Polish language series: Wj 16, przepiórki i manna

The feminine noun przepiórka is the Polish for quail. In the sixteenth chapter of the book of Exodus, you will read about: przepiórki i manna (quails and manna).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 16

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 16. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-3

  • zasiadać (impf.), to sit down
  • garnek (m.), pot
  • sytość (f.), satiety, satiation
  • umorzyć (pf.), to kill off
  • rzesza (f.), multitude, crowd

Review: następnie (then, afterwards), wyruszyć (impf., to leave, to set out), przybyć (pf., to arrive, to come), zgromadzenie (n., congregation, assembly), pustynia (f., desert), położyć (pf., to set down), między (between), piętnasty (fifteen), dzień (m., day), drugi (second), miesiąc (m., month), wyjście (n., exit, departure), zacząć (pf., to start, to begin), szemrać (impf., to repine), pomrzeć (pf., to die), ręka (f., hand), mięso (n., meat), jadać (impf., to eat), chleb (m., bread), wyprowadzić (pf., to bring forth), głód (m., hunger, famine).

Verse 1: Następnie wyruszyli z Elim: they then set out from Elim. Całe zgromadzenie Izraelitów: the entire congregation of Israelites. The name of the desert unto which the Israelites came was the desert of Sin (pustynia Sin); this name is entirely unrelated to the English sin, wickedness. The desert lay between Elim and Sinai: między Elim a Synajem. Piętnastego dnia drugiego miesiąca: on the fifteenth day of the second month. Od ich wyjścia: after (from) their departure.

Verse 2: Szemrać przeciw Mojżeszowi i przeciw Aaronowi: to repine against Moses and Aaron. Zaczęło: they began (literally, it began); the neuter zaczęło agrees with zgromadzenie.

Verse 3: The Israelites say: obyśmy pomarli z ręki Pana w ziemi egipskiej (if only we had died by the hand of the Lord in the land of Egypt), gdzieśmy zasiadali przed garnkami mięsa (when we were sitting down by the fleshpots) i jadali chleb do sytości (and we were eating our fill of bread). Garnek mięsa: fleshpot; literally, pot of meat. Do sytości: to satiation, to satiety. They continue: wyprowadziliście nas na tę pustynię (you brought us forth into this desert), aby głodem umorzyć całą tę rzeszę (in order to kill off by hunger this multitude; that is, in order to starve this entire congregation to death). The declension of głód is presented below.

Declension of głód (m.)

sing. pl.
nom. głód głody
gen. głodu głodów
dat. głodowi głodom
acc. głód głody
instr. głodem głodami
loc. głodzie głodach
voc. głodzie głody

Wersety 4-8

  • kształt (m.), form, shape
  • potrzeba (f.), need, necessity
  • doświadczyć (pf.), to put to the test
  • czy też nie, or not
  • szemranie (n.), repining

Review: powiedzieć (pf., to say), wówczas (then, at that time), zesłać (pf., to send down [from heaven]), chleb (m., bread), niebo (n., heaven, sky), deszcz (m., rain), wychodzić (impf., to go [come] out), lud (m., people), zbierać (impf., to gather), dzienny (daily), chcieć (impf., to want, to intend), pójść (pf., to go), rozkaz (m., command), szósty (sixth), zrobić (pf., to make, to do), zapas (m., reserve, provision), przynieść (pf., to bring in, to fetch), podwójny (double), ilość (f., quantity, amount), codziennie (daily, every day), społeczność (f., community), wieczór (m., evening), ujrzeć (pf., to see), wyprowadzić (pf., to bring forth), rano (in the morning), chwała (f., glory), usłyszeć (pf., to hear), szemrać (impf., to repine), mięso (n., meat), jedzenie (n., eating), sytość (f., satiety, satiation), słyszeć (impf., to hear).

Verse 4: The Lord says to Moses: oto ześlę wam chleb z nieba (see, I shall send down to you bread from the heaven), na kształt deszczu (in the form of rain); that is, see, I shall rain down bread for you from the heaven. Każdego dnia będzie zbierał według potrzeby dziennej: each day they shall gather according to their daily need. Czy pójdą za moimi rozkazami czy też nie: whether they will follow (go behind) my commands or not.

Verse 5: Zrobić zapas: to lay in a stock of, to stock-pile. Lecz w dniu szóstym zrobią zapas tego, co przyniosą: but on the sixth day, they shall lay in a stock of that which they have brought in. Będzie to podwójna ilość tego, co będą zbierać codziennie: it shall be double the amount of that which they will have gathered each day.

Verse 6: Społeczność Izraelitów: the community of Israelites. Tego wieczora: this evening. Ujrzycie, że to Pan wyprowadził was z ziemi egipskiej: you shall see that it was the Lord who brought you forth from the land of Egypt. Observe the difference conveyed by each of the following: Pan wyprowadził was z ziemi egipskiej (the Lord brought you forth from the land of Egypt); to Pan wyprowadził was z ziemi egipskiej (it was the Lord who brought you forth from the land of Egypt).

Verse 7: Czymże my jesteśmy, że szemrzecie przeciw nam?: who ever are we that you should repine (are repining) against us?

Verse 8: Mięso do jedzenia: meat to eat. Chleb do sytości: (your) fill of bread. Czymże bowiem my jesteśmy?: for who ever are we? Nie szemraliście przeciwko nam, ale przeciw Panu: you are not repining against us but against the Lord.

Wersety 9-13

  • przemowa (f.), speech
  • rzeczywiście, indeed
  • przepiórka (f.), quail
  • warstwa (f.), layer

Review: zgromadzenie (n., congregation, assembly), zbliżyć się (pf., to draw near), słyszeć (impf., to hear), szemranie (n., repining), czas (m., time), spojrzeć (pf., to look), pustynia (f., desert), ukazać się (pf., to appear), obłok (m., cloud), chwała (f., glory), przemówić (pf., to address), słowo (n., word), zmierzch (m., twilight), jeść (impf., to eat), mięso (n., meat), rano (in the morning), nasycić się (pf., to sate oneself), chleb (m., bread), poznać (pf., to know, to recognise), wieczór (m., evening), przylecieć (pf., to come flying), pokryć (pf., to cover), obóz (m., camp), nazajutrz rano (the following morning), rosa (f., dew), leżeć (impf., to lie), dokoła (all around, right round).

Verse 9: Gdyż słyszał wasze szemrania: for he has heard your repinings.

Verse 10: W czasie przemowy Aarona: during Aaron’s speech. Spojrzeli ku pustyni: they looked towards the desert. Ukazała się im w obłoku chwała Pana: the glory of the Lord appeared to them in a cloud.

Verse 12: O zmierzchu będziecie jeść mięso: at twlight, you shall eat meat. Rano nasycicie się chlebem: in the morning, you shall sate yourself with bread.

Verse 13: Rzeczywiście wieczorem przyleciały przepiórki: indeed, in the evening, quails came flying in. Pokryły obóz: they covered the camp. Nazajutrz rano warstwa rosy leżała dokoła obozu: the following morning, a layer of dew lay (was lying) round about the camp. The declension of obóz is presented below.

Declension of obóz (m.)

sing. pl.
nom. obóz obozy
gen. obozu obozów
dat. obozowi obozom
acc. obóz obozy
instr. obozem obozami
loc. obozie obozach
voc. obozie obozy

Wersety 14-18

  • drobny, fine, small
  • ziarnisty, grainy
  • szron (m.), hoarfrost, rime
  • wzajemnie, mutually, reciprocally
  • omer (m.), omer
  • jedni… drudzy, some… others
  • zbiór (m.), gathering, collection
  • zbywać (impf.), to be in excess
  • brak (m.), lack, shortage

Review: warstwa (f., layer), rosa (f., dew), unieść się (pf., to rise, to raise oneself), góra (f., mount, mountain), pustynia (f., desert), leżeć (impf., to lie), niby (as if, as though), ziemia (f., ground, land), widok (m., view, sight), pytać się (impf., to ask one another), wiedzieć (impf., to know), chleb (m., bread), pokarm (m., food), nakazać (pf., to command), każdy (each, every one), zebrać (pf., to gather), potrzeba (f., need, necessity), głowa (f., head), przynieść (pf., to bring in, to fetch), liczba (f., number), osoba (f., person, individual), należeć (impf., to belong), namiot (m., tent), uczynić (pf., to do, to make), dużo (much, a lot), mało (not much, little), mierzyć (impf., to measure), wiele (much, a lot), żaden (no, not any).

Verse 14: Gdy się warstwa rosy uniosła ku górze: when the layer of dew went up to the mountains. Coś drobnego, ziarnistego: something fine, grainy; that is, something fine and grainy. Niby szron na ziemi: as though hoarfrost on the ground; that is, as though it were hoarfrost on the ground; similar to hoarfrost on the ground.

Verse 15: Na widok tego: at the sight of this. Izraelici pytali się wzajemnie: the Israelites asked (were asking) one another. Co to jest?: what is this?

Verse 16: Każdy z was zbierze dla siebie według swej potrzeby: each of you shall gather for yourself according to your need. Omer na głowę: an omer per head; an omer per person. Każdy z was przyniesie: each of you shall fetch. Które należą do jego namiotu: who belong to his tent; that is, who are in his tent.

Verse 17: Zebrali jedni dużo, drudzy mało: some gathered much, some little.

Verse 18: Gdy mierzyli swój zbiór omerem: when they measured (were measuring) their gathering by the omer. Nie miał nic zbywającego: had (was having) nothing in excess. Nie miał żadnego braku: had (was having) no lack. Według swych potrzeb: according to his needs. The declension of potrzeba is presented below.

Declension of potrzeba (f.)

sing. pl.
nom. potrzeba potrzeby
gen. potrzeby potrzeb
dat. potrzebie potrzebom
acc. potrzebę potrzeby
instr. potrzebą potrzebami
loc. potrzebie potrzebach
voc. potrzebo potrzeby

Wersety 19-21

  • niektórzy, some people
  • tworzyć się (impf.), to form
  • robak (m.), maggot
  • gnicie (n.), putrefaction, rot
  • goręcej, hotlier
  • przygrzewać (impf.), to beat down
  • topnieć (impf.), to melt

Review: następnie (then, afterwards), pozostawiać (impf., to leave), następny (next), rano (n., morning), posłuchać (pf., to listen, to heed), pozostawić (pf., to leave), trochę (some, a little), nastąpić (pf., to ensue, to follow), rozgniewać się (pf., to become angered), zbierać (impf., to gather), każdy (each), potrzeba (f., need, necessity), słońce (n., sun).

Verse 19: Niechaj nikt nie pozostawia (let no one leave) nic z tego (any of it) do następnego rana (for the next morning).

Verse 20: Niektórzy nie posłuchali Mojżesza: some did not heed Moses. Pozostawili trochę na następne rano: they left of it for the next morning. Tworzyły się robaki: maggots formed; that is, maggots appeared. Nastąpiło gnicie: rot ensued; putrefaction followed. The neuter gnicie (putrefaction, rot) is formed from the imperfective gnić (to putrify, to rot). Rozgniewał się na nich Mojżesz: Moses became angered with them.

Verse 21: Zbierali to każdego rana: they gathered it every morning. Lecz gdy słońce goręcej przygrzewało, topniało: but when the sun would beat down hotter (hotlier), it would melt. The adverb gorąco means hotly; its comparative form is goręcej (hotlier).

gorącogoręcejnajgoręcej
hotlyhotlierhotliest

Wersety 22-26

  • szabat (m.), sabbath
  • jutrzejszy, tomorrow’s
  • albowiem, for, because

Review: szósty (sixth), dzień (m., day), zbierać (impf., to gather), podwójny (double), ilość (f., quantity, amount), pożywienie (n., food), omer (m., omer), przybyć (pf., to arrive, to come), przełożony (m., chief, superior), zgromadzenie (n., congregation, assembly), donieść (pf., to inform), chcieć (impf., to want, to mean), powiedzieć (pf., to say), święty (holy, sacred), spoczynek (m., rest, repose), poświęcić (pf., to consecrate), upiec (pf., to bake), ugotować (pf., to boil), zbywać (impf., to be in excess), odłożyć (pf., to put aside), następny (next), nakaz (m., command), nastąpić (pf., to ensue, to follow), gnicie (n., putrefaction, rot), tworzyć się, (impf., to form), robak (m., maggot), jeść (impf., to eat),  dzisiaj (today), cześć (f., worship, veneration), znaleźć (pf., to find), pole (n., field), sześć (six), siódmy (seventh).

Verse 22: Dwa omery na każdego: two omers for each. Wszyscy przełożeni zgromadzenia: all chiefs of the congregation.

Verse 23: Dniem świętym spoczynku (a holy day of rest), szabatem poświęconym dla Pana (a sabbath consecrated unto the Lord), jest dzień jutrzejszy (is tomorrow); that is, tomorrow is a holy day of rest, a sabbath consecrated unto the Lord. Upieczcie, co chcecie upiec: bake what you would bake (want to bake). Ugotujcie, co chcecie ugotować: boil what you would boil (want to boil). Co wam zbywa: which is unto you in excess; that is, which you have left over. Odłóżcie na dzień następny: put aside for the next day.

Verse 24: Według nakazu Mojżesza: according to the command of Moses; that is, according to what Moses had commanded.

Verse 25: Jedzcie to dzisiaj: eat it today. Ku czci Pana: in veneration of the Lord. Dzisiaj nie znajdziecie tego na polu: you will not find it in the field today.

Verse 26: Przez sześć dni: for six days. Nie będzie nic tego dnia: there will be none that day.

Wersety 27-30

  • zamieszkanie (n.), residence, dwelling

Review: niektórzy (some people), wyjść (pf., to go [come] out), siódmy (seventh), zbierać (impf., to gather), znaleźć (pf., to find), jakże długo (how ever long), wzbraniać się (impf., to refuse, to object), zachowywać (impf., to keep, to retain), nakaz (m., command), prawo (n., law), nakazać (pf., to command), szabat (m., sabbath), szósty (sixth), pokarm (m., food), przeto (therefore), pozostać (pf., to remain), dom (m., house), żaden (no, not any), opuszczać (impf., to leave), miejsce (n., place), stosownie do (in compliance with), obchodzić (impf., to observe, to celebrate).

Verse 27: Niektórzy z ludu: some of the people.

Verse 28: Jakże długo jeszcze (how ever long yet) będziecie się wzbraniali (will you refuse) zachowywać moje nakazy (to keep my commands) i moje prawa? (and my laws?).

Verse 29: Patrzcie: look. Na dwa dni: for two days. Każdy z was: each of you. Żaden z was: none of you. Miejsce zamieszkania: place of dwelling.

Verse 30: Stosownie do tego: in compliance with this.

Wersety 31-36

  • manna (f.), manna
  • kolender (m.), coriander
  • smak (m.), taste, savour
  • przechować (pf.), to keep
  • zamieszkały, inhabited, settled
  • efa (f.), ephah

Review: dom (m., house), nadać (pf., to confer, to give), pokarm (m., food), nazwa (f., name), biały (white), ziarno (n., seed), placek (m., cake), miód (m., honey), nakazać (pf., to command), napełnić (impf., to fill), późniejszy (later), pokolenie (n., generation), ujrzeć (pf., to see), pokarm (m., food), żywić (impf., to feed), pustynia (f., desert), wyprowadzić (pf., to bring forth), wziąć (pf., to take), naczynie (n., vessel), omer (m., omer), manna (f., manna), złożyć (pf., to offer up), położyć (pf., to set down), świadectwo (n., testimony), jeść (impf., to eat), czterdzieści (forty), rok (m., year), przybyć (pf., to arrive, to come), granica (f., border, confine), dziesiąty (tenth), część (f., part, share, portion).

Verse 31: Dom Izraela nadał temu [pokarmowi] nazwę manna: the house of Israel gave (conferred unto) this food the name manna. Była ona biała jak ziarno kolendra: it was white like coriander seed. Miała smak placka z miodem: it had (was having) the taste of cake with honey.

Verse 32: Napełnijcie omer: fill an omer (of it). Przechowajcie go dla waszych późniejszych pokoleń: keep it for your later generations. Którym żywiłem was: with which I fed (was feeding) you. Po wyprowadzeniu: following the bringing forth; after the bringing out.

Verse 33: Napełnij je omerem manny: fill it with an omer of manna.

Verse 34: Przed Świadectwem: before the Testimony.

Verse 35: Przez czterdzieści lat: for forty years. Aż przybyli do ziemi zamieszkałej: until they came to an inhabited land. Do granic ziemi Kanaan: unto the borders of the land of Canaan.

Verse 36: Omer zaś jest dziesiątą częścią efy: and the omer is the tenth part of an ephah.