Polish language series: Wj 15, pieśń dziękczynna

In the fifteenth chapter of the book of Exodus, Moses and the Israelites exalt the Lord. From the subject headings of the chapter: pieśń dziękczynna (thanksgiving song); droga z Egiptu pod Synaj (way from Egypt by Sinai); pierwsze postoje na pustyni (first stopping-places in the desert).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Wj 15

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 15. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-5

  • śpiewać (impf.), to sing
  • wspaniale, magnificently
  • męstwo (n.), courage
  • zawdzięczać (impf.), to owe
  • uwielbiać (impf.), to worship
  • wywyższać (impf.), to exalt
  • wódz (m.), commander
  • przepaść (f.), deep
  • głaz (m.), stone
  • runąć (pf.), to descend
  • głębina (f.), abyss

Review: wtedy (then), Izraelita (m., Israelite), razem z (together with), taki (such), pieśń (f., song), cześć (f., veneration), potęga (f., power), okazać (pf., to show), koń (m., horse), jeździec (m., horseman), pogrążyć (pf., to sink), morze (n., sea), moc (f., might), źródło (n., spring), ocalenie (n., salvation), ojciec (m., father), mocarz (m., mighty man), wojna (f., war), imię (n., name), rzucić (pf., to cast), rydwan (m., chariot), faraon (m., pharaoh), wojsko (n., army), wyborowy (select), zginąć (pf., to perish), czerwony (red), ogarnąć (pf., to take hold of).

Verse 1: Wtedy Mojżesz i Izraelici razem z nim (then Moses and the Israelites together with him) śpiewali taką pieśń ku czci Pana (would sing such song in veneration of the Lord): będę śpiewał ku czci Pana (I shall be singing in veneration of the Lord), który wspaniale swą potęgę okazał (who magnificently his power he did show), gdy konia i jeźdźca jego pogrążył w morzu (when horse and its horseman he sank in the sea).

Verse 2: Pan jest moją mocą (the Lord is my might) i źródłem męstwa (and spring of courage). Jemu zawdzięczam (unto him do I owe) moje ocalenie (my salvation). On Bogiem moim (he is my God), uwielbiać Go będę (I shall be worshipping him), On Bogiem ojca mego (he is the God of my father), będę Go wywyższał (I shall be exalting him).

Verse 3: Pan, mocarz wojny (the Lord, mighty man of war), Jahwe jest imię Jego (Yahweh is his name).

Verse 4: Rzucił w morze (he cast into the sea) rydwany faraona i jego wojsko (the pharaoh’s chariots and his army). Wyborowi jego wodzowie* zginęli (his select commanders perished) w Morzu Czerwonym (in the Red Sea). — *The declension of wódz is found at verse 15.

Verse 5: Przepaści ich ogarnęły (the deeps took hold of them), jak głaz runęli w głębinę (like a stone did they descend into the abyss).

Declension of głębina (f.)

sing. pl.
nom. głębina głębiny
gen. głębiny głębin
dat. głębinie głębinom
acc. głębinę głębiny
instr. głębiną głębinami
loc. głębinie głębinach
voc. głębino głębiny

Wersety 6-10

  • uwielbić (pf.), to worship
  • zetrzeć (pf.), to reduce
  • przeciwnik (m.), adversary
  • spiętrzyć się (pf.), to pile oneself up
  • żywioł (m.), element
  • wał (m.), wall
  • w pośrodku (+ gen.), in the middle
  • zakrzepnąć (pf.), to congeal
  • nasycić (pf.), to sate
  • dusza (f.), soul
  • dobyć (pf.), to draw (weapon)
  • wionąć (pf.), to respire
  • zatonąć (pf.), to sink
  • ołów (m.), lead

Review: potęga (f., power), prawica (f., right hand), nieprzyjaciel (m., enemy), pełen (full), zniszczyć (pf., to destroy), gniew (m., anger), okazać (pf., to show), spalić (pf., to burn), słoma (f., straw), tchnienie (n., breath), nozdrze (n., nostril), woda (f., water), płynny (liquid), stanąć (pf., to come unto a stand), morze (n., sea), przepaść (f., deep), mówić (impf., to speak), ścigać (impf., to pursue), pochwycić (pf., to apprehend), zdobycz (f., capture), podzielić (pf., to divide), miecz (m., sword), ręka (f., hand), przykryć (pf., to cover), pośród (amidst), gwałtowny (violent).

Verse 6: Uwielbiona jest potęga prawicy Twej, Panie (worshipped is the power of thy right hand, O Lord), Prawica Twa, o Panie, starła* nieprzyjaciół (thy right hand, O Lord, reduced the enemies). — *feminine, third-person singular of the past tense of the perfective zetrzeć

Verse 7: Pełen potęgi (full of power) zniszczyłeś przeciwników Twoich (didst thou destroy thine adversaries), Twój gniew im okazałeś (thine anger didst thou show them), a spalił ich jak słomę (and it burnt them like straw).

Declension of potęga (f.)

sing. pl.
nom. potęga potęgi
gen. potęgi potęg
dat. potędze potęgom
acc. potęgę potęgi
instr. potęgą potęgami
loc. potędze potęgach
voc. potęgo potęgi

Verse 8: Pod tchnieniem* Twoich nozdrzy (under the breath of thy nostrils) spiętrzyły się wody (did the waters pile themselves up), żywioły płynne stanęły jak wały (the liquid elements came unto a stand like walls), w pośrodku morza zakrzepły przepaści (in the middle of the sea did the deeps congeal). — *The declension of tchnienie is found at verse 10.

Verse 9: Mówił nieprzyjaciel (the enemy spoke): będę ścigał (I shall be pursuing), pochwycę (I shall be apprehending), zdobycz podzielę (the capture shall I divide), nasycę mą duszę (I shall sate my soul), miecza dobędę (my sword shall I draw), ręka moja ich zetrze (my hand will reduce them).

Verse 10: Wionęło tchnienie Twoje (thy breath respired) i przykryło ich morze (and the sea covered them), zatonęli jak ołów (they sank like lead) pośród wód gwałtownych (amidst violent waters).

Declension of tchnienie (n.)

sing. pl.
nom. tchnienie tchnienia
gen. tchnienia tchnień
dat. tchnieniu tchnieniom
acc. tchnienie tchnienia
instr. tchnieniem tchnieniami
loc. tchnieniu tchnieniach
voc. tchnienie tchnienia

Wersety 11-15

  • blask (m.), splendour
  • świętość (f.), holiness
  • straszliwy, awesome
  • działać (impf.), to work
  • oswobodzony, delivered
  • przeprowadzić (pf.), to convey
  • drżenie (n.), trepidation
  • truchleć (impf.), to stand aghast

Review: pośród (amongst), bóg (m., god), równy (equal), podobny (similar), czyn (m., deed), cudo (n., wonder), prawica (f., right hand), wyciągnąć (pf., to extend), pożreć (pf., to devour), ziemia (f., earth, land), wieść (impf., to lead), łaska (f., grace), lud (m., people), moc (f., might), święty (holy), mieszkanie (n., dwelling), wieść (f., news), naród (m., nation), przyjąć (pf., to accept), paść (pf., to fall), strach (m., terror), mieszkaniec (m., inhabitant), filistyński (Philistine), przerazić się (pf., to become dismayed), wtedy (then), książę (m., prince), Edom (m., Edom), wódz (m., commander), Moab (m., Moab), ogarnąć (pf., to take hold of), bojaźń (f., fear), trwoga (f., fright), wszystek (all), Kanaan (m., Canaan).

Verse 11: Któż jest pośród bogów równy Tobie, Panie (who ever amongst the gods is equal unto thee, O Lord), w blasku świętości (in splendour of holiness), któż Ci jest podobny (who ever is similar unto thee), straszliwy w czynach, cuda działający (awesome in deeds, working wonders).

Verse 12: Prawicę swą wyciągnąłeś (thou extendedest thy right hand) i pożarła ich ziemia (and the earth devoured them).

Verse 13: Wiodłeś Twą łaską lud oswobodzony (thou wouldest lead by thy grace the redeemed people), przeprowadziłeś [go*] Twą mocą (thou conveyedest them by thy might) w święte Twe mieszkanie (into thy holy dwelling). — *Go is accusative, masculine singular; it is put for the masculine singular lud.

Verse 14: Wieść tę narody przyjęły ze drżeniem (this news did the nations accept with trepidation), padł strach na mieszkańców filistyńskiej ziemi (terror fell upon the inhabitants of the Philistine land).

Verse 15: Przerazili się wtedy książęta Edomu (the princes of Edom then became dismayed), wodzów Moabu ogarnęła bojaźń (fear took hold of the commanders of Moab), truchleją z trwogi wszyscy mieszkańcy Kanaanu (all the inhabitants of Canaan stand aghast from fright).

Declension of wódz (m.)

sing. pl.
nom. wódz wodzowie
gen. wodza wodzów
dat. wodzowi wodzom
acc. wodza wodzów
instr. wodzem wodzami
loc. wodzu wodzach
voc. wodzu wodzowie

Wersety 16-21

  • dziedzictwo (n.), inheritance
  • świątynia (f.), sanctuary
  • założyć (pf.), to establish
  • prorokini (f.), prophetess
  • bębenek (m.), tambourine
  • pląsy (pl.), capers
  • uderzać (impf.), to beat
  • przyśpiewywać (impf.), to sing in accompaniment
  • chwała (f.), glory

Review: strach (m., terror), przerażenie (n., dismay), owładnąć (pf., to sweep over), wobec (before), siła (f., force), ramię (n., arm), stać się (pf., to become), kamień (n., stone), przejść (pf., to pass {through}), lud (m., people), nabyć (pf., to acquire), wprowadzić (pf., to bring in), osadzić (pf., to plant), góra (f., mountain), miejsce (n., place), uczynić (pf., to make), mieszkanie (n., dwelling), ręka (f., hand), król (m., king), na zawsze (for ever), na wieki (for all ages), wejść (pf., to enter), morze (n., sea), koń (m., horse), faraon (m., pharaoh), rydwan (m., chariot), jeździec (m., horseman), przywieść (pf., to bring), powrót (m., return), fala (f., wave), morski (sea-), syn (m., son), suchy (dry), noga (f., foot), siostra (f., sister), wziąć (pf., to take), wszystek (all), kobieta (f., woman), iść (impf., to go), śpiewać (impf., to sing), pieśń (f., song), cześć (f., veneration), potęga (f., power), okazać (pf., to show), pogrążyć (pf., to sink).

Verse 16: Strach i przerażenie (terror and dismay) owładnęły nimi (swept over them). Wobec siły ramienia Twego (before the force of thine arm) stali się jak kamień (they became as stone), aż przejdzie lud Twój, o Panie (until thy people will pass through, O Lord), aż przejdzie lud, któryś sobie nabył (until the people, whom thou acquiredest unto thyself, will pass through).

Verse 17: Wprowadziłeś ich i osadziłeś (thou broughtest them in and planted {them}) na górze twego dziedzictwa (in the mountain of thine inheritance), w miejscu, które uczyniłeś swym mieszkaniem (in the place which thou madest thy dwelling), w świątyni, którą założyły Twoje ręce, Panie (in the sanctuary which thy hands established, O Lord).

Verse 18: Pan jest królem na zawsze (the Lord is king for ever), na wieki (for all ages).

Verse 19: Gdy weszły w morze konie faraona z rydwanami i jeźdźcami (when the pharaoh’s horses with {his} chariots and horsemen entered into the sea), Pan przywiódł na nich z powrotem fale morskie (the Lord *brought back upon them* the sea waves), synowie zaś Izraela przeszli suchą nogą morze (whereas the sons of Israel passed through by dry foot). — *literally, brought upon them with return

Verse 20: Miriam prorokini, siostra Aarona (Miriam the prophetess sister of Aaron), wzięła bębenek do ręki (took a tambourine into hand), a wszystkie kobiety szły za nią w pląsach (and all the women would go behind her in capers) i uderzały w bębenki (and would beat into tambourines).

Verse 21: A Miriam przyśpiewywała im (and Miriam would sing unto them in accompaniment): śpiewajmy pieśń chwały na cześć Pana (let us sing a song of glory in veneration of the Lord), bo swą potęgę okazał (for he did show his power), gdy konie i jeźdźców ich pogrążył w morzu (when horses and their horsemen he sank in the sea).

Wersety 22-27

  • szemrać (impf.), to repine
  • drewno (n.), {piece of} wood
  • słodki, sweet
  • doświadczać (impf.), to put unto the proof
  • słuszny, right
  • palma (f.), palm tree

Review: polecić (pf., to instruct), Izraelita (m., Israelite), wyruszyć (pf., to set forth), morze (n., sea), czerwony (red), iść (impf., to go), kierunek (m., direction), pustynia (f., desert), trzy (three), dzień (m., day), znaleźć (pf., to find), woda (f., water), przybyć (pf., to come), miejscowość (f., site), móc (impf., can), pić (impf., to drink), gorzki (bitter), przeto (therefore), nadać (pf., to confer), miejsce (n., place), nazwa (f., name), lud (m., people), mówić (impf., to speak), wołać (impf., to cry forth), wskazać (pf., to indicate), wrzucić (pf., to cast into), stać się (pf., to become), ustanowić (pf., to institute), prawo (n., law), rozporządzenie (n., ordinance), powiedzieć (pf., to say), wiernie (faithfully), słuchać (impf., to hearken), głos (m., voice), wykonywać (impf., to execute), oko (n., eye), dawać (impf., to give), posłuch (m., obedience), przykazanie (n., commandment), strzec (impf., to keep), ukarać (pf., to punish), żaden (not any), plaga (f., plague), zesłać (pf., to send down {from heaven}), chcieć (impf., to will), być (impf., to be), lekarz (m., physician), dwanaście (twelve), źródło (n., spring), siedemdziesiąt (seventy), tutaj (here), rozbić (pf., to pitch), namiot (m., tent).

Verse 22: Mojżesz polecił Izraelitom (Moses instructed the Israelites) wyruszyć od Morza Czerwonego (to set forth from the Red Sea), i szli w kierunku pustyni Szur (and they would go in the direction of the Shur desert). Szli trzy dni przez pustynię (they would go three days through the desert), a nie znaleźli wody (and found not water).

Verse 23: I przybyli potem do miejscowości Mara (and then they came unto the site {of} Marah), i nie mogli pić wód (and could not drink the waters), gdyż były gorzkie (for they were bitter); przeto nadano temu miejscu nazwę Mara (therefore one conferred unto this place the name Marah).

Verse 24: Szemrał lud przeciw Mojżeszowi (the people would repine against Moses) i mówił (and spoke): cóż będziemy pili? (what ever shall we be drinking?).

Verse 25: Mojżesz wołał do Pana (Moses cried forth unto the Lord), a Pan wskazał mu drewno (and the Lord indicated unto him a piece of wood). Wrzucił on je do wody (he cast it into the water), i stały się wody słodkie (and the waters became sweet). Tam Pan ustanowił dla niego prawa i rozporządzenia (there did the Lord institute for him laws and ordinances) i tam go doświadczał (and there did he put him unto the proof).

Verse 26: I powiedział (and he said): jeśli wiernie będziesz słuchał głosu Pana, twego Boga (if thou will be hearkening faithfully unto the voice of the Lord thy God), i będziesz wykonywał to, co jest słuszne w Jego oczach (and will be executing this which is right in his eyes); jeśli będziesz dawał posłuch Jego przykazaniom (if thou will be giving obedience unto his commandments) i strzegł wszystkich Jego praw (and will be keeping all his laws), to nie ukarzę cię żadną z tych plag (then I shall not punish thee with any of these plagues), jakie zesłałem na Egipt (which I sent down upon Egypt), bo Ja, Pan, chcę być twym lekarzem (for I, the Lord, will be thy physician).

Verse 27: Potem przybyli do Elim (then they came unto Elim), gdzie było dwanaście źródeł (where there were twelve springs) i siedemdziesiąt palm (and seventy palm trees). Tutaj to rozbili namioty nad wodą: it was here that they pitched tents by the water.