Polish language series: Wj 10, plagi egipskie

The tenth chapter of the book of Exodus continues with the plagues of Egypt: plagi egipskie (Egyptian plagues). Therein is the matter of the eighth and ninth plagues recounted: VIII., szarańcza (locust swarm); IX., ciemność (darkness).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 10

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 10. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-4

  • zdziałać (pf.), to achieve
  • upokorzyć się (pf.), to abase oneself
  • szarańcza (f.), locust swarm

Review: rzec (pf., to say), iść (impf., to go), faraon (m., pharaoh), ponieważ (for), uczynić (pf., to make), twardy (hardened), serce (n., heart), sługa (m., servant), móc (impf., to be able), czynić (impf., to do), znak (m., sign), wśród (amongst), opowiadać (impf., to recount), dziecko (n., child), wnuk (pl., grandchild), między (amongst), wiedzieć (impf., to know), przybyć (pf., to come), tak (so), powiedzieć (pf., to say), Hebrajczyk (m., Hebrew), dokąd (whither), dokądże (how ever long), zwlekać (impf., to delay), wypuścić (pf., to let go forth), lud (m., people), służyć (impf., to serve), bo (for), jeżeli (if), sprowadzić (pf., to bring), jutro (tomorrow), kraj (m., country).

Verses 1-2: I rzekł Pan do Mojżesza (and the Lord said to Moses): idź do faraona (go to the pharaoh), ponieważ uczyniłem twardym serce jego i jego sług (for I have made hardened his heart and his servants’), abym mógł czynić znaki swoje wśród nich (that I may be able to do my signs amongst them), i abyś opowiadał dzieciom twoim i wnukom (and that you may recount to your children and grandchildren), co zdziałałem w Egipcie (that which I have achieved in Egypt). A znaki moje czyniłem między nimi (and I would do my signs amongst them), aby wiedzieli (that they might know), że Ja jestem Pan (that I am the Lord).

Verse 3: Mojżesz i Aaron przybyli do faraona i rzekli do niego (Moses and Aaron came to the pharaoh and said to him): tak powiedział Pan, Bóg Hebrajczyków (so said the Lord, the God of the Hebrews): dokądże będziesz zwlekał (how ever long will you be delaying) z upokorzeniem się przede Mną? (with abasing yourself before me?). Wypuść lud mój (let my people go forth), aby Mi służył (that they may serve me).

Verse 4: Bo jeżeli będziesz zwlekał (for if you are [will be] delaying) z wypuszczeniem ludu mego (with the letting go forth of my people), to sprowadzę jutro szarańczę do twego kraju (then I will bring tomorrow a locust swarm unto your country).

Wersety 5-7

  • okryć (pf.), to cloak
  • uratować (pf.), to save
  • ginąć (impf.), to perish

Review: ziemia (f., land, earth), nie można (it is impossible to), widzieć (impf., to behold), pożreć (pf., to devour), reszta (f., remainder), zostać (pf., to get), pozostać (pf., to remain), grad (m., hail), zniszczyć (pf., to destroy), wszelki (all), drzewo (n., tree), rosnąć (impf., to grow), pole (n., field), napełnić (pf., to fill up), dom (m., house), wszystek (all), sługa (m., servant), Egipcjanin (m., Egyptian), ojciec (m., father), praojciec (m., forefather), dzień (m., day), ukazać się (pf., to appear), aż do (until), dzisiejszy (present), potem (then), odwrócić się (pf., to turn oneself round), wyjść (pf., to come forth), faraon (m., pharaoh), rzec (pf., to say), jak długo (how long), jeszcze (yet), nieszczęście (n., misfortune), wypuścić (pf., to let go forth), ludzie (pl., men), służyć (impf., to serve), rozumieć (impf., to understand).

Verse 5: Okryje ona ziemię tak (it shall cloak the land so), że nie będzie można widzieć ziemi (that it shall be impossible to behold the land), i pożre resztę, która została uratowana (and it shall devour the remainder which was saved) i pozostała po gradzie (and remained after the hail). Zniszczy też wszelkie drzewa (it shall also destroy all the trees), które rosną na polach waszych (which are growing in your fields).

Declension of grad (m.)

nom. grad
gen. gradu
dat. gradowi
acc. grad
instr. gradem
loc. gradzie
voc. gradzie

Verse 6: Napełni domy twoje (they shall fill up your houses), domy wszystkich sług twoich (the houses of all your servants) i domy wszystkich Egipcjan (and the houses of all the Egyptians), czego nie widzieli ojcowie twoi ani ich praojcowie (that which neither your fathers nor their forefathers would behold) od dnia, gdy się ukazali na ziemi (since the day when they appeared on the earth), aż do dnia dzisiejszego (until the present day). Potem odwrócił się [Mojżesz] (then Moses turned himself round) i wyszedł od faraona (and came forth from the pharaoh).

Verse 7: A słudzy faraona rzekli do niego (and the pharaoh’s servants said to him): jak długo jeszcze (how long yet) będzie ten dla nas nieszczęściem? (will this one be for us a misfortune?). Wypuść ludzi (let the men go forth), aby służyli swemu Panu Bogu (that they may serve their Lord God). Czy nie rozumiesz (understand you not), że ginie Egipt? (that Egypt is perishing?).

Wersety 8-11

  • święto (n.), feast
  • zamierzenie (n.), intention
  • sprzed (+ gen.), from before

Review: zawołać (pf., to call), na powrót (back), faraon (m., pharaoh), rzec (pf., to say), iść (impf., to go), oddać (pf., to render), cześć (f., veneration), odpowiedzieć (pf., to respond), pójść (pf., to go), dziecko (n., child), starzec (m., elder), syn (m., son), córka (f., daughter), owca (f., sheep), bydło (n., cattle), obchodzić (impf., to observe), niech (may), tak (so), jak (as), wypuścić (pf., to let go forth), patrzeć (impf., to look), zły (wicked), mężczyzna (m., man), domagać się (impf., to insist upon), wypędzić (pf., to drive forth), oblicze (n., face).

Verse 8: Zawołano Mojżesza i Aarona na powrót do faraona (Moses and Aaron were called [one called Moses and Aaron] back to the pharaoh), a ten rzekł do nich (and this one said to them): idźcie, oddajcie cześć Panu, Bogu waszemu (go, render veneration to the Lord your God). Którzy to mają iść?: who are they who are to go?

Verse 9: Mojżesz odpowiedział (Moses responded): pójdziemy z naszymi dziećmi i starcami (we will go with our children and elders), z synami i córkami (with {our} sons and daughters), z owcami i bydłem (with {our} sheep and cattle); pójdziemy, bo mamy obchodzić święto Pana (we will go, for we are to observe the feast of the Lord).

Declension of dziecko (n.)

sing. pl.
nom. dziecko dzieci
gen. dziecka dzieci
dat. dziecku dzieciom
acc. dziecko dzieci
instr. dzieckiem dziećmi
loc. dziecku dzieciach
voc. dziecko dzieci

Verse 10: Odpowiedział im (he responded to them): niech Pan tak będzie z wami (may the Lord so be with you), jak ja was i dzieci wasz wypuszczę (as I will let you and your children go forth). Patrzcie (look), jakie złe są wasze zamierzenia (how wicked are your intentions).

Verse 11: Nie tak: not so. Idźcie sami mężczyźni (you men yourselves go) i oddajcie cześć Panu (and render veneration to the Lord), jak tegoście się domagali (as upon this you would insist). I wypędzono ich (and they were driven forth [and one drove them forth]) sprzed oblicza faraona (from before the face of the pharaoh).

Wersety 12-15

  • wiać (impf.), to blow
  • przylecieć (pf.), to come flying
  • opuścić się (pf.), to drop oneself down
  • licznie, numerously
  • ciemny, dark
  • zielone (n.), verdure

Review: rzec (pf., to say), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), ściągnąć (pf., to draw upon), szarańcza (f., locust swarm), pożreć (pf., to devour), wszelki (every), roślina (f., plant), wszystko (n., all), pozostać (pf., to remain), grad (m., hail), laska (f., staff), sprowadzić (pf., to bring), wiatr (m., wind), wschodni (eastern), cały (entire), dzień (m., day), noc (f., night), rano (in the morning), przynieść (pf., to bring along), kraj (m., country), dotąd (thitherto), nigdy (not ever), pokryć (pf., to cover), powierzchnia (f., face), stać się (pf., to become), taki (such), ilość (f., amount), trawa (f., grass), owoc (m., fruit), drzewo (n., tree), nic (not a thing), roślinność (f., vegetation), polny (field-).

Verse 12: Rzekł Pan do Mojżesza (the Lord said to Moses): wyciągnij rękę nad ziemię egipską (extend {your} hand over the Egyptian land), aby ściągnęła szarańcza do ziemi egipskiej (that the locust swarm may draw upon the Egyptian land) i pożarła wszelką roślinę ziemi (and devour every plant of the land), wszystko, co pozostało po gradzie (all that which remained after the hail).

Verse 13: I wyciągnął Mojżesz laskę swoją nad ziemię egipską (and Moses extended his staff over the Egyptian land), a Pan sprowadził wiatr wschodni (and the Lord brought an eastern wind), który wiał przez cały dzień i całą noc (which would blow for the entire day and entire night). Rano (in the morning) wiatr wschodni przyniósł szarańczę (the eastern wind had brought along the locust swarm).

Verse 14: Szarańcza przyleciała na całą ziemię egipską (the locust swarm came flying onto the entire Egyptian land) i opuściła się na cały kraj egipski tak licznie (and dropped itself down onto the entire Egyptian country so numerously), że tyle szarańczy nie było dotąd (that such locust swarm had not been thitherto) ani nie będzie nigdy (nor shall ever be).

Verse 15: I pokryła powierzchnię (and it covered the face) całej ziemi (of the entire land). I ciemną stała się ziemia (and the land became dark) od szarańczy w takiej ilości (from the locust swarm in such amount). [Szarańcza] pożarła wszelką trawę ziemi (the locust swarm devoured every grass of the land) i wszelki owoc z drzewa (and every tree fruit), który pozostał po gradzie (which had remained after the hail), i nie pozostało nic zielonego na drzewach (and not a thing of verdure remained in the trees) i nic z roślinności polnej (and not a thing of field vegetation) w całej ziemi egipskiej (in the entire Egyptian land).

Wersety 16-20

  • co rychlej, hurriedly

Review: kazać (impf., to bid), zawołać (pf., to call), rzec (pf., to say), zgrzeszyć (pf., to sin), przeciwko (against), teraz (now), prosić (impf., to entreat), przebaczyć (pf., to forgive), raz (m., one time), grzech (m., sin), błagać (impf., to beseech), usunąć (pf., to remove), przynajmniej (at the least), śmierć (f., death), wyjść (pf., to come forth), faraon (m., pharaoh), sprowadzić (pf., to bring), wiatr (m., wind), zachodni (western), bardzo (very), gwałtowny (violent), unieść (pf., to raise), szarańcza (f., locust swarm), wrzucić (pf., to cast into), morze (n., sea), czerwony (red), cały (entire), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), zginąć (pf., to perish), doszczętnie (utterly), uczynić (pf., to make), uparty (obstinate), serce (n., heart), wypuścić (pf., to let go forth), Izraelita (m., Israelite).

Verse 16: Co rychlej kazał faraon zawołać Mojżesza i Aarona i rzekł (hurriedly did the pharaoh bid call Moses and Aaron and say): zgrzeszyłem przeciwko Panu, Bogu waszemu (I have sinned against the Lord your God), i przeciwko wam (and against you).

Verse 17: A teraz, proszę (and now, I entreat), przebaczcie i tym razem grzech mój (forgive also this time my sin), a błagajcie Pana, Boga waszego (and beseech the Lord your God), by usunął ode mnie przynajmniej tę śmierć (that he may remove from me at the least this death).

Verse 18: I wyszedł [Mojżesz] od faraona (and Moses came forth from the pharaoh), i prosił Pana (and would entreat the Lord).

Verse 19: Pan sprowadził wiatr zachodni (the Lord brought a western wind), bardzo gwałtowny (very violent), który uniósł szarańczę (which raised the locust swarm) i wrzucił ją do Morza Czerwonego (and cast it into the Red Sea). W całej ziemi egipskiej (in the entire Egyptian land) szarańcza zginęła doszczętnie (did the locust swarm perish utterly).

Verse 20: Ale Pan uczynił upartym serce faraona (but the Lord made obstinate the heart of the pharaoh), i nie wypuścił [on] Izraelitów (and he let not the Israelites go forth).

Wersety 21-29

  • mieszkanie (n.), dwelling
  • kopyto (n.), hoof
  • strzec się (impf.), to beware
  • zjawiać się (impf.), to turn up
  • zjawić się (pf.), to turn up

Review: rzec (pf., to say), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), niebo (n., heaven), nastać (pf., to come about), ciemność (f., darkness), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), gęsty (thick), można (it is possible to), dotknąć (pf., to touch), cały (entire), trzy (three), dzień (m., day), jeden (one), drugi (other), widzieć (impf., to behold), nikt (not a one), móc (impf., can, may), wstać (pf., to arise), miejsce (n., place), Izraelita (m., Israelite), światło (n., light), zawołać (pf., to call), iść (impf., to go), oddać (pf., to render), cześć (f., veneration), tylko (but), owca (f., sheep), bydło (n., cattle), zostać (pf., to remain), dziecko (n., child), odpowiedzieć (pf., to respond), musieć (impf., to be to), dać (pf., to give), ofiara (f., offering), całopalenie (n., holocaust), ofiarować (pf., to offer), pójść (pf., to go), nawet (even), wziąć (pf., to take), wiedzieć (impf., to know), złożyć (pf., to submit), (until), tam (thither), przyjść (pf., to come), uczynić (pf., to make), uparty (obstinate), serce (n., heart), chcieć (impf., to will), wypuścić (pf., to let go forth), odejść (pf., to depart), skoro (so soon as), umrzeć (pf., to die), powiedzieć (pf., to say), nie więcej (no more).

Verse 21: I rzekł Pan do Mojżesza (and the Lord said to Moses): wyciągnij rękę ku niebu (extend {your} hand towards the heaven), a nastanie ciemność w ziemi egipskiej tak gęsta (and darkness shall come about in the Egyptian land so thick), że można będzie dotknąć ciemności (that it shall be possible to touch the darkness).

Verse 22: Wyciągnął Mojżesz rękę do nieba (Moses extended {his} hand to the heaven) i nastała ciemność gęsta w całej ziemi egipskiej (and thick darkness came about in the entire Egyptian land) przez trzy dni (for three days).

Verse 23: Jeden drugiego nie widział (the one beheld not the other) i nikt nie mógł wstać (and not a one could arise) z miejsca swego przez trzy dni (from his place for three days). Ale Izraelici wszyscy mieli światło (but all the Israelites had light) w swoich mieszkaniach (in their dwellings).

Verse 24: Zawołał faraon Mojżesza i rzekł (the pharaoh called Moses and said): idźcie, oddajcie cześć Panu (go, render veneration to the Lord), tylko owce i bydło wasze zostanie (but your sheep and cattle shall remain). Dzieci wasze również mogą iść z wami: your children may also go with you.

Verse 25: Odpowiedział Mojżesz (Moses responded): ty także musisz dać nam do rąk (you are also to give to us unto {our} hands) ofiary i całopalenia (offerings and holocausts), byśmy mogli ofiarować je Panu, Bogu naszemu (that we may offer them to the Lord our God).

Verse 26: Również bydło nasze pójdzie z nami (also our cattle shall go with us), nie zostanie nawet kopyto (not even a hoof shall remain), ponieważ z niego weźmiemy na ofiarę Panu, Bogu naszemu (for therefrom will we take for the offering to the Lord our God); a sami nie wiemy (and we ourselves know not), z czego złożyć ofiarę dla Pana (wherefrom to submit an offering for the Lord), aż tam przyjdziemy (until we come [will come] thither).

Verse 27: Pan uczynił upartym serce faraona (the Lord made obstinate the heart of the pharaoh) i nie chciał ich wypuścić (and he would not let them go forth).

Verse 28: I rzekł faraon (and the pharaoh said): odejdź ode mnie (depart from me). Strzeż się (beware) i nie zjawiaj się już przede mną (and turn up before me no more). Skoro się tylko zjawisz przede mną (so soon as you but turn up [will but turn up] before me), umrzesz (you shall die).

Verse 29: I rzekł Mojżesz do faraona (and Moses said to the pharaoh): będzie, jak powiedziałeś (it shall be as you have said). Nie zjawię się więcej przed tobą: I will turn up no more before you.