Polish language series: Wj 31, wykonawcy robót

From the subject headings of the thirty-first chapter of the book of Exodus: wykonawcy robót (performers of the labours) and szabat (the sabbath). One who executes or carries out is a wykonawca (m.); the wykonawcy robót were the artificers who carried out the instructions in the work of the tabernacle.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 31

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 31. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-5

Vocabulary: rzec (pf., to say), wybrać (pf., to choose), syn (m., son), pokolenie (n., tribe), napełnić (pf., to fill), duch (m., spirit), boży (godly, divine), mądrość (f., wisdom), rozum (m., intelligence, intellect), umiejętność (f., competence, know-how), wykonywać (impf., to execute, to carry out), rodzaj (m., kind, sort), praca (f., work, labour, task), pomysłowość (f., ingeniousness, resource), złoto (n., gold), srebro (n., silver), brąz (m., bronze), rzeźbić (impf., to carve, to sculpture), kamień (m., stone), oprawa (f., mount), drzewo (n., wood), wykonać (pf., to execute, to carry out), różny (different, various), dzieło (n., work).

Verses 1-2: I rzekł Pan do Mojżesza (and the Lord said to Moses): oto wybrałem Besaleela (behold, I have chosen Bezalel), syna Uriego, syna Chura (son of Uri son of Hur) z pokolenia Judy (of the tribe of Judah).

Verses 3-5: I napełniłem go duchem Bożym (and I have filled him with Godly spirit; and I have filled him with divine spirit), mądrością (with wisdom) i rozumem (and with intelligence), i umiejętnością wykonywania wszelkiego rodzaju prac (and with competence in the execution of all sorts of works), pomysłowością w pracach w złocie, w srebrze, w brązie (with ingeniousness in works of gold, silver and bronze [in works in gold, in silver, in bronze]) i w rzeźbieniu kamieni do oprawy (and in the carving of stones for mounts), i w rzeźbieniu drzewa (and in the carving of wood) oraz wykonaniu różnych dzieł (as well as in the execution of various works).

Declension of dzieło (n.)

sing. pl.
nom. dzieło dzieła
gen. dzieła dzieł
dat. dziełu dziełom
acc. dzieło dzieła
instr. dziełem dziełami
loc. dziele dziełach
voc. dzieło dzieła

Wersety 6-11

Vocabulary: dodać (pf., to add), syn (m., son), pokolenie (n., tribe), napełnić (pf., to fill), umysł (m., intelligence, intellect), rękodzielnik (m., handicraftsman), mądrość (f., wisdom), móc (impf., may, can, to be able), wykonać (pf., to execute, to carry out), rozkazać (pf., to command, to order), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), arka (f., ark), świadectwo (n., testimony), przebłagalnia (f., propitiatory), sprzęt (m., {piece of} furniture), przybytek (m., tabernacle, sanctuary), stół (m., table), naczynie (n., vessel), świecznik (m., lampstand), najczystszy (finest, purest), złoto (n., gold), przyrząd (m., implement, utensil), należeć (impf., to belong), ołtarz (m., altar), kadzić (impf., to incense), całopalenie (n., burnt offering), kadź (f., basin), podstawa (f., base), święty (holy), szata (f., garment, vestment), drogocenny (precious, valuable), tkanina (f., cloth), kapłan (m., priest), sprawować (impf., to perform, to fulfil), czynność (f., function, act), kapłański (priestly), olej (m., oil), namaścić (pf., to anoint, to oil), kadzidło (n., incense), wonny (fragrant, aromatic), winien (ought), uczynić (pf., to do, to make), rozkaz (m., command, order), otrzymać (pf., to receive).

Thus read these six verses: A dodam mu Oholiaba (and I will put alongside him [and I will add to him] Oholiab), syna Achisamaka z pokolenia Dana (son of Ahisamach of the tribe of Dan). Napełniłem umysł wszystkich rękodzielników mądrością (I have filled the intellect of all the handicraftsmen with wisdom), aby mogli wykonać to, co ci rozkazałem (that they may execute that which I have commanded you): Namiot Spotkania (the tent of meeting), Arkę Świadectwa (the ark of the testimony), przebłagalnię, która jest na niej (the propitiatory which is upon it), i wszystkie sprzęty przybytku (and all the furniture of the tabernacle), i stół oraz wszystkie jego naczynia (and the table and all its vessels), świecznik z najczystszego złota i wszystkie przyrządy należące do niego (the lampstand of the purest gold and all the implements belonging to it), ołtarz kadzenia (the altar of incense [of incensing]), ołtarz całopalenia i wszystkie przyrządy należące do niego (the altar of burnt offering and all the implements belonging to it), kadź i jego podstawę (the basin and its base), święte szaty z drogocennej tkaniny dla Aarona kapłana (the holy vestments of precious cloth for Aaron the priest) i szaty dla jego synów (and the vestments for his sons), do sprawowania czynności kapłańskich (for the fulfilment of the priestly functions), i olej do namaszczenia (and the anointing oil [and the oil for the anointing]), i kadzidło wonne do przybytku (and the fragrant incense for the sanctuary). Wszystko to winni uczynić (all this are they to do) według rozkazu, jaki otrzymałeś ode Mnie (according to the command that you have received from me).

Declension of mądrość (f.)

sing. pl.
nom. mądrość mądrości
gen. mądrości mądrości
dat. mądrości mądrościom
acc. mądrość mądrości
instr. mądrością mądrościami
loc. mądrości mądrościach
voc. mądrości mądrości

Wersety 12-14

Vocabulary: rzec (pf., to say), powiedzieć (pf., to say), Izraelita (m., Israelite), przestrzegać (pf., to observe, to keep), pilnie (diligently, carefully, closely), szabat (m., sabbath), znak (m., sign), pokolenie (n., generation), poznać (pf., to know, to recognise), uświęcać (impf., to sanctify), zachowywać (impf., to keep, to observe), winien (ought), świętość (f., holiness), ktokolwiek (whosoever), znieważyć (pf., to profane), ukarać (pf., to punish), śmierć (f., death), wykonywać (impf., to execute, to carry out), praca (f., work, labour, task), dzień (m., day), wykluczyć (pf., to shut/cast out, to exclude), lud (m., people).

Verses 12-13: Potem tak rzekł Pan do Mojżesza (thus did the Lord then say to Moses): powiedz Izraelitom (say to the Israelites): przestrzegajcie pilnie moich szabatów (observe diligently my sabbaths), gdyż to jest znak między Mną a wami (for this is a sign between me and you) dla wszystkich waszych pokoleń (for all your generations), by po tym można było poznać (that by this this you may know), że Ja jestem Pan (that I am the Lord), który was uświęcam* (who sanctifies you). *Uświęcam: this is first-person singular (I sanctify), and not third-person singular as in the English.

Verse 14: Przeto zachowujcie szabat (therefore keep the sabbath), który winien być dla was świętością (which is to be as holiness for you). I ktokolwiek by go znieważył (and whosoever should profane it), będzie ukarany śmiercią (shall be punished with death), i każdy, kto by wykonywał pracę w tym dniu (and whosoever should carry out work on this day), będzie wykluczony ze swojego ludu (shall be shut out from his people).

Wersety 15-18

Vocabulary: sześć (six), dzień (m., day), wykonywać (impf., to execute, to carry out), praca (f., work, labour, task), siódmy (seventh), szabat (m., sabbath), odpoczynek (m., rest), poświęcić (pf., to consecrate), ktokolwiek (whosoever), winien (ought), ukarać (pf., to punish), śmierć (f., death), Izraelita (m., Israelite), pilnie (diligently, carefully, closely), przestrzegać (pf., to observe, to keep), obowiązek (m., duty, obligation), przymierze (n., covenant), wieczny (eternal, everlasting), poprzez (throughout), pokolenie (n., generation), znak (m., sign), wiekuisty (everlasting, eternal), stworzyć (pf., to create), niebo (n., heaven, sky), ziemia (f., earth), odpocząć (pf., to rest), wytchnąć (pf., to take breath), skończyć (pf., to end, to finish), rozmawiać (impf., to speak/talk {with}), góra (f., mount, mountain), dać (pf., to give), tablica (f., table), świadectwo (n., testimony), kamienny (stonen, of stone), napisać (pf., to write), palec (m., finger), boży (godly, divine).

Verse 15: Przez sześć dni będzie się wykonywać pracę (for six days shall you carry out [shall you be carrying out] work), ale dzień siódmy będzie szabatem odpoczynku (but the seventh day shall be a sabbath of rest), poświęconym Panu (consecrated to the Lord), i dlatego (and for this reason) ktokolwiek by wykonywał pracę w dniu szabatu (whosoever should carry out work on the day of the sabbath), winien być ukarany śmiercią (is to be punished with death).

Verse 16: Izraelici winni pilnie przestrzegać szabatu (the Israelites are to observe the sabbath diligently) jako obowiązku i przymierza wiecznego (as a duty and eternal covenant) poprzez pokolenia (throughout the generations).

Verse 17: To będzie znak wiekuisty między Mną a Izraelitami (this shall be an everlasting sign between me and the Israelites), bo w sześciu dniach Pan stworzył niebo i ziemię (for in six days did the Lord create heaven and earth), a w siódmym dniu odpoczął i wytchnął (and on the seventh day did he rest and take breath).

Verse 18: Gdy skończył rozmawiać z Mojżeszem (when he had finished speaking with Moses) na górze Synaj (on mount Sinai), dał mu dwie tablice Świadectwa (he gave him the two tables of the testimony), tablice kamienne (tables of stone), napisane palcem Bożym (written with the finger of God [Godly finger; divine finger]).