Polish language series: Wj 13, słup obłoku i słup ognia

In the thirteenth chapter of the book of Exodus, the Lord tells Moses to consecrate all the firstborn to him, of both man and beast. It is also in this chapter that the departure of the Israelites begins; the Lord goes before them by day as a pillar of cloud: jako słup obłoku; and, by night, as a pillar of fire: jako słup ognia. From the subject heading of this chapter: cudowne przejście przez morze (miraculous passage through the sea); it is in the next chapter that Moses splits the sea to allow the Israelites to pass.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 13

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 13. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-5

  • poświęcić (pf.), to consecrate
  • pierwocina (f.), first issue
  • matczyny, maternal

Review: powiedzieć (pf., to say), pierworodny (m., firstborn), syn (m., son), należeć (impf., to belong), łono (n., womb), zarówno… jak i… (both… and…), człowiek (m., man), zwierzę (n., animal), lud (m., people), pamiętać (impf., to remember), dzień (m., day), wyjść (pf., to go/come out, to exit), dom (m., house), niewola (f., bondage), potężny (powerful), ręka (f., hand), wywieść (pf., to bring forth), stamtąd (thence), nie wolno (it is not permitted), jeść (impf., to eat), chleb (m., bread), kwasić (impf., to leaven), kwaszony (leavened), dziś (today), wychodzić (impf., to go forth), miesiąc (m., month), wprowadzić (pf., to bring in), kraj (m., land), poprzysiąc (pf., to swear), przodek (m., forebear), dać (pf., to give), ziemia (f., land), opływać (impf., to flow), mleko (n., milk), miód (m., honey), winien (ought), obchodzić (impf., to observe, to celebrate), święto (n., feast).

Verses 1-2: Pan tak powiedział do Mojżesza (thus said the Lord to Moses): poświęćcie Mi wszystko pierworodne (consecrate to me all the firstborn). U synów Izraela (amongst the sons of Israel) do Mnie należeć będą (to me shall belong) pierwociny łona matczynego (the first issue of the maternal womb)zarówno człowiek, jak i zwierzę (both man and animal; man and animal alike).

Declension of łono (n.)

sing. pl.
nom. łono łona
gen. łona łon
dat. łonu łonom
acc. łono łona
instr. łonem łonami
loc. łonie łonach
voc. łono łona

Verse 3: Mojżesz powiedział do ludu (Moses said to the people): pamiętajcie o dniu tym (remember that day), gdyście wyszli z Egiptu (when you came out of Egypt), z domu niewoli (out of the house of bondage), gdyż potężną ręką wywiódł was Pan stamtąd (for by a powerful hand did the Lord bring you forth thence): [w tym to dniu] nie wolno jeść chleba kwaszonego: on that day it is not permitted to eat leavened bread.

Verse 4: Dziś wychodzicie (today you are going forth) w miesiącu Abib (in the month of Abib).

Verse 5: Gdy zaś Pan wprowadzi cię do kraju (and when the Lord brings [will bring] you into the land) Kananejczyka (of the Canaanite), Chetyty (of the Hittite), Amoryty (of the Amorite), Chiwwity (of the Hivite), Jebusyty ({and} of the Jebusite), jak poprzysiągł przodkom twoim dać im ziemię opływającą w mleko i miód (as he swore to your forebears to give them, a land flowing with milk and honey), wtedy winieneś obchodzić to święto w tym samym miesiącu (then are you to celebrate this feast in this very month). Review: Kananejczyk (m., Canaanite); Chetyta (m., Hittite); Amoryta (m., Amorite); Chiwwita (m., Hivite); Jebusyta (m., Jebusite).

Declension of kraj (m.)

sing. pl.
nom. kraj kraje
gen. kraju krajów
dat. krajowi krajom
acc. kraj kraje
instr. krajem krajami
loc. kraju krajach
voc. kraju kraje

Wersety 6-11

  • przypomnienie (n.), reminder
  • oznaczyć (pf.), to designate

Review: siedem (seven), dzień (m., day), jeść (impf., to eat), chleb (m., bread), niekwaszony (unleavened), siódmy (seventh), święto (n., feast), cześć (f., worship, veneration), czas (m., time), można (it is possible, it is permissible), ujrzeć (pf., to see), kwas (m., leaven), granica (f., border), opowiadać (impf., to tell, to relate), syn (m., son), dziać się (impf., to happen, to occur), wzgląd (m., account), uczynić (pf., to do, to make), wyjście (n., departure, exit), znak (m., sign), ręka (f., hand), między (between), oko (n., eye), prawo (n., law), usta (pl., mouth), potężny (powerful), wywieść (pf., to bring forth), zachowywać (impf., to keep), postanowienie (n., resolution), rok (m., year), wprowadzić (pf., to bring in), kraj (m., land), poprzysiąc (pf., to swear), przodek (m., forebear), dać (pf., to give).

Verse 6: Przez siedem dni (for seven days) będziesz jadł chleb niekwaszony (you shall eat [shall be eating] unleavened bread), a w dniu siódmym (and on the seventh day) będzie dla ciebie święto ku czci Pana (there shall be a feast in worship of the Lord for you).

Verse 7: [Tylko] niekwaszony chleb można jeść (only unleavened bread may be eaten [it is permissible to eat unleavened bread only]) w czasie tych siedmiu dni (during [in the time of] these seven days) i nie będzie można ujrzeć u ciebie chleba kwaszonego (and leavened bread shall not be seen with you [and it is not permissible to see with you any leavened bread]) ani nie będzie można ujrzeć u ciebie żadnego kwasu w twoich granicach (nor shall any leaven be seen with you in your borders [nor is it permissible to see with you any leaven in your borders]).

Declension of czas (m.)

sing. pl.
nom. czas czasy
gen. czasu czasów
dat. czasowi czasom
acc. czas czasy
instr. czasem czasami
loc. czasie czasach
voc. czasie czasy

Verse 8: W tym dniu (on that day) będziesz opowiadał synowi swemu (you shall tell [shall be telling] your son): dzieje się tak (it is so; thus it occurs) ze względu na to, co uczynił Pan dla mnie (on account of what the Lord did for me) w czasie wyjścia z Egiptu (during [in the time of] the departure from Egypt).

Verse 9: Będzie to dla ciebie znakiem na ręce (it shall be for you as a sign on your hand) i przypomnieniem między oczami (and as a reminder between your eyes), aby prawo Pana było w ustach twoich (that the law of the Lord may be in your mouth), gdyż ręką potężną wywiódł cię Pan z Egiptu (for by a powerful hand did the Lord bring you forth from Egypt).

Declension of oko (n.)

sing. pl.
nom. oko oczy
gen. oka oczu
dat. oku oczom
acc. oko oczy
instr. okiem oczami
oczyma
loc. oku oczach
voc. oko oczy

Verses 10-11: I będziesz zachowywał to postanowienie (and you shall keep [shall be keeping] this resolution) w oznaczonym czasie (at the designated time) rok w rok (from year to year), gdy Pan wprowadzi cię do kraju Kananejczyka (when the Lord brings [will bring] you into the land of the Canaanite), jak poprzysiągł tobie i przodkom twoim (as he swore to you and to your forebears), i da go tobie (and gives [will give] it to you).

Wersety 12-16

  • rodzaj (m.), gender
  • wykupić (pf.), to redeem
  • złamać (pf.), to break, to shatter
  • oznaczać (impf.), to signify, to mean
  • wybić (pf.), to slay
  • wykupywać (impf.), to redeem
  • ozdoba (f.), adornment, embellishment
  • przypominać (impf.), to remind

Review: oddać (pf., to render), pierwocina (f., first issue), łono (n., womb), matka (f., mother), pierwszy płód (m., first issue), bydło (n., cattle), męski (masculine), należeć (impf., to belong), pierworodny płód (m., first issue), osioł (m., ass, donkey), jagnię (n., lamb), musieć (impf., must, to have to), kark (m., nape), człowiek (m., man), syn (m., son), zapytać (pf., to ask), przyszłość (f., future), odpowiedzieć (pf., to respond), mocny (mighty), wywieść (pf., to bring forth), dom (m., house), niewola (f., bondage), wzbraniać się (impf., to refuse, to object), uwolnić (pf., to free, to release), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), zarówno… jak i… (both… and…), ofiarować (impf., to offer up), znak (m., sign), ręka (f., hand), oko (n., eye), potężny (powerful).

Verse 12: I oddasz wszelkie pierwociny łona matki dla Pana (and for the Lord shall you render all the first issue of the mother’s womb) i wszelki pierwszy płód bydła (and every first issue of the cattle), jaki będzie u ciebie (which are [will be] with you); co jest rodzaju męskiego, należy do Pana (that which is of masculine gender belongs to the Lord).

Verse 13: Lecz pierworodny płód osła wykupisz jagnięciem (but the first issue of an ass shall you redeem with a lamb), a jeślibyś nie chciał wykupić (and if you will not redeem it), to musisz mu złamać kark (then you must break its nape [then unto it must you break the nape]). Pierworodnych ludzi z synów twych wykupisz: the firstborn of men from {amongst} your sons shall you redeem.

Verse 14: Gdy cię syn zapyta w przyszłości (when your child asks [will ask] you in the future): co to oznacza? (what does this mean?)odpowiesz mu (you shall respond to him): Pan ręką mocną wywiódł nas z Egiptu (the Lord by a mighty hand brought us forth from Egypt), z domu niewoli (out of the house of bondage).

Verse 15: Gdy faraon wzbraniał się nas uwolnić (when Pharaoh refused to free us), Pan wybił wszystko, co pierworodne w ziemi egipskiej (the Lord slew all that was firstborn in the Egyptian land), zarówno pierworodne z ludzi, jak i z bydła (both the firstborn of men and of cattle; the firstborn of men and cattle alike), dlatego ofiaruję dla Pana (wherefore I offer up for the Lord) męskie pierwociny łona matki ({all} masculine first issue of the mother’s womb) i wykupuję pierworodnego mego syna (and redeem my firstborn son).

Verse 16: Będzie to dla ciebie znakiem na ręce (it shall be for you as a sign on your hand) i ozdobą między oczami (and as an adornment between your eyes) [przypominając], że Pan potężną ręką wywiódł nas z Egiptu (reminding that the Lord by a powerful hand brought us forth from Egypt).

Wersety 17-22

  • prowadzić (impf.), to lead, to conduct
  • filistyński, Philistine
  • najkrótszy, the shortest
  • okrężny, roundabout, circuitous
  • pustynny, desert
  • uzbrojony, armed
  • wspomóc (pf.), to help, to assist
  • niezawodnie, unfailingly, without fail
  • skraj (m.), edge, fringe

Review: faraon (m., pharaoh), uwolnić (pf., to free, to release), lud (m., people), wieść (impf., to lead, to take), droga (f., way, road), chociaż (although), powiedzieć (pf., to say), żeby (in order that), widok (m., view, sight), czekać (impf., to await, to wait for), walka (f., war, warfare, fight, battle), żałować (impf., to regret, to repent), wrócić (pf., to return, to go/come back), morze (n., sea), czerwony (red), wyjść (pf., to go/come out, to exit), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), zabrać (pf., to take away/along), kość (f., bone), przysiąc (pf., to swear), przysięga (f., oath), zobowiązać (pf., to bind, to obligate), mówić (impf., to say), wówczas (then, at that time), stąd (hence), wyruszyć (pf., to set forth), rozbić (pf., to pitch, to set up), obóz (m., camp), pustynia (f., desert), iść (impf., to go), podczas (during), dzień (m., day), słup (m., pillar), obłok (m., cloud), noc (f., night), ogień (m., fire), świecić (impf., to make light), ustępować (impf., to withdraw), sprzed (from before).

Verse 17: Gdy faraon uwolnił lud (when Pharaoh freed the people), nie wiódł go Bóg drogą prowadzącą do ziemi filistyńskiej (God did not take them by the way leading into the land of the Philistines [Philistine land]), chociaż była najkrótsza (although it was the shortest). Powiedział bowiem Bóg (for God said): żeby lud na widok czekających go walk nie żałował i nie wrócił do Egiptu (lest the people at the sight of the war awaiting them repent and go back to Egypt).

krótkikrótszynajkrótszy
shortshortershortest

Verse 18: Bóg więc prowadził lud okrężną drogą pustynną (God therefore led [was leading] the people by a roundabout desert way) ku Morzu Czerwonemu (towards the Read Sea), a Izraelici wyszli uzbrojeni z ziemi egipskiej (and the Israelites went out armed from the Egyptian land).

Verse 19: Zabrał też Mojżesz ze sobą kości Józefa (and Moses took with him the bones of Joseph), gdyż ten przysięgą zobowiązał Izraelitów (for by oath did he [this one] bind the Israelites) mówiąc (saying): wspomoże was niezawodnie Bóg (God will assist you unfailingly), a wówczas zabierzcie stąd kości moje ze sobą (and then you shall take my bones away hence with you).

Verse 20: Wyruszyli z Sukkot (they set forth from Succcoth) i rozbili obóz w Etam (and set up camp at Etham), na skraju pustyni (at the edge of the desert).

Declension of pustynia (f.)

sing. pl.
nom. pustynia pustynie
gen. pustyni pustyń
dat. pustyni pustyniom
acc. pustynię pustynie
instr. pustynią pustyniami
loc. pustyni pustyniach
voc. pustynio pustynie

Verse 21: A Pan szedł przed nimi podczas dnia, jako słup obłoku (and the Lord would go before them during the day as a pillar of cloud), by ich prowadzić drogą (to lead them along the way), podczas nocy zaś jako słup ognia (and during the night as a pillar of fire) aby im świecić (to make light for them), żeby mogli iść we dnie i w nocy (that they should be able to go in the day and in the night).

Verse 22: Nie ustępował sprzed ludu słup obłoku we dnie ani słup ognia w nocy: neither the pillar of cloud in the day nor the pillar of fire in the night would withdraw from before the people.