Polish language series: Wj 35, wykonanie przepisów

In the thirty-fifth chapter of the book of Exodus, Moses reminds the Israelites that the sabbath must never be broken. From the subject headings: wykonanie przepisów o zorganizowaniu kultu (execution of the prescriptions with regard to the organisation of worship); pouczenie Izraelitów o przepisach kultu (directive of the Israelites with regard to the prescriptions of worship).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 35

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 35. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-3

Vocabulary: zebrać (pf., to gather), cały (entire), zgromadzenie (n., congregation), Izraelita (m., Israelite), powiedzieć (pf., to say), nakazać (pf., to enjoin), wypełnić (pf., to carry forth), sześć (six), dzień (m., day), wykonywać (impf., to execute), praca (f., work), siódmy (seventh), święty (holy), szabat (m., sabbath), odpoczynek (m., rest), ktokolwiek (whosoever), pracować (impf., to work), być (impf., to be), ukarać (pf., to punish), ukarany (punished), śmierć (f., death), rozpalać (impf., to light), ogień (m., fire), mieszkanie (n., dwelling).

Verses 1-2: Mojżesz zebrał całe zgromadzenie Izraelitów (Moses gathered the entire congregation of the Israelites) i powiedział do nich (and said to them): oto, co Pan nakazał wam wypełnić (this is that which the Lord has enjoined you to carry forth): sześć dni będziesz wykonywał pracę ({for} six days shall you be executing work), ale dzień siódmy będzie dla was (but the seventh day shall be for you) świętym szabatem odpoczynku dla Pana (a holy sabbath of rest for the Lord); ktokolwiek zaś pracowałby w tym dniu (and whosoever should work on [in] this day), ma być ukarany śmiercią (is to be punished with death).

Verse 3: Nie będziecie rozpalać ognia (you shall not be lighting fire) w dniu szabatu (on [in] the sabbath day) w waszych mieszkaniach (in your dwellings).

Declension of mieszkanie (n.)

sing. pl.
nom. mieszkanie mieszkania
gen. mieszkania mieszkań
dat. mieszkaniu mieszkaniom
acc. mieszkanie mieszkania
instr. mieszkaniem mieszkaniami
loc. mieszkaniu mieszkaniach
voc. mieszkanie mieszkania

Wersety 4-9

Tak przemówił następnie Mojżesz do całego zgromadzenia Izraelitów (so did Moses address next the entire congregation of the Israelites): oto co nakazał Pan mówiąc (this is that which the Lord has enjoined, in speaking): dajcie z dóbr waszych daninę dla Pana (give from your goods a tribute for the Lord). Każdy więc (each therefore), którego skłoni do tego serce (whom heart disposes [will dispose] to this), winien złożyć jako daninę dla Pana (is to submit as a tribute for the Lord) złoto, srebro, brąz (gold, silver, bronze), purpurę fioletową i czerwoną (purple-blue and purple-red), karmazyn, bisior oraz sierść kozią (crimson, byssus and goat pelage), baranie skóry barwione na czerwono (ram skins dyed red) i skóry delfinów oraz drzewo akacjowe (and skins of dolphins and acacia wood), oliwę do świecznika (olive oil for the lampstand), wonności do wyrobu oleju namaszczania (fragrances for the production of the anointing oil) i pachnących kadzideł (and of the aromatic incenses), kamienie onyksowe (onyx stones) i inne drogie kamienie (and other precious stones) dla ozdobienia efodu i pektorału (for the adornment of the ephod and the breastpiece).

Vocabulary: przemówić (pf., to address), następnie (next), cały (entire), zgromadzenie (n., congregation), Izraelita (m., Israelite), nakazać (pf., to enjoin), mówić (impf., to speak), dać (pf., to give), dobra (pl., goods), danina (f., tribute), każdy (each), więc (therefore), skłonić (pf., to dispose), serce (n., heart), winien (ought), złożyć (pf., to submit), złoto (n., gold), srebro (n., silver), brąz (m., bronze), purpura fioletowa (f., purple-blue), purpura czerwona (f., purple-red), karmazyn (m., crimson), bisior (m., byssus), sierść (f., pelage), kozi (goat-), barani (ram-), skóra (f., skin), barwić (impf., to dye), czerwono (in red), delfin (m., dolphin), drzewo (n., wood), akacjowy (acacia-), oliwa (f., olive oil), świecznik (m., lampstand), wonność (f., fragrance), wyrób (m., production), olej (m., oil), namaszczać (impf., to anoint), pachnący (aromatic), kadzidło (n., incense), kamień (m., stone), onyksowy (onyx-), inny (other), drogi (precious), ozdobić (pf., to adorn), efod (m., ephod), pektorał (m., breastpiece).

Declension of dobro (n.)

sing. pl.
nom. dobro dobra
gen. dobra dóbr
dat. dobru dobrom
acc. dobro dobra
instr. dobrem dobrami
loc. dobru dobrach
voc. dobro dobra

Wersety 10-19

Każdy uzdolniony z was (each talented man of you) winien przyjść (is to come) i wykonać to, co Pan nakazał (and execute this which the Lord has enjoined), to jest przybytek (which is the sanctuary) i jego namiot, przykrycia, kółka, deski, poprzeczki, słupy i podstawy (and its tent, covers, ringlets, planks, crossbars, pillars and bases); arkę z drążkami (the ark with the poles), przebłagalnię i okrywającą ją zasłonę (the propitiatory and the veil cloaking it); stół z drążkami i z należącym do niego sprzętem (the table with the poles and the furniture belonging thereto) oraz chlebem pokładnym (and the setting-down breads); świecznik do oświetlenia (the lampstand for illumination), z należącymi do niego sprzętami z lampami oraz z oliwą do świecenia (with the furnitures belonging thereto with the lamps and the olive oil for lighting); ołtarz kadzenia z drążkami (the altar of incensing with the poles), olejek do namaszczania (the oil for anointing), pachnące kadzidło (the aromatic incense) i zasłonę na wejście do przybytku (and the veil for the entrance to the sanctuary); ołtarz całopalenia z jego brązową kratą (the altar of holocaust with its bronzen grating), z drążkami i należącymi do niego sprzętami (with the poles and the furnitures belonging thereto), kadź z jej podstawą (the basin with its base); zasłony dziedzińca (the veils of the court) i jego słupy, i podstawy (and its pillars and bases), i zasłonę na wejście do dziedzińca (and the veil for the entrance to the court); paliki przybytku (the stakes of the sanctuary) i paliki dziedzińca z powrozami do nich (and the stakes of the court with the cords therefor); szaty z drogocennej tkaniny (the garments from precious cloth), do służby w świętym przybytku (for service in the holy sanctuary), święte szaty dla Aarona kapłana (the holy garments for Aaron the priest) i szaty dla jego synów (and the garments for his sons), dla sprawowania czynności kapłańskich (for the effecting of the priestly functions).

Vocabulary: każdy (each), uzdolniony (m., talented man), winien (ought), przyjść (pf., to come), wykonać (pf., to execute), nakazać (pf., to enjoin), przybytek (m., sanctuary), namiot (m., tent), przykrycie (n., cover), kółko (n., ringlet), deska (f., plank), poprzeczka (f., crossbar), słup (m., pillar), podstawa (f., base), arka (f., ark), drążek (m., pole), przebłagalnia (f., propitiatory), okrywać (impf., to cloak), zasłona (f., veil), stół (m., table), należeć (impf., to belong), sprzęt (m., furniture), chleb (m., bread), pokładny (setting-down), świecznik (m., lampstand), oświetlenie (n., illumination), lampa (f., lamp), oliwa (f., olive oil), świecenie (n., lighting), ołtarz (m., altar), kadzić (impf., to incense), olejek (m., oil), namaszczać (impf., to anoint), pachnący (aromatic), kadzidło (n., incense), wejście (n., entrance), całopalenie (n., holocaust), brązowy (bronzen), krata (f., grating), kadź (f., basin), dziedziniec (m., court), palik (m., stake), powróz (m., cord), szata (f., garment), drogocenny (precious), tkanina (f., cloth), służba (f., service), święty (holy), kapłan (m., priest), syn (m., son), sprawować (impf., to effect), czynność (f., function), kapłański (priestly).

Declension of powróz (m.)

sing. pl.
nom. powróz powrozy
gen. powrozu powrozów
dat. powrozowi powrozom
acc. powróz powrozy
instr. powrozem powrozami
loc. powrozie powrozach
voc. powrozie powrozy

Wersety 20-24

Vocabulary: potem (then), cały (entire), zgromadzenie (n., congregation), Izraelita (m., Israelite), odejść (pf., to depart), wnet (presently), jednak (however), wszystek (all), skłonić (pf., to dispose), serce (n., heart), duch (m., spirit), ochoczy (willing), przynieść (pf., to bring along), danina (f., tribute), budowa (f., construction), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), wszelki (all), służba (f., service), święty (holy), szata (f., garment), przyjść (pf., to come), mężczyzna (m., man), kobieta (f., woman), przynosić (impf., to bring along), spinka (f., buckle), kolczyk (m., earring), pierścień (m., ring), naszyjnik (m., necklace), przedmiot (m., object), złoto (n., gold), złożyć (pf., to submit), dar (m., gift), dokonywać (impf., to perform), gest (m., gesture), kołysać (pf., to sway), także (also), purpura fioletowa (f., purple-blue), purpura czerwona (f., purple-red), karmazyn (m., crimson), bisior (m., byssus), sierść (f., pelage), kozi (goat-), barani (ram-), skóra (f., skin), barwić (impf., to dye), czerwono (in red), delfin (m., dolphin), znaleźć (pf., to find), każdy (each), chcieć (impf., to will), srebro (n., silver), brąz (m., bronze), posiadać (impf., to hold), drzewo (n., wood), akacjowy (acacia-), przydatny (useful), również (also).

Verse 20: Potem całe zgromadzenie Izraelitów (then the entire congregation of the Israelites) odeszło od Mojżesza (departed from Moses).

Verse 21: Wnet jednak (presently however) wszyscy, których skłoniło serce i duch ochoczy (all whom heart and willing spirit disposed), przynieśli daninę dla Pana (brought along tribute for the Lord) na budowę Namiotu Spotkania (for the construction of the tent of meeting) i na wszelką służbę w nim (and for all service therein), oraz na święte szaty (and for the holy garments).

Verse 22: Przyszli mężczyźni i kobiety (men and women came), wszyscy ochoczego serca (all of willing heart), przynosząc spinki, kolczyki, pierścienie, naszyjniki i wszelkie przedmioty ze złota (in bringing along buckles, earrings, rings, necklaces and all objects from gold); wszyscy złożyli Panu dary ze złota (all submitted to the Lord gifts from gold) dokonując gestu kołysania (in performing the gesture of swaying).

Verse 23: A także fioletową i czerwoną purpurę (and also purple-blue and purple-red), karmazyn, bisior i sierść kozią (crimson, byssus and goat pelage), baranie skóry barwione na czerwono (ram skins dyed red) i skóry delfinów (and skins of dolphins) przynosili wszyscy, którzy je znaleźli u siebie (did all who found it with themselves bring along).

Verse 24: Każdy, kto chciał złożyć daninę ze srebra czy brązu (each who would submit a tribute from silver or bronze), przynosił tę daninę dla Pana (brought along this tribute for the Lord), a każdy kto posiadał drzewo akacjowe (and each who held acacia wood) przydatne na coś do świętej służby (useful for something for the holy service), przynosił je również (brought it along also).

Declension of srebro (n.)

nom. srebro
gen. srebra
dat. srebru
acc. srebro
instr. srebrem
loc. srebrze
voc. srebro

Wersety 25-29

Vocabulary: wszystek (every), kobieta (f., woman), biegły (expert), praca (f., work), prząść (impf., to spin), własnoręcznie (with one’s own hands), przędza (f., yarn), purpura fioletowa (f., purple-blue), purpura czerwona (f., purple-red), karmazyn (m., crimson), bisior (m., byssus), skłonić (pf., to dispose), serce (n., heart), umiejętnie (competently), sierść (f., pelage), kozi (goat-), książę (m., prince), przynieść (pf., to bring along), kamień (m., stone), onyksowy (onyx-), inny (other), drogi (precious), ozdobić (pf., to adorn), efod (m., ephod), pektorał (m., breastpiece), ponadto (moreover), wonność (f., fragrance), oliwa (f., olive oil), świecznik (m., lampstand), wyrób (m., production), olej (m., oil), namaszczać (impf., to anoint), pachnący (aromatic), kadzidło (n., incense), Izraelita (m., Israelite), mężczyzna (m., man), składać (impf., to submit), dar (m., gift), niezbędny (indispensable), wykonywać (impf., to execute), nakazać (pf., to enjoin), wykonać (pf., to execute), pośrednictwo (n., interagency), dobrowolnie (voluntarily).

Verse 25: Wszystkie zaś kobiety biegłe w tej pracy (and all the women expert in this work) przędły własnoręcznie przędzę na fioletową i czerwoną purpurę, karmazyn i bisior (would spin by their own hands yarns for purple-blue and purple-red, crimson and byssus).

Verse 26: A wszystkie kobiety (and all the women), które skłoniło do tego serce (whom heart disposed thereto), przędły umiejętnie sierść kozią (would spin competently the goat pelage).

Verses 27-28: Książęta zaś przynieśli kamienie onyksowe (and the princes brought along onyx stones) i inne drogie kamienie (and other precious stones) dla ozdobienia efodu i pektorału (for the adornment of the ephod and the breastpiece), a ponadto wonności i oliwę do świecznika (and moreover fragrances and olive oil for the lampstand) i do wyrobu oleju namaszczania i pachnącego kadzidła (and for the production of the anointing oil and the aromatic incense).

Verse 29: Wszyscy Izraelici (all the Israelites), mężczyźni i kobiety (men and women), których skłoniło serce (whom heart disposed) do składania darów niezbędnych (to the submitting of indispensable gifts) do wykonywania tego, co Pan nakazał wykonać (for the execution of this which the Lord had enjoined to execute) przez pośrednictwo Mojżesza (through the interagency of Moses), przynieśli to dla Pana dobrowolnie (brought it along for the Lord voluntarily).

Declension of dar (m.)

sing. pl.
nom. dar dary
gen. daru darów
dat. darowi darom
acc. dar dary
instr. darem darami
loc. darze darach
voc. darze dary

Wersety 30-35

Vocabulary: wówczas (then), przemówić (pf., to address), Izraelita (m., Israelite), powołać (pf., to appoint), imiennie (by name), syn (m., son), pokolenie (n., tribe), napełnić (pf., to fill up), duch (m., spirit), boży (godly), mądrość (f., wisdom), rozum (m., understanding), wiedza (f., knowledge), znajomość (f., know-how), wszelki (every, all), rzemiosło (n., handicraft), obmyślić (pf., to devise), plan (m., plan), robota (f., labour), złoto (n., gold), srebro (n., silver), brąz (m., bronze), prace (pl., tasks), przystosować (pf., to adjust), kamień (m., stone), ozdoba (f., adornment), obróbka (f., dressing), drzewo (n., wood), potrzebny (needed), wykonać (pf., to execute), zamierzony (intended), dzieło (n., handiwork), dać (pf., to give), zdolność (f., ability), pouczanie (n., instruction), umysł (m., mind), zarówno … jak i … (… and … alike), kamieniarski (of the stoneworker), tkacki (of the weaver), barwienie (n., colouration), purpura fioletowa (f., purple-blue), purpura czerwona (f., purple-red), karmazyn (m., crimson), bisior (m., byssus), wreszcie (at the last), zwyczajny (conventional), móc (impf., to be able), sporządzać (impf., to fabricate), przedmiot (m., object), zarazem (also), obmyślać (impf., to devise).

Verses 30-33: Wówczas Mojżesz przemówił do Izraelitów (then Moses addressed the Israelites): oto Pan powołał imiennie Besaleela (so it is that the Lord has appointed by name Bezaleel), syna Uriego, syna Chura z pokolenia Judy (son of Uri son of Hur from the tribe of Judah), i napełnił go (and has filled him up) duchem Bożym, mądrością, rozumem, wiedzą i znajomością (with the godly spirit, wisdom, understanding, knowlegde and know-how) wszelkiego rzemiosła (of every handicraft), by obmyślił plany (that he may design plans) robót w złocie, w srebrze, w brązie (of labours in gold, in silver, in bronze), oraz prac nad przystosowaniem kamieni do ozdoby (and of tasks in [over] the adjustment of stones for adornment) i nad obróbką drzewa (and in [over] the dressing of wood) potrzebnego do wykonania wszelkich zamierzonych dzieł (needed for the execution of all intended handiworks).

Declension of złoto (n.)

sing. pl.
nom. złoto złota
gen. złota złot
dat. złotu złotom
acc. złoto złota
instr. złotem złotami
loc. złocie złotach
voc. złoto złota

Verse 34: Dał mu też zdolność pouczania innych (he also gave to him the ability of instruction of others), jak i Oholiabowi, synowi Achisamaka z pokolenia Dana (as well as to Oholiab son of Ahisamach from the tribe of Dan).

Verse 35: Napełnił ich mądrością umysłu (he filled them up with wisdom of mind) do wykonania wszelkich prac (for the execution of all tasks), zarówno kamieniarskich, jak i tkackich (of the stoneworker and the weaver alike), oraz barwienia fioletowej i czerwonej purpury, karmazynu, bisioru (and of the colouration of purple-blue and purple-red, crimson and byssus), a wreszcie zwyczajnych prac tkackich (and at the last of the conventional tasks of the weaver), tak że mogą sporządzać wszelkie przedmioty (so that they were able to fabricate all objects), a zarazem obmyślać ich plany (and also devise their plans).