Polish language series: Wj 25, przepisy o zorganizowaniu kultu

With the twenty-fifth chapter of the book of Exodus begins the record of God’s instructions to the Israelites in the matter of the construction of the sanctuary. From the subject headings: przepisy o zorganizowaniu kultu (prescriptions regarding the organisation of worship); dary na budowę przybytku (gifts for the construction of the sanctuary); przybytek i jego sprzęty; arka (the sanctuary and its furniture; the ark); stół chlebów pokładnych* i naczynia (table of the bread of display and its vessels); świecznik (the lampstand). *See the notes at verse 30.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 25

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 25. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-7

Vocabulary: przemówić (pf., to address), powiedzieć (pf., to say), Izraelita (m., Israelite), zebrać (pf., to gather), danina (f., tribute, levy), człowiek (m., man), skłonić (pf., to impel, to induce, to prompt), serce (n., heart), przyjąć (pf., to accept, to receive), przygotować (pf., to prepare, to make ready), złoto (n., gold), srebro (n., silver), brąz (m., bronze), purpura fioletowa (f., purple-blue), purpura czerwona (f., purple-red), karmazyn (m., crimson), bisior (m., byssus), sierść (f., animal hair, fur), kozi (goat’s, caprine), baran (m., ram), skóra (f., skin), barwić (impf., to dye, to colour), czerwono (in red), delfin (m., dolphin), drzewo (n., wood), akacjowy (of acacia), oliwa (f., olive oil), świecznik (m., lampstand), wonność (f., fragrance), wyrób (m., production), olej (m., oil), namaszczać (impf., to anoint, to oil), pachnący (aromatic, fragrant), kadzidło (n., incense), kamień (m., stone), onyksowy (onyx), inny (other), drogi (precious), ozdobić (pf., to decorate, to embellish), ozdobienie (n., decoration, embellishment), efod (m., ephod), pektorał (m., breastpiece).

Verses 1-2: Pan tak przemówił do Mojżesza (thus did the Lord address Moses): powiedz Izraelitom, aby zebrali dla Mnie daninę (tell the Israelites to gather tribute for me). Od każdego człowieka (from every man), którego skłoni do tego serce (whom {his} heart impels to it), przyjmijcie dla mnie daninę (receive the tribute for me).

Verses 3-7: Macie zaś przygotować dla Mnie jako daninę (and as tribute are you to prepare for me): złoto, srebro i brąz (gold, silver and bronze), *purpurę fioletową i czerwoną* (purple-blue and purple-red), karmazyn (crimson), bisior (byssus) i sierść kozią (and goat hair); baranie skóry barwione na czerwono (ram skins dyed red) i skóry z delfinów oraz drzewo akacjowe (and dolphin skins [skins from dolphins] and acacia wood); oliwę do świecznika (olive oil for the lampstand), wonności do wyrobu oleju namaszczania (fragrances for the production of the anointing oil [of the oil of anointing]) i pachnących kadzideł (and of the aromatic incenses); kamienie onyksowe (onyx stones) i inne drogie kamienie (and other precious stones) dla ozdobienia efodu i pektorału (for the decoration of the ephod and the breastpiece). *Purpura is a feminine noun, whereas fioletowa and czerwona are feminine adjectives in agreement with it; purpura is not repeated before czerwona.

Declension of kadzidło (n.)

sing. pl.
nom. kadzidło kadzidła
gen. kadzidła kadzideł
dat. kadzidłu kadzidłom
acc. kadzidło kadzidła
instr. kadzidłem kadzidłami
loc. kadzidle kadzidłach
voc. kadzidło kadzidła

Wersety 8-9

Vocabulary: uczynić (pf., to make, to do), święty (holy), przybytek (m., sanctuary), zamieszkać (pf., to settle), budowa (f., construction, building), wykonać (pf., to execute), wykonanie (n., execution), sprzęt (m., {piece of} furniture), przeprowadzić (pf., to realise), dokładnie (exactly, precisely, rigorously), według (according to), ukazać (pf., to show).

Verse 8: I uczynią Mi święty przybytek (and they shall make me a holy sanctuary), abym mógł zamieszkać pośród was (that I may settle amidst you).

Verse 9: Budowę zaś przybytku (the construction of the sanctuary, on the other hand) i wykonanie wszelkich jego sprzętów (and the execution of all its furniture) przeprowadzicie dokładnie według tego, co ci ukażę (shall you realise exactly according to that which I show [will show] you).

Wersety 10-16

Vocabulary: uczynić (pf., to make, to do), arka (f., ark), drzewo (n., wood), akacjowy (of acacia), długość (f., length), wynosić (impf., to amount, to total), dwa (two), pół (one half), łokieć (m., cubit), wysokość (f., height), półtora (m., n., one and one half), szerokość (f., breadth), pokryć (pf., to cover, to overlay), szczery (pure), złoto (n., gold), wewnątrz (inside), zewnątrz (outside), dokoła (all round), złoty (golden, of gold), wieniec (m., rim, border), odlać (pf., to cast, to mould), cztery (four), pierścień (m., ring), przymocować (pf., to attach, to secure), krawędź (f., edge), bok (m., side, flank), drugi (second, other), rozkazać (pf., to command), zrobić (pf., to make, to do), drążek (m., pole, bar), włożyć (pf., to put in, to introduce, to insert), cel (m., aim, purpose, end), przenosić (impf., to carry, to bear), pozostać (pf., to remain), wyjmować (impf., to take forth), świadectwo (n., testimony), dać (pf., to give).

Verse 10: I uczynią arkę z drzewa akacjowego (and they shall make an ark of acacia wood); jej długość będzie wynosiła dwa i pół łokcia (its length shall total [shall be totalling] two and a half cubits); jej wysokość półtora łokcia (its height one and a half cubits) i jej szerokość półtora łokcia (and its breadth one and a half cubits).

Declension of łokieć (m.)

sing. pl.
nom. łokieć łokcie
gen. łokcia łokci
dat. łokciowi łokciom
acc. łokieć łokcie
instr. łokciem łokciami
loc. łokciu łokciach
voc. łokciu łokcie

Verse 11: I pokryjesz ją szczerym złotem (and you shall overlay it with pure gold) wewnątrz i zewnątrz (inside and out), i uczynisz na niej dokoła złote wieńce (and upon it all round shall you make golden rims).

Declension of wieniec (m.)

sing. pl.
nom. wieniec wieńce
gen. wieńca wieńców
dat. wieńcowi wieńcom
acc. wieniec wieńce
instr. wieńcem wieńcami
loc. wieńcu wieńcach
voc. wieńcu wieńce

Verse 12: Odlejesz do niej cztery pierścienie ze złota (you shall cast for it four rings of gold) i przymocujesz je do czterech jej krawędzi (and shall attach them to its four edges): dwa pierścienie do jednego jej boku (two rings to its one side) i dwa do drugiego jej boku (and two to its other side).

Declension of pierścień (m.)

sing. pl.
nom. pierścień pierścienie
gen. pierścienia pierścieni
dat. pierścieniowi pierścieniom
acc. pierścień pierścienie
instr. pierścieniem pierścieniami
loc. pierścieniu pierścieniach
voc. pierścieniu pierścienie

Verse 13: Rozkażesz zrobić drążki z drzewa akacjowego (you shall command to make poles from acacia wood) i pokryjesz je złotem (and shall overlay them with gold).

Verse 14: I włożysz drążki te do pierścieni (and you shall put these poles into the rings) po obu bokach arki (on both sides of the ark) celem przenoszenia jej (to carry it [with the aim of its carrying; for the purpose of its carrying]).

Verse 15: Drążki pozostaną w pierścieniach arki (the poles shall remain in the rings of the ark) i nie będą z nich wyjmowane (and shall not be taken forth from them).

Verse 16: I włożysz do arki Świadectwo (and into the ark shall you put the testimony), które dam tobie (which I will give you).

Wersety 17-22

Vocabulary: uczynić (pf., to make, to do), przebłagalnia (f., propitiatory), szczery (pure), złoto (n., gold), długość (f., length), wynosić (impf., to amount, to total), dwa (two), pół (one half), łokieć (m., cubit), szerokość (f., breadth), półtora (m., n., one and one half), cherub (m., cherub), wykuć (pf., to hammer out), koniec (m., end, extremity), drugi (second, other), górny (top, upper), rozpostarty (outspread, outstretched), skrzydło (n., wing), ku górze (upwards), zakrywać (impf., to conceal), twarz (f., face), zwrócić (pf., to turn, to face), umieścić (pf., to place), wierzch (m., top), arka (f., ark), złożyć (pf., to lay down), świadectwo (n., testimony), dać (pf., to give), spotykać się (impf., to meet, to come together), sponad (from above), spośród (from amongst, from between), ponad (above), rozmawiać (impf., to speak/talk {with}), nakaz (m., command), pośrednictwo (n., mediation, intervention), Izraelita (m., Israelite).

Verses 17-18: I uczynisz przebłagalnię ze szczerego złota (and you shall make a propitiatory of pure gold): długość jej wynosić będzie dwa i pół łokcia (its length shall total [shall be totalling] two and a half cubits), szerokość zaś półtora łokcia (whereas its breadth {shall total} one and a half cubits); dwa też cheruby wykujesz ze złota (you shall also hammer out two cherubim of gold). Uczynisz zaś je na obu końcach przebłagalni: and you shall make them at both ends of the propitiatory.

Verse 19: Jednego cheruba uczynisz na jednym końcu (one cherub shall you make at one end), a drugiego cheruba na drugim końcu przebłagalni (and the other cherub at the other end of the propitiatory). Uczynisz cheruby na końcach górnych: you shall make the cherubim at the upper ends.

Verse 20: Cheruby będą miały (the cherubim shall have [shall be having]) rozpostarte skrzydła ku górze (their wings outspread upwards) i zakrywać będą swymi skrzydłami przebłagalnię (and shall conceal [shall be concealing] the propitiatory with their wings), twarze zaś będą miały zwrócone (whereas their faces shall they have [shall they be having] turned) jeden ku drugiemu (the one towards the other). I ku przebłagalni będą zwrócone twarze cherubów: and towards the propitiatory shall the faces of the cherubim be turned.

Verse 21: Umieścisz przebłagalnię na wierzchu arki (you shall place the propitiatory on top of the ark), w arce zaś złożysz Świadectwo (whereas inside the ark shall you lay down the testimony), które dam tobie (which I will give you).

Verse 22: Tam będę się spotykał z tobą (there shall I meet [shall I be meeting] with you) i sponad przebłagalni (and from above the propitiatory) i spośród cherubów (and from between the cherubim), które są ponad Arką Świadectwa (which are above the ark of the testimony), będę z tobą rozmawiał o wszystkich nakazach (shall I speak [shall I be speaking] with you about all the commands), które dam za twoim pośrednictwem Izraelitom (which I will give through you to the Israelites).

Wersety 23-30

Vocabulary: uczynić (pf., to make, to do), stół (m., table), drzewo (n., wood), akacjowy (of acacia), długość (f., length), wynosić (impf., to amount, to total), dwa (two), łokieć (m., cubit), szerokość (f., breadth), wysokość (f., height), półtora (m., n., one and one half), pokryć (pf., to cover, to overlay), szczery (pure), złoto (n., gold), dokoła (all round), wieniec (m., rim, border), złoty (golden, of gold), wokoło (all round, round about), listwa (f., moulding), cztery (four), palec (m., finger), szeroki (broad), zrobić (pf., to make, to do), następnie (then), pierścień (m., ring), przyprawić (pf., to attach, to secure), koniec (m., end, extremity), znajdować się (impf., to be found), noga (f., leg, foot), blisko (close, near), włożyć (pf., to put in, to introduce, to insert), drążek (m., pole, bar), przenosić (impf., to carry, to bear), pomoc (f., help), misa (f., basin), czasza (f., bowl), dzbanek (m., {little} jug), patera (f., patera, phiale), składanie (n., submission), ofiara (f., offering, sacrifice), płynny (liquid, fluid), zawsze (always, at all times), kłaść (impf., to set), chleb (m., bread), pokładny (set-down).

Verse 23: Uczynisz też stół z drzewa akacjowego (you shall also make a table of acacia wood); jego długość będzie wynosić dwa łokcie (its length shall total [shall be totalling] two cubits), jego szerokość jeden łokieć (its breadth one cubit), a jego wysokość półtora łokcia (and its height one and a half cubits).

Verse 24: Pokryjesz go szczerym złotem (you shall overlay it with pure gold) i uczynisz dokoła wieniec złoty (and shall make all round a golden rim).

Verse 25: I uczynisz wokoło listwę (and you shall make round about a moulding) na cztery palce szeroką (four fingers broad) i zrobisz wieniec złoty dokoła dla tej listwy (and shall make a golden rim all round for this moulding).

Verse 26: Uczynisz następnie cztery pierścienie złote (then you shall make four golden rings) i przyprawisz je do czterech końców (and shall attach them to the four ends), gdzie się znajdują jego nogi (where its legs are found).

Verse 27: Blisko listwy będą się znajdować cztery pierścienie (close to the moulding shall be found four rings) do włożenia w nie drążków (for the insertion therein of the poles) do przenoszenia stołu (to carry the table [for the carrying of the table]).

Verse 28: A zrobisz te drążki z drzewa akacjowego (and you shall make these poles of acacia wood) i pokryjesz je złotem (and shall overlay them with gold). I będzie się przenosiło stół (and the table shall be carried) za ich pomocą (with their help).

Verse 29: Uczynisz także (you shall also make) misy i czasze (basins and bowls), dzbanki i patery (jugs and paterae) do składania ofiar płynnych (for the submission of liquid offerings). Uczynisz je ze szczerego złota: you shall make them of pure gold.

Verse 30: Będziesz zawsze kładł na stole przede Mną (and you shall be setting on the table before me always) chleby pokładne (the bread of display [the set-down breads]). That which is set down may be described as pokładny; the bread is set down before God, hence chleby pokładne (set-down breads). The masculine singular chleb means bread; its plural chleby may be taken as the collective bread of English or, if the plural is to be transposed into English, as bread loaves. In these notes, I translate chleby pokładne as bread of display (a less clumsy wording), alongside the more literal rendering set-down breads. Other names for this bread in English translations of the Bible include showbread (shewbread) and bread of the Presence.

Declension of stół (m.)

sing. pl.
nom. stół stoły
gen. stołu stołów
dat. stołowi stołom
acc. stół stoły
instr. stołem stołami
loc. stole stołach
voc. stole stoły

Wersety 31-40

Vocabulary: zrobić (pf., to make, to do), świecznik (m., lampstand), szczery (pure), złoto (n., gold), bryła (f., mass, block), wykuć (pf., to hammer out), podstawa (f., base), trzon (m., shaft), kielich (m., calyx), pąk (m., bud), kwiat (m., flower, blossom), sześć (six), ramię (n., arm, branch), wychodzić (impf., to go/come out, to issue), bok (m., side, flank), trzy (three), drugi (second, other), kształt (m., form, shape), migdałowy (almond), cztery (four), następny (next), wykonać (pf., to execute), uczynić (pf., to make, to do), siedem (seven), lampa (f., lamp), ustawić (pf., to set up, to place), sposób (m., manner), oświecać (impf., to light up), strona (f., side), szczypce (pl., pincers, tongs), naczynie (n., vessel), knot (m., wick), talent (m., talent; Hebrew weight), należy (one ought, one is to), przybory (pl., utensils, implements), należeć (impf., to belong), uważać (impf., to attend, to take care, to mind), pilnie (diligently, carefully, closely), według (according to), wzór (m., pattern, model, exemplar), zobaczyć (pf., to see), góra (f., mount, mountain).

Verse 31: Zrobisz też świecznik ze szczerego złota: you shall also make a lampstand of pure gold. Z tej samej bryły (from this same mass) wykujesz świecznik (shall you hammer out the lampstand) wraz z jego podstawą i jego trzonem (along with its base and shaft); jego kielichy, pąki i kwiaty będą z jednej bryły (its calyxes, buds and flowers shall be out of one mass).

Verse 32: Sześć ramion będzie wychodzić z jego boków (six branches shall issue [shall be issuing] from its sides); trzy ramiona świecznika z jednego jego boku (three branches of the lampstand out of its one side) i trzy ramiona świecznika z drugiego jego boku (and three branches of the lampstand out of its other side).

Declension of ramię (n.)

sing. pl.
nom. ramię ramiona
gen. ramienia ramion
dat. ramieniu ramionom
acc. ramię ramiona
instr. ramieniem ramionami
loc. ramieniu ramionach
voc. ramię ramiona

Verse 33: Trzy kielichy kształtu kwiatów migdałowych (three calyxes in the form of almond blossoms) z pąkami i kwiatami (with buds and flowers) będą na jednym ramieniu (shall be on one branch), i trzy kielichy z pąkami i kwiatami (and three calyxes with buds and flowers) kształtu kwiatów migdałowych (in the form of almond blossoms)na drugim ramieniu ({shall be} on the other branch). Tak będzie (so shall it be) na sześciu ramionach (on the six branches) wychodzących ze świecznika (issuing from the lampstand).

Verse 34: Na świeczniku zaś (now on the lampstand) będą cztery kielichy (shall be four calyxes) kształtu kwiatów migdałowych (in the form of almond blossoms) z pąkami i kwiatami (with buds and flowers).

Verse 35: A pąk jeden (and one bud) będzie pod dwoma wychodzącymi z niego ramionami (shall be under two branches issuing from it) z jednej bryły (out of one mass) i pąk jeden (and one bud) pod dwoma [następnymi] ramionami świecznika (under the next two branches of the lampstand) z jednej bryły (out of one mass). Tak [niech będzie] (let it be so) pod sześcioma ramionami (under the six branches) wychodzącymi ze świecznika (issuing from the lampstand).

Verse 36: Pąki te i ramiona (these buds and branches) będą wychodzić z samego świecznika (shall issue [shall be issuing] from the same lampstand) i będą [wykonane] (and shall be executed) z jednej bryły szczerego złota (out of one mass of pure gold).

Verse 37: I uczynisz siedem lamp (and you shall make seven lamps), i ustawisz te lampy w ten sposób (and shall in this manner set up these lamps), ażeby oświecały tę stronę (that they should light up the side), która jest przed nimi (which is before them).

Verse 38: Szczypce też i naczynia do knotów (also its pincers and vessels for the wicks) uczynisz ze szczerego złota (shall you make of pure gold).

Verse 39: Z talentu szczerego złota (out of a talent of pure gold) należy wykonać świecznik (is one to execute the lampstand) i wszystkie przybory należące do niego (and all the utensils belonging to it).

Verse 40: Uważaj zaś pilnie (now attend to carefully), aby go wykonać według wzoru (that you may execute according to the pattern), jaki zobaczyłeś na górze (that you saw on the mountain).