Polish language series: Wj 14, przejście przez morze

In the fourteenth chapter of the book of Exodus, you continue to read about the Israelites’ departure from Egypt. It is in this chapter that, commanded by God, Moses divides the sea (przejście przez morze: passage through the sea) to let the Israelites pass.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 14

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 14. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-4

  • zabłądzić (pf.), to get lost
  • potęga (f.), might, force

Review: przemówić (pf., to address), słowo (n., word), rozkazać (pf., to order, to command), zawrócić (pf., to turn back), rozbić (pf., to pitch, to set up), obóz (m., camp), morze (n., sea), naprzeciw (before, opposite), namiot (m., tent), miejsce (n., place), faraon (m., pharaoh), powiedzieć (pf., to say), kraj (m., land, country), pustynia (f., desert), zamknąć (pf., to close, to shut), droga (f., way, road), uczynić (pf., to make, to do), uparty (stubborn, obstinate), serce (n., heart), urządzić (pf., to arrange, to prepare), pościg (m., pursuit, chase), okazać (pf., to show, to evince), wojsko (n., army), poznać (pf., to know, to recognise), wówczas (then, at that time), sposób (m., manner, way).

Verses 1-2: Pan przemówił do Mojżesza tymi słowami (the Lord addressed Moses with these words): rozkaż Izraelitom, niech zawrócą (order the Israelites to turn back) i niech rozbiją obóz pod Pi-Hachirot (and to set up camp near Pi-Hahiroth) pomiędzy Migdol a morzem (between Migdol and the sea), naprzeciw Baal-Sefon (before Baal-Zephon). Rozbijcie namioty naprzeciw tego miejsca nad morzem: pitch {your} tents before that place (this place) by the sea.

Verse 3: Faraon powie wtedy (then Pharaoh will say): Izraelici zabłądzili w kraju (the Israelites have become lost in the land), a pustynia zamknęła im drogę (and the desert has closed the way on them [unto them]).

Verse 4: Uczynię upartym serce faraona (I will make obstinate Pharaoh’s heart), i urządzi pościg za wami (and he will give you chase [and he will give chase after you]). Wtedy okażę potęgę moją (I will then evince my might) nad faraonem i nad całym jego wojskiem (over Pharaoh and over his entire army). Poznają wówczas Egipcjanie (then shall the Egyptians know), że Ja jestem Pan (that I am the Lord). I uczynili w ten sposób: and they did so (and they did in this manner).

Declension of wojsko (n.)

sing. pl.
nom. wojsko wojska
gen. wojska wojsk
dat. wojsku wojskom
acc. wojsko wojska
instr. wojskiem wojskami
loc. wojsku wojskach
voc. wojsko wojska

Wersety 5-9

  • pozwalać (impf.), to permit, to allow
  • zaprzęgać (impf.), to harness
  • rydwan (m.), chariot
  • wyborowy, choice, select
  • wojownik (m.), warrior
  • dopędzić (pf.), to overtake, to catch up
  • obozować (impf.), to encamp

Review: donieść (pf., to inform), król (m., king), egipski (Egyptian), ucieczka (f., escape, flight), lud (m., people), zmienić się (pf., to transform oneself), usposobienie (n., disposition), sługa (m., servant), względem (towards, in relation to), rzec (pf., to say), uczynić (pf., to make, to do), opuścić (pf., to abandon, to leave), służba (f., service), rozkazać (pf., to order, to command), faraon (m., pharaoh), zabrać (pf., to take along/away), wziąć (pf., to take), sześćset (six hundred), dzielny (valiant, brave, competent), uparty (stubborn, obstinate), serce (n., heart), urządzić pościg (pf., to give chase), wyjść (pf., to go/come out, to exit), podnieść (pf., to raise), ręka (f., hand), ścigać (impf., to pursue, to chase), morze (n., sea), koń (m., horse), jeździec (m., horseman, rider), wojsko (n., army), naprzeciw (before, opposite).

Verse 5: Gdy doniesiono królowi egipskiemu o ucieczce ludu (when Pharaoh was informed [when one informed Pharaoh (unto Pharaoh)] of the flight of the people), zmieniło się usposobienie faraona i jego sług względem niego* (the disposition of Pharaoh and his servants was changed towards them) i rzekli (and they said): cóżeśmy uczynili (what ever have we done) pozwalając Izraelowi opuścić naszą służbę? (in allowing the Israelites [unto the Israelites] to leave our service?). *Masculine singular, given that lud is a masculine singular noun.

Verse 6: Rozkazał wówczas faraon zaprzęgać swoje rydwany (Pharaoh then ordered to harness his chariots; Pharaoh then had his chariots harnessed) i zabrał ludzi swoich ze sobą (and took his men with him).

Declension of rydwan (m.)

sing. pl.
nom. rydwan rydwany
gen. rydwanu rydwanów
dat. rydwanowi rydwanom
acc. rydwan rydwany
instr. rydwanem rydwanami
loc. rydwanie rydwanach
voc. rydwanie rydwany

Verse 7: Wziął sześćset rydwanów wyborowych (he took six hundred select chariots) oraz wszystkie inne rydwany egipskie (as well as all the other chariots of Egypt [Egyptian chariots]), a na każdym z nich byli dzielni wojownicy (and in each of them were brave warriors).

Verse 8: Pan uczynił upartym serce faraona, króla egipskiego (the Lord made obstinate the heart of Pharaoh king of Egypt [the heart of the pharaoh, of the Egyptian king]), który urządził pościg za Izraelitami (who gave chase to the Israelites). Ci jednak wyszli z podniesioną ręką: but they (these ones) went out with raised hand.

Verse 9: Egipcjanie więc ścigali ich (so the Egyptians pursued [were pursuing] them) i dopędzili obozujących nad morzem (and overtook {them} lying encamped by the sea)wszystkie konie i rydwany faraona (all Pharaoh’s horses and chariots), jeźdźcy i całe wojsko jego ({his} horsemen and all his army)pod Pi-Hachirot naprzeciw Baal-Sefon (near Pi-Hahiroth, before Baal-Zephon).

Declension of morze (n.)

sing. pl.
nom. morze morza
gen. morza mórz
dat. morzu morzom
acc. morze morza
instr. morzem morzami
loc. morzu morzach
voc. morze morza

Wersety 10-14

  • ciągnąć (impf.), to march, to advance
  • ogromnie, immensely, enormously
  • usługa (f.), service, good turn
  • wyraźnie, distinctly, clearly, unequivocally
  • spokój (m.), quiet, calm, peace
  • zbawienie (n.), deliverance, redemption
  • zgotować (pf.), to have in store

Review: zbliżyć się (pf., to draw near), podnieść (pf., to raise, to lift), oko (n., eye), ujrzeć (pf., to see), przerazić się (pf., to take fright), głośny (loud), wołanie (n., outcry), rzec (pf., to say), brakować (impf., to lack), grób (m., grave, tomb), przyprowadzić (pf., to bring), pomrzeć (pf., to die {one and all}), pustynia (f., desert), wyświadczyć (pf., to render, to show), wyprowadzić (pf., to bring forth), mówić (impf., to say), zostawić (pf., to leave), chcieć (impf., to want, to will), służyć (impf., to serve), lepiej (better), umierać (impf., to die), odpowiedzieć (pf., to respond), lud (m., people), bać się (impf., to fear, to be afraid), pozostać (pf., to remain), miejsce (n., place), zobaczyć (pf., to see), dzisiaj (today), widzieć (impf., to see), oglądać (impf., to see), walczyć (impf., to fight, to battle), spokojny (quiet, calm, tranquil).

Verse 10: A gdy się zbliżył faraon (and when Pharaoh drew near), Izraelici podnieśli oczy (the Israelites lifted their eyes), a ujrzawszy, że Egipcjanie ciągną za nimi (and having seen that the Egyptians were advancing behind them), ogromnie się przerazili (they took great fright; they became immensely frightened). Izraelici podnieśli głośne wołanie do Pana: the Israelites raised a loud outcry to the Lord.

Verse 11: Rzekli do Mojżesza (they said to Moses): czyż brakowało grobów w Egipcie (was it for lack of graves [were graves lacking in Egypt]), że nas tu przyprowadziłeś (that you brought us here), abyśmy pomarli na pustyni? (that we should die {one and all} in the desert?). Cóż za usługę wyświadczyłeś nam przez to, że wyprowadziłeś nas z Egiptu?: what sort of service have you done us (what sort of service have you shown us through this) by bringing us out of Egypt? (that you brought us out of Egypt?).

Verse 12: Czyż nie mówiliśmy ci wyraźnie w Egipcie (did we not clearly say to you [were we not clearly saying to you] in Egypt): zostaw nas w spokoju (leave us in peace; let us alone), chcemy służyć Egipcjanom (we will serve the Egyptians). Lepiej bowiem nam było służyć im, niż umierać na tej pustyni: for it was better for us that we should serve them than die in this desert.

Verse 13: Mojżesz odpowiedział ludowi (Moses responded to the people): nie bójcie się (fear not). Pozostańcie na swoim miejscu (remain where you are [remain in your place]), a zobaczycie zbawienie od Pana (and you will see the deliverance from the Lord), jakie zgotuje nam dzisiaj (that he has in store [will have in store] for us today). Egipcjan, których widzicie teraz (the Egyptians whom you see now), nie będziecie już nigdy oglądać (shall you never see again [shall you never be seeing again]).

Verse 14: Pan będzie walczył za was (the Lord will fight [will be fighting] for you), a wy będziecie spokojni (whereas you will be tranquil).

Wersety 15-18

  • rozdzielić (pf.), to divide, to separate
  • dwoje, two

Review: rzec (pf., to say), głośno (loudly), wołać (impf., to call/cry out), powiedzieć (pf., to say), ruszać (impf., to set off), droga (f., way, road), podnieść (pf., to raise, to lift), laska (f., rod, staff), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), morze (n., sea), wejść (pf., to enter, to go/come in), środek (m., middle, midst), suchy (dry), ziemia (f., land), natomiast (on the other hand, whereas), uczynić (pf., to make, to do), uparty (stubborn, obstinate), serce (n., heart), pójść (pf., to go), okazać (pf., to show, to evince), potęga (f., might, force), faraon (m., pharaoh), wojsko (n., army), rydwan (m., chariot), jeździec (m., horseman, rider), poznać (pf., to know, to recognise).

Verse 15: Pan rzekł do Mojżesza (the Lord said to Moses): czemu głośno wołasz do Mnie? (why do you cry out loudly to me?). Powiedz Izraelitom, niech ruszają w drogę: tell the Israelites to head on their way.

Verse 16: Ty zaś podnieś swą laskę (you, for your part — raise your rod) i wyciągnij rękę nad morze (and extend your hand over the sea) i rozdziel je na dwoje (and split it in two), a wejdą Izraelici w środek na suchą ziemię (and the Israelites shall go into its midst on dry land).

Verse 17: Ja natomiast uczynię upartymi serca Egipcjan (I, on the other hand, will make obstinate the heart of the Egyptians), że pójdą za nimi (so that they will go in after them). Wtedy okażę moją potęgę wobec faraona (then I will evince my might before Pharaoh), całego wojska jego (his entire army), rydwanów ({his} chariots) i wszystkich jego jeźdźców (and all his horsemen).

Verse 18: A gdy okażę moją potęgę wobec faraona, jego rydwanów i jeźdźców (and when I evince [will evince] my might before Pharaoh, his chariots and {his} horsemen), wtedy poznają Egipcjanie, że ja jestem Pan (then shall the Egyptians know that I am the Lord).

Declension of jeździec (m.)

sing. pl.
nom. jeździec jeźdźcy
gen. jeźdźca jeźdźców
dat. jeźdźcowi jeźdźcom
acc. jeźdźca jeźdźców
instr. jeźdźcem jeźdźcami
loc. jeźdźcu jeźdźcach
voc. jeźdźcze jeźdźcy

Wersety 19-25

  • oświecać (impf.), to light
  • rozstąpić się (pf.), to part
  • mur (m.), wall
  • koło (n.), wheel
  • naprzód, ahead, onwards
  • posuwać się (impf.), to advance, to shift

Review: anioł (m., angel), boży (godly, divine), iść (impf., to go), na przedzie (at the front), wojsko (n., army), izraelski (Israelite), zmienić (pf., to change, to move), miejsce (n., place), tył (m., back, rear), słup (m., pillar), obłok (m., cloud), również (also), przejść (pf., to pass, to go), przód (m., front), zająć (pf., to occupy), stawać (impf., to come to a halt), wojsko (n., army), egipski (Egyptian), ciemność (f., darkness), noc (f., night), zbliżyć się (pf., to draw near), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), morze (m., sea), cofnąć (pf., to draw back), woda (f., water), gwałtowny (violent, fierce, vehement), wiatr (m., wind), wschodni (eastern, easterly), wiać (impf., to blow), uczynić (pf., to make, to do), suchy (dry), ziemia (f., land), środek (m., middle, midst), prawy (right), lewy (left), strona (f., side), ścigać (impf., to pursue, to chase), koń (m., horse), rydwan (m., chariot), jeździec (m., horseman, rider), świt (m., daybreak), spojrzeć (pf., to look), ogień (m., fire), zmusić (pf., to force, to compel), ucieczka (f., escape, flight), zatrzymać (pf., to bring to a standstill, to detain), trudność (f., difficulty), krzyknąć (pf., to shout, to yell), uciekać (impf., to flee), obrona (f., defence), walczyć (impf., to fight, to battle).

Verses 19-20: Anioł Boży (the angel of God [Godly Angel]), który szedł na przedzie wojsk izraelskich (who was going at the front of the Israelite army), zmienił miejsce i szedł na ich tyłach (moved [changed place] and went [was going] in their rear). Słup obłoku również przeszedł z przodu (the pillar of cloud also moved from the front) i zajął ich tyły (and occupied their rear), stając między wojskiem egipskim a wojskiem izraelskim (taking up a place between the Egyptian army and the Israelite army). I tam* był obłok ciemnością (and there* the cloud was with the darkness), tu+ zaś oświecał noc (whereas here+ it lit up [was lighting up] the night). I nie zbliżyli się jedni do drugich przez całą noc: and the ones did not draw near to the others all night. *Tam, on the side of the Egyptians. +Tu, on the side of the Israelites.

Declension of obłok (m.)

sing. pl.
nom. obłok obłoki
gen. obłoku obłoków
dat. obłokowi obłokom
acc. obłok obłoki
instr. obłokiem obłokami
loc. obłoku obłokach
voc. obłoku obłoki

Verses 21-22: Mojżesz wyciągnął rękę nad morze (Moses extended his hand over the sea), a Pan cofnął wody (and the Lord drew back the waters) gwałtownym wiatrem wschodnim (with a fierce east wind), który wiał przez całą noc (which blew [was blowing] all night), i uczynił morze suchą ziemią (and turned the sea into dry land [and made the sea {as} dry land]). Wody się rozstąpiły (the waters parted), a Izraelici szli przez środek morza po suchej ziemi (and the Israelites went [were going] through the midst of the sea on dry land), mając mur z wód po prawej i po lewej stronie (with a wall of waters [having a wall of waters] on their right and left sides [on the right and left side]).

Verse 23: Egipcjanie ścigali ich: the Egyptians pursued (were pursuing) them. Wszystkie konie faraona, jego rydwany i jeźdźcy weszli za nimi w środek morza: all the horses, chariots and horsemen of Pharaoh went into the midst of the sea after them.

Verse 24: O świcie (at daybreak) spojrzał Pan ze słupa ognia i ze słupa obłoku na wojsko egipskie (from the pillar of fire and from the pillar of cloud did the Lord look upon the Egyptian army) i zmusił je do ucieczki (and he forced it into flight).

Declension of słup (m.)

sing. pl.
nom. słup słupy
gen. słupa słupów
dat. słupowi słupom
acc. słup słupy
instr. słupem słupami
loc. słupie słupach
voc. słupie słupy

Verse 25: I zatrzymał koła ich rydwanów (and he brought to a standstill the wheels of their chariots), tak że z wielką trudnością mogli się naprzód posuwać (so that {only} with great difficulty were they able to move ahead). Egipcjanie krzyknęli (the Egyptians shouted): uciekajmy przed Izraelem (let us free from Israel [before Israel]), bo w jego obronie Pan walczy z Egipcjanami (for in their defence [its defence] is the Lord fighting against the Egyptians [with the Egyptians]).

Wersety 26-31

  • zalać (pf.), to flood, to submerge
  • brzask (m.), daybreak
  • biec (impf.), to run
  • fala (f.), wave
  • zatopić (pf.), to sink, to plunge
  • dno (n.), bottom
  • wodny, water
  • martwy, dead
  • ulęknąć się (pf.), to take fear

Review: rzec (pf., to say), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), morze (m., sea), woda (f., water), rydwan (m., chariot), jeździec (m., horseman, rider), wrócić (pf., to return), miejsce (n., place), uciekać (impf., to flee), pogrążyć (pf., to sink, to plunge), powracać (impf., to return), wojsko (n., army), wejść (pf., to enter, to go/come in), ścigać (impf., to pursue, to chase), tamten (that {one}, the other {one}), ocaleć (pf., to escape, to save one’s life), suchy (dry), morski (sea, marine), mur (m., wall), prawy (right), lewy (left), strona (f., side), dzień (m., day), wybawić (pf., to redeem, to deliver), widzieć (impf., to see), brzeg (m., bank, shore), dzieło (n., work), dokonać (pf., to perform, to carry out), uwierzyć (pf., to believe), sługa (m., servant).

Verse 26: A Pan rzekł do Mojżesza (and the Lord said to Moses): wyciągnij rękę nad morze (extend your hand over the sea), aby wody zalały Egipcjan, ich rydwany i jeźdźców (that the waters may submerge the Egyptians, their chariots and {their} horsemen).

Verse 27: Wyciągnął Mojżesz rękę nad morze (Moses extended his hand over the sea), które o brzasku dnia wróciło na swoje miejsce (which, at the break of day, returned to its place). Egipcjanie uciekając (the Egyptians, in fleeing) biegli naprzeciw falom (ran from the waves [were running before the waves]), i pogrążył ich Pan w środku morza (and the Lord sank them in the midst of the sea).

Declension of fala (f.)

sing. pl.
nom. fala fale
gen. fali fal
dat. fali falom
acc. falę fale
instr. falą falami
loc. fali falach
voc. falo fale

Verse 28: Powracające fale zatopiły rydwany i jeźdźców całego wojska faraona (the returning waves sank the chariots and horsemen of Pharaoh’s entire army), którzy weszli w morze (who had gone into the sea), ścigając tamtych (pursuing the others), nie ocalał z nich ani jeden (not a one of them survived).

Verse 29: Izraelici zaś szli po suchym dnie morskim (the Israelites, for their part, went on the dry sea bottom), mając mur [wodny] po prawej i po lewej stronie (with a wall of water [having a water wall] on their right and left sides [on the right and left side]).

Verse 30: W tym to dniu wybawił Pan Izraela z rąk Egipcjan: it was on this day that the Lord delivered Israel from the hands of the Egyptians. I widzieli Izraelici martwych Egipcjan na brzegu morza: and the Israelites saw (were seeing) the dead Egyptians on the shore of the sea; and the Israelites saw (were seeing) the Egyptians dead on the seashore.

Verse 31: Gdy Izraelici widzieli wielkie dzieło (when the Israelites saw [were seeing] the great work), którego dokonał Pan wobec Egipcjan (which the Lord had carried out against the Egyptians), ulękli się Pana (they feared the Lord) i uwierzyli Jemu oraz Jego słudze Mojżeszowi (and believed in him and in his servant Moses).