Polish language series: Wj 12, plagi egipskie

Not only does the twelfth chapter of the book of Exodus continue to treat of the tenth plague of Egypt — śmierć pierworodnych (death of firstborns) — other subject matter is also recounted: Pascha (the passover); Święto Przaśników (the feast of unleavened breads). It is in this chapter that the departure of the Israelites from Egypt begins: wyjście z Egiptu (the coming forth from Egypt).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 12

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 12. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-5

  • zgromadzenie (n.), congregation
  • postarać się (pf.), to seek
  • baranek (m.), yeanling
  • za, too
  • spożycie (n.), consumption
  • najbliżej, nearest
  • skaza (f.), blemish
  • jednoroczny, one year old

Review: powiedzieć (pf., to say), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), miesiąc (m., month), początek (m., beginning), pierwszy (first), rok (m., year), cały (entire), tak (so), dziesiąty (tenth), dzień (m., day), niech (let), każdy (each), rodzina (f., family), dom (m., house), jeśliby (should), mały (little), razem z (together with), sąsiad (m., neighbour), mieszkać (impf., to dwell), odpowiedni (meet), liczba (f., number), osoba (f., individual), liczyć (impf., to count), według (according to), móc (impf., to be able, may), spożyć (pf., to consume), bez (without), samiec (m., male), wziąć (pf., to take), jagnię (n., lamb), koźlę (n., kid).

Verses 1-2: Pan powiedział do Mojżesza i Aarona w ziemi egipskiej (the Lord said to Moses and Aaron in the Egyptian land): miesiąc ten będzie dla was początkiem* miesięcy (this month shall be for you the beginning of months), będzie pierwszym miesiącem roku (it shall be the first month of the year). — *Początek was the first noun encountered in this study of the verses of the Bible in Polish, as part of na początku, at Rdz 1:1; this noun is declined below for reference. As for miesiąc, its declension is presented at verse 3.

Declension of początek (m.)

sing. pl.
nom. początek początki
gen. początku początków
dat. początkowi początkom
acc. początek początki
instr. początkiem początkami
loc. początku początkach
voc. początku początki

Verse 3: Powiedzcie całemu zgromadzeniu Izraela tak (say to the entire congregation of Israel so): dziesiątego dnia tego miesiąca (on the tenth day of this month) niech się każdy postara o baranka dla rodziny (let each seek a yeanling for {his} family), o baranka dla domu (a yeanling for {his} house).

Declension of miesiąc (m.)

sing. pl.
nom. miesiąc miesiące
gen. miesiąca miesięcy
dat. miesiącowi miesiącom
acc. miesiąc miesiące
instr. miesiącem miesiącami
loc. miesiącu miesiącach
voc. miesiącu miesiące

Verse 4: Jeśliby zaś rodzina była za mała do spożycia baranka (but should the family be too little for the consumption of the yeanling), to niech się postara o niego razem ze swym sąsiadem (then let it seek it together with its neighbour), który mieszka najbliżej jego domu (who dwells nearest to its house), aby była odpowiednia liczba osób (that there may be a meet number of individuals). Liczyć je zaś będziecie (and you shall be counting them) dla spożycia baranka (for the consumption of the yeanling) według tego, co każdy może spożyć (according to this which each is able to consume).

Verse 5: Baranek będzie bez skazy, samiec, jednoroczny (the yeanling shall be without blemish, male, one year old); wziąć możecie jagnię albo koźlę (you may take a lamb or a kid).

Wersety 6-11

  • zmierzch (m.), dark
  • pokropić (pf.), to sprinkle
  • odrzwia (pl.), doorposts
  • próg (m.), threshold
  • pieczony, roasted
  • niekwaszony, unleavened
  • ziele (n.), herb
  • surowy, raw
  • ugotować (pf.), to boil
  • pośpiesznie, hurriedly
  • Pascha (f.), passover

Review: strzec (impf., to keep), aż do (until), czternasty (fourteenth), dzień (m., day), miesiąc (m., month), wtedy (then), zabić (pf., to kill), cały (entire), zgromadzenie (n., congregation), wziąć (pf., to take), krew (f., blood), baranek (m., yeanling), dom (m., house), spożywać (impf., to consume), sam (same), noc (f., night), spożyć (pf., to consume), mięso (n., flesh), ogień (m., fire), chleb (m., bread), gorzki (bitter), nic (not a thing), woda (f., water), lecz (but), upiec (pf., to roast), głowa (f., head), noga (f., leg, foot), wnętrzności (pl., entrails), móc (impf., may), pozostać (pf., to remain), następny (next), cokolwiek (whatsoever), zostać (pf., to remain), spalić (pf., to burn), tak (so), biodra (pl., loins), przepasać (pf., to gird), sandał (m., sandal), laska (f., staff), ręka (f., hand), gdyż (for), cześć (f., veneration).

Verse 6: Będziecie go strzec (you shall be keeping it) aż do czternastego dnia tego miesiąca (until the fourteenth day of this month), a wtedy zabije go całe zgromadzenie Izraela (and then the entire congregation of Israel shall kill it) o zmierzchu (at dark).

Verse 7: I wezmą krew baranka (and they shall take the blood of the yeanling), i pokropią nią odrzwia i progi domu (and shall sprinkle therewith the doorposts and thresholds of the house), w którym będą go spożywać (wherein they will be consuming it).

Verse 8: I tej samej nocy (and on this same night) spożyją mięso pieczone w ogniu (they shall consume the flesh roasted in fire), spożyją je z chlebem niekwaszonym i gorzkimi ziołami (they shall consume it with unleavened bread and bitter herbs).

Declension of chleb (m.)

sing. pl.
nom. chleb chleby
gen. chleba chlebów
dat. chlebowi chlebom
acc. chleb chleby
instr. chlebem chlebami
loc. chlebie chlebach
voc. chlebie chleby

Verse 9: Nie będziecie spożywać z niego nic surowego (you shall not be consuming a thing thereof raw) ani ugotowanego w wodzie (or boiled in water), lecz upieczone na ogniu (but roasted in fire), z głową, nogami i wnętrznościami (with {its} head, legs and entrails).

Verse 10: Nie może nic pozostać z niego (not a thing may remain thereof) na dzień następny (for the next day). Cokolwiek zostanie z niego na następny dzień (whatsoever remains [will remain] thereof for the next day), w ogniu spalicie (in fire shall you burn).

Declension of ogień (m.)

sing. pl.
nom. ogień ognie
gen. ognia ogni
dat. ogniowi ogniom
acc. ogień ognie
instr. ogniem ogniami
loc. ogniu ogniach
voc. ogniu ognie

Verse 11: Tak zaś spożywać go będziecie (and so shall you be consuming it): biodra wasze będą przepasane (your loins shall be girded), sandały na waszych nogach (sandals on your feet) i laska w waszym ręku (and staff in your hand). Spożywać będziecie pośpiesznie (you shall be consuming hurriedly), gdyż jest to Pascha na cześć Pana (for this is the passover in veneration of the Lord).

Wersety 12-15

  • sąd (m.), judgement
  • oznaczenie (n.), designation
  • niszczycielski, destructive
  • karać (impf.), to punish
  • pamiętny, remembrance-
  • uczcić (pf.), to commemorate
  • świętować (impf.), to celebrate
  • kwas (m.), leaven
  • kwaszony, leavened
  • wyłączyć (pf.), to shut forth

Review: noc (f., night), przejść (pf., to pass), zabić (pf., to kill), wszystek (every, all), pierworodne (n., firstborn), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), człowiek (m., man), aż do (as far as), bydło (n., cattle), odbyć (pf., to undertake), bóg (m., god), krew (f., blood), służyć (impf., to serve), dom (m., house), przebywać (impf., to sojourn), ujrzeć (pf., to see), obok (by), pośród (amongst), plaga (f., plague), dzień (m., day), obchodzić (impf., to observe), jako (as), święto (n., feast), pokolenie (n., generation), na zawsze (for ever), siedem (seven), spożywać (impf., to consume), chleb (m., bread), niekwaszony (unleavened), pierwszy (first), usunąć (pf., to remove), wszelki (all), jeść (impf., to eat), potrawa (f., concoction), siódmy (seventh).

Verse 12: Tej nocy przejdę przez Egipt (this night will I pass through Egypt), zabiję wszystko pierworodne w ziemi egipskiej (will I kill every firstborn in the Egyptian land) od człowieka aż do bydła (from man as far as cattle) i odbędę sąd nad wszystkimi bogami Egiptu (and will I undertake judgement over all the gods of Egypt)Ja, Pan (I, the Lord).

Declension of bóg (m.)

sing. pl.
nom. bóg bogowie
gen. boga bogów
dat. bogu
bogowi
bogom
acc. boga bogów
instr. bogiem bogami
loc. bogu bogach
voc. boże bogowie

Verse 13: Krew będzie wam służyła (the blood shall be serving unto you) do oznaczenia domów (for a designation of the houses), w których będziecie przebywać (wherein you are [will be] sojourning). Gdy ujrzę krew (when I see [will see] the blood), przejdę obok (I will pass by) i nie będzie pośród was plagi niszczycielskiej (and there shall not be amongst you any destructive plague), gdy będę karał ziemię egipską (when I am [will be] punishing the Egyptian land).

Verse 14: Dzień ten będzie dla was dniem pamiętnym (this day shall be for you a remembrance day) i obchodzić go będziecie (and you shall be observing it) jako święto dla uczczenia Pana (as a feast for commemoration of the Lord). Po wszystkie pokolenia (for all generations)na zawsze w tym dniu (for ever on [in] this day) świętować będziecie (shall you be celebrating).

Verse 15: Przez siedem dni (for seven days) spożywać będziecie chleb niekwaszony (shall you be consuming unleavened bread). Już w pierwszym dniu (right on [in] the first day) usuniecie wszelki kwas z domów waszych (you shall remove all leaven from your houses), bo kto by jadł kwaszone potrawy (for whosoever should eat leavened concoctions) od dnia pierwszego do siódmego (from the first to the seventh day), wyłączony będzie z Izraela (shall be shut forth from Israel).

Wersety 16-20

  • zwołanie (n.), convocation
  • przaśnik (m.), unleavened bread

Review: pierwszy (first), dzień (m., day), święty (holy), dzień (m., day), tak samo (so the same), siódmy (seventh), wtedy (then), wykonywać (impf., to execute), żaden (not any), praca (f., work), tylko (but), wolno (it is permitted to), przygotować (pf., to prepare), pożywienie (n., food), przestrzegać (pf., to observe), wyprowadzić (pf., to bring forth), zastęp (m., array), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), ustanowić (pf., to institute), na zawsze (for ever), wszystek (all), pokolenie (n., generation), czternasty (fourteenth), miesiąc (m., month), wieczór (m., evening), winien (ought), spożywać (impf., to consume), chleb (m., bread), niekwaszony (unleavened), aż do (until), dwudziesty pierwszy (twenty-first), siedem (seven), znaleźć się (pf., to be found), dom (m., house), kwas (m., leaven), kwaszony (leavened), wyłączyć (pf., to shut forth), zgromadzenie (n., congregation), przybysz (m., sojourner), urodzić (pf., to bear), kraj (m., country), jeść (impf., to eat).

Verse 16: W pierwszym dniu (on [in] the first day) będziecie mieli zwołanie święte (you shall be having a holy convocation), tak samo w dniu siódmym (so the same on [in] the seventh day). Nie będziecie wtedy wykonywać żadnej pracy: you shall not then be executing any work. Będzie wam tylko wolno przygotować pożywienie: unto you shall it be permitted but to prepare food.

Verse 17: Przestrzegać będziecie Święta Przaśników (you shall be observing the feast of unleavened breads), gdyż w tym dniu (for on [in] this day) wyprowadziłem wasze zastępy z ziemi egipskiej (did I bring forth your arrays from the Egyptian land). Przestrzegajcie tego dnia jako ustanowionego na zawsze (observe this day as an instituted one for ever) we wszystkich waszych pokoleniach (in all your generations).

Verse 18: Czternastego dnia miesiąca pierwszego od wieczora (on the fourteenth day of the first month from the evening) winniście spożywać chleb niekwaszony (are you to consume unleavened bread) aż do wieczora dwudziestego pierwszego dnia tego miesiąca (until the evening of the twenty-first day of this month).

Verse 19: Przez siedem dni (for seven days) nie znajdzie się w domach waszych żaden kwas (not any leaven shall be found in your houses), bo kto by spożył coś kwaszonego (for whosoever should consume anything leavened), winien być wyłączony ze zgromadzenia Izraela (is to be shut forth from the congregation of Israel), tak przybysz, jak i urodzony w kraju (so the sojourner as also the one born in the country).

Verse 20: Nie wolno wam jeść nic kwaszonego (unto you it is not permitted to eat anything leavened); we wszystkich domach waszych (in all your houses) winniście jeść chleb niekwaszony (are you to eat unleavened bread).

Wersety 21-28

  • pascha (f.), {sacrifice for the} passover
  • hizop (m.), hyssop
  • zanurzyć (pf.), to dip
  • skropić (pf.), to sprinkle
  • ominąć (pf.), to pass over
  • niszczyciel (m.), destroyer
  • ważny, in force
  • obyczaj (m.), practice
  • zapytać się (pf.), to ask
  • przepis (m.), prescription

Review: zwołać (pf., to convoke), starszy (m., elder), rzec (pf., to say), odłączyć (pf., to separate), wziąć (pf., to take), baranek (m., yeanling), rodzina (f., family), zabić (pf., to kill), gałązka (f., spray), krew (f., blood), naczynie (n., vessel), próg (m., threshold), oba (both), odrzwia (pl., doorposts), aż do (until), rano (n., morning), powinien (ought), nikt (not a one), wychodzić (impf., to come forth), drzwi (pl., door), dom (m., house), przechodzić (impf., to pass through), porazić (pf., to smite), Egipcjanin (m., Egyptian), zobaczyć (pf., to see), taki (such), pozwolić (pf., to permit), wejść (pf., to enter), zabijać (impf., to kill), przestrzegać (pf., to observe), przykazanie (n., commandment), prawo (n., law), na wieki (for all ages), dziecko (n., child), ziemia (f., land), dać (pf., to give), obiecać (pf., to promise), święty (holy), zwyczaj (m., custom), odpowiedzieć (pf., to respond), ofiara (f., offering), Pascha (f., passover), cześć (f., veneration), Izraelita (m., Israelite), ocalić (pf., to save), lud (m., people), uklęknąć (pf., to kneel down), oddać (pf., to render), pokłon (m., obeisance), pójść (pf., to go), wypełnić (pf., to carry forth), nakazać (pf., to enjoin), uczynić (pf., to do).

Verse 21: Mojżesz zwołał wszystkich starszych Izraela (Moses convoked all the elders of Israel) i rzekł do nich (and said to them): odłączcie i weźcie baranka dla waszych rodzin (separate and take a yeanling for your families) i zabijcie jako paschę (and kill {it} as the passover).

Verse 22: Weźcie gałązkę hizopu (take a spray of hissop) i zanurzcie ją we krwi (and dip it in the blood), która jest w naczyniu (which is in the vessel), i krwią z naczynia (and with the blood from the vessel) skropcie próg i oba odrzwia (sprinkle the threshold and both doorposts). Aż do rana (until morning) nie powinien nikt z was (is not a one of you) wychodzić przed drzwi swego domu (to come forth before the door of his house).

Verse 23: A gdy Pan będzie przechodził (and when the Lord is [will be] passing through), aby porazić Egipcjan (to smite the Egyptians), a zobaczy krew na progu i na odrzwiach (and sees [will see] the blood on the threshold and on the doorposts), to ominie Pan takie drzwi (then the Lord will pass over such door) i nie pozwoli Niszczycielowi* (and will not permit the Destroyer) wejść do tych domów (to enter into your houses), aby [was] zabijał (that he may be killing you). — *For a thing is permitted unto a one in Polish, Niszczycielowi (literally, unto the Destroyer) is therefore dative in form. A similar instance occurs in verse 28, where that which is enjoined is so done unto Moses and Aaron: Mojżeszowi i Aaronowi.

Verse 24: Przestrzegajcie tego przykazania jako prawa na wieki ważnego (observe this commandment as a law in force for all ages) dla ciebie i dla twych dzieci (for you and for your children).

Declension of wiek (m.)

sing. pl.
nom. wiek wieki
gen. wieku wieków
dat. wiekowi wiekom
acc. wiek wieki
instr. wiekiem wiekami
loc. wieku wiekach
voc. wieku wieki

Verse 25: Gdy zaś wejdziecie do ziemi (and when you enter [will enter] into the land), którą da wam Pan (which the Lord will give to you), jak obiecał (as he has promised), przestrzegajcie tego obyczaju (observe this practice).

Verses 26-27: Gdy się was zapytają dzieci (when your children ask [will ask] you): cóż to za święty zwyczaj? (what ever sort of holy custom is this?)tak im odpowiecie (so shall you respond to them): to jest ofiara Paschy na cześć Pana (this is an offering of the passover in veneration of the Lord), który w Egipcie ominął domy Izraelitów (who in Egypt passed over the houses of the Israelites). Poraził Egipcjan (he smote the Egyptians), a domy nasze ocalił (and saved our houses). Lud wtedy ukląkł (then the people knelt down) i oddał pokłon (and rendered obeisance).

Verse 28: Izraelici poszli (the Israelites went) i wypełnili [przepis] (and carried forth the prescription). Jak nakazał Pan Mojżeszowi i Aaronowi (as the Lord had enjoined Moses and Aaron), tak uczynili (so did they do).

Wersety 29-36

  • pozabijać (pf.), to kill {one and all}
  • krzyk (m.), shout
  • umarły (m.), dead one
  • wyruszać (impf.), to set forth
  • jak najprędzej, so soon as possible
  • zakwasić się (pf.), to be leavened
  • wypożyczać (impf.), to borrow
  • wzbudzić (pf.), to occasion

Review: północ (f., midnight), wszystek (every, all), pierworodne (n., firstborn), pierworodny (m., firstborn), syn (m., son), faraon (m., pharaoh), siedzieć (impf., to sit), tron (m., throne), aż do (as far as), zamknąć (pf., to close), więzienie (n., prison), wszelki (every), bydło (n., cattle), wstać (pf., to arise), jeszcze (yet), noc (f., night), dworzanin (m., courtier), Egipcjanin (m., Egyptian), podnieść się (pf., to lift oneself), wielki (great), dom (m., house), kazać (impf., to bid), wezwać (pf., to summon), powiedzieć (pf., to say), pośród (amongst), lud (m., people), Izraelita (m., Israelite), iść (impf., to go), oddać (pf., to render), cześć (f., veneration), według (according to), pragnienie (n., desire), wziąć (pf., to take), owca (f., sheep), wół (m., ox), pragnąć (impf., to desire), prosić (impf., to entreat), łaska (f., grace), nalegać (impf., to press), wyjść (pf., to come forth), kraj (m., country), mówić (impf., to speak), pomrzeć (pf., to die {one and all}), ciasto (n., dough), zanim (before), dzieża (f., kneading bowl), owinąć (pf., to wrap), płaszcz (m., mantle), nieść (impf., to carry), bark (m., shoulder), uczynić (pf., to do), nakazać (pf., to enjoin), przedmiot (m., object), srebrny (silvern), złoty (golden), szata (f., garment), życzliwość (f., kindness), pożyczyć (pf., to lend), sposób (m., manner), złupić (pf., to plunder).

Verse 29: O północy (at midnight) Pan pozabijał wszystko pierworodne Egiptu (the Lord killed every firstborn of Egypt): od pierworodnego syna faraona (from the firstborn son of the pharaoh), który siedzi na swym tronie (who would sit on his throne), aż do pierworodnego tego, który był zamknięty w więzieniu (as far as the firstborn of this one who was closed in prison), a także wszelkie pierworodne z bydła (and also every firstborn of cattle).

Verse 30: I wstał faraon jeszcze w nocy (and the pharaoh arose yet in the night), a z nim wszyscy jego dworzanie i wszyscy Egipcjanie (and with him all his courtiers and all the Egyptians). I podniósł się wielki krzyk w Egipcie (and a great shout lifted itself in Egypt), gdyż nie było domu (for there was not house), w którym nie byłoby umarłego (wherein there would not have been a dead one).

Verse 31: I jeszcze w nocy (and yet in the night) kazał faraon wezwać Mojżesza i Aarona (did the pharaoh bid summon Moses and Aaron), i powiedział (and he said): wstańcie (arise), wyruszajcie z pośrodka mojego ludu (set forth from amongst my people), tak wy, jak Izraelici (so you as the Israelites). Idźcie i oddajcie cześć Panu (go and render veneration to the Lord) według waszego pragnienia (according to your desire).

Verse 32: Weźcie ze sobą owce wasze i woły (take with yourselves your sheep and oxen), jak pragnęliście (as you were desiring), i idźcie (and go). Proście także o łaskę dla mnie: entreat also for grace for me.

Verse 33: I nalegali Egipcjanie na lud (and the Egyptians would press upon the people), aby jak najprędzej wyszli z kraju (that so soon as possible they might come forth from the country), gdyż mówili (for they spoke): wszyscy pomrzemy (we shall all die).

Verse 34: I wziął lud ciasto (and the people took {their} dough), zanim się zakwasiło (before it was leavened) w dzieżach owiniętych płaszczami (in {their} kneading bowls wrapped with {their} mantles), i niósł je na barkach (and would carry them upon {their} shoulders).

Verse 35: Synowie Izraela uczynili według tego (the sons of Israel did according to this), jak im nakazał Mojżesz (as Moses had enjoined them), i wypożyczali od Egipcjan (and would borrow from the Egyptians) przedmioty srebrne i złote oraz szaty (silvern and golden objects, and garments).

Verse 36: Pan wzbudził życzliwość Egipcjan dla Izraelitów (the Lord occasioned the kindness of the Egyptians for the Israelites), i pożyczyli im (and they did lend to them). I w ten sposób (and in this manner) [Izraelici] złupili Egipcjan (did the Israelites plunder the Egyptians).

Wersety 37-42

  • pieszy, foot-
  • prócz, apart from
  • olbrzymi, immense
  • wypiec (pf.), to bake
  • placek (m.), cake
  • zwłoka (f.), delay
  • pobyt (m.), sojourn
  • czuwanie (n.), watch

Review: wyruszyć (pf., to set forth), Izraelita (m., Israelite), liczba (f., number), około (about), sześćset tysięcy (six hundred thousand), mąż (m., man), dziecko (n., child), także (also), wielki (great), mnóstwo (n., multitude), cudzoziemiec (m., foreigner), nadto (moreover), owca (f., sheep), wół (m., ox), dobytek (m., substance), ciasto (n., dough), wynieść (pf., to bring forth), niekwaszony (unleavened), zakwasić się (pf., to be leavened), wypędzić (pf., to drive forth), bez (without), najmniejszy (the least), zdołać (pf., to be able), przygotować (pf., to prepare), nawet (even), zapas (m., reserve), droga (f., way), czas (m., time), trwać (impf., to endure), czterysta trzydzieści (four hundred and thirty), rok (m., year), dzień (m., day), upływ (m., course), wyjść (pf., to come forth), wszystek (all), zastęp (m., array), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), noc (f., night), czuwać (impf., to watch), wyjście (n., coming forth), syn (m., son), dlatego (therefore), winien (ought), cześć (f., veneration), pokolenie (n., generation).

Verse 37: I wyruszyli Izraelici z Ramses ku Sukkot (and the Israelites set forth from Ramses to Succoth) w liczbie około sześciuset tysięcy mężów pieszych (in the number of about six hundred thousand foot-men), prócz dzieci (apart from the children).

Declension of sześćset (plural only)

m. pers. other
nom. sześciuset sześćset
gen. sześciuset sześciuset
dat. sześciuset sześciuset
acc. sześciuset sześćset
instr. sześciuset sześciuset
loc. sześciuset sześciuset
voc. sześciuset sześćset

Declension of tysiąc

sing. pl.
nom. tysiąc tysiące
gen. tysiąca tysięcy
dat. tysiącowi tysiącom
acc. tysiąc tysiące
instr. tysiącem tysiącami
loc. tysiącu tysiącach
voc. tysiącu tysiące

Verse 38: Także wielkie mnóstwo cudzoziemców wyruszyło z nimi (also a great multitude of foreigners set forth with them), nadto owce i woły, i olbrzymi dobytek (moreover sheep and oxen, and immense substance).

Verse 39: Z ciasta (from the dough), które wynieśli z Egiptu (which they had brought forth from Egypt), wypiekli niekwaszone placki (they baked unleavened cakes), ponieważ się nie zakwasiło (for it was not leavened). Wypędzeni z Egiptu (driven forth from Egypt) bez najmniejszej zwłoki (without the least delay), nie zdołali (they had not been able) przygotować nawet zapasów (to prepare even any reserves) na drogę (for the way).

Verse 40: A czas pobytu Izraelitów w Egipcie (and the time of sojourn of the Israelites in Egypt) trwał czterysta trzydzieści lat (would last four hundred and thirty years).

Declension of czterysta (plural only)

m. pers. other
nom. czterystu czterysta
gen. czterystu czterystu
dat. czterystu czterystu
acc. czterystu czterysta
instr. czterystoma czterystoma
loc. czterystu czterystu
voc. czterystu czterysta

Declension of trzydzieści (plural only)

m. pers. other
nom. trzydziestu trzydzieści
gen. trzydziestu trzydziestu
dat. trzydziestu trzydziestu
acc. trzydziestu trzydzieści
instr. trzydziestoma trzydziestoma
loc. trzydziestu trzydziestu
voc. trzydziestu trzydzieści

Verse 41: I oto tego samego dnia (and so it was that on this same day), po upływie czterystu trzydziestu lat (after the course of four hundred and thirty years), wyszły wszystkie zastępy Pana z ziemi egipskiej (all the arrays of the Lord came forth from the Egyptian land).

Verse 42: Tej nocy czuwał Pan nad wyjściem (on this night would the Lord watch over the coming forth) synów Izraela z ziemi egipskiej (of the sons of Israel from the Egyptian land). Dlatego noc ta winna być czuwaniem (therefore this night is to be a watch) na cześć Pana (in veneration of the Lord) dla wszystkich Izraelitów (for all the Israelites) po wszystkie pokolenia (through all generations).

Wersety 43-51

  • dotyczyć (impf.), to pertain to
  • poddać (pf.), to subject
  • obcokrajowiec (m.), stranger
  • najemnik (m.), hired one
  • kawałek (m.), bit
  • łamać (impf.), to break
  • wpierw, beforehand
  • tubylec (m.), native

Review: powiedzieć (pf., to say), taki (such), prawo (n., law), Pascha (f., passover), żaden (not any), cudzoziemiec (m., foreigner), móc (impf., may), spożywać (impf., to consume), jednak (however), niewolnik (m., bondsman), nabyć (pf., to acquire), pieniądze (pl., money), obrzezanie (n., circumcision), winien (ought), jeden (one), sam (same), dom (m., house), nie można (it is not permitted to), wynieść (pf., to bring forth), mięso (n., flesh), zewnątrz (outside), kość (f., bone), cały (entire), zgromadzenie (n., congregation), zachowywać (impf., to keep), przebywać (impf., to sojourn), chcieć (impf., to want), obchodzić (impf., to observe), jeśliby (should), cześć (f., veneration), musieć (impf., to be to), obrzezać (pf., to circumcise), wszystek (all), potomek (m., descendant), wtedy dopiero (then only), dopuścić (pf., to allow), wówczas (then), nieobrzezany (m., uncircumcised male), taki sam (the same such), pośród (amongst), Izraelita (m., Israelite), uczynić (pf., to do), nakazać (pf., to enjoin), dzień (m., day), wywieść (pf., to lead forth), syn (m., son), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), według (according to), zastęp (m., array).

Verse 43: Pan powiedział do Mojżesza i Aarona (the Lord said to Moses and Aaron): takie będzie prawo dotyczące Paschy (such shall be the law pertaining to the passover): żaden cudzoziemiec nie może jej spożywać (not any foreigner may consume it).

Verse 44: Jednak niewolnik (however the bondsman), nabyty za pieniądze (acquired {in exchange} for money), któregoś poddał obrzezaniu (whom you have subjected to circumcision), może ją spożywać (may consume it).

Verse 45: Obcokrajowiec i najemnik (the stranger and the hired one) nie mogą jej spożywać (may not consume it).

Verse 46: W jednym i tym samym domu (in the one and this same house) winna być spożyta (is it to be consumed). Nie można wynieść z tego domu (it is not permitted to bring forth from this house) żadnego kawałka mięsa na zewnątrz (any bit of flesh outsidewards). Kości z niego (the bones thereof) łamać nie będziecie (shall you not be breaking).

Verse 47: Całe zgromadzenie Izraela (the entire congregation of Israel) będzie to zachowywało (shall be keeping it).

Verse 48: Jeśliby cudzoziemiec przebywający u ciebie (should a foreigner sojourning with you) chciał obchodzić Paschę [ku czci] Pana (will observe the passover in veneration of the Lord), to musisz obrzezać wpierw wszystkich potomków jego domu (then you are to circumcise beforehand all the descendants of his house), i wtedy dopiero dopuścić go możesz do obchodzenia Paschy (and only then may you allow him unto the observance of the passover), gdyż wówczas będzie miał prawa tubylców (for then will he be having the law of the natives). Żaden jednak nieobrzezany nie może spożywać Paschy: however not any uncircumcised male may consume the passover.

Verse 49: Takie samo prawo będzie (the same such law shall be) dla tubylców i dla cudzoziemców przebywających pośród was (for the natives and for the foreigners sojourning amongst you).

Verse 50: Wszyscy Izraelici uczynili tak (all the Israelites did so), jak nakazał Pan Mojżeszowi i Aaronowi (as the Lord had enjoined Moses and Aaron).

Verse 51: Tego samego dnia (on this same day) wywiódł Pan synów Izraela z ziemi egipskiej (did the Lord lead forth the sons of Israel from the Egyptian land) według ich zastępów (according to their arrays).