Polish language series: Wj 24, zawarcie przymierza

The subjects whereof the twenty-fourth chapter of the book of Exodus treats are: zawarcie przymierza (establishment of the covenant) and tablice przykazań (tables of the commandments).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 24

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 24. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-5

Vocabulary: rzec (pf., to say), wstąpić (pf., to ascend), siedemdziesiąt (seventy), starszy (m., elder), oddać (pf., to render), pokłon (m., obeisance), z daleka (from afar), zbliżyć się (pf., to draw near), wrócić (pf., to return, to go/come back), obwieścić (pf., to make known, to notify), lud (m., people), słowo (n., word), zlecenie (n., order, instruction), odpowiedzieć (pf., to respond), jednogłośnie (with one voice), powiedzieć (pf., to say), wypełnić (pf., to carry forth), spisać (pf., to write down), nazajutrz (next day), wcześnie (early, soon), rano (in the morning), zbudować (pf., to build), ołtarz (m., altar), stopa (f., foot), góra (f., mountain), postawić (pf., to set {up}), dwanaście (twelve), stela (f., stele), stosownie do (in conformity to), liczba (f., number), pokolenie (n., tribe), polecić (pf., to instruct), młodzieniec (m., young man), izraelski (Israelite), złożyć (pf., to submit), ofiara (f., offering, sacrifice), całopalny (holocaust), biesiady (festal), cielec (m., bullock, young bull).

Verse 1: I rzekł [Pan] do Mojżesza (and the Lord said to Moses): wstąp do Pana (ascend to the Lord), ty, Aaron, Nadab, Abihu i siedemdziesięciu* ze starszych Izraela (you, Aaron, Nadab, Abihu and seventy of the elders of Israel) i oddajcie pokłon z daleka (and render obeisance from afar). *Siedemdziesięciu is the nominative masculine personal of siedemdziesiąt.

Verse 2: Mojżesz sam zbliży się do Pana (Moses alone shall draw near to the Lord), lecz oni się nie zbliżą (but the others [but they] shall not draw near) i lud nie wstąpi z nim (and the people shall not ascend with him).

Verse 3: Wrócił Mojżesz (Moses went back) i obwieścił ludowi (and made known to the people) wszystkie słowa Pana (all the words of the Lord) i wszystkie Jego zlecenia (and all his instructions). Wtedy cały lud odpowiedział jednogłośnie (then all the people responded with one voice): wszystkie słowa, jakie powiedział Pan, wypełnimy (all the words which the Lord has said will we carry forth).

Verse 4: Spisał więc Mojżesz wszystkie słowa Pana: Moses therefore wrote down all the words of the Lord. Nazajutrz wcześnie rano (early next morning) zbudował ołtarz u stóp góry (he built an altar at the foot of the mountain) i postawił dwanaście stel (and set up twelve steles), stosownie do liczby dwunastu pokoleń Izraela (in conformity to the number of the twelve tribes of Israel).

Declension of stopa (f.)

sing. pl.
nom. stopa stopy
gen. stopy stóp
dat. stopie stopom
acc. stopę stopy
instr. stopą stopami
loc. stopie stopach
voc. stopo stopy

Verse 5: Potem polecił młodzieńcom izraelskim (then he instructed young Israelite men) złożyć Panu (to submit to the Lord) ofiarę całopalną (a holocaust offering) i ofiarę biesiadną (and a festal sacrifice) z cielców (from the bullocks).

Wersety 6-11

Vocabulary: wziąć (pf., to take), połowa (f., half), krew (f., blood), wylać (pf., to pour forth), czara (f., bowl), drugi (second, other), skropić (pf., to sprinkle), ołtarz (m., altar). księga (f., book), przymierze (n., covenant), czytać (impf., to read), głośno (loudly, aloud), lud (m., people), oświadczyć (pf., to declare), powiedzieć (pf., to say), uczynić (pf., to do, to make), posłuszny (obedient), pokropić (pf., to sprinkle), mówić (impf., to say), zawrzeć (pf., to establish), podstawa (f., basis), słowo (n., word), wstąpić (pf., to ascend), siedemdziesiąt (seventy), starszy (m., elder), ujrzeć (pf., to see), stopa (f., foot), jakiś (a, some, a certain), dzieło (n., handiwork), szafirowy (sapphire), kamień (m., stone), świecić (impf., to give light), niebo (n., heaven), wybrany (select, choice, elect), Izraelita (m., Israelite), podnieść (pf., to lift), ręka (f., hand), móc (impf., may, can, to be able), przeto (therefore), patrzeć (impf., to look), jeść (impf., to eat), pić (impf., to drink).

Verse 6: Mojżesz zaś wziął połowę krwi (as for Moses, he took one half of the blood) i wylał ją do czar (and poured it forth into bowls), a drugą połową krwi (and with the other half of the blood) skropił ołtarz (he sprinkled the altar).

Declension of czara (f.)

sing. pl.
nom. czara czary
gen. czary czar
dat. czarze czarom
acc. czarę czary
instr. czarą czarami
loc. czarze czarach
voc. czaro czary

Verse 7: Wtedy wziął Księgę Przymierza (then he took the book of the covenant) i czytał ją głośno ludowi (and read [was reading] it aloud to the people). I oświadczyli (and they declared): wszystko, co powiedział Pan (all that which the Lord has said), uczynimy (we will do) i będziemy posłuszni (and we will be obedient). Supplementary examples of the verb czytać: czytać w obcym języku (to read a foreign tongue); czytać po polsku (to read Polish); czytać po friulsku (to read Friulian); czytać po włosku (to read Italian); czytać po angielsku (to read English). You may wish to study the following as well: czy mówisz/czytasz po polsku? (do you speak/read Polish?; informal); czy mówi/czyta pan po polsku? (do you speak/read Polish?; formal, to male); czy mówi/czyta pani po polsku? (do you speak/read Polish?; formal, to female); nie mówię/czytam po polsku (I do not speak/read Polish).

Verse 8: Mojżesz wziął krew (Moses took the blood) i pokropił nią lud (and with it sprinkled the people), mówiąc (saying): oto krew przymierza (this is the blood of the covenant), które Pan zawarł z wami (which the Lord has established with you) na podstawie wszystkich tych słów (on the basis of all these words).

Verse 9: Wstąpił Mojżesz (Moses ascended) wraz z Aaronem, Nadabem, Abihu i siedemdziesięciu starszymi Izraela (along with Aaron, Nadab, Abihu and seventy elders of Israel).

Verse 10: Ujrzeli Boga Izraela (they saw the God of Israel), a pod Jego stopami (and under his feet) jakby jakieś dzieło z szafirowych kamieni ({there was} as though a handiwork of sapphire stones), świecących jak samo niebo (giving light like the very heaven).

Declension of kamień (m.)

sing. pl.
nom. kamień kamienie
gen. kamienia kamieni
dat. kamieniowi kamieniom
acc. kamień kamienie
instr. kamieniem kamieniami
loc. kamieniu kamieniach
voc. kamieniu kamienie

Verse 11: Na wybranych Izraelitów (against the select of the Israelites) nie podniósł On swej ręki (he did not lift his hand), mogli przeto patrzeć na Boga (they were therefore able to look upon [be looking upon] God). Potem jedli i pili: then they ate and drank (then they were eating and drinking).

Wersety 12-18

Vocabulary: rzec (pf., to say), wstąpić (pf., to ascend), góra (f., mountain), pozostać (pf., to remain), tam (there), dać (pf., to give), tablica (f., table), kamienny (stonen), prawo (n., law), przykazanie (n., commandment), napisać (pf., to write), pouczyć (pf., to direct), wstać (pf., to get up, to arise), pomocnik (m., assistant, helper, aid), boży (godly), powiedzieć (pf., to say), starszyzna (f., elders), wrócić (pf., to return, to go/come back), mieć (impf., to have), kto (anyone, someone), jakiś (a, some, a certain), sprawa (f., matter), załatwić (pf., to settle), zwrócić się (pf., to apply to), obłok (m., cloud), zakryć (pf., to conceal), chwała (f., glory), spocząć (pf., to come to rest), okrywać (impf., to cloak), sześć (six), dzień (m., day), siódmy (seventh), przywołać (pf., to call for), pośród (amidst), wygląd (m., appearance), oko (m., eye), Izraelita (m., Israelite), ogień (m., fire), pożerać (impf., to devour), szczyt (m., peak), wejść (pf., to enter, to go/come in), środek (m., middle), czterdzieści (forty), noca (f., night).

Verse 12: Pan rzekł do Mojżesza (the Lord said to Moses): wstąp do Mnie na górę (ascend the mountain to me) i pozostań tam (and remain there), a dam ci tablice kamienne (and I will give you the stonen tables), Prawo (the law) i przykazania (and the commandments), które napisałem (which I have written), aby ich pouczyć (to direct them).

Declension of tablica (f.)

sing. pl.
nom. tablica tablice
gen. tablicy tablic
dat. tablicy tablicom
acc. tablicę tablice
instr. tablicą tablicami
loc. tablicy tablicach
voc. tablico tablice

Verse 13: Wstał więc Mojżesz i Jozue, jego pomocnik (Moses and his assistant Joshua therefore arose), i wstąpił Mojżesz na górę Bożą (and Moses ascended the godly mountain).

Verse 14: Powiedział zaś tak do starszyzny (to the elders, on the other hand, thus did he say): pozostańcie tu (remain here), aż wrócimy do was (until we come back [will come back] to you). Oto macie Aarona i Chura: here you have Aaron and Hur. Kto miałby jakąś sprawę (should anyone have a matter) do załatwienia (to settle [for the settling]), może się zwrócić do nich (he can apply to them).

Verse 15: Gdy zaś Mojżesz wstąpił na górę (but when Moses had ascended the mountain), obłok ją zakrył (the cloud concealed it).

Verse 16: Chwała Pana spoczęła na górze Synaj (the glory of the Lord came to rest on the mountain {of} Sinai), i okrywał ją obłok przez sześć dni (and the cloud would cloak it for six days). W siódmym dniu (on the seventh day) [Pan] przywołał Mojżesza (the Lord called for Moses) z pośrodka obłoku (from amidst the cloud).

Verse 17: A wygląd chwały Pana (now the appearance of the glory of the Lord) w oczach Izraelitów (before the eyes [in the eyes] of the Israelites) był jak ogień pożerający (was like a devouring fire) na szczycie góry (on the peak of the mountain).

Verse 18: Mojżesz wszedł w środek obłoku (Moses went into the middle of the cloud) i wstąpił na górę (and ascended the mountain). I pozostał Mojżesz na górze (and Moses remained on the mountain) przez czterdzieści dni (for forty days) i przez czterdzieści nocy (and for forty nights).