Polish language series: Wj 15, pieśń dziękczynna

In chapter 15 of the book of Exodus, Moses and the Israelites exalt the Lord. From the subject lines: pieśń dziękczynna (song of thanks, song of thanksgiving; the adjective dziękczynny means thankful), droga z Egiptu pod Synaj (way out of Egypt at Sinai), pierwsze postoje na pustyni (first stops in the desert). The masculine postój means stop, stopping-place and refers to the places visited by the Israelites following their departure. You will encounter a great deal of new Polish vocabulary in your reading of this chapter.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 15

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 15. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-5

  • śpiewać (impf.), to sing
  • pieśń (f.), song, chant
  • wspaniale, magnificently
  • męstwo (n.), courage, valour, fortitude
  • zawdzięczać (impf.), to owe
  • uwielbiać (impf.), to worship, to glorify
  • wywyższać (impf.), to exalt
  • wódz (m.), chief
  • przepaść (f.), abyss, deep
  • głaz (m.), (large) rock, boulder
  • runąć (pf.), to go (come) down, to crash
  • głębina (f.), depths, profundity

Review: razem (together), cześć (f., worship, veneration), potęga (f., power, force), okazać (pf., to show, to evince), koń (m., horse), jeździec (m., horseman), pogrążyć (pf., to sink, to engulf), morze (n., sea), moc (f., might, strength), źródło (n., spring, source), ocalenie (n., salvation, rescue), ojciec (m., father), mocarz (m., strongman), wojny (war, martial), imię (n., name), rzucić (pf., to throw, to cast), rydwan (m., chariot), faraon (m., pharaoh), wojsko (n., army), wyborowy (choice, select), zginąć (pf., to perish), czerwony (red), ogarnąć (pf., to seize, to grip).

Verse 1: Razem z nim: along with him. Ku czci Pana: in veneration of the Lord. Który wspaniale swą potęgę okazał: who evinced his power magnificently.

Verse 2: Pan jest moją mocą: the Lord is my strength. [Pan jest] źródłem męstwa: the Lord is the source of (my) fortitude. Jemu zawdzięczam moje ocalenie: unto him I owe my salvation; jemu is a dative equivalent of mu. On Bogiem moim, uwielbiać Go będę: he is my God, I shall worship (be worshipping) him. On Bogiem ojca mego, będę Go wywyższał: he is the God of my father, I shall exalt (be exalting) him.

Verse 3: Mocarz wojny can be taken as warrior. Jahwe: Yahweh.

Verse 4: Rzucił w morze: he cast into the sea. Wyborowi jego wodzowie: his select chiefs. The declension of wódz is presented at verse 15. Morze Czerwony: Red Sea. Following are the names of a few other seas that you may wish to learn: Morze Czarne (Black Sea); Morze Śródziemne (Mediterranean Sea); Morze Bałtyckie (Baltic Sea); Morze Północne (North Sea); Morze Adriatyckie (Adriatic Sea).

Verse 5: Przepaści ich ogarnęły: the deeps gripped them. Jak głaz runęli w głębinę: they went down into the depths like a rock. The declension of głębina is presented below.

Declension of głębina (f.)

sing. pl.
nom. głębina głębiny
gen. głębiny głębin
dat. głębinie głębinom
acc. głębinę głębiny
instr. głębiną głębinami
loc. głębinie głębinach
voc. głębino głębiny

Wersety 6-10

  • uwielbić (pf.), to worship, to glorify
  • zetrzeć (pf.), to obliterate
  • przeciwnik (m.), enemy, foe, adversary
  • spiętrzyć się (pf.), to pile up, to accumulate
  • żywioł (m.), element
  • wał (m.), wall, rampart
  • zakrzepnąć (pf.), to solidify, to congeal
  • nasycić (pf.), to sate
  • dusza (f.), soul
  • dobyć (pf.), to draw (weapon)
  • wionąć (pf.), to blow
  • zatonąć (pf.), to sink
  • ołów (m.), lead

Review: potęga (f., power, force), prawica (f., right hand), nieprzyjaciel (m., enemy, foe), pełen (full), zniszczyć (pf., to destroy, to ravage), gniew (m., anger, wrath), okazać (pf., to show, to evince), spalić (pf., to burn), słoma (f., straw), tchnienie (n., breath), nozdrze (n., nostril), woda (f., water), płynny (liquid), stanąć (pf., to stand upright), w pośrodku (in the middle), morze (n., sea), przepaść (f., abyss, deep), ścigać (impf., to pursue, to chase), pochwycić (pf., to seize, to apprehend), zdobycz (f., spoil, capture), podzielić (pf., to divide), miecz (m., sword), ręka (f., hand), przykryć (pf., to cover), pośród (amongst), gwałtowny (violent, vehement).

Verse 6: Uwielbiona jest potęga prawicy Twej: glorified is the power of your right hand. Starła nieprzyjaciół: it obliterated the foes; starła is the feminine, third-person singular of the past tense of zetrzeć. Nieprzyjaciel (enemy, foe) is the antonym of przyjaciel (friend); examples of przyjaciel: przyjaciel domu (friend of the family); przyjaciel od serca (bosom friend); jeden z moich przyjaciół (of one my friends).

Verse 7: Pełen potęgi zniszczyłeś przeciwników Twoich: full of force, you destroyed your adversaries. Twój gniew im okazałeś: you evinced your wrath before them. Spalił ich jak słomę: it burnt them like straw. The declension of potęga is presented below.

Declension of potęga (f.)

sing. pl.
nom. potęga potęgi
gen. potęgi potęg
dat. potędze potęgom
acc. potęgę potęgi
instr. potęgą potęgami
loc. potędze potęgach
voc. potęgo potęgi

Verse 8: Pod tchnieniem Twoich nozdrzy: by the breath of your nostrils. Both tchnienie and nozdrze were amongst the first nouns met in your study of Polish here; in Rdz 2:7, you encountered: tchnął w jego nozdrza tchnienie życia, when God blew the breath of life into the man’s nostrils. The declension of tchnienie is presented below, at verse 10. Spiętrzyły się wody: the waters piled up. Żywioły płynne stanęły jak wały: liquid elements stood upright like walls. W pośrodku morza zakrzepły przepaści: the deeps congealed in the middle of the sea.

Verse 9: Będę ścigał: I shall pursue. Pochwycę: I shall apprehend. Zdobycz podzielę: the spoil I shall divide. Nasycę mą duszę: I shall sate my soul. Miecza dobędę: (my) sword I shall draw. Ręka moja ich zetrze: my hand shall obliterate them.

Verse 10: Wionęło tchnienie Twoje: your breath blew. Przykryło ich morze: the sea covered them. Zatonęli jak ołów pośród wód gwałtownych: they sank like lead in (amongst) the violent waters. The declension of tchnienie is presented below. Find all Polish declension charts here.

Declension of tchnienie (n.)

sing. pl.
nom. tchnienie tchnienia
gen. tchnienia tchnień
dat. tchnieniu tchnieniom
acc. tchnienie tchnienia
instr. tchnieniem tchnieniami
loc. tchnieniu tchnieniach
voc. tchnienie tchnienia

Wersety 11-15

  • blask (m.), brilliance, radiance
  • świętość (f.), holiness, sacredness
  • straszliwy, awesome
  • działać (impf.), to produce, to work
  • oswobodzić (pf.), to deliver, to liberate
  • przeprowadzić (pf.), to conduct, to lead
  • drżeć (impf.), to tremble
  • truchleć (impf.), to be terrified

Review: pośród (amongst), równy (equal), podobny (similar), czyn (m., act, deed), cud (m., marvel, wonder), prawica (f., right hand), wyciągnąć (pf., to extend), pożreć (pf., to devour), ziemia (f., earth, land), wieść (impf., to lead; f., news, message), łaska (f., mercy, grace), lud (m., people), moc (f., might, strength), święty (holy, sacred), mieszkanie (n., dwelling, abode), naród (m., nation), przyjąć (pf., to accept, to receive), paść (pf., to fall), strach (m., fear, terror), mieszkaniec (m., inhabitant, dweller), filistyński (Philistine), przerazić się (pf., to take fright), książę (m., prince), wódz (m., chief), ogarnąć (pf., to seize, to grip), bojaźń (f., fear, terror), trwoga (f., fear, terror).

Verse 11: Któż jest pośród bogów równy Tobie: who ever amongst the gods is equal to you. W blasku świętości: in radiance of holiness. Któż Ci jest podobny: who ever is similar to you. Straszliwy w czynach: awesome in deeds. Cuda działający: working wonders; performing marvels.

Verse 12: Prawicę swą wyciągnąłeś: you extended your right hand. Pożarła ich ziemia: the earth devoured them. Review the following related vocabulary: prawy (right); prawa strona (right side); z prawej strony (from the right); prawica (f., right hand); lewy (left); lewa strona (left side); z lewej strony (from the left side); lewica (f., left hand).

Verse 13: Wiodłeś Twą łaską lud oswobodzony: by your mercy, you led the delivered people. Przeprowadziłeś [go] Twą mocą w święte Twe mieszkanie: by your might, you led them to your holy abode; go stands in for the masculine singular lud.

Verse 14: Wieść tę narody przyjęły ze drżeniem: the nations received this news with trembling. The neuter drżenie (trembling) is formed from the imperfective drżeć (to tremble). The news received was that of the wonders performed in Egypt. Padł strach na mieszkańców filistyńskiej ziemi: terror fell upon the dwellers of the land of the Philistines (Philistine land).

Verse 15: Przerazili się wtedy książęta Edomu: then the princes of Edom took fright. Wodzów Moabu ogarnęła bojaźń: terror seized the chiefs of Moab. Truchleją z trwogi wszyscy mieszkańcy Kanaanu: all the dwellers of Canaan are terrified with fear. The declension of wódz is presented below.

Declension of wódz (m.)

sing. pl.
nom. wódz wodzowie
gen. wodza wodzów
dat. wodzowi wodzom
acc. wodza wodzów
instr. wodzem wodzami
loc. wodzu wodzach
voc. wodzu wodzowie

Wersety 16-21

  • dziedzictwo (n.), inheritance
  • świątynia (f.), sanctuary, shrine
  • założyć (pf.), to establish, to install
  • prorokini (f.), prophetess
  • bębenek (m.), tambour
  • pląs (m.), dance
  • uderzać (impf.), to beat, to strike
  • przyśpiewywać (impf.), to accompany
  • chwała (f.), glory

Review: strach (m., fear, terror), przerażenie (n., dread, dismay), owładnąć (pf., to seize), siła (f., power, might), ramię (n., arm), stać się (pf., to become), kamień (n., stone), przejść (pf., to pass [through]), nabyć (pf., to purchase, to acquire), wprowadzić (pf., to bring, to lead), osadzić (pf., to place, to put), góra (f., mount, mountain), miejsce (n., place), mieszkanie (n., dwelling, abode), król (m., king), na zawsze (forever), na wieki (forever), wejść (pf., to enter, to go in), morze (n., sea), koń (m., horse), rydwan (m., chariot), jeździec (m., horseman), przywieść (pf., to bring), powrót (m., return), fala (f., wave), morski (sea, marine), suchy (dry), noga (f., foot), siostra (f., sister), wziąć (pf., to take), kobieta (f., woman), śpiewać (impf., to sing), pieśń (f., song, chant), cześć (f., worship, veneration), potęga (f., power, force), okazać (pf., to show, to evince), pogrążyć (pf., to sink, to engulf).

Verse 16: Strach i przerażenie owładnęły nimi: terror and dread seized them. Wobec siły ramienia Twego stali się jak kamień: before the might of your arms, they became like stone. Aż przejdzie lud Twój: until the passing through of your people. The neuter przejdzie is formed from the perfective przejść. Któryś sobie nabył: whom you have purchased unto yourself; the sense here is that the Lord redeemed (purchased) Israel.

Verse 17: Osadziłeś na górze twego dziedzictwa: you placed them in the mountain of your inheritance. W miejscu, które uczyniłeś swym mieszkaniem: in the place where you made your abode. W świątyni, którą założyły Twoje ręce: in the sanctuary which your hands established.

Verse 18: Na zawsze, na wieki: for ever and ever.

Verse 19: Pan przywiódł na nich z powrotem fale morskie: the Lord brought back upon them the waves of the sea (sea waves); z powrotem can be taken as back. Synowie zaś Izraela przeszli suchą nogą morze: whereas the sons of Israel passed through the sea on dry foot.

Verse 20: Wzięła bębenek do ręki: she took a tambour into her hand. Wszystkie kobiety szły za nią: all the women went (were going) after her. W pląsach: in dances. Uderzały w bębenki: they were beating the tambours.

Verse 21: Śpiewajmy pieśń chwały: let us sing a song of glory.

Wersety 22-27

  • szemrać (impf.), to repine
  • drewno (n.), (a piece of) wood
  • słodki, sweet
  • doświadczać (impf.), to put to the test
  • słuszny, just, right
  • palma (f.), palm tree

Review: polecić (pf., to command), wyruszyć (impf., to leave, to set out), czerwony (red), kierunek (m., direction), pustynia (f., desert), znaleźć (pf., to find), przybyć (pf., to arrive, to come), miejscowość (f., place), pić (impf., to drink), gorzki (bitter), przeto (therefore), nadać (pf., to confer, to give), miejsce (n., place), nazwa (f., name), wołać (impf., to call out), wskazać (pf., to indicate, to show), wrzucić (pf., to throw, to cast), ustanowić (pf., to institute, to establish), prawo (n., law), rozporządzenie (n., ordinance), wiernie (faithfully, loyally), słuchać (impf., to listen, to heed), głos (m., voice), wykonywać (impf., to perform, to carry out), oko (n., eye), dawać (impf., to give), posłuch (m., hearing), przykazanie (n., commandment), strzec (impf., to observe, to keep), ukarać (pf., to punish), plaga (f., plague), zesłać (pf., to send down [from heaven]), chcieć (impf., to want, to will), lekarz (m., physician), dwanaście (twelve), źródło (n., spring, source), siedemdziesiąt (seventy), rozbić (pf., to pitch), namiot (m., tent).

Verse 22: Wyruszyć od Morza Czerwonego: to set out from the Red Sea. Szli: they went (were going). Learn or review a few adjectives of colour in Polish: czerwony (red); zielony (green); niebieski (blue); żółty (yellow); biały (white); czarny (black). W kierunku: in the direction of. Trzy dni: three days. Przez pustynię: through the desert.

Verse 23: Przybyli potem do miejscowości Mara: then they came to the place (known as) Marah. Nie mogli pić wód, gdyż były gorzkie: they could not drink the waters for they were bitter. Przeto nadano temu miejscu nazwę Mara: one therefore gave this place the name Marah; this place was therefore given the name Marah.

Verse 24: Szemrać przeciw: to repine against. Cóż będziemy pili?: what shall we drink?

Verse 25: Pan wskazał mu drewno: the Lord showed him a piece of wood; the Lord indicated a piece of wood to him. Moses throws the wood into the water, and the water becomes sweet: stały się wody słodkie (the waters became sweet). Tam Pan ustanowił dla niego prawa i rozporządzenia: there the Lord established for him a law and an ordinance.

Verse 26: Wykonywać to, co jest słuszne: to do what is right. W Jego oczach: in his sight (eyes). Dawać posłuch: to pay heed. Strzec wszystkich Jego praw: to keep all his laws; to observe all his laws. To nie ukarzę cię żadną z tych plag jakie zesłałem na Egipt: then he shall not punish you with any of the plagues that he brought down upon Egypt. Chcę być twym lekarzem: I will be your physician.

Verse 27: Gdzie było dwanaście źródeł i siedemdziesiąt palm: where there were twelve springs and seventy palm trees; note the use of the neuter było. Review how to count in Polish. Tutaj to rozbili namioty nad wodą: it is here that they pitched tents by the water.