Polish language series: Wj 19, objawienie się Boga Izraelowi

In the nineteenth chapter of the book of Exodus, God reveals himself to Israel. From the subject headings: zawarcie przymierza na Synaju, pierwsze prawa (establishment of the covenant at Sinai, the first laws; the neuter zawarcie is formed from the perfective zawrzeć, meaning to conclude, to establish) and objawienie się Boga Izraelowi (manifestation of God to Israel; objawienie się is formed from the perfective objawić się, meaning to manifest oneself, to reveal oneself).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 19

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 19. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-9

  • nieść (impf.), to carry, to bear
  • orli, aquiline, eagle
  • pilnie, diligently
  • królestwo (n.), kingdom
  • jednogłośnie, unanimously, with one voice

Review: trzeci (third), miesiąc (m., month), wyjście (n., exit, departure), dzień (m., day), przybyć (pf., to come, to arrive), pustynia (f., desert), wyruszyć (pf., to leave, to set out), rozbić (pf., to pitch, to set up), obóz (m., camp), obozować (impf., to encamp), naprzeciw (opposite, in front of), góra (f., mount, mountain), wstąpić (pf., to go up, to ascend), zawołać (pf., to call out, to summon), powiedzieć (pf., to say), dom (m., house), oznajmić (pf., to declare, to make known), widzieć (impf., to see), uczynić (pf., to do, to make), skrzydło (n., wing), przywieść (pf., to bring), słuchać (impf., to listen, to heed), głos (m., voice), strzec (impf., to observe, to keep), przymierze (n., covenant), szczególny (special, distinguished), własność (f., possession, property), naród (m., nation), należeć (impf., to belong), ziemia (f., earth), kapłan (m., priest), święty (holy, sacred), słowo (n., word), powrócić (pf., to return), zwołać (pf., to call together, to convoke), starszy lud (m., elders), przedstawić (pf., to submit, to present), nakazać (pf., to command), przekazać (pf., to impart, to deliver), słowo (n., word), przyjść (pf., to come, to arrive), gęsty (thick, dense), obłok (m., cloud), słyszeć (impf., to hear), rozmawiać (impf., to speak, to talk), uwierzyć (pf., to believe), na zawsze (for ever).

Verse 1: Było to w trzecim miesiącu od wyjścia Izraelitów z Egiptu (this was in the third month after the departure of the Israelites from Egypt); w tym dniu przybyli [oni] na pustynię Synaj (on this day they came to the desert of Sinai).

Verse 2: Wyruszyli z Refidim (they set out from Rephidim), a po przybyciu na pustynię Synaj (and following their arrival in [and following {their} coming to] the desert of Sinai) rozbili obóz na pustyni (they set up camp in the desert). Izrael obozował tam naprzeciw góry: Israel encamped (was encamping) there in front of the mountain.

Verses 3-4: Mojżesz wstąpił wtedy do Boga (Moses then went up to God), a Pan zawołał na niego z góry i powiedział (and the Lord called out to him from the mountain and said): tak powiesz domowi Jakuba i to oznajmisz Izraelitom (thus shall you say to the house of Jacob and make this known to the Israelites): wyście widzieli (you have seen), co uczyniłem Egiptowi (what I did to the Egyptians), jak niosłem was na skrzydłach orlich i przywiodłem was do Mnie (how I bore you on eagle wings and brought you to me). The Polish for eagle as a noun is orzeł; the related adjective is orli (aquiline).

Verse 5: Teraz jeśli pilnie słuchać będziecie głosu mego (now if you will diligently heed [will be diligently heeding] my voice) i strzec mojego przymierza (and {will} keep [and {will} be keeping] my convenant), będziecie szczególną moją własnością pośród wszystkich narodów (you shall be my distinguished possession amongst all the nations), gdyż do Mnie należy cała ziemia (for unto me belongs the entire earth).

Verse 6: Lecz wy będziecie Mi królestwem kapłanów (but unto me shall you be a kingdom of priests) i ludem świętym (and a holy people). Takie to słowa powiedz Izraelitom: these such words say to the Israelites.

Verse 7: Mojżesz powrócił i zwołał starszych ludu (Moses returned and convoked the elders), i przedstawił im wszystko, co mu Pan nakazał (and put before them everything that the Lord had commanded him).

Verse 8: Wtedy cały lud jednogłośnie powiedział (then all the people said unanimously): uczynimy wszystko, co Pan nakazał (we will do everything that the Lord has commanded). Mojżesz przekazał Panu słowa ludu: Moses imparted the words of the people to the Lord.

Verse 9: Pan rzekł do Mojżesza (the Lord said to Moses): oto Ja przyjdę do ciebie w gęstym obłoku (behold, I will come to you in a thick cloud), aby lud słyszał, gdy będę rozmawiał z tobą (that the people may hear when I speak [will be speaking] with you), i uwierzył tobie na zawsze (and may believe in you for ever). A Mojżesz oznajmił Panu słowa ludu: and Moses made known to the Lord the words of the people.

Wersety 10-13

  • wyprać (pf.), to wash
  • strzec się (impf.), to beware
  • wstępować (impf.), to go up, to ascend
  • podnóże (n.), foot, base
  • przebić (pf.), to pierce, to transfix
  • strzała (f.), arrow
  • bydlę (n.), beast, animal
  • zagrzmieć (pf.), to blare, to blast
  • trąba (f.), trumpet, horn

Review: powiedzieć (pf., to say), iść (impf., to go), lud (m., people), kazać (impf., to order, to bid, to cause), przygotować się (pf., to prepare oneself), święto (n., feast), dziś (today), jutro (tomorrow), szata (f., garment), gotowy (ready, prepared), trzeci (third), dzień (m., day), zstąpić (pf., to descend, to come down), oko (n., eye), góra (m., mount, mountain), oznaczyć (pf., to fix, to set), granica (f., bound, confine), dokoła (round about, all round), dotykać (impf., to touch), dotknąć [się] (pf., to touch), ukarać (pf., to punish), śmierć (f., death), ręka (f., hand), winien (ought), ukamienować (pf., to stone), człowiek (m., man), zachować (pf., to maintain, to keep), życie (n., life), podejść (pf., to climb).

Verses 10-11: Pan powiedział do Mojżesza (the Lord said to Moses): idź do ludu (go to the people) i każ im się przygotować na święto dziś i jutro (and bid them prepare themselves for the feast today and tomorrow). Niechaj wypiorą swoje szaty (let them wash their garments) i niech będą gotowi na trzeci dzień (and let them be ready for the third day), bo dnia trzeciego (for on the third day) zstąpi Pan na oczach całego ludu (the Lord will come down before the eyes of the people) na górę Synaj (upon mount Sinai).

Verse 12: Oznacz ludowi granice dokoła góry (set bounds for the people round about the mountain) i powiedz mu* (and say to them): strzeżcie się wstępować na górę i dotykać jej podnóża (beware of going up the mountain or touching [and touching] its foot+), gdyż kto by się dotknął góry (for whosoever should touch the mountain), będzie ukarany śmiercią (shall be punished with death). *Mu is used because lud is masculine singular. +The foot of the mountain.

Verse 13: Nie dotknie go* ręka (no hand shall touch him [a hand shall not touch him]), lecz winien być ukamienowany (but he is to be stoned) lub przebity strzałą (or transfixed by arrow). Człowiek ani bydlę (neither man nor beast) nie może być zachowane przy życiu (shall remain alive [may be left with life]). Gdy zaś zagrzmi trąba (but when the trumpet blares [will blare]), wtedy niech podejdą pod górę (let the people then go up the mountain). *The transgressor who touched the mountain.

Wersety 14-19

  • rozlegnąć się (pf.), to reverberate, to resound
  • rozpostrzeć się (pf.), to spread
  • stopa (f.), foot
  • spowić (pf.), to envelop, to drape
  • trząść się (impf.), to shake, to tremble
  • przeciągać się (impf.), to sound long
  • donośniejszy, louder

Review: zstąpić (pf., to descend, to come down), góra (f., mount, mountain), nakazać (pf., to order, to command), przygotować się (pf., to prepare oneself), lud (m., people), wyprać (pf., to wash), szata (f., garment), później (then), powiedzieć (pf., to say), gotowy (ready, prepared), trzy (three), dzień (m., day), zbliżać się (impf., to draw near), kobieta (f., woman), trzeci (third), rano (in the morning), grzmot (m., {rumble of} thunder), błyskawica (f., {flash of} lightning), gęsty (thick, dense), obłok (m., cloud), głos (m., voice), potężny (powerful, mighty), trąba (f., trumpet, horn), przebywać (impf., to sojourn, to stay, to abide), obóz (m., camp), drżeć (impf., to tremble), strach (m., fear, dread, terror), wyprowadzić (pf., to bring forth), ustawić (pf., to take one’s place/stand), dym (m., smoke), ogień (m., fire), unieść się (pf., to rise, to raise oneself), piec (m., furnace, kiln), stawać się (impf., to become), coraz (more and more), mówić (impf., to speak), odpowiadać (impf., to respond).

Verse 14: Wtedy Mojżesz zstąpił z góry (then Moses came down from the mountain) i nakazał przygotować się ludowi (and ordered the people [unto the people] to prepare themselves). I wyprali swoje szaty: and they washed their garments.

Verse 15: Później powiedział ludowi (then he said to the people): bądźcie gotowi za trzy dni (be ready in three days) i nie zbliżajcie się do kobiet (and do not draw near to women).

Verse 16: Trzeciego dnia rano (on the third day, in the morning) rozległy się grzmoty z błyskawicami (thunder rumbles resounded with lightning flashes), a gęsty obłok rozpostarł się nad górą (and a thick cloud spread over the mountain) i rozległ się głos potężnej trąby (and the voice of a powerful trumpet resounded), tak że cały lud przebywający w obozie (so that all the abiding people in the camp) drżał ze strachu (trembled [were trembling] from fear).

Verse 17: Mojżesz wyprowadził lud z obozu naprzeciw Boga (Moses brought the people out of the camp before God) i ustawił* u stóp+ góry (and they took their stand at the foot of the mountain). *Refers to the masculine singular lud. +Genitive plural.

Verse 18: Góra zaś Synaj była cała spowita dymem (as for mount Sinai, it was all adrape in smoke), gdyż Pan zstąpił na nią w ogniu (for the Lord had come down upon it in fire) i uniósł się dym z niej jakby z pieca (and the smoke rose from it as though from a kiln), i cała góra bardzo się trzęsła (and the entire mountain trembled [was trembling] greatly).

Verse 19: Głos trąby się przeciągał (the voice of the trumpet sounded long [was sounding long]) i stawał się coraz donośniejszy (and became [was becoming] louder and louder). Mojżesz mówił (Moses spoke [was speaking]), a Bóg odpowiadał mu wśród grzmotów (and God responded [was responding] to him amidst the thunder rumbles).

donośnydonośniejszynajdonośniejszy
loudlouderloudest

Wersety 20-25

  • upomnieć (pf.), to admonish
  • przypłacić (pf.), to pay for
  • kiedy indziej, some other time

Review: zstąpić (pf., to descend, to come down), góra (f., mount, mountain), szczyt (m., top, tip), wezwać (pf., to summon, to call for), wstąpić (pf., to go up, to ascend), rzec (pf., to say), na dół (downwards), surowo (sternly, severely), zbliżać się (impf., to draw near), chcieć (impf., to want), zobaczyć (pf., to see), wiele (many), życie (n., life), także (also), kapłan (m., priest), oczyścić się (pf., to cleanse/purify oneself), pobić (pf., to beat, to strike), śmieć (impf., to dare, to venture), podejść (pf., to climb, to ascend), zakazać (pf., to forbid), oznaczyć (pf., to fix, to set), granica (f., bound, confine), około (round about), ogłosić (pf., to announce, to declare), święty (holy, sacred), przyjść (pf., to come, to arrive), przejść (pf., to pass through, to cross, to traverse), ukarać (pf., to punish), zejść (pf., to go down), oznajmić (pf., to declare, to make known).

Verse 20: Pan zstąpił na górę Synaj (the Lord came down upon mount Sinai), na jej szczyt (upon its top). I wezwał Mojżesza na szczyt góry (and he summoned Moses to the top of the mountain), a Mojżesz wstąpił (and Moses went up).

Verse 21: Pan rzekł do Mojżesza (the Lord said to Moses): zstąp na dół (go down) i upomnij lud surowo (and admonish the people sternly), aby się nie zbliżał do Pana (so that they do not draw near to the Lord), chcąc Go zobaczyć (wanting to see him), gdyż wielu z nich przypłaciłoby to życiem (for many of them would pay for it with their lives [life]).

Verse 22: Także kapłani (the priests too), którzy mogą kiedy indziej zbliżać się do Pana (who may at some other time draw near to the Lord), niech się oczyszczą (let them purify themselves), aby ich Pan nie pobił (lest the Lord strike them [in order that the Lord not strike them]).

Verse 23: Wtedy rzekł Mojżesz do Pana (then Moses said to the Lord): lud nie będzie śmiał podejść do góry Synaj (the people will not dare [will not be daring] to ascend mount Sinai), gdyż zakazałeś mu tego surowo (for you forbade them it sternly), mówiąc (saying): oznacz granicę około góry (set bounds round about the mountain) i ogłoś ją jako świętą (and declare it holy [as holy]).

Verse 24: Potem Pan powiedział do niego (then the Lord said to him): idź, zstąp na dół (away, go down), a potem przyjdź ty i Aaron z tobą (and then come, you yourself and Aaron with you). Kapłani i lud nie mogą przejść granicy (the priests and the people may not cross the bound), aby wstąpić do Pana (to come up to the Lord), boby ich ukarał (lest he punish them).

Verse 25: Mojżesz zszedł na dół do ludu (Moses went down to the people) i to mu oznajmił (and made this known to them).