Polish language series: Wj 30, inne przepisy o przybytku

The thirtieth chapter of the book of Exodus treats of: inne przepisy o przybytku (other prescriptions regarding the sanctuary); ołtarz kadzenia (the altar of incense [of incensing]); pogłówne (the tax); kadź z brązu (the basin of bronze); sporządzanie oleju i kadzidła (making of the oil and incense).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 30

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 30. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-6

Vocabulary: wystawić (pf., to put forth), ołtarz (m., altar), drzewo (n., wood), akacjowy (of acacia), spalać (impf., to burn), kadzidło (n., incense), długość (f., length), wynosić (impf., to amount, to total), łokieć (m., cubit), szerokość (f., breadth), kwadratowy (square), wysokość (f., height), wychodzić (impf., to come forth), róg (m., horn, corner), przykryć (pf., to cover, to conceal), szczery (pure), złoto (n., gold), wierzch (m., top), bok (m., side, flank), dokoła (all round), uczynić (pf., to make, to do), złoty (golden), wieniec (m., rim, border), poniżej (underneath, below), pierścień (m., ring), drążek (m., pole, bar), cel (m., objective), przenosić (impf., to carry), zrobić (pf., to make, to do), pokryć (pf., to cover, to overlay), postawić (pf., to set {up}), zasłona (f., veil), wisieć (impf., to be suspended), arka (f., ark), świadectwo (n., testimony), przebłagalnia (f., propitiatory), spotykać się (impf., to meet, to come together).

Verse 1: Potem wystawisz ołtarz (then you shall put forth an altar) z drzewa akacjowego (of acacia wood) dla spalania kadzidła (for the burning of incense).

Verse 2: Jego długość będzie wynosiła jeden łokieć (its length shall total [shall be totalling] one cubit) i jeden łokieć jego szerokość (and one cubit its breadth). Będzie kwadratowy (it shall be square), a wysokości będzie miał dwa łokcie (and broad two cubits [and of breadth shall be having two cubits]), i będą wychodziły z niego rogi (and its horns shall be coming forth from it).

Verse 3: I przykryjesz go szczerym złotem (and you shall overlay it with pure gold), jego wierzch i jego boki dokoła, i jego rogi (its top and its sides all round, and its horns); uczynisz na nim złoty wieniec dokoła (you shall make upon it a golden rim all round).

Verse 4: Poniżej zaś wieńca (and below the rim) na dwóch bokach (on the two sides) uczynisz dwa pierścienie (shall you make two rings) na drążki (for the poles), celem przenoszenia go na nich (with which to carry it [with the objective of carrying it on them]).

Declension of drążek (m.)

sing. pl.
nom. drążek drążki
gen. drążka drążków
dat. drążkowi drążkom
acc. drążek drążki
instr. drążkiem drążkami
loc. drążku drążkach
voc. drążku drążki

Verse 5: A drążki te zrobisz z drzewa akacjowego (and you shall make these poles of acacia wood) i pokryjesz je złotem (and shall overlay them with gold).

Verse 6: Postawisz go zaś przed zasłoną (and you shall set it up before the veil), która wisi przed Arką Świadectwa (which is suspended before the ark of the testimony), przed przebłagalnią, która jest nad Świadectwem (before the propitiatory, which is over the testimony), gdzie będę spotykał się z tobą (where I shall meet [shall be meeting] with you).

Declension of świadectwo (n.)

sing. pl.
nom. świadectwo świadectwa
gen. świadectwa świadectw
dat. świadectwu świadectwom
acc. świadectwo świadectwa
instr. świadectwem świadectwami
loc. świadectwie świadectwach
voc. świadectwo świadectwa

Wersety 7-10

Vocabulary: ranek (m., daybreak, {early} morning), spalać (impf., to burn), wonny (fragrant), kadzidło (n., incense), przysposabiać (impf., to dress, to prepare), lampa (f., lamp), świecić (impf., to give light), zapalić (pf., to light, to put/set fire to), zmierzch (m., dark), ustawicznie (continually), poprzez (throughout), pokolenie (n., generation), móc (impf., may, can, to be able), ofiarować (pf., to offer up), świecki (profane), składać (impf., to submit), całopalenie (n., holocaust), ofiara (f., offering, sacrifice), pokarmowy (alimentary), wylewać (impf., to pour forth), płyn (m., liquid, fluid), róg (m., horn, corner), winien (ought), raz (m., one time), rok (m., year), dokonać (pf., to perform), obrzęd (m., ritual), przebłagalny (propitiatory), krew (f., blood), grzech (m., sin), złożyć (pf., to submit), bardzo (very), święty (holy).

Verse 7: Każdego zaś ranka (and every {early} morning; and every daybreak) będzie spalał Aaron na nim wonne kadzidło (shall Aaron burn [be burning] fragrant incense on it), gdy będzie przysposabiał lampy (when he dresses [will be dressing] the lamps) do świecenia (for giving light). Review: the use of the genitive equates, in the following, to the on/at of English (not always expressed): dzień trzecidnia trzeciego (the third day — {on} the third day); dzień siódmydnia siódmego (the seventh day — {on} the seventh day); każdy ranekkażdego ranka (every daybreak — {at} every daybreak).

Declension of ranek (m.)

sing. pl.
nom. ranek ranki
gen. ranka ranków
dat. rankowi rankom
acc. ranek ranki
instr. rankiem rankami
loc. ranku rankach
voc. ranku ranki

Verse 8: A gdy Aaron zapali o zmierzchu lampy (and when Aaron lights [will light] the lamps at dark), zapali również kadzidło (he shall also light the incense), które będzie spalane ustawicznie przed Panem (which shall be burnt continually before the Lord) poprzez wszystkie wasze pokolenia (throughout all your generations). Supplementary examples of the verb zapalić (pf.), zapalać (impf.): zapalić papierosa (to light a cigarette, to have a smoke; paperios [m.], cigarette); zapalić zapałkę (to strike a match; zapałka [f.], match).

Verse 9: Nie możecie na nim ofiarować kadzidła świeckiego (you may not offer up profane incense on it) ani też składać całopalenia (or submit a holocaust either), ani ofiary pokarmowej (or an alimentary offering). Nie możecie też na niego wylewać żadnej ofiary z płynów: and you may not pour forth any offering of liquids on it.

Declension of płyn (m.)

sing. pl.
nom. płyn płyny
gen. płynu płynów
dat. płynowi płynom
acc. płyn płyny
instr. płynem płynami
loc. płynie płynach
voc. płynie płyny

Verse 10: Na jego rogach (on its horns) winien Aaron raz w roku dokonać (is Aaron to perform once a year) obrzędu przebłagalnego (the propitiatory ritual) krwią ofiary (with the blood of the offering), która za grzech będzie złożona (which is [will be] submitted for sin). Winien on też raz w roku dokonać na nim (he is also to perform on it once a year) obrzędu przebłagalnego (the propitiatory ritual) za wasze pokolenia (for your generations). Będzie on bardzo święty dla Pana: it shall be very holy for the Lord.

Wersety 11-16

Vocabulary: powiedzieć (pf., to say), liczyć (impf., to count, to number), Izraelita (m., Israelite), dokonać (pf., to perform), spis (m., register, registration), złożyć (pf., to submit), życie (n., life), okup (m., ransom, amends), spaść (pf., to fall), nieszczęście (n., misfortune), winien (ought), dać (pf., to give), podległy (subject, liable), pół (one half), sykl (m., shekel), waga (f., weight), przybytek (m., sanctuary), dwadzieścia (twenty), gera (m., gerah), ofiara (f., offering, sacrifice), syn (m., son), więcej (more), bogaty (m., rich man), zwiększać (impf., to increase, to augment), ubogi (m., poor man), zmniejszać (impf., to diminish, to lessen), przebłagać (pf., to propitiate), wziąć (pf., to take), pieniądze (pl., money), obrócić (pf., to turn), służba (f., service), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), pamiątka (f., memorial), zadośćuczynienie (n., ransom, amends).

Verses 11-12: I tak powiedział Pan do Mojżesza (and thus said the Lord to Moses): gdy będziesz liczyć Izraelitów (when you number [will be numbering] the Israelites), by dokonać spisu (to perform a register), każdy przy spisie złoży za swe życie okup Panu (each {man} at registration shall submit for his life a ransom to the Lord), aby nie spadło na nich nieszczęście (lest misfortune befall them [that no misfortune may fall upon them]).

Declension of spis (m.)

sing. pl.
nom. spis spisy
gen. spisu spisów
dat. spisowi spisom
acc. spis spisy
instr. spisem spisami
loc. spisie spisach
voc. spisie spisy

Verse 13: To zaś winni dać podlegli spisowi (and this shall those subject to the register give): pół sykla (half a shekel), według wagi przybytku (according to the sanctuary weight), czyli (which is to say) dwadzieścia ger za jeden sykl (twenty gerahs to one shekel); pół sykla na ofiarę Panu (half a shekel for an offering to the Lord).

Verse 14: Każdy podległy spisowi z synów Izraela (each {man} subject to the register from the sons of Israel), mający dwadzieścia i więcej lat (being twenty years of age and up [having twenty and more years]), złoży tę ofiarę Panu (shall submit this offering to the Lord).

Verse 15: Bogaty nie będzie zwiększał (the rich man shall not go beyond [shall not be increasing]), a ubogi nie będzie zmniejszał (and the poor man shall not come short of [shall not be lessening]) wagi pół sykla (the weight of half a shekel), aby złożyć ofiarę Panu (that he may submit an offering to the Lord) na przebłaganie za swe życie (in propitiation for his life).

Verse 16: A wziąwszy te pieniądze (and having taken this money) jako przebłaganie od Izraelitów (as propitiation from the Israelites), obrócisz je na służbę w Namiocie Spotkania (you shall direct [turn] it to the service in the tent of meeting), i będą one na pamiątkę Izraelitom przed Panem (and it [they*] shall be for a memorial to the Israelites before the Lord) jako ofiara zadośćuczynienia (as a ransom offering) za ich życie (for their lives [life]). *Pieniądze (money), for which one stands in, is plural.

Declension of namiot (m.)

sing. pl.
nom. namiot namioty
gen. namiotu namiotów
dat. namiotowi namiotom
acc. namiot namioty
instr. namiotem namiotami
loc. namiocie namiotach
voc. namiocie namioty

Wersety 17-21

Vocabulary: powiedzieć (pf., to say), uczynić (pf., to make, to do), kadź (f., basin), brąz (m., bronze), podstawa (f., base), obmyć (pf., to wash), umieścić (pf., to place, to put), przybytek (m., sanctuary), ołtarz (m., altar), nalać (pf., to pour in), woda (f., water), syn (m., brother), obmywać (impf., to wash), ręka (f., hand), noga (f., leg, foot), wejść (pf., to enter, to go/come in), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), musieć (impf., to have to, must), pomrzeć (pf., to die {one and all}), zbliżać się (impf., to draw near), pełnić (impf., to fulfil), służba (f., service), składać (impf., to submit), ofiara (f., offering, sacrifice), spalać (impf., to burn), prawo (n., law), zawsze (always, at all times), obowiązywać (impf., to be binding), potomstwo (n., offspring), czas (m., time).

Verses 17-18: Tak też powiedział Pan do Mojżesza (so the same did the Lord say to Moses): uczynisz kadź z brązu (you shall make a basin of bronze), z podstawą również z brązu (with a base also of bronze), do obmyć (for washing), i umieścisz ją (and you shall place it) między przybytkiem a ołtarzem (between the sanctuary and the altar), i nalejesz do niej wody (and shall pour water into it).

Declension of brąz (m.)

sing. pl.
nom. brąz brązy
gen. brązu brązów
dat. brązowi brązom
acc. brąz brązy
instr. brązem brązami
loc. brązie brązach
voc. brązie brązy

Verse 19: Aaron i jego synowie (Aaron and his sons) będą w niej obmywać ręce i nogi (shall wash [shall be washing] {their} hands and feet in it).

Verses 20-21: Zanim wejdą do Namiotu Spotkania (before they enter [will enter] into the tent of meeting), muszą się obmyć w wodzie (they are to wash themselves in the water), aby nie pomarli (that they may not all die). Tak samo (likewise), gdy się będą zbliżać do ołtarza (when they draw [will be drawing] near to the altar), aby pełnić służbę (to fulfil service) i aby składać ofiarę spalaną dla Pana (and to submit a burnt offering for the Lord), muszą obmyć ręce i nogi (they are to wash {their} hands and feet), aby nie pomarli (that they may not all die). I będzie to prawo zawsze obowiązywać (and this law shall be ever binding) Aarona i jego potomstwo (Aaron and his offspring) po wszystkie czasy (through all times).

Wersety 22-25

Vocabulary: powiedzieć (pf., to say), wziąć (pf., to take), najlepszy (best), wonność (f., fragrance), pięćset (five hundred), sykl (m., shekel), obficie (abundantly, plentifully), płynąć (impf., to flow), mirra (f., myrrh), połowa (f., half), dwieście pięćdziesiąt (two hundred and fifty), wonny (fragrant), cynamon (m., cinnamon), trzcina (f., cane), wreszcie (at the last), kasja (f., cassia), waga (f., weight), przybytek (m., sanctuary), hin (m., hin), oliwa (f., olive oil), oliwka (f., olive), uczynić (pf., to make, to do), święty (m., holy), olej (m., oil), namaszczać (impf., to anoint, to oil), maść (f., ointment), zrobić (pf., to make, to do), robić (impf., to make, to do), sporządzać (impf., to make).

Verses 22-24: I tak powiedział Pan do Mojżesza (and thus said the Lord to Moses): weź sobie najlepsze wonności (take unto yourself the best fragrances): pięćset syklów obficie płynącej mirry (five hundred shekels of abundantly flowing myrrh), połowę tego, to jest dwieście pięćdziesiąt syklów wonnego cynamonu (and half thereof, which is two hundred and fifty shekels, of fragrant cinnamon) i tyleż, to jest dwieście pięćdziesiąt syklów wonnej trzciny (and as much fragrant cane, which is two hundred and fifty shekels), wreszcie pięćset syklów kasji (and at the last five hundred shekels of cassia), według wagi przybytku (according to the sanctuary weight), oraz jeden hin oliwy z oliwek (as well as one hin of {olive} oil from olives). Review: Counting in Polish.

Declension of oliwka (f.)

sing. pl.
nom. oliwka oliwki
gen. oliwki oliwek
dat. oliwce oliwkom
acc. oliwkę oliwki
instr. oliwką oliwkami
loc. oliwce oliwkach
voc. oliwko oliwki

Verse 25: I uczynisz z tego święty olej do namaszczania: and you shall make thereof a holy anointing oil (a holy oil for anointing). Będzie to wonna maść (it shall be a fragrant ointment), zrobiona tak (so made), jak to robi sporządzający wonności (as the maker of fragrances makes). Będzie to święty olej do namaszczania: it shall be a holy anointing oil (a holy oil for anointing).

Wersety 26-33

Vocabulary: namaścić (pf., to anoint, to oil), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), arka (f., ark), świadectwo (n., testimony), stół (m., table), naczynie (n., vessel), świecznik (m., lampstand), przyrząd (m., implement, utensil), należeć (impf., to belong), ołtarz (m., altar) kadzić (impf., to incense), całopalenie (n., holocaust), kadź (m., basin), podstawa (f., base), stać się (pf., to become), bardzo (very), święty (holy), ktokolwiek (whosoever), dotknąć się (pf., to touch), syn (m., son), poświęcić (pf., to consecrate), służyć (impf., to serve), kapłan (m., priest), Izraelita (m., Israelite), powiedzieć (pf., to say), olej (m., oil), pokolenie (n., generation), nie wolno (it is not permitted to), wylewać (impf., to pour out), ciało (n.. body), człowiek (m., man), sporządzać (impf., to make), połączenie (n., blending, composition), powołać (pf., to appoint), winien (ought), wykluczyć (pf., to shut/cast out, to exclude), lud (m., people).

Verses 26-29: I namaścisz nim (and with it shall you anoint) Namiot Spotkania i Arkę Świadectwa (the tent of meeting and the ark of the testimony), i stół oraz wszystkie jego naczynia (and the table and all its vessels), a także świecznik z wszystkimi przyrządami należącymi do niego (and the lampstand with all the implements belonging to it), ołtarz kadzenia (the altar of incense [of incensing]) i ołtarz całopalenia z tym wszystkim, co do niego należy (and the altar of holocaust with all that which belongs to it), kadź i jej podstawę (the basin and its base), aby się stały bardzo święte (that they may become very holy); i stanie się święty każdy, ktokolwiek się ich dotknie (and whosoever touches [will touch] them will become holy).

Verse 30: Namaścisz też Aarona i jego synów (you shall also anoint Aaron and his sons) i poświęcisz ich (and shall consecrate them), aby Mi służyli jako kapłani (that they may serve me as priests).

Verse 31: Do Izraelitów powiesz tak (to the Israelites shall you thus say): to jest święty olej namaszczenia (this is a holy anointing oil [holy oil for anointing]) dla was i dla waszych pokoleń (for you and for your generations).

Declension of pokolenie (n.)

sing. pl.
nom. pokolenie pokolenia
gen. pokolenia pokoleń
dat. pokoleniu pokoleniom
acc. pokolenie pokolenia
instr. pokoleniem pokoleniami
loc. pokoleniu pokoleniach
voc. pokolenie pokolenia

Verse 32: Nie wolno go wylewać na ciało żadnego człowieka (it is not permitted to pour it out onto the body of any man) i nie wolno go sporządzać w takim połączeniu (and it is not permitted to make it in like composition), gdyż jest święty i święty będzie dla was (for it is holy and holy shall it be for you).

Verse 33: Ktokolwiek zaś sporządziłby go w takim połączeniu (and whosoever should make of it [would make it] in like composition) i wylewałby go na niepowołanego (and should pour it out [and would pour it out] onto one who is unappointed [onto an unappointed one]), winien być wykluczony ze swego ludu (is to be shut out from his people).

Wersety 34-38

Vocabulary: znów (again, anew), powiedzieć (pf., to say), wziąć (pf., to take), wonność (f., fragrance), żywica (f., resin), pachnący (aromatic), muszelka (f., seashell), galbanum (n., galbanum), czysty (pure), kadzidło (n., incense), równy (equal), ilość (f., amount), mieszać (impf., to mix, to blend), uczynić (pf., to make, to do), wonny (fragrant), zrobić (pf., to make, to do), robić się (impf., to be made, to be done), posolić (pf., to salt), święty (holy), zetrzeć (pf., to reduce), proszek (m., powder), część (f., part, portion), położyć (pf., to lay), świadectwo (n., testimony), namiot (m., tent), spotkanie (n., meeting), spotykać się (impf., to meet, to come together), rzecz (f., thing, matter), sposób (m., manner), przygotować (pf., to prepare, to make ready), poświęcić (pf., to consecrate), ktokolwiek (whosoever), podobny (similar), rozkoszować się (impf., to take delight), woń (f., scent), wykluczyć (pf., to shut/cast out, to exclude), lud (m., people).

Verse 34: I znów powiedział Pan do Mojżesza (and anew did the Lord say to Moses): weź sobie wonności (take unto yourself fragrances): żywicę pachnącą (aromatic resin), muszelki* (seashells) i galbanum pachnące (and aromatic galbanum), i czyste kadzidło (and frankincense [pure incense]), niech będą w równej ilości (let them be in equal amount). *Possibly from which the opercula would have been taken to produce a fragrance; — onycha.

Declension of ilość (f.)

sing. pl.
nom. ilość ilości
gen. ilości ilości
dat. ilości ilościom
acc. ilość ilości
instr. ilością ilościami
loc. ilości ilościach
voc. ilości ilości

Verse 35: Mieszając je (in blending it) uczynisz z tego kadzidło wonne (shall you make thereof a fragrant incense)zrobione tak (so made), jak się robi wonności (as are made fragrances)posolone, czyste, święte (salted, pure, holy).

Verse 36: Zetrzesz na proszek jego części (you shall reduce part of it into powder) i położysz przed Świadectwem (and shall lay it before the testimony) w Namiocie Spotkania (in the tent of meeting), gdzie Ja będę spotykał się z tobą (where I will meet [will be meeting] with you), i będzie to dla was rzecz bardzo święta (and it shall be for you a very holy thing).

Verse 37: Kadzidła w ten sposób przygotowanego (no incense prepared in this manner) nie będziecie robić dla siebie (shall you make [be making] for yourselves), gdyż poświęcone jest ono dla Pana (for it is consecrated for the Lord).

Verse 38: Ktokolwiek by zrobił podobne (whosoever should make a similar one), aby się rozkoszować jego wonią (to take delight in its scent), będzie wykluczony ze swego ludu (shall be shut out from his people).