Polish language series: Kpł 16, Dzień Przebłagania

The sixteenth chapter of the book of Leviticus treats of the day of propitiation: Dzień Przebłagania. From the subject headings: przygotowania (preparations); przyprowadzenie zwierząt ofiarnych (the bringing of sacrificial animals); przebłaganie za grzechy Aarona (propitiation for the sins of Aaron); przebłaganie za lud (propitiation for the people); kozioł wypędzony na pustynię (the he-goat driven forth into the desert); ofiara całopalna w Dniu Przebłagania (the holocaust offering in the day of propitiation); dodatkowe upomnienia (additional admonitions).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Kpł 16

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Kpł 16. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-5

Vocabulary: następnie (next), powiedzieć (pf., to say), śmierć (f., death), dwa (two), syn (m., son), pomrzeć (pf., to die {one and all}), zbliżyć się (pf., to draw near), brat (m., brother), każdy (each), czas (m., time), wchodzić (impf., to enter), miejsce (n., place), najświętszy (most holy), poza (beyond), zasłona (f., veil), przed (before), przebłagalnia (f., propitiatory), arka (f., ark), umrzeć (pf., to die), ukazywać się (impf., to appear), obłok (m., cloud), wziąć (pf., to take), młody (young), cielec (m., bullock), ofiara (f., offering), przebłagalny (propitiatory-), baran (m., ram), całopalny (holocaust-), ubrać się (pf., to clothe), tunika (f., tunic), święty (holy), lniany (linen-), spodnie (pl., breeches), przepasać się (pf., to gird oneself), pas (m., girdle), włożyć (pf., to put in), głowa (f., head), tiara (f., tiara), szata (f., garment), wykąpać (pf., to bathe), ciało (n., body), woda (f., water), społeczność (f., community), Izraelita (m., Israelite), kozioł (m., he-goat), jeden (one).

Verse 1: Następnie powiedział Pan do Mojżesza (next the Lord said to Moses) po śmierci dwóch synów Aarona (after the death of the two sons of Aaron), którzy pomarli (who both* died), kiedy zbliżyli się do Pana (when they drew near to the Lord). — *See explanatory note at Rdz 3:2-3, marked °.

Verse 2: Pan powiedział do Mojżesza (the Lord said to Moses): powiedz Aaronowi, swojemu bratu (say to thy brother Aaron), żeby nie w każdym czasie wchodził do Miejsca Najświętszego poza zasłonę, przed przebłagalnię (that in each time he should not come into the most holy place to beyond the veil, before the propitiatory), która jest na arce (which is on the ark), aby nie umarł (that he may not die), kiedy będę się ukazywać w obłoku nad przebłagalnią (when I am [shall be] appearing in the cloud over the propitiatory).

Verse 3: Oto jak Aaron będzie wchodzić do Miejsca Najświętszego (this is how Aaron shall be entering into the most holy place): weźmie młodego cielca na ofiarę przebłagalną (he shall take a young bullock for a propitiatory offering) i barana na ofiarę całopalną (and a ram for a holocaust offering).

Verse 4: Ubierze się w tunikę świętą, lnianą (he shall clothe himself in a holy linen tunic), i w spodnie lniane (and in linen breeches), przepasze się pasem lnianym (shall gird himself with a linen girdle), włoży na głowę tiarę lnianą (shall put onto {his} head a linen tiara)to są święte szaty (these are holy garments). Wykąpie ciało w wodzie (he shall bathe {his} body in water) i ubierze się w te szaty (and shall clothe himself in these garments).

Verse 5: Od społeczności Izraelitów (from the community of the Israelites) weźmie dwa kozły na ofiarę przebłagalną (shall he take two he-goats for a propitiatory offering) i jednego barana na ofiarę całopalną (and one ram for a holocaust offering).

Declension of kozioł (m.)

sing. pl.
nom. kozioł kozły
gen. kozła kozłów
dat. kozłowi kozłom
acc. kozła kozły
instr. kozłem kozłami
loc. koźle kozłach
voc. koźle kozły

Wersety 6-10

Vocabulary: potem (then), przyprowadzić (pf., to bring), cielec (m., bullock), ofiara (f., offering), przebłagalny (propitiatory-), dokonać (pf., to perform), przebłaganie (n., propitiation), dom (m., house), wziąć (pf., to take), dwa (two), kozioł (m., he-goat), postawić (pf., to set), przed (before), wejście (n., entrance), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), następnie (next), rzucić (pf., to cast), los (m., lot), jeden (one), drugi (other), wylosować (pf., to draw by lot), wylosowany (whereon the lot fell), złożyć (pf., to submit), żywy (living), wypędzić (pf., to drive forth), pustynia (f., desert).

Verse 6: Potem Aaron przyprowadzi cielca na ofiarę przebłagalną za siebie samego (then Aaron shall bring the bullock for the propitiatory offering for him himself) i dokona przebłagania za siebie i za swój dom (and shall perform propitiation for himself and for his house).

Verse 7: Weźmie dwa kozły (he shall take the two he-goats) i postawi je przed Panem (and shall set them before the Lord), przed wejściem do Namiotu Spotkania (before the entrance of the tent of meeting).

Verse 8: Następnie Aaron rzuci losy o dwa kozły (next Aaron shall cast lots on the two he-goats), jeden los dla Pana (the one lot for the Lord), drugi dla Azazela (the other for Azazel).

Declension of los (m.)

sing. pl.
nom. los losy
gen. losu losów
dat. losowi losom
acc. los losy
instr. losem losami
loc. losie losach
voc. losie losy

Verse 9: Potem Aaron przyprowadzi kozła (then Aaron shall bring the he-goat), wylosowanego dla Pana (whereon the lot fell for the Lord), i złoży go na ofiarę przebłagalną (and shall submit it for a propitiatory offering).

Verse 10: Kozła wylosowanego dla Azazela (the he-goat whereon the lot fell for Azazel) postawi żywego przed Panem (shall he set living before the Lord), aby dokonać na nim przebłagania (to perform propitiation thereon), a potem wypędzić go dla Azazela na pustynię (and then drive it forth unto Azazel into the desert).

Wersety 11-14

Vocabulary: potem (then), przyprowadzić (pf., to bring), cielec (m., bullock), ofiara (f., offering), przebłagalny (propitiatory-), dokonać (pf., to perform), przebłaganie (n., propitiation), dom (m., house), zabić (pf., to kill), następnie (next), wziąć (pf., to take), pełny (full), kadzielnica (f., censer), węgiel (m., coal), rozżarzyć (pf., to make incandescent), rozżarzony (incandescent), ołtar (m., altar), przed (before), dwa (two), garść (f., cupped hand), wonny (fragrant), kadzidło (n., incense), proszek (m., powder), wnieść (pf., to bring in), poza (beyond), zasłona (f., veil), rzucić (pf., to cast), ogień (m., fire), obłok (m., cloud), okryć (pf., to cloak), przebłagalnia (f., propitiatory), arka (f., ark), świadectwo (n., testimony), dzięki (thanks unto), umrzeć (pf., to die), trochę (a bit of), krew (f., blood), wschód (m., east), pokropić (pf., to sprinkle), palec (m., finger), siedem (seven), raz (m., one time), umoczyć (pf., to dip).

Verse 11: Potem Aaron przyprowadzi cielca na ofiarę przebłagalną za siebie (then Aaron shall bring the bullock for the propitiatory offering for himself) i dokona przebłagania za siebie i za swój dom (and shall perform propitiation for himself and for his house), zabije cielca na ofiarę przebłagalną za siebie samego (shall kill the bullock for the propitiatory offering for him himself).

Verse 12: Następnie weźmie pełną kadzielnicę węgli rozżarzonych z ołtarza (next he shall take a full censer of incandescent coals from the altar), który jest przed Panem (which is before the Lord), i dwie pełne garści wonnego kadzidła w proszku (and two full, cupped hands of fragrant incense in powder) i wniesie je poza zasłonę (and shall bring it in, to beyond the veil).

Declension of węgiel (m.)

sing. pl.
nom. węgiel węgle
gen. węgla węgli
dat. węglowi węglom
acc. węgiel węgle
instr. węglem węglami
loc. węglu węglach
voc. węglu węgle

Verse 13: Rzuci kadzidło na ogień przed Panem (he shall cast the incense onto the fire before the Lord), tak iż obłok kadzidła okryje przebłagalnię (so that the cloud of incense may cloak the propitiatory), która jest na [Arce] Świadectwa (which is on the ark of the testimony). Dzięki temu nie umrze: thanks unto this he will not die.

Verse 14: Następnie weźmie trochę krwi cielca (next he shall take a bit of the blood of the bullock) i od* wschodu pokropi palcem przed przebłagalnią (and on the east shall sprinkle with {his} finger before the propitiatory). Siedem razy pokropi przed przebłagalnią (seven times shall he sprinkle before the propitiatory) palcem umoczonym we krwi (with {his} finger dipped in the blood). — *The student of Polish ought to draw his attention to this use of the preposition od.

Wersety 15-19

Vocabulary: zabić (pf., to kill), kozioł (m., he-goat), ofiara (f., offering), przebłagalny (propitiatory-), lud (m., people), wnieść (pf., to bring in), krew (f., blood), poza (beyond), zasłona (f., veil), uczynić (pf., to do), cielec (m., bullock), pokropić (pf., to sprinkle), przebłagalnia (f., propitiatory), góra (f., top), przód (m., front), dokonać (pf., to perform), przebłaganie (n., propitiation), miejsce (n., place), święty (holy), nieczystość (f., uncleanness), Izraelita (m., Israelite), przestępstwo (n., wrongdoing), grzech (m., sin), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), znajdować się (impf., to be found), środek (m., midst), człowiek (m., man), obecny (present), chwila (f., moment), wejść (pf., to enter), obrzęd (m., ritual), najświętszy (most holy), wyjść (pf., to come forth), zgromadzenie (n., congregation), ołtarz (m., altar), wziąć (pf., to take), trochę (a bit of), pomazać (pf., to smear), róg (m., horn), dokoła (all round), siedem (seven), raz (m., one time), palec (m., finger), umoczyć (pf., to dip), sposób (m., manner), oczyścić (pf., to cleanse), poświęcić (pf., to consecrate).

Verses 15-16: Potem zabije kozła jako ofiarę przebłagalną za lud (then he shall kill the he-goat as a propitiatory offering for the people), wniesie krew jego poza zasłonę (shall bring in its blood to beyond the veil) i uczyni z tą krwią to samo (and shall do with this blood this same), co uczynił z krwią cielca (which he did with the blood of the bullock). Pokropi nią przebłagalnię z* góry i z* przodu (he shall sprinkle therewith the propitiatory over top and on the front) i dokona przebłagania nad Miejscem Świętym za nieczystości Izraelitów (and shall perform propitiation over the holy place for the uncleannesses of the Israelites) i za ich przestępstwa według wszystkich ich grzechów (and for their wrongdoings according unto all their sins). To samo uczyni z Namiotem Spotkania (this same shall he do with the tent of meeting), który znajduje się u nich (which is found with them)w środku ich nieczystości (in the midst of their uncleannesses). — *The student of Polish ought to draw his attention to these uses of the preposition z.

Declension of grzech (m.)

sing. pl.
nom. grzech grzechy
gen. grzechu grzechów
dat. grzechowi grzechom
acc. grzech grzechy
instr. grzechem grzechami
loc. grzechu grzechach
voc. grzechu grzechy

Verse 17: Żaden człowiek nie będzie obecny w Namiocie Spotkania (not any man shall be present in the tent of meeting) od chwili, kiedy Aaron wejdzie (from the moment when Aaron enters [will enter]), aby dokonać obrzędu przebłagania w Miejscu Najświętszym (to perform the ritual of propitiation in the most holy place), dopóki nie wyjdzie (until he comes [will come] forth). Tak dokona przebłagania za siebie samego (so shall he perform propitiation for him himself), za swój dom (for his house) i za całe zgromadzenie Izraela (and for the entire congregation of Israel).

Verse 18: Potem wyjdzie do ołtarza (then he shall come forth to the altar), który jest przed Panem (which is before the Lord), aby dokonać nad nim przebłagania (to perform propitiation thereover). Weźmie trochę z krwi cielca i z krwi kozła (he shall take a bit of the blood of the bullock and of the blood of the he-goat) i pomaże nią rogi dokoła ołtarza (and shall smear therewith the horns all round the altar).

Verse 19: Następnie siedem razy pokropi go (next seven times shall he sprinkle it) palcem umoczonym we krwi (with {his} finger dipped in the blood). W ten sposób oczyści go (in this manner shall he cleanse it) od nieczystości Izraelitów (from the uncleannesses of the Israelites) i poświęci go (and shall he consecrate it).

Wersety 20-22

Vocabulary: kozioł (m., he-goat), wypędzić (pf., to drive forth), pustynia (f., desert), ukończyć (pf., to finish), obrzęd (m., ritual), przebłaganie (n., propitiation), miejsce (n., place), święty (holy), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), ołtarz (m., altar), kazać (impf., to bid), przyprowadzić (pf., to bring), żywy (living), położyć (pf., to lay), oba (both), ręka (f., hand), głowa (f., head), wyznać (pf., to acknowledge), wszystek (all), wina (f., guilt), Izraelita (m., Israelite), przestępstwo (n., wrongdoing), dotyczyć (impf., to pertain unto), wszelki (all), grzech (m., sin), włożyć (pf., to put in), człowiek (m., man), przeznaczyć (pf., to assign), sposób (m., manner), zabrać (pf., to take along), ziemia (f., land), bezpłodny (fruitless).

Verse 20: Kiedy już ukończy obrzęd przebłagania (right when the ritual of propitiation finishes [will finish]) nad Miejscem Świętym, Namiotem Spotkania i ołtarzem (over the holy place, the tent of meeting and the altar), każe przyprowadzić żywego kozła (he shall bid bring the living he-goat).

Verse 21: Aaron położy obie ręce na głowę żywego kozła (Aaron shall lay both hands onto the head of the living he-goat), wyzna nad nim wszystkie winy Izraelitów (shall acknowledge thereover all the guilts of the Israelites), wszystkie ich przestępstwa dotyczące wszelkich ich grzechów (all their wrongdoings pertaining unto all their sins), włoży je na głowę kozła (shall put them onto the head of the he-goat) i każe człowiekowi do tego przeznaczonemu (and shall bid unto a man thereunto assigned) wypędzić go na pustynię (to drive it forth into the desert).

Verse 22: W ten sposób kozioł zabierze z sobą (in this manner the he-goat shall take along with itself) wszystkie ich winy do ziemi bezpłodnej (all their guilts to a fruitless land). Ów człowiek wypędzi kozła na pustynię: that man shall drive forth the he-goat into the desert.

Wersety 23-28

Vocabulary: wejść (pf., to enter), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), zdjąć (pf., to remove), szata (f., garment), lniany (linen-), włożyć (pf., to put in), wchodzić (impf., to enter), miejsce (n., place), święty (holy), położyć (pf., to lay), wykąpać (pf., to bathe), ciało (n., body), woda (f., water), poświęcony (consecrated), wyjść (pf., to come forth), złożyć (pf., to submit), ofiara (f., offering), całopalny (holocaust-), imię (n., name), lud (m., people), dokonać (pf., to perform), przebłaganie (n., propitiation), tłuszcz (m., fat), przebłagalny (propitiatory-), zamienić (pf., to transform), dym (m., smoke), ołtarz (m., altar), człowiek (m., man), wypędzić (pf., to drive forth), kozioł (m., he-goat), wyprać (pf., to wash), ubranie (m., raiment), wrócić (pf., to return), obóz (m., camp), cielec (m., bullock), krew (f., blood), użyć (pf., to make use), obrzęd (m., ritual), wynieść (pf., to bring forth), poza (beyond), spalić (pf., to burn), ogień (m., fire), skóra (f., skin), mięso (n., flesh), zawartość (f., contents), jelito (n., intestine).

Verse 23: Wtedy Aaron wejdzie do Namiotu Spotkania (then Aaron shall enter into the tent of meeting), zdejmie szaty lniane (shall remove the linen garments), które włożył wchodząc do Miejsca Świętego (which he put on in entering into the holy place), i tam je położy (and there shall lay them).

Verse 24: Wykąpie ciało w wodzie w miejscu poświęconym (he shall bathe {his} body in water in the consecrated place), włoży szaty (shall put on {his} garments), wyjdzie (shall come forth), złoży swoją ofiarę całopalną (shall submit his holocaust offering), a także ofiarę całopalną w imieniu ludu (and also the holocaust offering in the name of the people), aby dokonać przebłagania za siebie i za lud (to perform propitiation for himself and for the people).

Verse 25: Także tłuszcz ofiary przebłagalnej (also the fat of the propitiatory offering) zamieni w dym na ołtarzu (shall he transform into smoke on the altar).

Verse 26: Człowiek, który wypędził kozła dla Azazela (the man who drove forth the he-goat unto Azazel), wypierze ubranie (shall wash {his} raiment), wykąpie ciało w wodzie (shall bathe {his} body in water), potem wróci do obozu (then shall return to the camp).

Verse 27: Cielec zaś ofiary przebłagalnej i kozioł ofiary przebłagalnej (as for the bullock of the propitiatory offering and the he-goat of the propitiatory offering), których krew była użyta do obrzędu przebłagania w Miejscu Świętym (whose blood was made use of for the ritual of propitiation in the holy place)będą wyniesione poza obóz (they shall be brought forth to beyond the camp) i spalone ogniem razem ze skórą, mięsem i zawartością jelit (and burnt with fire together with {their} skin, flesh and contents of the intestines).

Verse 28: Ten, który je spali (this one who burns [will burn] them), wypierze ubranie (shall wash {his} raiment), wykąpie ciało w wodzie (shall bathe {his} body in water) i wróci do obozu (and shall return to the camp).

Wersety 29-34

Vocabulary: ustawa (f., statute), wieczysty (perpetual), dziesiąty (tenth), dzień (m., day), siódmy (seventh), miesiąc (m., month), pościć (impf., to fast), wykonywać (impf., to execute), żaden (not any), praca (f., work), tubylec (m., native), przybysz (m., sojourner), osiedlić się (pf., to settle oneself), wśród (amongst), dokonywać (impf., to perform), przebłaganie (n., propitiation), oczyścić (pf., to cleanse), wszystek (all), grzech (m., sin), święty (holy), szabat (m., sabbath), odpoczynek (m., rest), obrzęd (m., ritual), kapłan (m., priest), namaścić (pf., to anoint), wprowadzić (pf., to bring in), czynność (f., function), kapłański (priestly), miejsce (n., place), ojciec (m., father), włożyć (pf., to put in), lniany (linen-), szata (f., garment), dokonać (pf., to perform), najświętszy (most holy), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), ołtarz (m., altar), cały (entire), lud (m., people), zgromadzenie (n., congregation), raz (m., one time), rok (m., year), uczynić (pf., to do), rozkazać (pf., to order).

Verse 29: Oto dla was ustawa wieczysta (this is for you a perpetual statue): dziesiątego dnia siódmego miesiąca będziecie pościć (on the tenth day of the seventh month shall you be fasting). Nie będziecie wykonywać żadnej pracy (you shall not be executing any work), ani tubylec, ani przybysz, który osiedlił się wśród was (neither the native nor the sojourner who has settled himself amongst you).

Verse 30: Bo tego dnia będzie za was dokonywane przebłaganie (for on this day shall propitiation be performed for you), aby oczyścić was od wszystkich grzechów (to cleanse you from all sins). Przed Panem będziecie oczyszczeni: before the Lord shall you be cleansed.

Verse 31: Będzie to dla was święty szabat odpoczynku: this shall be for you a holy sabbath of rest. Będziecie w tym dniu pościć: you shall be fasting in this day. Jest to ustawa wieczysta: this is a perpetual statute.

Verses 32-33: Dokonywać obrzędu przebłagania będzie kapłan (performing the ritual of propitiation shall be the priest), który będzie namaszczony i wprowadzony w czynności kapłańskie (who shall be anointed and brought into the priestly functions) na miejsce swego ojca (in place of his father). Włoży na siebie lniane szaty, szaty święte (he shall put onto himself the linen garments, the holy garments), i dokona obrzędu przebłagania nad Miejscem Najświętszym (and shall perform the ritual of propitiation over the most holy place), dokona też przebłagania nad Namiotem Spotkania (he shall also perform propitiation over the tent of meeting), ołtarzem ({over} the altar) a także za kapłanów i za cały lud zgromadzenia (and also for the priests and for the entire people of the congregation).

Verse 34: Będzie to dla was ustawa wieczysta (this shall be for you a perpetual statue), ażeby raz w roku (that one time in the year) dokonywano przebłagania (propitiation may be performed [one may perform propitiation]) za wszystkie grzechy Izraelitów (for all the sins of the Israelites). Uczyniono więc (therefore it was done [therefore one did]), jak Pan rozkazał Mojżeszowi (as the Lord had commanded Moses).