Polish language series: Wj 15, pieśń dziękczynna

In the fifteenth chapter of the book of Exodus, Moses and the Israelites exalt the Lord. From the subject headings: pieśń dziękczynna (song of thanks); droga z Egiptu pod Synaj (journey out of Egypt at Sinai); pierwsze postoje na pustyni (first halts in the desert). The adjective dziękczynny means thankful, of thanks; the neuter noun postój means halt, stop, stopping-place.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 15

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 15. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-5

  • śpiewać (impf.), to sing
  • pieśń (f.), song
  • wspaniale, magnificently
  • męstwo (n.), fortitude, stalwartness
  • zawdzięczać (impf.), to owe
  • uwielbiać (impf.), to worship, to glorify
  • wywyższać (impf.), to exalt
  • wódz (m.), commander
  • przepaść (f.), abyss, the deep
  • głaz (m.), stone
  • runąć (pf.), to go/come down, to crash
  • głębina (f.), abyss, the deep

Review: Izraelita (m., Israelite), razem z (together with, along with), cześć (f., worship, veneration), potęga (f., might, force), okazać (pf., to show, to evince), koń (m., horse), jeździec (m., horseman, rider), pogrążyć (pf., to sink, to plunge), morze (n., sea), moc (f., might, strength), źródło (n., spring, source), ocalenie (n., salvation, rescue), ojciec (m., father), mocarz (m., strongman), wojny (martial, of war), imię (n., name), rzucić (pf., to throw, to cast), rydwan (m., chariot), faraon (m., pharaoh), wojsko (n., army), wyborowy (choice, select), zginąć (pf., to perish), czerwony (red), ogarnąć (pf., to seize, to grip).

Verse 1: Wtedy Mojżesz (then Moses) i Izraelici razem z nim (and the Israelites along with him) śpiewali taką pieśń (sang this song [were singing such song]) ku czci Pana (in honour of the Lord): będę śpiewał ku czci Pana (I will sing [will be singing] in honour of the Lord), który wspaniale swą potęgę okazał (who evinced magnificently his might), gdy konia i jeźdźca jego pogrążył w morzu (when horse and horseman [horse and its horseman] he sank in the sea).

Verse 2: Pan jest moją mocą (the Lord is my strength) i źródłem męstwa (and source of fortitude). Jemu zawdzięczam moje ocalenie: to him do I owe my salvation. On Bogiem moim (he is my God), uwielbiać Go będę (I will worship [will be worshipping] him), On Bogiem ojca mego (he is my God), będę Go wywyższał (I will exalt [will be exalting] him).

Verse 3: Pan, mocarz wojny (the Lord, strongman of war), Jahwe jest imię Jego (Yahweh is his name).

Verse 4: Rzucił w morze (he cast into the sea) rydwany faraona i jego wojsko (Pharaoh’s chariots and his army). Wyborowi jego wodzowie zginęli (his select commanders perished) w Morzu Czerwonym (in the Red Sea). The declension of wódz can be found at the notes for verse 15.

Verse 5: Przepaści ich ogarnęły (the deeps gripped them), jak głaz (like a stone) runęli w głębinę (they went down into the abyss).

Declension of głębina (f.)

sing. pl.
nom. głębina głębiny
gen. głębiny głębin
dat. głębinie głębinom
acc. głębinę głębiny
instr. głębiną głębinami
loc. głębinie głębinach
voc. głębino głębiny

Wersety 6-10

  • uwielbić (pf.), to worship, to glorify
  • zetrzeć (pf.), to obliterate, to efface
  • przeciwnik (m.), enemy, foe, adversary
  • spiętrzyć się (pf.), to pile up, to accumulate
  • żywioł (m.), element
  • wał (m.), wall, rampart
  • zakrzepnąć (pf.), to solidify, to congeal
  • nasycić (pf.), to sate
  • dusza (f.), soul
  • dobyć (pf.), to draw (weapon)
  • wionąć (pf.), to blow
  • zatonąć (pf.), to sink
  • ołów (m.), lead

Review: potęga (f., might, force), prawica (f., right hand), nieprzyjaciel (m., enemy, foe), pełen (full, filled), zniszczyć (pf., to destroy), gniew (m., anger, wrath, fury), okazać (pf., to show, to evince), spalić (pf., to burn), słoma (f., straw), tchnienie (n., breath), nozdrze (n., nostril), woda (f., water), płynny (liquid, fluid), stanąć (pf., to stand upright), w pośrodku (in the middle), morze (n., sea), przepaść (f., abyss, the deep), mówić (impf., to say), ścigać (impf., to pursue, to chase), pochwycić (pf., to catch, to overtake), zdobycz (f., spoil, capture), podzielić (pf., to divide), miecz (m., sword), ręka (f., hand), przykryć (pf., to cover), pośród (amongst, amidst), gwałtowny (violent, fierce, vehement).

Verse 6: Uwielbiona jest potęga prawicy Twej, Panie (glorified is the might of your right hand, O Lord), Prawica Twa, o Panie, starła nieprzyjaciół (your right hand, O Lord, obliterated the foes). Starła is the feminine, third-person singular of the past tense of the perfective zetrzeć. Nieprzyjaciel (enemy, foe) is the antonym of przyjaciel (friend); examples of przyjaciel: przyjaciel domu (friend of the family); przyjaciel od serca (bosom friend); jeden z moich przyjaciół (of one my friends).

Verse 7: Pełen potęgi (full of might) zniszczyłeś przeciwników Twoich (you destroyed your adversaries), Twój gniew im okazałeś (you evinced to them your wrath), a spalił ich jak słomę (and burnt them like straw).

Declension of potęga (f.)

sing. pl.
nom. potęga potęgi
gen. potęgi potęg
dat. potędze potęgom
acc. potęgę potęgi
instr. potęgą potęgami
loc. potędze potęgach
voc. potęgo potęgi

Verse 8: Pod tchnieniem Twoich nozdrzy (at the breath of your nostrils) spiętrzyły się wody (the waters piled up), żywioły płynne stanęły jak wały (the liquid elements stood upright like walls), w pośrodku morza zakrzepły przepaści (in the midst of the sea the deeps congealed). The declension of tchnienie is presented below, at the notes for verse 10.

Verse 9: Mówił nieprzyjaciel (the foe said [was saying]): będę ścigał (I will pursue [will be pursuing]), pochwycę (I will overtake [will be overtaking]), zdobycz podzielę (the spoil will I divide), nasycę mą duszę (I will sate my soul), miecza dobędę (my sword will I draw), ręka moja ich zetrze (my hand shall obliterate them).

Verse 10: Wionęło tchnienie Twoje (your breath blew) i przykryło ich morze (and the sea covered them), zatonęli jak ołów (they sank like lead) pośród wód gwałtownych (in the midst of the fierce waters). The declension of tchnienie is presented below. Find all Polish declension charts here.

Declension of tchnienie (n.)

sing. pl.
nom. tchnienie tchnienia
gen. tchnienia tchnień
dat. tchnieniu tchnieniom
acc. tchnienie tchnienia
instr. tchnieniem tchnieniami
loc. tchnieniu tchnieniach
voc. tchnienie tchnienia

Wersety 11-15

  • blask (m.), splendour, radiance
  • świętość (f.), holiness, sacredness
  • straszliwy, awesome
  • działać (impf.), to produce, to work
  • oswobodzić (pf.), to deliver, to redeem
  • przeprowadzić (pf.), to conduct, to lead
  • drżenie (n.), trembling
  • truchleć (impf.), to be terrified

Review: pośród (amongst, amidst), bóg (m., god), równy (equal), podobny (similar), czyn (m., act, deed), cudo (n., marvel, wonder), prawica (f., right hand), wyciągnąć (pf., to extend, to stretch out), pożreć (pf., to devour), ziemia (f., earth, land), wieść (impf., to lead, to conduct; f., news, message), łaska (f., mercy, grace), lud (m., people), moc (f., might, strength), święty (holy, sacred), mieszkanie (n., dwelling, abode), naród (m., nation), przyjąć (pf., to accept, to receive), paść (pf., to fall), strach (m., fear, dread, terror), mieszkaniec (m., inhabitant, dweller), filistyński (Philistine), przerazić się (pf., to take fright), książę (m., prince), wódz (m., commander), ogarnąć (pf., to seize, to grip), bojaźń (f., fear, dread, terror), trwoga (f., fear, dread, terror).

Verse 11: Któż jest pośród bogów równy Tobie, Panie (who ever amongst the gods is similar to you, O Lord), w blasku świętości (in splendour of holiness), któż Ci jest podobny (who ever is similar to you), straszliwy w czynach, cuda działający (awesome in deeds, working wonders).

Verse 12: Prawicę swą wyciągnąłeś (you extended your right hand) i pożarła ich ziemia (and the earth devoured them). Review the following related vocabulary: prawy (right); prawa strona (right side); z prawej strony (from the right); prawica (f., right hand); lewy (left); lewa strona (left side); z lewej strony (from the left side); lewica (f., left hand).

Verse 13: Wiodłeś (you led) Twą łaską (by your mercy) lud oswobodzony (the redeemed people), przeprowadziłeś [go*] (you conducted them) Twą mocą (by your strength) w święte Twe mieszkanie (into your holy abode). *Lud is a masculine singular noun, which is why the masculine singular accusative go is used.

Verse 14: Wieść tę narody przyjęły (the nations received this news) ze drżeniem (with trembling), padł strach na mieszkańców (terror fell upon the inhabitants) filistyńskiej ziemi (of the land of the Philistines [of the Philistine land]).

Verse 15: Przerazili się wtedy książęta Edomu (the princes of Edom then took fright), wodzów Moabu ogarnęła bojaźń (fear gripped the commanders of Moab), truchleją z trwogi wszyscy mieszkańcy Kanaanu (out of dread are all the inhabitants of Canaan terrified).

Declension of wódz (m.)

sing. pl.
nom. wódz wodzowie
gen. wodza wodzów
dat. wodzowi wodzom
acc. wodza wodzów
instr. wodzem wodzami
loc. wodzu wodzach
voc. wodzu wodzowie

Wersety 16-21

  • dziedzictwo (n.), inheritance
  • świątynia (f.), sanctuary, shrine
  • założyć (pf.), to establish, to install
  • prorokini (f.), prophetess
  • bębenek (m.), tambour
  • pląs (m.), dance
  • uderzać (impf.), to beat, to strike
  • przyśpiewywać (impf.), to sing in accompaniment
  • chwała (f.), glory, splendour

Review: strach (m., fear, dread, terror), przerażenie (n., dismay, dread, terror), owładnąć (pf., to seize, to overcome), siła (f., power, might), ramię (n., arm), stać się (pf., to become), kamień (n., stone), przejść (pf., to pass by/through, to cross), lud (m., people), nabyć (pf., to purchase, to acquire), wprowadzić (pf., to bring, to lead), osadzić (pf., to install, to plant), góra (f., mount, mountain), miejsce (n., place), uczynić (pf., to do, to make), mieszkanie (n., dwelling, abode), ręka (f., hand), król (m., king), na zawsze (for ever, for all time), na wieki (for ever, for all time), wejść (pf., to go/come in, to enter), morze (n., sea), koń (m., horse), faraon (m., pharaoh), rydwan (m., chariot), jeździec (m., horseman, rider), przywieść (pf., to bring), powrót (m., return), fala (f., wave), morski (sea, marine), syn (m., son), suchy (dry), noga (f., foot), siostra (f., sister), wziąć (pf., to take), kobieta (f., woman), iść (impf., to go), śpiewać (impf., to sing), pieśń (f., song), cześć (f., worship, veneration), potęga (f., might, force), okazać (pf., to show, to evince), pogrążyć (pf., to sink, to plunge).

Verse 16: Strach i przerażenie owładnęły nimi: terror and dismay overcame them. Wobec siły ramienia Twego (before the might of your arm) stali się jak kamień (they became as stone), aż przejdzie lud Twój, o Panie (until the passing by of your people, O Lord), aż przejdzie lud, któryś sobie nabył (until the passing by of the people whom you acquired).

Verse 17: Wprowadziłeś ich i osadziłeś (you brought them and planted {them}) na górze twego dziedzictwa (in the mountain of your inheritance), w miejscu, które uczyniłeś swym mieszkaniem (in the place where you made your abode), w świątyni, którą założyły Twoje ręce, Panie (in the sanctuary which your hands established, O Lord).

Verse 18: Pan jest królem na zawsze, na wieki: the Lord is king for ever and for all time; the Lord is king for ever and ever.

Verse 19: Gdy weszły w morze konie faraona z rydwanami i jeźdźcami (when Pharaoh’s horses with his chariots and horsemen went into the sea), Pan przywiódł na nich z powrotem fale morskie (the Lord brought back the waves of the sea upon them), synowie zaś Izraela przeszli suchą nogą morze (whereas the sons of Israel passed through on dry foot [by dry foot]).

Verse 20: Miriam prorokini, siostra Aarona (Aaron’s sister Miriam the prophetess), wzięła bębenek do ręki (took a tambour into her hand), a wszystkie kobiety szły za nią w pląsach (and all the women followed her in dance [were going behind her in dances]) i uderzały w bębenki (and beat [were beating] the tambours).

Verse 21: A Miriam przyśpiewywała im (and Miriam sang [was singing] to them in accompaniment): śpiewajmy pieśń chwały na cześć Pana (let us sing a song of glory in honour of the Lord), bo swą potęgę okazał (for he evinced his might), gdy konie i jeźdźców ich pogrążył w morzu (when horse and horseman [horses and their horsemen] he sank in the sea).

Wersety 22-27

  • szemrać (impf.), to repine
  • drewno (n.), {piece of} wood
  • słodki, sweet
  • doświadczać (impf.), to put to the test
  • słuszny, just, right
  • palma (f.), palm tree

Review: polecić (pf., to instruct), Izraelita (m., Israelite), wyruszyć (pf., to leave, to set out), morze (n., sea), czerwony (red), iść (impf., to go), kierunek (m., direction), pustynia (f., desert), trzy (three), dzień (m., day), znaleźć (pf., to find), woda (f., water), przybyć (pf., to arrive, to come), miejscowość (f., place, site), móc (impf., may, can, to be able), pić (impf., to drink), gorzki (bitter), przeto (therefore), nadać (pf., to confer, to give), miejsce (n., place), nazwa (f., name), lud (m., people), mówić (impf., to say), wołać (impf., to call/cry out), wskazać (pf., to indicate, to show), wrzucić (pf., to throw, to cast), stać się (pf., to become), ustanowić (pf., to institute, to establish), prawo (n., law), rozporządzenie (n., ordinance), powiedzieć (pf., to say), wiernie (steadfastly, faithfully), słuchać (impf., to listen, to heed), głos (m., voice), wykonywać (impf., to perform, to carry out), oko (n., eye), dawać (impf., to give), posłuch (m., hearing, heed), przykazanie (n., commandment), strzec (impf., to observe, to keep), ukarać (pf., to punish), plaga (f., plague), zesłać (pf., to send down {from heaven}), chcieć (impf., to want), lekarz (m., physician), dwanaście (twelve), źródło (n., spring, source), siedemdziesiąt (seventy), tutaj (here), rozbić (pf., to pitch), namiot (m., tent).

Verse 22: Mojżesz polecił Izraelitom (Moses instructed the Israelites [unto the Israelites]) wyruszyć od Morza Czerwonego (to set out from the Red Sea), i szli w kierunku pustyni Szur (and they headed for the desert of Shur [were going in the direction of the Shur desert]). Szli trzy dni przez pustynię (they went [were going] for three days through the desert), a nie znaleźli wody (but did not find water).

Verse 23: I przybyli potem do miejscowości Mara (and then they came to the site of Marah), i nie mogli pić wód (and were unable to drink the waters), gdyż były gorzkie (for they were bitter); przeto nadano temu miejscu nazwę Mara (this place was therefore given the name Marah [therefore one give to this place the name Marah]).

Verse 24: Szemrał lud przeciw Mojżeszowi (the people repined [were repining] against Moses) i mówił (and said [were saying]): cóż będziemy pili? (what ever shall we drink [be drinking]?).

Verse 25: Mojżesz wołał do Pana (Moses cried out to the Lord), a Pan wskazał mu drewno (and the Lord indicated a piece of wood to him). Wrzucił on je do wody (he cast it into the water), i stały się wody słodkie (and the waters became sweet). Tam Pan ustanowił dla niego* prawa i rozporządzenia (there the Lord established for them a law and an ordinance) i tam go* doświadczał (and there he put them to the test). *The people (masculine singular lud).

Verse 26: I powiedział (and he said): jeśli wiernie będziesz słuchał głosu Pana, twego Boga (if you will heed [will be heeding] steadfastly the voice of the Lord your God), i będziesz wykonywał to, co jest słuszne w Jego oczach (and will carry out [will be carrying out] all that is right in his sight [in his eyes]); jeśli będziesz dawał posłuch Jego przykazaniom (if you will give [will be giving] heed to his commandments) i strzegł wszystkich Jego praw (and will keep [will be keeping] all his laws), to nie ukarzę cię żadną z tych plag (then I will not punish you with any of the plagues), jakie zesłałem na Egipt (that I sent down upon Egypt), bo Ja, Pan, chcę być twym lekarzem (for I, the Lord, will be your physician).

Verse 27: Potem przybyli do Elim (then they came to Elim), gdzie było dwanaście źródeł (where there were twelve springs) i siedemdziesiąt palm (and seventy palm trees). Tutaj to rozbili namioty nad wodą: it was here that they pitched tents by the water. Review: How to count in Polish.