Polish language series: Wj 9, plagi egipskie

The ninth chapter of the book of Exodus continues with the plagues of Egypt: plagi egipskie. You read about the fifth, sixth and seventh plagues: V., śmierć bydła (death of cattle); VI., wrzody (abscesses); VII., grad (hail).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 9

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 9. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-7

  • zwiady (pl.), reconnaissance, survey

Review: rzec (pf., to say), iść (impf., to go), faraon (m., pharaoh), powiedzieć (pf., to say), Hebrajczyk (m., Hebrew), wypuścić (pf., to let go, to release), lud (m., people), służyć (impf., to serve), zatrzymywać (pf., to detain, to hold), ręka (f., hand), porazić (pf., to strike, to smite), bydło (n., cattle), pole (n., field), koń (m., horse), osioł (m., ass, donkey), wielbłąd (m., camel), wół (m., ox), owca (f., sheep), zaraza (f., pestilence), oddzielić (pf., to separate, to set apart), Izraelita (m., Israelite), izraelski (Israelite), Egipcjanin (m., Egyptian), zginąć (pf., to perish), ustalić (pf., to set, to fix), czas (m., time), mówić (impf., to say), jutro (tomorrow), uczynić (pf., to do, to make), kraj (m., land, country), nazajutrz (the next day), wyginąć (pf., to perish), posłać (pf., to send), serce (n., heart), uparty (stubborn, obstinate), puścić (pf., to let go, to release).

Verse 1: Rzekł Pan do Mojżesza (the Lord said to Moses): idź do faraona i powiedz mu (go to Pharaoh and say to him): tak powiedział Pan, Bóg Hebrajczyków (thus said the Lord, the God of the Hebrews): wypuść mój lud (let my people go), aby Mi służył (that they may serve me).

Verses 2-3: Jeżeli ich nie wypuścisz (if you will not let them go), a będziesz ich jeszcze zatrzymywał (and continue to hold them [and will be yet holding them]), oto ręka Pana porazi bydło twoje na polu (behold, the hand of the Lord will strike your cattle in the field), konie (the horses), osły (the asses), wielbłądy (the camels), woły (the oxen) i owce (and the sheep), i będzie bardzo wielka zaraza (and there shall be a very great pestilence). The declensions of koń, osioł, wół and owca can be found through the declensions page; that of bydło and wielbłąd are now added below.

Declension of bydło (n.)

nom. bydło
gen. bydła
dat. bydłu
acc. bydło
instr. bydłem
loc. bydle
voc. bydło

Declension of wielbłąd (m.)

sing. pl.
nom. wielbłąd wielbłądy
gen. wielbłąda wielbłądów
dat. wielbłądowi wielbłądom
acc. wielbłąda wielbłądy
instr. wielbłądem wielbłądami
loc. wielbłądzie wielbłądach
voc. wielbłądzie wielbłądy

Verse 4: Lecz Pan oddzieli bydło Izraelitów (but the Lord will set apart the cattle of the Israelites) od bydła Egipcjan (from the cattle of the Egyptians). Z izraelskiego (of that which is Israelite) nic nie zginie (nothing shall perish).

Verse 5: Pan ustalił czas (the Lord has fixed the time), mówiąc (saying): jutro uczyni to Pan w tym kraju (in this land will the Lord do this tomorrow).

Verse 6: I nazajutrz (and the next day) Pan uczynił to, że wyginęło wszelkie bydło Egipcjan (so did the Lord do [this did the Lord do] that all the cattle of the Egyptians perished), a z bydła Izraelitów (whereas of the cattle of the Israelites) nic nie zginęło (nothing perished).

Verse 7: Posłać na zwiady is to be taken as meaning to send out to collect information; Pharaoh sent out messengers to report on the situation. Faraon posłał na zwiady (Pharaoh sent out to collect information), i oto (and behold) nic nie zginęło z bydła izraelskiego (nothing had perished of the cattle of the Israelites [of the Israelite cattle]). Jednak serce faraona było uparte (but Pharaoh’s heart was obstinate), i nie puścił ludu (and he did not let the people go).

Wersety 8-12

  • garść (f.), hollow of the hand
  • sadza (f.), soot
  • wrzód (m.), abscess
  • pryszcz (m.), pustule

Review: rzec (pf., to say), wziąć (pf., to take), pełny (full), piec (m., furnace, kiln), rzucić (pf., to throw, to cast), niebo (n., sky, heaven), oko (n., eye), pył (m., dust), unosić się (impf., to drift), cały (entire, all), kraj (m., land, country), egipski (Egyptian), sprawić (pf., to bring about, to cause), człowiek (m., man), bydło (n., cattle), ziema (f., land), stanąć (pf., to stand), przed (before), faraon (m., pharaoh), powstać (pf., to arise, to come into being), lud (m., people), zwierzę (n., animal), czarownik (m., sorcerer), powód (m., cause, reason), inny (other), Egipcjanin (m., Egyptian), uczynić (pf., to make, to do), uparty (stubborn, obstinate), serce (n., heart), usłuchać (pf., to listen, to heed), zapowiedzieć (pf., to announce, to foretell).

Verses 8-9: Rzekł Pan do Mojżesza i Aarona (the Lord said to Moses and Aaron): weźcie pełnymi garściami sadzy (take handfuls of soot) z pieca (from the kiln) i Mojżesz niech rzuci ją ku niebu (and let Moses cast it towards the heaven) na oczach faraona (before the eyes of Pharaoh), a pył będzie się unosił (and the dust shall drift [shall be drifting]) nad całym krajem egipskim (over all the land of Egypt [Egyptian land]) i sprawi u człowieka i u bydła (and shall bring about on man and cattle) w całej ziemi egipskiej (in all the land of Egypt [Egyptian land]) wrzody i pryszcze (abscesses and pustules).

Declension of niebo (n.)

sing. pl.
nom. niebo nieba
gen. nieba nieb
dat. niebu niebom
acc. niebo nieba
instr. niebem niebami
loc. niebie niebach
voc. niebo nieba

Verse 10: Wzięli więc sadzy z pieca (so they took soot from the kiln) i stanęli przed faraonem (and stood before Pharaoh), a Mojżesz rzucił ją ku niebu (and Moses cast it towards the heaven) i powstały wrzody i pryszcze (and abscesses and pustules came about) na ludziach i zwierzętach (on the people and animals).

Verse 11: Czarownicy nie mogli stanąć przed Mojżeszem (the sorcerers were unable to stand before Moses) z powodu wrzodów (on account of the abscesses), bo czarownicy mieli wrzody (for the sorcerers had [were having] abscesses) jak inni Egipcjanie (like the other Egyptians).

Verse 12: Ale Pan uczynił upartym serce faraona (but the Lord made obstinate Pharaoh’s heart), tak iż nie usłuchał ich (so that he did not heed them), jak zapowiedział Pan Mojżeszowi (as the Lord had foretold Moses).

Declension of Mojżesz

nom. Mojżesz
gen. Mojżesza
dat. Mojżeszowi
acc. Mojżesza
instr. Mojżeszem
loc. Mojżeszu
voc. Mojżeszu

Wersety 13-21

  • zabraniać (impf.), to prohibit, to forbid
  • grad (m.), hail
  • zapędzić (pf.), to drive home (cattle)
  • zagroda (f.), enclosure, pen
  • schronić (pf.), to bring under shelter

Review: rzec (pf., to say), wstać (pf., to arise, to get up), rano (in the morning), iść (impf., to go), faraon (m., pharaoh), powiedzieć (pf., to say), mówić (impf., to say), Hebrajczyk (m., Hebrew), wypuścić (pf., to let go, to release), lud (m., people), służyć (impf., to serve), raz (m., time), zesłać (pf., to send down {from heaven}), plaga (f., plague), sługa (m., servant), poznać (pf., to know, to recognise), cały (entire, all), ziemia (f., earth), równy (equal), już teraz (by now), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), dotknąć (pf., to afflict), zaraza (f., pestilence), zostać (pf., to remain, to become), usunąć (pf., to remove, to clear away), dlatego (for this reason, therefore), zostawić (pf., to leave), życie (n., life), zobaczyć (pf., to see), siła (f., power, might), imię (n., name), rozsławić (pf., to cover with glory), wyjście (n., exit, departure), chcieć (impf., to want), puścić (pf., to let go, to release), jutro (tomorrow), pora (f., time), spuścić (pf., to release, to unleash), Egipt (m., Egypt), dzień (m., day), powstać (pf., to come into being), dotąd (up to now), posłać (pf., to send), pole (n., field), człowiek (m., man), zwierzę (n., animal), znajdować się (impf., to be found), zginąć (pf., to perish), spaść (pf., to fall, to come down), zlęknąć się (pf., to take fright), słowo (n., word), dom (m., house), wziąć (pf., to take), serce (n., heart).

Verses 13-14: I rzekł Pan do Mojżesza (and the Lord said to Moses): wstań rano i idź do faraona (arise in the morning and go to Pharaoh), i powiedz mu (and say to him): to mówi Pan, Bóg Hebrajczyków (thus says [this says] the Lord, the God of the Hebrews): wypuść lud mój (let my people go), aby Mi służył (that they may serve me), ponieważ tym razem (for this time) ześlę wszystkie moje plagi (I will send down all my plagues) na ciebie samego (upon you yourself), na twoje sługi (upon your servants) i na twój lud (and upon your people), abyś poznał (that you may know), że nie ma równego Mi (that there is none equal to me) na całej ziemi (in all the earth).

Verse 15: Bo już teraz mógłbym wyciągnąć rękę (for by now I could have extended my hand) i dotknąć ciebie i lud twój zarazą (and afflicted you and your people with pestilence), byś został usunięty z ziemi (that you should have been cleared away from the earth).

Verse 16: Lecz dlatego zostawiłem cię przy życiu (but this is why I have spared you [left you with life]), byś zobaczył siłę moją (that you may see my power) i by imię moje zostało rozsławione (and that my name may be covered with glory) po całej ziemi (throughout the earth).

Verses 17-18: Jeśli zabraniasz jeszcze memu ludowi wyjścia (if you continue to forbid my people to depart [if you will yet forbid unto my people the departure]) i nie chcesz go puścić (and will not let them go), to jutro o tej porze (then tomorrow at this time) spuszczę bardzo wielki grad (I will unleash a very great hail), jakiego jeszcze w Egipcie nie było (the likes whereof in Egypt have not been) od dnia jego powstania aż dotąd (from the day of its founding until now).

Verse 19: A teraz poślij po twoje bydło (and now send for your cattle) i po wszystko, co masz na polu (and for all that you have in the field), bo każdy człowiek (for every man) i każde zwierzę (and every animal) znajdujące się na polu (found [finding itself] in the field), a nie zapędzone do zagrody (and not driven into the pens), zginie, gdy na nich grad spadnie (will perish when the hail comes down [will come down] upon them).

Verses 20-21: Kto ze sług faraona zląkł się słów Pana (he of Pharaoh’s servants who took fright of the Lord’s words), schronił sługi swoje i bydło do domów (brought under shelter his servants and cattle into the houses), ale kto nie wziął sobie słów Pana do serca (but he who did not take the Lord’s words to heart), zostawił sługi swoje i bydło na polu (left his servants and cattle in the field). The declension of pan (and Pan) is presented at verse 30; that of serce follows immediately below.

Declension of serce (n.)

sing. pl.
nom. serce serca
gen. serca serc
dat. sercu sercom
acc. serce serca
instr. sercem sercami
loc. sercu sercach
voc. serce serca

Wersety 22-25

  • grzmot (m.), thunder, rumble
  • błyskawica (f.), {flash of} lightning
  • na przemian, in turns
  • ogromny, intense, extreme
  • złamać (pf.), to shatter, to smash

Review: rzec (pf., to say), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), niebo (n., sky, heaven), spaść (pf., to fall, to come down), grad (m., hail), cały (entire, all), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), człowiek (m., man), bydło (n., cattle), trawa (f., grass), polny (of the field, rural), laska (f., rod, staff), zesłać (pf., to send down {from heaven}), ogień (m., fire), spuścić (pf., to release, to unleash), powstać (pf., to arise, to come into being), czas (m., time), stać się (pf., to become), naród (m., nation), pole (n., field), zniszczyć (pf., to devastate, to bring to ruin), zwierzę (n., animal), drzewo (n., tree).

Verse 22: Pan rzekł do Mojżesza (the Lord said to Moses): wyciągnij rękę do nieba (extend your hand towards the heaven), by spadł grad na całą ziemię egipską (that hail may come down upon all the land of Egypt [Egyptian land]), na człowieka (upon man), na bydło (upon cattle), na wszelką trawę polną na ziemi egipskiej (upon every grass of the field in the land of Egypt [upon every field grass in the Egyptian land]).

Verse 23: I wyciągnął Mojżesz laskę swoją do nieba (and Moses extended his rod towards the heaven), a Pan zesłał grzmot i grad (and the Lord sent down thunder and hail) i spadł ogień na ziemię (and fire came down upon the earth). Pan spuścił również grad na ziemię egipską: the Lord also unleashed hail upon the land of Egypt (Egyptian land).

Verse 24: I powstał grad (and there came about hail) i błyskawice z gradem na przemian* (and alternating lightning flashes with the hail) tak ogromne (so intense), że nie było takich na całej ziemi egipskiej (that there had not been such as this in all the land of Egypt [Egyptian land]) od czasu, gdy [Egipt] stał się narodem (since [from the time when] Egypt had become a nation). *The sense here is that there were flashes of lightning in the midst of the hail.

Verse 25: I spadł grad na całą ziemię egipską (and hail came down upon all the land of Egypt [Egyptian land]), na wszystko, co było na polu (upon all that was in the field). Grad zniszczył ludzi, zwierzęta i wszelką trawę polną (the hail brought the people, animals and every grass of the field [every field grass] to ruin) oraz złamał każde drzewo na polu (and shattered every tree in the field).

Wersety 26-30

  • sprawiedliwy, righteous
  • winny, guilty
  • ustać (pf.), to come to an end, to cease
  • potężny, powerful
  • dłoń (f.), palm

Review: ziemia (f., land, earth), Izraelita (m., Israelite), grad (m., hail), polecić (pf., to instruct), faraon (m., Pharaoh), zawołać (pf., to summon), rzec (pf., to say), zgrzeszyć (pf., to sin), raz (m., time), lud (m., people), błagać (impf., to plead, to implore), grzmot (m., thunder, rumble), puścić (pf., to let go, to release), dłużej (longer), zatrzymywać (pf., to detain, to hold), odpowiedzieć (pf., to respond), wyjść (pf., to go/come out, to exit), miasto (n., city, town), wyciągnąć (pf., to extend), nie więcej (no more), poznać (pf., to know, to recognise), należeć (impf., to belong), wiedzieć (impf., to know), sługa (m., servant), bać się (impf., to fear, to be afraid).

Verse 26: Tylko w ziemi Goszen (only in the land of Goshen), gdzie byli Izraelici (where the Israelites were), nie było gradu (was there no hail).

Verse 27: Polecił więc faraon, by zawołano Mojżesza i Aarona (so Pharaoh sent for [instructed to summon] Moses and Aaron), i rzekł do nich (and said to them): zgrzeszyłem tym razem (I have sinned this time). Pan jest sprawiedliwy (the Lord is righteous), a ja i lud mój jesteśmy winni (whereas I and my people are guilty).

Verse 28: Błagajcie Pana (plead with the Lord), aby ustał grzmot potężny i grad (that the powerful thunder and hail may come to an end), a puszczę was (and I will let you go) i nie będę was dłużej zatrzymywał (and will not hold [will not be holding] you any longer).

Verse 29: Odpowiedział mu Mojżesz (Moses responded to him): gdy wyjdę z miasta (when I go out [will go out] of the city), wyciągnę dłonie do Pana (I will extend my palms to the Lord). Grzmoty ustaną (the thunder claps will cease), a gradu nie będzie więcej (and the hail will be no more), byś poznał (that you may know), że ziemia należy do Pana (that the earth belongs to the Lord).

Verse 30: Lecz ja wiem (but I know), że ty i słudzy twoi nie boją się jeszcze Pana Boga (that you and your servants do not yet fear the Lord God). The declension of the masculine pan (lord) is shown below; you will also find that of Pan (Lord).

Declension of pan (m.)

sing. pl.
nom. pan panowie
gen. pana panów
dat. panu panom
acc. pana panów
instr. panem panami
loc. panu panach
voc. panie panowie

Declension of Pan (m.)

nom. Pan
gen. Pana
dat. Panu
acc. Pana
instr. Panem
loc. Panu
voc. Panie

Wersety 31-35

  • jęczmień (m.), barley
  • kwiat (m.), flower, blossom
  • pszenica (f.), wheat
  • orkisz (m.), spelt
  • pokłaść się (pf.), to be struck down
  • grzeszyć (impf.), to sin

Review: len (m., flax), zostać (pf., to remain, to become), zniszczyć (pf., to devastate, to bring to ruin), kłos (m., ear; of grain), późniejszy (later, subsequent, posterior), wyjść (pf., to go/come out, to exit), miasto (n., city, town), wyciągnąć (pf., to extend), dłoń (f., palm), ustać (pf., to stop, to cease), grzmot (m., thunder, rumble), grad (m., hail), także (also, as well), deszcz (m., rain), padać (impf., to fall), zobaczyć (pf., to see), zacząć (pf., to begin, to start), znowu (again, once more), stać się (pf., to become), twardy (hardened), serce (n., heart), sługa (m., servant), pozostać (pf., to remain), uparty (stubborn, obstinate), wypuścić (pf., to let go, to release), zapowiedzieć (pf., to announce, to foretell).

Verse 31: Len i jęczmień zostały zniszczone (the flax and barley were ruined), ponieważ jęczmień miał już kłosy (for the barley was yet in the ear [was yet having ears]), a len kwiecie (and the flax {was} in blossom).

Verse 32: Ale pszenica i orkisz nie pokładły się (but the wheat and spelt were not struck down), bo są późniejsze (for they are later {in the ripening}).

późnypóźniejszynajpóźniejszy
latelaterlatest

Verse 33: Wyszedł więc Mojżesz od faraona z miasta (so Moses went out of the city from Pharaoh) i wyciągnął dłonie do Pana (and extended his palms to the Lord), i ustały grzmoty i grad (and the thunder claps and hail ceased). Także deszcz już nie padał na ziemię: the rain also no longer fell (was no longer falling) upon the earth.

Verse 34: Gdy faraon zobaczył (when Pharaoh saw), że ustał deszcz, grad i grzmot (that the rain, hail and thunder had ceased), zaczął znowu grzeszyć (he began to sin again) i stało się twarde jego serce i [serca] sług jego (and his heart, as well as the hearts of his servants, became hardened).

Verse 35: I pozostało tak uparte serce faraona (and Pharaoh’s heart remained so obstinate), że nie wypuścił Izraelitów (that he did not let the Israelites go), jak to zapowiedział Pan przez Mojżesza (as the Lord had foretold through Moses).