Polish language series: Wj 35, wykonanie przepisów

In the thirty-fifth chapter of the book of Exodus, Moses reminds the Israelites that the sabbath must never be broken. Subject headings: wykonanie przepisów o zorganizowaniu kultu (execution of the prescriptions with regard to the organisation of worship); pouczenie Izraelitów o przepisach kultu (directive of the Israelites with regard to the prescriptions of worship).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 35

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 35. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-3

Vocabulary: zebrać (pf., to gather), zgromadzenie (n., congregation, assembly), Izraelita (m., Israelite), powiedzieć (pf., to say), nakazać (pf., to enjoin), wypełnić (pf., to carry forth), sześć (six), dzień (m., day), wykonywać (impf., to execute), praca (f., work), siódmy (seventh), święty (holy), szabat (m., sabbath), odpoczynek (m., rest), ktokolwiek (whosoever), pracować (impf., to work), ukarać (pf., to punish), ukarany (punished), śmierć (f., death), rozpalać (impf., to light, to kindle), ogień (m., fire), mieszkanie (n., dwelling, lodgings, habitation).

Verses 1-2: Mojżesz zebrał całe zgromadzenie Izraelitów (Moses gathered the entire congregation of the Israelites) i powiedział do nich (and said to them): oto, co Pan nakazał wam wypełnić (this is that which the Lord has enjoined you to carry forth): sześć dni będziesz wykonywał pracę (for six days shall you execute [be executing] work), ale dzień siódmy będzie dla was (but the seventh day shall be for you) świętym szabatem odpoczynku dla Pana (a holy sabbath of rest for the Lord); ktokolwiek zaś pracowałby w tym dniu (and whosoever should work on that day), ma być ukarany śmiercią (is to be punished with death).

Verse 3: Nie będziecie rozpalać ognia (you shall not kindle [shall not be kindling] any fire) w dniu szabatu (on the sabbath day) w waszych mieszkaniach (in your dwellings).

Declension of mieszkanie (n.)

sing. pl.
nom. mieszkanie mieszkania
gen. mieszkania mieszkań
dat. mieszkaniu mieszkaniom
acc. mieszkanie mieszkania
instr. mieszkaniem mieszkaniami
loc. mieszkaniu mieszkaniach
voc. mieszkanie mieszkania

Wersety 4-9

Vocabulary: przemówić (pf., to address), następnie (then), zgromadzenie (n., congregation, assembly), Izraelita (m., Israelite), nakazać (pf., to enjoin), mówić (impf., to say), dać (pf., to give), dobra (pl., goods), danina (f., tribute, levy), skłonić (pf., to impel, to induce, to prompt), serce (n., heart), winien (ought), złożyć (pf., to submit), złoto (n., gold), srebro (n., silver), brąz (m., bronze), purpura fioletowa (f., purple-blue), purpura czerwona (f., purple-red), karmazyn (m., crimson), bisior (m., byssus), sierść (f., pelage), kozi (goat’s, caprine), barani (ram’s), skóra (f., skin), barwić (impf., to dye, to colour), czerwono (in red), delfin (m., dolphin), drzewo (n., wood), akacjowy (of acacia), oliwa (f., olive oil), świecznik (m., lampstand), wonność (f., fragrance), wyrób (m., production), olej (m., oil), namaszczać (impf., to anoint, to oil), pachnący (aromatic), kadzidło (n., incense), kamień (m., stone), onyksowy (onyx), drogi (precious), ozdobić (pf., to decorate, to embellish), ozdobienie (n., decoration, embellishment), efod (m., ephod), pektorał (m., breastpiece).

Thus read these six verses: Tak przemówił następnie Mojżesz do całego zgromadzenia Izraelitów (thus did Moses then address the entire congregation of the Israelites): oto co nakazał Pan mówiąc (this is what the Lord has enjoined, saying): dajcie z dóbr waszych daninę dla Pana (pay [give] from your goods a tribute for the Lord). Każdy więc (each then), którego skłoni do tego serce (whom {his} heart impels to it), winien złożyć jako daninę dla Pana (is to submit as a tribute for the Lord) złoto, srebro, brąz (gold, silver {and} bronze), purpurę fioletową i czerwoną (purple-blue and purple-red), karmazyn, bisior oraz sierść kozią (crimson, byssus and goat pelage), baranie skóry barwione na czerwono (ram skins dyed red) i skóry delfinów oraz drzewo akacjowe (and dolphin skins and acacia wood), oliwę do świecznika (olive oil for the lampstand), wonności do wyrobu oleju namaszczania (fragrances for the production of the anointing oil [of the oil of anointing]) i pachnących kadzideł (and of the aromatic incenses), kamienie onyksowe (onyx stones) i inne drogie kamienie (and other precious stones) dla ozdobienia efodu i pektorału (for the decoration of the ephod and the breastpiece).

Declension of dobro (n.)

sing. pl.
nom. dobro dobra
gen. dobra dóbr
dat. dobru dobrom
acc. dobro dobra
instr. dobrem dobrami
loc. dobru dobrach
voc. dobro dobra

Wersety 10-19

Vocabulary: uzdolniony (skilled, talented, capable), winien (ought), przyjść (pf., to come, to arrive), wykonać (pf., to execute), nakazać (pf., to enjoin), przybytek (m., sanctuary), namiot (m., tent), przykrycie (n., covering, overspread), kółko (n., ringlet), deska (f., plank), poprzeczka (f., crossbar), słup (m., pillar), podstawa (f., base), arka (f., ark), drążek (m., pole, bar), przebłagalnia (f., propitiatory), okrywać (impf., to cover, to conceal), zasłona (f., veil), stół (m., table), należeć (impf., to belong), sprzęt (m., furniture), chleb (m., bread), pokładny (set-down), świecznik (m., lampstand), oświetlenie (n., lighting), lampa (f., lamp), oliwa (f., olive oil), świecenie (n., lighting), ołtarz (m., altar), kadzić (impf., to incense), olejek (m., oil), namaszczać (impf., to anoint, to oil), pachnący (aromatic), kadzidło (n., incense), wejście (n., entrance), całopalenie (n., holocaust), brązowy (of bronze, bronzen), krata (f., grating), kadź (f., basin), dziedziniec (m., court), palik (m., stake, peg), powróz (m., cord), szata (f., garment, vestment), drogocenny (precious), tkanina (f., cloth), służba (f., service), święty (holy), kapłan (m., priest), syn (m., son), sprawować (impf., to perform, to fulfil), czynność (f., function, act), kapłański (priestly).

Thus read these ten verses: Każdy uzdolniony z was (every skilled man of you) winien przyjść (is to come) i wykonać to, co Pan nakazał (and execute that which the Lord has enjoined), to jest przybytek (which is the sanctuary) i jego namiot, przykrycia, kółka, deski, poprzeczki, słupy i podstawy (and its tent, coverings, ringlets, planks, crossbars, pillars and bases); arkę z drążkami (the ark with {its} poles), przebłagalnię i okrywającą ją zasłonę (the propitiatory and the veil concealing it); stół z drążkami i z należącym do niego sprzętem (the table with {its} poles and the furniture belonging to it) oraz chlebem pokładnym (and the bread of display [set-down breads]); świecznik do oświetlenia (the lampstand for lighting), z należącymi do niego sprzętami z lampami oraz z oliwą do świecenia (with the furnitures belonging to it, {its} lamps and the olive oil for lighting); ołtarz kadzenia z drążkami (the altar of incense [of incensing] with {its} poles), olejek do namaszczania (the anointing oil [the oil for anointing]), pachnące kadzidło (the aromatic incense) i zasłonę na wejście do przybytku (and the veil for the entrance into the sanctuary); ołtarz całopalenia z jego brązową kratą (the altar of holocaust with its grating of bronze), z drążkami (with {its} poles) i należącymi do niego sprzętami (and {with} the furnitures belonging to it), kadź z jej podstawą (the basin with its base); zasłony dziedzińca (the veils of the court) i jego słupy, i podstawy (and its pillars and bases), i zasłonę na wejście do dziedzińca (and the veil for the entrance to the court); paliki przybytku (the stakes of the sanctuary) i paliki dziedzińca z powrozami do nich (and the stakes of the court with the cords for them); szaty z drogocennej tkaniny (the vestments of precious cloth), do służby w świętym przybytku (for service in the holy sanctuary), święte szaty dla Aarona kapłana (the holy vestments for Aaron the priest) i szaty dla jego synów (and the vestments for his sons), dla sprawowania czynności kapłańskich (for the fulfilment of the priestly functions).

Declension of powróz (m.)

sing. pl.
nom. powróz powrozy
gen. powrozu powrozów
dat. powrozowi powrozom
acc. powróz powrozy
instr. powrozem powrozami
loc. powrozie powrozach
voc. powrozie powrozy

Wersety 20-24

Vocabulary: zgromadzenie (n., congregation, assembly), Izraelita (m., Israelite), odejść (pf., to leave, to depart), wnet (before long, presently), skłonić (pf., to impel, to induce, to prompt), serce (n., heart), duch (m., spirit), ochoczy (ready, willing), przynieść (pf., to bring back), danina (f., tribute, levy), budowa (f., construction, building), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), służba (f., service), święty (holy), szata (f., garment, vestment), mężczyzna (m., man), kobieta (f., woman), przynosić (impf., to bring back), spinka (f., buckle, clasp), kolczyk (m., earring), pierścień (m., ring), naszyjnik (m., necklace), przedmiot (m., object), złoto (n., gold), złożyć (pf., to submit), dar (m., gift), dokonywać (impf., to perform), gest (m., gesture), kołysać (pf., to sway, to rock {to and fro}), purpura fioletowa (f., purple-blue), purpura czerwona (f., purple-red), karmazyn (m., crimson), bisior (m., byssus), sierść (f., pelage), kozi (goat’s, caprine), barani (ram’s), skóra (f., skin), barwić (impf., to dye, to colour), czerwono (in red), delfin (m., dolphin), znaleźć (pf., to find), chcieć (impf., to want), srebro (n., silver), brąz (m., bronze), posiadać (impf., to hold), drzewo (n., wood), akacjowy (of acacia), przydatny (useful, serviceable).

Verse 20: Potem całe zgromadzenie Izraelitów odeszło od Mojżesza: then the entire congregation of the Israelites departed from Moses.

Verse 21: Wnet jednak (presently, however) wszyscy, których skłoniło serce i duch ochoczy (all whom {his} heart and willing spirit impelled), przynieśli daninę dla Pana (brought back {his} tribute for the Lord) na budowę Namiotów Spotkania (for the construction of the tent of meeting) i na wszelką służbę w nim (and for all service therein), oraz na święte szaty (as well as for the holy vestments).

Verse 22: Przyszli mężczyźni i kobiety (men and women came), wszyscy ochoczego serca (all of willing heart), przynosząc spinki, kolczyki, pierścienie, naszyjniki i wszelkie przedmioty ze złota (bringing back buckles, earrings, rings, necklaces and all objects of gold); wszyscy złożyli Panu dary ze złota (all submitted gifts of gold to the Lord) dokonując *gestu kołysania* (performing the swaying gesture [gesture of swaying]). *Refers to a wave offering.

Verse 23: A także fioletową i czerwoną purpurę (and also purple-blue and purple-red), karmazyn, bisior i sierść kozią (crimson, byssus and goat pelage), baranie skóry barwione na czerwono (ram skins dyed red) i skóry delfinów (and dolphin skins) przynosili wszyscy, którzy je znaleźli u siebie (did bring back all who found them in their possession).

Verse 24: Każdy, kto chciał złożyć daninę ze srebra czy brązu (whosoever would [was wanting to] submit a tribute of silver or bronze), przynosił tę daninę dla Pana (brought back these tributes for the Lord), a każdy kto posiadał drzewo akacjowe (and whosoever held acacia wood) przydatne na coś do świętej służby (of any use [useful for something] in the holy service), przynosił je również (also brought it back).

Declension of srebro (n.)

nom. srebro
gen. srebra
dat. srebru
acc. srebro
instr. srebrem
loc. srebrze
voc. srebro

Wersety 25-29

Vocabulary: kobieta (f., woman), biegły (expert, proficient), praca (f., work), prząść (impf., to spin), własnoręcznie (with one’s own hands), przędza (f., yarn), purpura fioletowa (f., purple-blue), purpura czerwona (f., purple-red), karmazyn (m., crimson), bisior (m., byssus), skłonić (pf., to impel, to induce, to prompt), serce (n., heart), umiejętnie (expertly, skilfully, competently), sierść (f., pelage), kozi (goat’s, caprine), książę (m., prince), przynieść (pf., to bring back), kamień (m., stone), onyksowy (onyx), drogi (precious), ozdobić (pf., to decorate, to embellish), ozdobienie (n., decoration, embellishment), efod (m., ephod), pektorał (m., breastpiece), wonność (f., fragrance), oliwa (f., olive oil), świecznik (m., lampstand), wyrób (m., production), olej (m., oil), namaszczać (impf., to anoint, to oil), pachnący (aromatic), kadzidło (n., incense), Izraelita (m., Israelite), mężczyzna (m., man), składać (impf., to submit), dar (m., gift), niezbędny (indispensable,, necessary), wykonywać (impf., to execute), nakazać (pf., to enjoin), wykonać (pf., to execute), pośrednictwo (n., mediation, intervention), dobrowolnie (of one’s own free will).

Verse 25: Wszystkie zaś kobiety biegłe w tej pracy (as for all the women expert in this work) przędły własnoręcznie przędzę na fioletową i czerwoną purpurę, karmazyn i bisior (by their own hands did they spin yarns of purple-blue and purple-red, crimson and byssus).

Verse 26: A wszystkie kobiety (and all the women), które skłoniło do tego serce (whom {their} heart{s} impelled to it), przędły umiejętnie sierść kozią (spun the goat pelage with skill).

Verses 27-28: Książęta zaś przynieśli kamienie onyksowe (as to the princes, they brought back onyx stones) i inne drogie kamienie (and other precious stones) dla ozdobienia efodu i pektorału (for the decoration of the ephod and the breastpiece), a ponadto wonności i oliwę do świecznika i do wyrobu oleju namaszczania i pachnącego kadzidła (and moreover fragrances and olive oil for the lampstand and for the production of the anointing oil [of the oil of anointing] and of the aromatic incense).

Verse 29: Wszyscy Izraelici (all the Israelites), mężczyźni i kobiety (men and women), których skłoniło serce (whom {their} heart{s} impelled) do składania darów niezbędnych (to the submission of indispensable gifts) do wykonywania tego, co Pan nakazał wykonać (for the execution of that which the Lord had enjoined to execute) przez pośrednictwo Mojżesza (by way of Moses), przynieśli to dla Pana dobrowolnie (brought it back for the Lord of their own free will).

Declension of dar (m.)

sing. pl.
nom. dar dary
gen. daru darów
dat. darowi darom
acc. dar dary
instr. darem darami
loc. darze darach
voc. darze dary

Wersety 30-35

Vocabulary: przemówić (pf., to address), Izraelita (m., Israelite), powołać (pf., to appoint), imiennie (by name), syn (m., son), pokolenie (n., tribe), napełnić (pf., to fill up), duch (m., spirit), boży (godly), mądrość (f., wisdom), rozum (m., intelligence, intellect), wiedza (f., knowledge), znajomość (f., know-how, knowledge), rzemiosło (n., handicraft), obmyślić (pf., to devise), plan (m., plan, design), robota (f., labour), złoto (n., gold), srebro (n., silver), brąz (m., bronze), prace (pl., tasks), przystosowanie (n., fitting, adapting, setting), kamień (m., stone), ozdoba (f., adornment, finery), obróbka (f., working, dressing), drzewo (n., wood), potrzebny (necessary, needed), wykonać (pf., to execute), zamierzony (intended, planned, designed), dzieło (n., work), dać (pf., to give), zdolność (f., ability, aptitude, capability), pouczanie (n., instruction), umysł (m., mind, spirit, intellect), zarówno … jak i … (… and … alike), kamieniarski (stoneworker’s), tkacki (weaver’s), barwienie (n., colouration), purpura fioletowa (f., purple-blue), purpura czerwona (f., purple-red), karmazyn (m., crimson), bisior (m., byssus), zwyczajny (customary), sporządzać (impf., to make), przedmiot (m., object), zarazem (also, at the same time), obmyślać (impf., to devise).

Verses 30-33: Wówczas Mojżesz przemówił do Izraelitów (Moses then addressed the Israelites): oto Pan powołał imiennie Besaleela (so it is that the Lord has appointed by name Bezaleel), syna Uriego, syna Chura z pokolenia Judy (son of Uri son of Hur, of the tribe of Judah), i napełnił go (and has filled him up) duchem Bożym (with the godly spirit), mądrością (with wisdom), rozumem (with intelligence), wiedzą (with knowlegde) i znajomością (and with know-how) wszelkiego rzemiosła (in all handicrafts [of every handicraft]), by obmyślił plany robót (that he may design plans for [of] labours) w złocie, w srebrze, w brązie (in gold, silver and bronze [in gold, in silver, in bronze]), oraz prac nad przystosowaniem kamieni do ozdoby (and for tasks in [and of tasks over] the setting of stones for decoration) i nad obróbką drzewa (and in [over] the dressing of wood) potrzebnego do wykonania (needed for the execution) wszelkich zamierzonych dzieł (of all intended works).

Declension of złoto (n.)

sing. pl.
nom. złoto złota
gen. złota złot
dat. złotu złotom
acc. złoto złota
instr. złotem złotami
loc. złocie złotach
voc. złoto złota

Verse 34: Dał mu też zdolność pouczania innych (to him did he also give ability in the instruction of others), jak i Oholiabowi, synowi Achisamaka z pokolenia Dana (as well as to Oholiab son of Ahisamach, of the tribe of Dan).

Verse 35: Napełnił ich mądrością umysłu (he filled them up with wisdom of mind) do wykonania wszelkich prac (for the execution of all tasks), zarówno kamieniarskich, jak i tkackich (of the stoneworker and of the weaver alike), oraz barwienia fioletowej i czerwonej purpury, karmazynu, bisioru (as well as of the colouration of purple-blue and purple-red, crimson and byssus), a wreszcie zwyczajnych prac tkackich (and at the last of customary tasks of the weaver), tak że mogą sporządzać wszelkie przedmioty (that they should be able to make all objects), a zarazem obmyślać ich plany (as well as devise their plans).