej córki na hańbę (give forth not thy daughter unto reproach), czyniąc ją nierządnicą (in making her a harlot), aby kraj nie uległ nierządowi (that the country may not yield unto harlotry) i nie był pełen rozpusty (and may not be full of depravity).

Verse 30: Będziecie zachowywać moje szabaty (ye shall be keeping My sabbaths) i szanować mój święty przybytek (and reverencing My holy dwelling-place). Ja jestem Pan: I am the Lord.

Verse 31: Nie będziecie się zwracać do wywołujących duchy (ye shall be turning yourselves neither unto those calling forth spirits) ani do wróżbitów (nor unto soothsayers). Nie będziecie zasięgać ich rady (ye shall not be inquiring of their counsel), aby nie splugawić się przez nich (as not to befoul yourselves by them). Ja jestem Pan, Bóg wasz: I am the Lord your God.

Wersety 32-37

Vocabulary: siwizna (f., hoary one), wstać (pf., to arise), szanować (impf., to reverence), oblicze (n., face), starzec (m., elder), sposób (m., manner), okazać (pf., to show), bojaźń (f., fear), boży (godly), kraj (m., country), osiedlić się (pf., to settle oneself), przybysz (m., sojourner), uciskać (impf., to oppress), wśród (amongst), uważać (impf., to deem), obywatel (m., countryman), miłować (impf., to love), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), popełniać (impf., to commit), niesprawiedliwość (f., unrighteousness), wyrok (m., verdict), miara (f., measure), waga (f., weight, balance), objętość (f., volume), mieć (impf., to have), sprawiedliwy (righteous), odważnik (m., weight), efa (f., ephah), hin (m., hin), wyprowadzić (pf., to bring forth), strzec (impf., to keep), wszystek (all), ustawa (f., statute), wykonywać (impf., to execute).

Verse 32: Przed siwizną wstaniesz (before the hoary one shalt thou arise), będziesz szanował oblicze starca (thou shalt be reverencing the face of the elder), w ten sposób okażesz bojaźń Bożą (in this manner shalt thou show Godly fear). Ja jestem Pan: I am the Lord.

Verse 33: Jeżeli w waszym kraju osiedli się przybysz (if in your country will have settled himself a sojourner), nie będziecie go uciskać (ye shall not be oppressing him).

Verse 34: Przybysza (the sojourner), który się osiedlił wśród was (who hath settled himself amongst you), będziecie uważać za obywatela (shall ye be deeming as a countryman). Będziesz go miłował jak siebie samego (thou shalt be loving him as thy same self), bo i wy byliście przybyszami w ziemi egipskiej (for ye were sojourners in the Egyptian land). Ja jestem Pan, Bóg wasz: I am the Lord your God.

Verse 35: Nie będziecie popełniać niesprawiedliwości (ye shall not be committing unrighteousness) w wyrokach, w miarach, w wagach, w objętości (in verdicts, in measures, in weights, in volumes).

Verse 36: Będziecie mieć (ye shall be having) wagi sprawiedliwe (righteous balances), odważniki sprawiedliwe (righteous weights), sprawiedliwą efę (a righteous ephah), sprawiedliwy hin (a righteous hin). Ja jestem Pan, Bóg wasz (I am the Lord your God), który wyprowadził was z ziemi egipskiej (who brought you forth from the Egyptian land).

Verse 37: Będziecie strzec wszystkich ustaw moich (ye shall be keeping all My statutes) i wszystkich wyroków moich (and all My verdicts). Będziecie je wykonywać: ye shall be executing them. Ja jestem Pan: I am the Lord.