Polish language series: Wj 10, plagi egipskie

The tenth chapter of the book of Exodus continues with the plagues of Egypt: plagi egipskie. In it, you read about the eighth and ninth plagues: VIII., szarańcza (swarm of locusts); IX., ciemność (darkness).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 10

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 10. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-4

  • zdziałać (pf.), to achieve
  • upokorzyć się (pf.), to humble oneself
  • szarańcza (f.), locust, swarm of locusts

Review: rzec (pf., to say), iść (impf., to go), faraon (m., pharaoh), uczynić (pf., to do, to make), twardy (hardened), serce (n., heart), sługa (m., servant), móc (impf., may, can, to be able), czynić (impf., to do, to make), znak (m., sign), wśród (amongst), opowiadać (impf., to tell, to relate), dziecko (n., child), wnuk (m., grandson), czynić (impf., to do, to make), między (amongst), wiedzieć (impf., to know), przybyć (pf., to arrive, to come), powiedzieć (pf., to say), Hebrajczyk (m., Hebrew), dokąd (how long), zwlekać (impf., to put off, to be slow in), wypuścić (pf., to let go, to release), lud (m., people), służyć (impf., to serve), sprowadzić (pf., to bring), jutro (tomorrow), kraj (m., land, country).

Verses 1-2: I rzekł Pan do Mojżesza (and the Lord said to Moses): idź do faraona (go to Pharaoh), ponieważ uczyniłem twardym serce jego i jego sług (for I have hardened his heart and that of his servants [for I have made hardened his heart and of his servants]), abym mógł czynić znaki swoje wśród nich (that I may perform [that I may be able to do] my signs amongst them), i abyś opowiadał dzieciom twoim i wnukom (and that you may relate to your children and grandchildren), co zdziałałem w Egipcie (what I have achieved in Egypt). A znaki moje czyniłem między nimi (and I performed [was doing] my signs amongst them), aby wiedzieli (that they should know), że Ja jestem Pan (that I am the Lord).

Verse 3: Mojżesz i Aaron przybyli do faraona i rzekli do niego (Moses and Aaron came to Pharaoh and said to him): tak powiedział Pan, Bóg Hebrajczyków (thus said the Lord, the God of the Hebrews): dokądże będziesz zwlekał (how ever long will you be delaying) z upokorzeniem się przede Mną? (with the humbling of yourself before me?). Wypuść lud mój (let my people go), aby Mi służył (that they may serve me).

Verse 4: Bo jeżeli będziesz zwlekał (for if you delay [will be delaying]) z wypuszczeniem ludu mego (with the release of my people), to sprowadzę jutro szarańczę do twego kraju (then tomorrow I will bring a swarm of locusts into your country).

Wersety 5-7

  • okryć (pf.), to cover
  • uratować (pf.), to save, to spare
  • ginąć (impf.), to perish, to fall

Review: ziemia (f., land, earth), nie można (it is impossible), widzieć (impf., to see), pożreć (pf., to devour), reszta (f., rest, remainder, remnant), zostać (pf., to be left, to remain), pozostać (pf., to remain), grad (m., hail), zniszczyć (pf., to devastate, to destroy), drzewo (n., tree), rosnąć (impf., to grow), pole (n., field), napełnić (pf., to fill), dom (m., house), sługa (m., servant), Egipcjanin (m., Egyptian), ojciec (m., father), praojciec (m., forefather), dzień (m., day), ukazać się (pf., to appear), aż do (up to), dzisiejszy (present), odwrócić się (pf., to turn round), wyjść (pf., to go/come out, to exit), faraon (m., pharaoh), rzec (pf., to say), jak długo (how long), nieszczęście (n., affliction, misfortune), wypuścić (pf., to let go, to release), człowiek (m., man; pl., ludzie), służyć (impf., to serve), rozumieć (impf., to understand).

Verse 5: Okryje ona ziemię (it shall cover the land) tak, że nie będzie można widzieć ziemi (so that it will be impossible to see the land), i pożre resztę, która została uratowana (and shall devour the remnant that was spared) i pozostała po gradzie (and remained after the hail). Zniszczy też wszelkie drzewa (it shall also destroy all the trees), które rosną na polach waszych (that are growing in your fields).

Declension of grad (m.)

nom. grad
gen. gradu
dat. gradowi
acc. grad
instr. gradem
loc. gradzie
voc. gradzie

Verse 6: Napełni domy twoje (they shall fill your houses), domy wszystkich sług twoich (the houses of all your servants) i domy wszystkich Egipcjan (and the houses of all the Egyptians), czego nie widzieli ojcowie twoi ani ich praojcowie (something that neither your fathers nor your forefathers have seen [were seeing]) od dnia, gdy się ukazali na ziemi (from the day when they appeared on earth), aż do dnia dzisiejszego (up to the present day). Potem odwrócił się [Mojżesz] (then Moses turned round) i wyszedł od faraona (and went out from Pharaoh).

Verse 7: A słudzy faraona rzekli do niego (and Pharaoh’s servants said to him): jak długo jeszcze (how long yet) będzie ten dla nas nieszczęściem? (will this one be an affliction to us?). Wypuść ludzi (let the people go), aby służyli swemu Panu Bogu (that they may serve the Lord their God [to their Lord God]). Czy nie rozumiesz (do you not understand), że ginie Egipt? (that Egypt is falling?).

Wersety 8-11

  • święto (n.), feast
  • zamierzenie (n.), intention, design
  • sprzed (+ gen.), from before

Review: zawołać (pf., to summon), powrót (m., return), faraon (m., pharaoh), rzec (pf., to say), oddać (pf., to render, to yield), cześć (f., worship, veneration), iść (impf., to go), odpowiedzieć (pf., to respond), pójść (pf., to go), dziecko (n., child), starzec (m., old man, elder), syn (m., son), córka (f., daughter), owca (f., sheep), bydło (n., cattle), obchodzić (impf., to observe, to celebrate), wypuścić (pf., to let go, to release), patrzeć (impf., to look), zły (bad, wrong, ill, evil), zamierzyć (pf., to intend), mężczyzna (m., man), domagać się (impf., to insist, to demand), wypędzić (pf., to drive out, to expel), oblicze (f., face).

Verse 8: Zawołano Mojżesza i Aarona na powrót do faraona (Moses and Aaron were summoned [one summoned Moses and Aaron] back to Pharaoh]), a ten rzekł do nich (and he [this one] said to them): idźcie, oddajcie cześć Panu, Bogu waszemu (go, worship [render worship unto] the Lord your God). Którzy to mają iść?: who are the ones who are to go?

Verse 9: Mojżesz odpowiedział (Moses responded): pójdziemy z naszymi dziećmi i starcami (we will go with our children and elders), z synami i córkami (with {our} sons and daughters), z owcami i bydłem (with {our} sheep and cattle); pójdziemy, bo mamy obchodzić święto Pana (we will go, for we are to observe the Lord’s feast).

Declension of dziecko (n.)

sing. pl.
nom. dziecko dzieci
gen. dziecka dzieci
dat. dziecku dzieciom
acc. dziecko dzieci
instr. dzieckiem dziećmi
loc. dziecku dzieciach
voc. dziecko dzieci

Verse 10: Odpowiedział im (he responded to them): niech Pan tak będzie z wami (may the Lord so be with you), jak ja was i dzieci wasz wypuszczę (as I will let you and your children go). Patrzcie, jakie złe są wasze zamierzenia: look how evil your designs are.

Verse 11: Nie tak: not so. Idźcie sami mężczyźni (you men go) i oddajcie cześć Panu (and worship the Lord), jak tegoście się domagali (as you have insisted upon this). I wypędzono ich sprzed oblicza faraona: and they were driven out (and one drove them out) from before the face of Pharaoh.

Wersety 12-15

  • wiać (impf.), to blow (of wind)
  • przylecieć (pf.), to come flying
  • opuścić się (pf.), to fall, to descend
  • licznie, numerously, in great number
  • tyle, so many
  • ciemny, dark

Review: rzec (pf., to say), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), ściągnąć (pf., to come together, to gather), szarańcza (f., locust, swarm of locusts), pożreć (pf., to devour), roślina (f., plant), pozostać (pf., to remain), grad (m., hail), laska (f., rod, staff), sprowadzić (pf., to bring), wiatr (m., wind), wschodni (eastern, easterly), dzień (m., day), noc (f., night), rano (in the morning), przynieść (pf., to bring), kraj (m., land, country), dotąd (until now/then), nigdy (never), pokryć (pf., to cover), powierzchnia (f., surface), stać się (pf., to become), ilość (f., quantity, amount), trawa (f., grass), owoc (m., fruit), zielony (green), drzewo (n., tree), roślinność (f., vegetation), polny (of the field).

Verse 12: Rzekł Pan do Mojżesza (the Lord said to Moses): wyciągnij rękę nad ziemię egipską (extend your hand over the land of Egypt [Egyptian land]), aby ściągnęła szarańcza do ziemi egipskiej (that the swarm of locusts may come together into the land of Egypt [Egyptian land]) i pożarła wszelką roślinę ziemi (and devour every plant of the land), wszystko, co pozostało po gradzie (everything that remained after the hail).

Verse 13: I wyciągnął Mojżesz laskę swoją nad ziemię egipską (and Moses extended his rod over the land of Egypt [Egyptian land]), a Pan sprowadził wiatr wschodni (and the Lord brought an east wind), który wiał przez cały dzień i całą noc (which blew [was blowing] all day and all night). Rano wiatr wschodni przyniósł szarańczę: in the morning the east wind brought in the swarm of locusts.

Verse 14: Szarańcza przyleciała na całą ziemię egipską (the swarm came flying in upon all the land of Egypt [Egyptian land]) i opuściła się na cały kraj egipski tak licznie (and descended in such number upon the country of Egypt [Egyptian country]), że tyle szarańczy nie było dotąd (that so many locusts had not been until then) ani nie będzie nigdy (and shall never be {again}).

Verse 15: I pokryła powierzchnię całej ziemi: and it covered the surface of the whole land. I ciemną stała się ziemia (and the land became dark) od szarańczy w takiej ilości (from locusts in such quantity). [Szarańcza] pożarła wszelką trawę ziemi (the swarm devoured every grass of the land) i wszelki owoc z drzewa (and every tree fruit [every fruit from the tree]), który pozostał po gradzie (which had remained after the hail), i nie pozostało nic zielonego na drzewach (and nothing green remained in the trees) i nic z roślinności polnej (nor anything of the vegetation of the field [field vegetation]) w całej ziemi egipskiej (in all the land of Egypt [Egyptian land]).

Wersety 16-29

  • co rychlej, hurriedly, in haste
  • mieszkanie (n.), dwelling
  • kopyto (n.), hoof
  • strzec się (impf.), to beware, to take care
  • zjawiać się (impf.), to turn up, to show up
  • zjawić się (pf.), to turn up, to show up

Review: kazać (impf., to order, to bid, to cause), zawołać (pf., to summon), zgrzeszyć (pf., to sin), przeciwko (against), prosić (impf., to ask, to entreat), przebaczyć (pf., to pardon, to forgive), raz (m., time), grzech (m., sin), błagać (impf., to plead, to implore), usunąć (pf., to remove, to clear away), przynajmniej (at the least), śmierć (f., death), wyjść (pf., to go/come out), sprowadzić (pf., to bring), wiatr (m., wind), zachodni (western, westerly), gwałtowny (fierce, violent), unieść (pf., to lift, to carry), szarańcza (f., locust, swarm of locusts), wrzucić (pf., to throw, to cast), morze (n., sea), czerwony (red), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), zginąć (pf., to perish), doszczętnie (completely, utterly), uparty (stubborn, obstinate), serce (n., heart), faraon (m., pharaoh), wypuścić (pf., to let go, to release), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), niebo (n., heaven, sky), nastać (pf., to come about), ciemność (f., darkness), gęsty (thick, dense), można (it is possible), dotknąć (pf., to touch), dzień (m., day), widzieć (impf., to see), wstać (pf., to arise, to get up), miejsce (n., place), Izraelita (m., Israelite), światło (n., light), iść (impf., to go), oddać cześć (pf., to worship, to venerate), owca (f., sheep), bydło (n., cattle), zostać (pf., to remain), dziecko (n., child), musieć (impf., to have to, must), dać (pf., to give), ofiara (f., offering, sacrifice), całopalenie (n., burnt offering), ofiarować (impf., to offer up), pójść (pf., to go), nawet (even), wziąć (pf., to take), wiedzieć (impf., to know), złożyć (pf., to offer up), (until), przyjść (pf., to arrive, to come), chcieć (impf., to want), odejść (pf., to leave, to depart), skoro (given that, since, for), umrzeć (pf., to die), powiedzieć (pf., to say), nie więcej (no more).

Verse 16: Co rychlej kazał faraon zawołać Mojżesza i Aarona (Pharaoh had Moses and Aaron summoned in haste; Pharaoh bade [was bidding] summon Moses and Aaron in haste) i rzekł (and said): zgrzeszyłem przeciwko Panu, Bogu waszemu (I have sinned against the Lord your God), i przeciwko wam (and against you).

Verse 17: A teraz, proszę (and now, I pray {you}), przebaczcie i tym razem grzech mój (forgive my sin this time also), a błagajcie Pana, Boga waszego (and plead with the Lord your God), by usunął ode mnie przynajmniej tę śmierć (that he may at the least clear away this death from me).

Verse 18: I wyszedł [Mojżesz] od faraona (and Moses went out from Pharaoh), i prosił Pana (and entreated [was entreating] the Lord).

Verse 19: Pan sprowadził wiatr zachodni, bardzo gwałtowny (the Lord brought a very fierce west wind), który uniósł szarańczę (which lifted the swarm) i wrzucił ją do Morza Czerwonego (and cast it into the Red Sea). W całej ziemi egipskiej szarańcza zginęła doszczętnie: in all the land of Egypt (Egyptian land) did the swarm perish entirely.

Verse 20: Ale Pan uczynił upartym serce faraona (but the Lord made obstinate Pharaoh’s heart), i nie wypuścił [on] Izraelitów (and he did not let the Israelites go).

Verse 21: I rzekł Pan do Mojżesza (and the Lord said to Moses): wyciągnij rękę ku niebu (extend your hand towards the heaven), a nastanie ciemność w ziemi egipskiej tak gęsta (and darkness so thick shall come about in the land of Egypt [Egyptian land]), że można będzie dotknąć ciemności (that it will be possible to touch the darkness).

Verse 22: Wyciągnął Mojżesz rękę do nieba (Moses extended his hand towards the heaven) i nastała ciemność gęsta w całej ziemi egipskiej (and thick darkness came about in all the land of Egypt [Egyptian land]) przez trzy dni (for three days).

Verse 23: Jeden drugiego nie widział (one could not see the other) i nikt nie mógł wstać (and no one was able to get up) z miejsca swego (from where he was [from his place]) przez trzy dni (for three days). Ale Izraelici wszyscy mieli światło w swoich mieszkaniach: but all the Israelites had (were having) light in their dwellings.

Verse 24: Zawołał faraon Mojżesza i rzekł (Pharaoh summoned Moses and said): idźcie, oddajcie cześć Panu (go, worship the Lord), tylko owce i bydło wasze zostanie (but your sheep and cattle shall remain {behind}). Dzieci wasze również mogą iść z wami: your children can also go with you.

Verse 25: Odpowiedział Mojżesz (Moses responded): ty także musisz dać nam do rąk (you must also put into our hands [you must also give to us into the hands]) ofiary i całopalenia (sacrifices and burnt offerings), byśmy mogli ofiarować je Panu, Bogu naszemu (that we may offer them up to the Lord our God).

Verse 26: Również bydło nasze pójdzie z nami (our cattle shall also go with us), nie zostanie nawet kopyto (not even a hoof shall remain {behind}), ponieważ z niego weźmiemy na ofiarę Panu, Bogu naszemu (for we will choose [take] from it for the sacrifice to the Lord our God); a sami nie wiemy (and we ourselves do not know), z czego złożyć ofiarę dla Pana (with what to make a sacrifice [from what to offer up a sacrifice] to the Lord), aż tam przyjdziemy (until we arrive [will arrive] there).

Verse 27: Pan uczynił upartym serce faraona (the Lord made obstinate Pharaoh’s heart) i nie chciał ich wypuścić (and he refused to let them go; and he was unwilling to let them go).

Verse 28: I rzekł faraon (and Pharaoh said): odejdź ode mnie (depart from me). Strzeż się i nie zjawiaj się już przede mną: take care that you do not turn up before me again. Skoro się tylko zjawisz przede mną, umrzesz: for so soon as you turn up (will turn up) before me, you shall die.

Verse 29: I rzekł Mojżesz do faraona (and Moses said to Pharaoh): będzie, jak powiedziałeś (it shall be as you have said). Nie zjawię się więcej przed tobą: I will turn up before you no more.