Polish language series: Wj 31, wykonawcy robót

The thirty-first chapter of the book of Exodus treats of such matter: wykonawcy robót (the executors of the labours); szabat (the sabbath). The masculine noun wykonawca means executor; it is related to the Polish verb wykonać (pf.) — wykonywać (impf.), meaning to execute.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 31

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 31. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-5

Vocabulary: rzec (pf., to say), oto (so it is that), wybrać (pf., to select), syn (m., son), pokolenie (n., tribe), napełnić (pf., to fill up), duch (m., spirit), boży (godly), mądrość (f., wisdom), rozum (m., understanding), umiejętność (f., competence), wykonywać (impf., to execute), wszelki (every), rodzaj (m., sort), prace (pl., tasks), pomysłowość (f., ingeniousness), złoto (n., gold), srebro (n., silver), brąz (m., bronze), rzeźbić (impf., to sculpture), kamień (m., stone), oprawa (f., mount), drzewo (n., wood), wykonać (pf., to execute), różny (various), dzieło (n., handiwork).

Verses 1-2: I rzekł Pan do Mojżesza (and the Lord said to Moses): oto wybrałem Besaleela, syna Uriego, syna Chura z pokolenia Judy (so it is that I have selected Bezalel son of Uri son of Hur from the tribe of Judah).

Verses 3-5: I napełniłem go duchem Bożym, mądrością i rozumem (and I have filled him up with the godly spirit, wisdom and understanding), i umiejętnością wykonywania wszelkiego rodzaju prac (and competence in the executing of every sort of tasks), pomysłowością w pracach w złocie, w srebrze, w brązie (ingeniousness in tasks in gold, in silver, in bronze) i w rzeźbieniu kamieni do oprawy (and in the sculpturing of stones for mounts), i w rzeźbieniu drzewa (and in the sculpturing of wood) oraz wykonaniu różnych dzieł (as well as in the executing of various handiworks).

Declension of dzieło (n.)

sing. pl.
nom. dzieło dzieła
gen. dzieła dzieł
dat. dziełu dziełom
acc. dzieło dzieła
instr. dziełem dziełami
loc. dziele dziełach
voc. dzieło dzieła

Wersety 6-11

A dodam mu Oholiaba (and I will add to him Oholiab), syna Achisamaka z pokolenia Dana (son of Ahisamach from the tribe of Dan). Napełniłem umysł wszystkich rękodzielników mądrością (I have filled up the mind of all the handicraftsmen with wisdom), aby mogli wykonać to, co ci rozkazałem (that they may execute this which I have ordered you): Namiot Spotkania (the tent of meeting), Arkę Świadectwa (the ark of the testimony), przebłagalnię, która jest na niej (the propitiatory which is thereon), i wszystkie sprzęty przybytku (and all the furnitures of the sanctuary), i stół oraz wszystkie jego naczynia (and the table as well as all its vessels), świecznik z najczystszego złota i wszystkie przyrządy należące do niego (the lampstand from the purest gold and all the implements belonging thereto), ołtarz kadzenia (the altar of incensing), ołtarz całopalenia i wszystkie przyrządy należące do niego (the altar of holocaust and all the implements belonging thereto), kadź i jego podstawę (the basin and its base), święte szaty z drogocennej tkaniny dla Aarona kapłana (the holy garments from precious cloth for Aaron the priest) i szaty dla jego synów (and the garments for his sons), do sprawowania czynności kapłańskich (for the effecting of the priestly functions), i olej do namaszczenia (and the oil for anointment), i kadzidło wonne do przybytku (and the fragrant incense for the sanctuary). Wszystko to winni uczynić według rozkazu (all this are they to do according to the order), jaki otrzymałeś ode Mnie (which you have received from me).

Vocabulary: dodać (pf., to add), syn (m., son), pokolenie (n., tribe), napełnić (pf., to fill up), umysł (m., mind), wszystek (all), rękodzielnik (m., handicraftsman), mądrość (f., wisdom), móc (impf., may), wykonać (pf., to execute), rozkazać (pf., to order), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), arka (f., ark), świadectwo (n., testimony), przebłagalnia (f., propitiatory), sprzęt (m., furniture), przybytek (m., sanctuary), stół (m., table), naczynie (n., vessel), świecznik (m., lampstand), najczystszy (purest), złoto (n., gold), przyrząd (m., implement), należeć (impf., to belong), ołtarz (m., altar), kadzić (impf., to incense), całopalenie (n., holocaust), kadź (f., basin), podstawa (f., base), święty (holy), szata (f., garment), drogocenny (precious), tkanina (f., cloth), kapłan (m., priest), sprawować (impf., to effect), czynność (f., function), kapłański (priestly), olej (m., oil), namaścić (pf., to anoint), kadzidło (n., incense), wonny (fragrant), winien (ought), uczynić (pf., to make), według (according to), rozkaz (m., order), otrzymać (pf., to receive).

Declension of mądrość (f.)

sing. pl.
nom. mądrość mądrości
gen. mądrości mądrości
dat. mądrości mądrościom
acc. mądrość mądrości
instr. mądrością mądrościami
loc. mądrości mądrościach
voc. mądrości mądrości

Wersety 12-14

Vocabulary: potem (then), tak (so), rzec (pf., to say), powiedzieć (pf., to say), Izraelita (m., Israelite), przestrzegać (impf., to observe), pilnie (diligently), szabat (m., sabbath), znak (m., sign), między (between), wszystek (all), pokolenie (n., generation), można (it is possible to), poznać (pf., to recognise), uświęcać (impf., to sanctify), przeto (therefore), zachowywać (impf., to keep), winien (ought), być (impf., to be), świętość (f., holiness), ktokolwiek (whosoever), znieważyć (pf., to desecrate), ukarać (pf., to punish), śmierć (f., death), każdy (each), wykonywać (impf., to execute), praca (f., work), dzień (m., day), wykluczyć (pf., to exclude), lud (m., people).

Verses 12-13: Potem tak rzekł Pan do Mojżesza (then so said the Lord to Moses): powiedz Izraelitom (say to the Israelites): przestrzegajcie pilnie moich szabatów (observe diligently my sabbaths), gdyż to jest znak między Mną a wami (for this is a sign between me and you) dla wszystkich waszych pokoleń (for all your generations), by po tym można było poznać (that by this it may be possible to recognise), że Ja jestem Pan (that I am the Lord), który was uświęcam* (who sanctifies you). — *Uświęcam: this is first-person singular (I sanctify), and not third-person singular as in the English rendering.

Verse 14: Przeto zachowujcie szabat (therefore keep the sabbath), który winien być dla was świętością (which is to be for you a holiness). I ktokolwiek by go znieważył (and whosoever should desecrate it), będzie ukarany śmiercią (shall be punished with death), i każdy, kto by wykonywał pracę w tym dniu (and each who should execute work on [in] this day), będzie wykluczony ze swojego ludu (shall be excluded from his people).

Wersety 15-18

Vocabulary: sześć (six), dzień (m., day), wykonywać (impf., to execute), praca (f., work), siódmy (seventh), szabat (m., sabbath), odpoczynek (m., rest), poświęcić (pf., to consecrate), dlatego (therefore), ktokolwiek (whosoever), winien (ought), być (impf., to be), ukarać (pf., to punish), śmierć (f., death), Izraelita (m., Israelite), pilnie (diligently), przestrzegać (impf., to observe), obowiązek (m., duty), przymierze (n., covenant), wieczny (eternal), poprzez (throughout), pokolenie (n., generation), znak (m., sign), wiekuisty (everlasting), między (between), stworzyć (pf., to create), niebo (n., heaven), ziemia (f., earth), odpocząć (pf., to rest), wytchnąć (pf., to breathe forth), skończyć (pf., to finish), rozmawiać (impf., to talk), góra (f., mountain), dać (pf., to give), dwa (two), tablica (f., table), świadectwo (n., testimony), kamienny (stonen), napisać (pf., to write), palec (m., finger), boży (godly).

Verse 15: Przez sześć dni będzie się wykonywać pracę (for six days shall one be executing work), ale dzień siódmy będzie szabatem odpoczynku (but the seventh day shall be a sabbath of rest), poświęconym Panu (consecrated to the Lord), i dlatego ktokolwiek by wykonywał pracę w dniu szabatu (and therefore whosoever should execute work on [in] the day of the sabbath), winien być ukarany śmiercią (is to be punished with death).

Verse 16: Izraelici winni pilnie przestrzegać szabatu (the Israelites are to observe diligently the sabbath) jako obowiązku i przymierza wiecznego (as a duty and eternal covenant) poprzez pokolenia (throughout the generations).

Verse 17: To będzie znak wiekuisty między Mną a Izraelitami (this shall be an everlasting sign between me and the Israelites), bo w sześciu dniach Pan stworzył niebo i ziemię (for in six days did the Lord create the heaven and the earth), a w siódmym dniu odpoczął i wytchnął (and on [in] the seventh day did he rest and breathe forth).

Verse 18: Gdy skończył rozmawiać z Mojżeszem (when he had finished talking with Moses) na górze Synaj (on the mountain {of} Sinai), dał mu dwie tablice Świadectwa (he gave to him the two tables of the testimony), tablice kamienne (stonen tables), napisane palcem Bożym (written with the godly finger).