Polish language series: Kpł 11, zwierzęta czyste i nieczyste

In the eleventh chapter of the book of Leviticus, such subject headings are encountered: prawo czystości (law of cleanness); zwierzęta czyste i nieczyste (clean and unclean animals); zwierzęta lądowe (land animals); istoty wodne (water beings); istoty skrzydlate (winged beings); nieczysty jest każdy, kto dotyka padliny zwierząt nieczystych (unclean is each who touches the carcass of unclean animals); nieczystość spowodowana przez dotknięcie padliny małych zwierząt (uncleanness occasioned by the touching of a carcass of little animals); padlina czystych zwierząt (the carcass of clean animals); nie wolno jeść nieczystych małych zwierząt (it is not permitted to eat unclean, little animals); zakończenie przepisów o pokarmach (conclusion of the prescriptions regarding aliments).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Kpł 11

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Kpł 11. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-8

Vocabulary: następnie (next), powiedzieć (pf., to say), mówić (impf., to speak), Izraelita (m., Israelite), zwierzę (n., animal), jeść (impf., to eat), spośród (from amongst), wszystek (all), ziemia (f., earth), każdy (each), czworonożny (going on four), rozdzielić (pf., to divide), kopyto (n., hoof), racica (f., cloven hoof), przeżuwać (impf., to ruminate), następujący (following), wielbłąd (m., camel), ponieważ (for), nieczysty (unclean), świstak (m., marmot), zając (m., hare), wieprz (m., swine), mięso (n., flesh), dotykać (impf., to touch), padlina (f., carcass).

Verses 1-3: Następnie Pan powiedział do Mojżesza i Aarona (next the Lord said to Moses and Aaron): tak mówcie do Izraelitów (so speak to the Israelites): oto zwierzęta, które będziecie jeść (these are the animals which you shall be eating) spośród wszystkich zwierząt, które są na ziemi (from amongst all the animals which are on the earth): będziecie jedli każde zwierzę czworonożne (you shall be eating each animal going on four), które ma rozdzielone kopyta (which has divided hooves), to jest racice (which is, cloven hooves), i które przeżuwa (and which ruminates).

Declension of kopyto (n.)

sing. pl.
nom. kopyto kopyta
gen. kopyta kopyt
dat. kopytu kopytom
acc. kopyto kopyta
instr. kopytem kopytami
loc. kopycie kopytach
voc. kopyto kopyta

Verses 4-7: Ale [następujących zwierząt] (but the following animals), mających rozdzielone kopyto i przeżuwających (having a divided hoof and ruminating) nie będziecie jedli (shall you not be eating): wielbłąd, ponieważ przeżuwa, ale nie ma rozdzielonego kopyta (the camel, for it ruminates but has not a divided hoof)będzie dla was nieczysty (it shall be unclean for you); świstak, ponieważ przeżuwa, ale nie ma rozdzielonego kopyta (the marmot, for it ruminates but has not a divided hoof)będzie dla was nieczysty (it shall be unclean for you); zając, ponieważ przeżuwa, ale nie ma rozdzielonego kopyta (the hare, for it ruminates but has not a divided hoof)będzie dla was nieczysty (it shall be unclean for you); wieprz, ponieważ ma rozdzielone kopyto, ale nie przeżuwa (the swine, for it has a divided hoof but ruminates not)będzie dla was nieczysty (it shall be unclean for you).

Verse 8: Nie będziecie jedli ich mięsa ani dotykali ich padliny (you shall neither be eating their flesh nor touching their carcass)są one dla was nieczyste (they are unclean for you).

Wersety 9-12

Vocabulary: jeść (impf., to eat), następujący (following), istota (f., being), wodny (water-), wszystek (all), morze (n., sea), rzeka (f., river), płetwa (f., fin), łuska (f., scale), każdy (each), spośród (from amongst), roić się (impf., to teem), woda (f., water), zwierzę (n., animal), obrzydliwość (f., abomination), mięso (n., flesh), brzydzić się (impf., to loathe), padlina (f., carcass).

Verse 9: Będziecie jedli następujące istoty wodne (you shall be eating the following water beings): wszystkie istoty wodne (all water beings), w morzach i rzekach (in the seas and the rivers), które mają płetwy i łuski (which have fins and scales), będziecie jedli (shall you be eating).

Verse 10: Ale każda istota wodna (but each water being), która nie ma płetw albo łusek (which has not fins or scales) w morzach i rzekach (in the seas and the rivers) spośród wszystkiego, co się roi w wodzie (from amongst all that which teems in the water), i spośród wszystkich zwierząt wodnych (and from amongst all the water animals), będzie dla was obrzydliwością (shall be an abomination for you).

Verse 11: Będą one dla was obrzydliwością (they shall be an abomination for you), nie jedzcie ich mięsa (eat not their flesh) i brzydźcie się ich padliną (and loathe their carcass).

Verse 12: Wszystkie istoty wodne (all water beings), które nie mają płetw albo łusek (which have not fins or scales), będą dla was obrzydliwością (shall be an abomination for you).

Wersety 13-23

Vocabulary: spośród (from amongst), ptak (m., bird), obrzydzenie (n., abhorrence), jeść (impf., to eat), obrzydliwość (f., abomination), następujący (following), orzeł (m., eagle), sęp (m., vulture), czarny (black), morski (sea-), wszelki (all), gatunek (m., kind), kania (f., kite), sokół (m., falcon), kruk (m., raven), struś (m., ostrich), sowa (f., owl), mewa (f., sea-gull), jastrząb (m., hawk), puszczyk (m., tawny owl), kormoran (m., cormorant), ibis (m., ibis), łabędź (m., swan), pelikan (m., pelican), ścierwik (m., Egyptian vulture), bocian (m., stork), czapla (f., heron), dudek (m., hoopoe), nietoperz (m., bat), latać (impf., to fly), czworonożny (going on four), owad (m., insect), tylko (only), tylny (back-), kończyna (f., leg), wystawać (impf., to jut forth), ponad (above), noga (f., foot), przedni (front-), móc (impf., to be able, may), skakać (pf., to leap), ziemia (f., earth), szarańcza (f., locust), soleam (m., soleam), chargol (m., chargol), chagab (m., chagab), wszystek (all), inny (other).

Verses 13-19: Spośród ptaków (from amongst the birds) będziecie mieli w obrzydzeniu (shall you have in abhorrence) i nie będziecie ich jedli (and shall you not be eating them), bo są obrzydliwością (for they are an abomination), następujące (the following): orzeł (the eagle), sęp czarny (the black vulture), orzeł morski (the sea eagle), wszelkie gatunki kani i sokołów (all kinds of kites and falcons), wszelkie gatunki kruków (all kinds of ravens), struś (the ostrich), sowa (the owl), mewa (the sea-gull), wszelkie gatunki jastrzębi (all kinds of hawks), puszczyk (the tawny owl), kormoran (the cormorant), ibis (the ibis), łabędź (the swan), pelikan (the pelican), ścierwik (the Egyptian vulture), bocian (the stork), wszelkie gatunki czapli (all kinds of heron), dudek (the hoopoe) i nietoperz (and the bat).

Verse 20: Wszelkie latające czworonożne owady (all flying insects going on four) będą dla was obrzydliwością (shall be an abomination for you).

Verse 21: Ale będziecie jeść (but you shall be eating) spośród czworonożnych latających owadów (from amongst the flying insects going on four) tylko te, których [tylne] kończyny (only these whose back legs) wystają ponad nogami [przednimi] (jut forth above the front feet), aby [mogły] skakać na nich po ziemi (that they may be able to leap thereon along the earth).

Verse 22: Następujące spośród nich możecie jeść (the following from amongst them may you eat): wszelkie gatunki szarańczy (all kinds of locust), wszelkie gatunki soleam (all kinds of soleam), wszelkie gatunki chargol (all kinds of chargol) i wszelkie gatunki chagab (and all kinds of chagab).

Verse 23: Wszystkie inne gatunki latających owadów czworonożnych (all other kinds of flying insects going on four) będą dla was obrzydliwością (shall be an abomination for you).

Wersety 24-28

Vocabulary: następujący (following), zwierzę (n., animal), czynić (impf., to make), człowiek (m., man), nieczysty (unclean), każdy (each), dotknąć się (pf., to touch), padlina (f., carcass), wieczór (m., evening), nosić (impf., to bear), wyprać (pf., to wash), ubranie (n., raiment), pozostać (pf., to remain), kopyto (n., hoof), rozdzielić (pf., to divide), przeżuwać (impf., to ruminate), czworonożny (going on four), chodzić (impf., to walk), opierać się (impf., to support oneself), stopa (f., foot), rzecz (f., thing).

Verse 24: Następujące zwierzęta czynią człowieka nieczystym: the following animals make man unclean. Każdy, kto dotknie się ich padliny (each who touches [will touch] their carcass), będzie nieczysty aż do wieczora (shall be unclean until evening).

Verse 25: Każdy, kto będzie nosić ich padlinę (each who is [will be] bearing their carcass), wypierze ubranie i pozostanie nieczysty aż do wieczora (shall wash {his} raiment and shall remain unclean until evening).

Verse 26: Każde zwierzę (each animal), które ma kopyta (which has hooves), ale nie rozdzielone (but not divided), i nie przeżuwa (and ruminates not), będzie nieczyste dla was (shall be unclean for you). Każdy, kto się go dotknie (each who touches [will touch] it), będzie nieczysty (shall be unclean).

Verse 27: Każde zwierzę czworonożne (each animal going on four), które chodzi opierając się na stopach (which walks in supporting itself on {hoofless} feet), będzie nieczyste dla was (shall be unclean for you). Każdy, kto dotknie się jego padliny (each who touches [will touch] its carcass), będzie nieczysty aż do wieczora (shall be unclean until evening).

Verse 28: Każdy, kto będzie nosić ich padlinę (each who is [will be] bearing their carcass), wypierze ubranie i pozostanie nieczysty aż do wieczora (shall wash {his} raiment and shall remain unclean until evening). To są rzeczy nieczyste dla was: these are unclean things for you.

Wersety 29-32

Vocabulary: spośród (from amongst), mały (little), zwierzę (n., animal), poruszać się (impf., to move oneself about), ziemia (f., earth), następujący (following), nieczysty (uncleanness), kret (m., mole), mysz (f., mouse), wszelki (all), gatunek (m., kind), jaszczurka (m., lizard), gekko (m., gecko), żółw (m., tortoise), salamandra (f., salamander), skolopendra (f., centipede), kameleon (m., chameleon), każdy (each), dotknąć się (pf., touch), padlina (f., carcass), wieczór (m., evening), nieżywy (dead), upaść (pf., to fall), coś (anything), rzecz (f., thing), niezależnie (irrespective), naczynie (n., vessel), drewniany (wooden), ubranie (n., raiment), skóra (f., skin), worek (m., sack), jakikolwiek (whatsoever), narzędzie (n., tool), praca (f., work), obmyć (pf., to wash), woda (f., water), pozostać (pf., to remain), potem (then), czysty (clean).

Verses 29-30: Spośród małych zwierząt (from amongst the little animals), które poruszają się na ziemi (which move themselves about on the earth), następujące są nieczyste (the following are unclean): kret (the mole), mysz (the mouse) i wszelkie gatunki jaszczurek (and all kinds of lizards), gekko (the gecko), żółw (the tortoise), salamandra (the salamander), skolopendra (the centipede) i kameleon (and the chameleon).

Verse 31: Te są nieczyste dla was spośród małych zwierząt (these are unclean for you from amongst the little animals), które poruszają się na ziemi (which move themselves about on the earth). Każdy, kto dotknie się ich padliny (each who touches [will touch] their carcass), będzie nieczysty aż do wieczora (shall be unclean until evening).

Verse 32: Jeżeli które z tych zwierząt nieżywe (if any of these dead animals) upadnie na coś (falls [will fall] on anything), to ta rzecz będzie nieczysta (then this thing shall be unclean), niezależnie od tego (irrespective of this), czy to będzie naczynie drewniane (whether this is [will be] a wooden vessel), czy ubranie (or raiment), czy skóra (or a skin), czy worek (or a sack), czy jakiekolwiek narzędzie pracy (or whatsoever work tool). Obmyją je wodą (it shall be washed [they shall wash it] with water) i pozostanie nieczyste aż do wieczora (and it shall remain unclean until evening), potem będzie czyste (then it shall be clean).

Wersety 33-38

Vocabulary: zwierzę (n., animal), wpaść (pf., to fall in), naczynie (n., vessel), gliniany (earthen), wszystko (n., all), wewnątrz (inside), nieczysty (unclean), rozbić (pf., to break up), każdy (each), pokarm (m., nourishment), spożywać (impf., to consume), dostać się (pf., to get {at}), woda (f., water), napój (m., beverage), bywać (impf., to be {habitually}), używać (impf., to use), picie (n., drinking), jakikolwiek (whatsoever), cokolwiek (whatsoever), upaść (pf., to fall), taki (such), zwierzę (n., animal), nieżywy (dead), piecyk (m., little stove), piekarnik (m., cooking oven), zniszczyć (pf., to destroy), źródło (n., spring), cysterna (f., cistern), zbiornik (m., reservoir), pozostać (pf., to remain), czysty (clean), dotknąć się (pf., to touch), padlina (f., carcass), ziarno (n., seed), przeznaczyć (pf., to assign), siew (m., sowing), mokry (wet through).

Verse 33: Jeżeli któreś z tych zwierząt (if any of these animals) wpadnie do naczynia glinianego (falls [will fall] into an earthen vessel), to wszystko, co jest wewnątrz naczynia (then all that which is inside the vessel), będzie nieczyste (shall be unclean), a naczynie rozbijecie (and the vessel shall you break up).

Verse 34: Każdy pokarm (each nourishment), który się spożywa (which is consumed), do którego się dostanie woda z tego naczynia (whereat water from this vessel gets [will get]) będzie nieczysty (shall be unclean). Każdy napój (each beverage), który bywa używany do picia (which is used for drinking) w jakimkolwiek naczyniu (in whatsoever vessel), będzie nieczysty (shall be unclean).

Verse 35: Na cokolwiek upadnie takie zwierzę nieżywe (whatsoever whereon falleth [will fall] such dead animal), będzie nieczyste (shall be unclean): piecyk albo piekarnik ma być zniszczony (the little stove or the cooking oven is to be destroyed). One są nieczyste (they are unclean) i będą nieczyste dla was (and shall be unclean for you).

Verse 36: Tylko źródła i cysterny (but springs and cisterns), to jest zbiorniki wody (which is, reservoirs of water), pozostają czyste (shall remain clean), ale ten, kto dotknie się w nich padliny (but this one who touches [wll touch] therein the carcass), będzie nieczysty (shall be unclean).

Verse 37: Jeżeli taka padlina upadnie na ziarno (if such carcass falls [will fall] on seed) przeznaczone do siewu (assigned for sowing), to ziarno pozostanie czyste (then the seed shall remain clean), ale jeżeli ziarno jest mokre i taka padlina upadnie na nie (but if the seed is wet through and such carcass falls [will fall] thereon), to jest ono dla was nieczyste (then it is unclean for you).

Wersety 39-40

Vocabulary: zdechnąć (pf., to die), jeden (one), zwierzę (n., animal), służyć (impf., to serve), pokarm (m., nourishment), dotknąć się (pf., to touch), padlina (f., carcass), nieczysty (unclean), wieczór (m., evening), zjeść (pf., to eat), coś (anything), taki (such), wyprać (pf., to wash), ubranie (n., raiment), nosić (impf., to bear).

Verse 39: Jeżeli zdechnie jedno ze zwierząt (if one of these animals dies [will die]), które wam służą za pokarm (which unto you serve as nourishment), i ktoś dotknie się tej padliny (and a one touches [will touch] this carcass), będzie nieczysty aż do wieczora (he shall be unclean until evening).

Verse 40: Jeżeli kto zje coś z takiej padliny (if a one eats [will eat] anything of such carcass), to wypierze ubranie i będzie nieczysty aż do wieczora (then he shall wash {his} raiment and shall be unclean until evening). Także i ten, kto nosi taką padlinę (also this one who bears such carcass), wypierze ubranie i będzie nieczysty aż do wieczora (shall wash {his} raiment and shall be unclean until evening).

Wersety 41-45

Vocabulary: wszelki (all), mały (little), zwierzę (n., animal), pełzać (impf., to creep), ziemia (f., earth, land), obrzydliwość (f., abomination), nie wolno (it is not permitted), jeść (impf., to eat), cokolwiek (whatsoever), brzuch (m., belly), chodzić (impf., to walk), cztery (four), noga (f., foot), wiele (many), spośród (from amongst), plugawić (pf., to pollute), zanieczyszczać się (impf., to contaminate onseself), stać się (pf., to become), nieczysty (unclean), ponieważ (for), uświęcić się (pf., to sanctify), święty (holy), wyprowadzić (pf., to bring forth), egipski (Egyptian), więc (therefore).

Verse 41: Wszelkie małe zwierzęta (all little animals), które pełzają po ziemi (which creep along the earth), są obrzydliwością (are an abomination)nie wolno ich jeść (it is not permitted to eat them).

Verse 42: Cokolwiek pełza na brzuchu (whatsoever creeps on {its} belly), cokolwiek chodzi na czterech nogach (whatsoever walks on four feet) i cokolwiek ma wiele nóg spośród małych zwierząt pełzających po ziemi (and whatsoever has many feet from amongst the little animals creeping along the earth), nie będzie przez was jedzone (shall not be eaten by you), bo to jest obrzydliwość (for this is an abomination).

Verse 43: Nie plugawcie siebie samych (pollute not your own selves) przez jedzenie wszelkich małych zwierząt pełzających (by the eating of all little, creeping animals), nie zanieczyszczajcie się przez nie (contaminate not yourselves by them), przez to stalibyście się nieczystymi (by this would you become unclean).

Verse 44: Ponieważ Ja jestem Pan, Bóg wasz (for I am the Lord your God)uświęćcie się (sanctify yourselves). Bądźcie świętymi (be holy), ponieważ Ja jestem święty (for I am holy). Nie będziecie się plugawić małymi zwierzętami (you shall not be polluting yourselves with little animals), które pełzają po ziemi (which creep along the earth).

Verse 45: Bo Ja jestem Pan (for I am the Lord), który wyprowadził was z ziemi egipskiej (who brought you forth from the Egyptian land), abym był waszym Bogiem (that I may be your God). Bądźcie więc świętymi (be holy therefore), bo Ja jestem święty (for I am holy).

Wersety 46-47

To jest prawo (this is the law) dotyczące zwierząt (pertaining to animals), ptaków (birds) i wszelkich istot żyjących, które poruszają się w wodzie (and all living beings which move themselves about in the water), i wszelkich stworzeń pełzających po ziemi (and all creatures creeping along the earth), abyście rozróżniali między tym, co nieczyste (that you may differentiate between this which is unclean), a tym, co czyste (and this which is clean), między zwierzętami jadalnymi (between edible animals) a tymi, których jeść nie wolno (and these which it is not permitted to eat).

Vocabulary: prawo (n., law), dotyczyć (impf., to pertain to), zwierzę (n., animal), ptak (m., bird), wszelki (all), istota (f., being), żyjący (living), poruszać się (impf., to move oneself about), woda (f., water), stworzenie (n., creature), pełzać (impf., to creep), ziemia (f., earth), rozróżniać (impf., to differentiate), między (between), nieczysty (unclean), czysty (clean), jadalny (edible), jeść (impf., to eat), nie wolno (it is not permitted).