Polish language series: Wj 9, plagi egipskie

The ninth chapter of the book of Exodus continues with the plagues of Egypt: plagi egipskie. You will read about the fifth, sixth and seventh plagues: V., śmierć bydła (death of cattle); VI., wrzody (abscesses); VII., grad (hail). Wrzód is a masculine noun meaning abscess; the Polish for hail is grad, also masculine.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 9

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 9. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-7

  • zwiad (m.), scout

Review: Hebrajczyk (m., Hebrew), wypuścić (pf., to let go, to release), lud (m., people), służyć (impf., to serve), zatrzymywać (pf., to detain, to hold), ręka (f., hand), porazić (pf., to strike), bydło (n., cattle), pole (n., field), koń (m., horse), osioł (m., donkey), wielbłąd (m., camel), wół (m., ox), owca (f., sheep), zaraza (f., pestilence), oddzielić (pf., to separate), Izraelita (m., Israelite), izraelski (Israelite), Egipcjanin (m., Egyptian), zginąć (pf., to perish), ustalić (pf., to set, to fix), czas (m., time), jutro (tomorrow), nazajutrz (the next day), wyginąć (pf., to perish), faraon (m., pharaoh), posłać (pf., to send), serce (n., heart), uparty (stubborn, obstinate), puścić (pf., to let go, to release).

Verse 1: idź do faraona i powiedz mu (go to the Pharaoh and say to him); idź and powiedz are both second-person singular imperatives. Wypuść mój lud, aby Mi służył: let my people go that they may serve me.

Verse 2: jeżeli ich nie wypuścisz (if you do not let them go; literally, if you will not let them go), a będziesz ich jeszcze zatrzymywał (and continue to detain them; literally, and will yet detain [be detaining] them). Note the difference here in the use of tenses between the English and Polish; where Polish uses the future, English prefers the present.

Verse 3: oto ręka Pana porazi bydło twoje na polu (see, the hand of the Lord shall strike your cattle in the field). Animals mentioned in this verse are bydło (n., cattle), koń (m., horse), osioł (m., donkey), wielbłąd (m., camel), wół (m., ox), owca (f., sheep); of these nouns, you can consult the declensions here (bydło and wielbłąd are now added below). Będzie bardzo wielka zaraza: there shall be a very great pestilence.

Declension of bydło (n.)

nom. bydło
gen. bydła
dat. bydłu
acc. bydło
instr. bydłem
loc. bydle
voc. bydło

Declension of wielbłąd (m.)

sing. pl.
nom. wielbłąd wielbłądy
gen. wielbłąda wielbłądów
dat. wielbłądowi wielbłądom
acc. wielbłąda wielbłądy
instr. wielbłądem wielbłądami
loc. wielbłądzie wielbłądach
voc. wielbłądzie wielbłądy

Verse 4: oddzieli (shall separate); z izraelskiego nic nie zginie (of that which is Israelite nothing shall perish). You first met the perfective zginąć when you read about Noah and the flood (potop): Rdz 7:22.

Verse 5: ustalić czas (to fix the time; to set the time).

Verse 6: że wyginęło wszelkie bydło Egipcjan (such that all the cattle of the Egyptians perished); z bydła Izraelitów (of the cattle of the Israelites); nic nie zginęło (nothing perished).

Verse 7: faraon posłał na zwiady (the Pharaoh sent scouts); that is, he sent men to inquire and report on the situation. In verse 6, you encountered z bydła Izraelitów (of the cattle of the Israelites); in the current verse, you now have z bydła izraelskiego (of the Israelite cattle).

Declension of zwiad (m.)

sing. pl.
nom. zwiad zwiady
gen. zwiadu zwiadów
dat. zwiadowi zwiadom
acc. zwiad zwiady
instr. zwiadem zwiadami
loc. zwiadzie zwiadach
voc. zwiadzie zwiady

Wersety 8-12

  • garść (f.), hollow of the hand
  • sadza (f.), soot
  • wrzód (m.), abscess
  • pryszcz (m.), pustule

Review: wziąć (pf., to take), pełny (full), piec (m., furnace, kiln), rzucić (pf., to throw, to cast), niebo (n., sky, heaven), oko (n., eye), pył (m., dust), unosić się (impf., to drift), cały (entire), kraj (m., land, country), egipski (Egyptian), sprawić (pf., to bring about, to cause), człowiek (m., man), bydło (n., cattle), ziema (f., land, earth), stanąć (pf., to stand up, to confront), przed (before), powstać (pf., to arise, to come into being), zwierzę (n., animal), czarownik (m., sorcerer), powód (m., cause, reason), inny (other), Egipcjanin (m., Egyptian), uparty (stubborn, obstinate), serce (n., heart), usłuchać (pf., to listen, to heed), zapowiedzieć (pf., to announce, to foretell).

Verse 8: Garściami: by handfuls; pełnymi garściami: by abundant (full) handfuls. The Lord says to Moses and Aaron: weźcie pełnymi garściami sadzy z pieca (take abundant handfuls of soot from the furnace) i Mojżesz niech rzuci ją ku niebu (and let Moses throw it towards the heaven [sky]) na oczach faraona (before the eyes of the Pharaoh). Recall that the neuter niebo is the Polish for both sky and heaven.

Declension of niebo (n.)

sing. pl.
nom. niebo nieba
gen. nieba nieb
dat. niebu niebom
acc. niebo nieba
instr. niebem niebami
loc. niebie niebach
voc. niebo nieba

Verse 9: a pył będzie się unosił nad całym krajem egipskim (and the dust shall drift [be drifting] over the entire land of Egypt [over the entire Egyptian land]) i sprawi u człowieka i u bydła (and shall bring about in man and cattle) w całej ziemi egipskiej (in the entire land of Egypt [in the entire Egyptian land]) wrzody i pryszcze (abscesses and pustules). You first met the imperfective unosić się in Rdz 1:2, where, of the spirit of God, you read: Duch Boży unosił się nad wodami. Study the difference in declensions between nad całym krajem egipskim and w całej ziemi egipskiej, both of which are found in this verse. Both kraj and ziemia can be taken here as the English land, but kraj conveys land in the sense of country, whereas ziemia conveys land in the sense of earth, soil.

Verse 10: wzięli (they took); stanęli (they stood); powstały wrzody i pryszcze (abscesses and pustules come about); na ludziach i zwierzętach (on man and beast [on the men and animals]).

Verse 11: czarownicy nie mogli stanąć przed Mojżeszem (the sorcerers could not confront [stand before] Moses) z powodu wrzodów (on account of the abscesses), bo czarownicy mieli wrzody jak inni Egipcjanie (for the sorcerers were afflicted with [were having] abscesses like all the other Egyptians).

Verse 12: tak iż nie usłuchał ich (such that he did not heed them); jak zapowiedział Pan Mojżeszowi (as the Lord had foretold unto Moses).

Declension of Mojżesz

nom. Mojżesz
gen. Mojżesza
dat. Mojżeszowi
acc. Mojżesza
instr. Mojżeszem
loc. Mojżeszu
voc. Mojżeszu

Wersety 13-16

  • równy (m.), (one’s) equal

Review: wstać (pf., to arise, to get up), rano (in the morning), mówić (impf., to say), wypuścić (pf., to let go, to release), lud (m., people), służyć (impf., to serve), raz (m., time), zesłać (pf., to send down [from heaven]), plaga (f., plague), sługa (m., servant), poznać (pf., to know, to recognise), już teraz (just now, right now), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), dotknąć (pf., to afflict), zaraza (f., pestilence), zostać (pf., to be left, to remain), usunąć (pf., to remove, to clear away), dlatego (for this reason), zostawić (pf., to leave), życie (n., life), zobaczyć (pf., to see), siła (f., strength, power, energy), imię (n., name), rozsławić (pf., to cover with glory).

Verse 14: ponieważ tym razem ześlę wszystkie moje plagi na ciebie samego (for this time I shall send down all my plagues upon you yourself); nie ma równego Mi (there is not any equal to me).

Verse 15: mógłbym wyciągnąć (I could [would be able] to extend); byś został usunięty z ziemi (so that you are cleared away [left cleared away] from the earth). Usunięty is formed from the perfective usunąć.

Verse 16: Zostawić przy życiu is to be taken as to spare (one’s life): lecz dlatego zostawiłem cię przy życiu (but for this reason I have spared you; literally, but for this reason I have left you in life), byś zobaczył siłę moją (so that you see my power) i by imię moje zostało rozsławione (and so that my name is covered [is left covered] in glory) po całej ziemi (throughout the earth).

Wersety 17-21

  • zabraniać (impf.), to forbid, to prohibit
  • grad (m.), hail
  • zapędzić (pf.), to drive home (cattle)
  • zagroda (f.), enclosure, pen
  • schronić (pf.), to bring into shelter

Review: wyjście (n., exit, departure), chcieć (impf., to want, to intend; will), puścić (pf., to let go, to release), jutro (tomorrow), pora (f., time), spuścić (pf., to release, to unleash), Egipt (m., Egypt), dzień (m., day), powstać (pf., to come into being), dotąd (up to now), posłać (pf., to send), pole (n., field), człowiek (m., man), zwierzę (n., animal), znajdować się (impf., to be found), zginąć (pf., to perish), spaść (pf., to fall, to come down), sługa (m., servant), zlęknąć się (pf., to be frightened), słowo (n., word), dom (m., house), wziąć (pf., to take), serce (n., heart), zostawić (pf., to leave).

Verse 17: jeśli… to (if… then; across verses 17 and 18); jeśli zabraniasz jeszcze memu ludowi wyjścia (if you yet forbid the departure unto my people; that is, if you continue to forbid my people to go).

Verse 18: to jutro o tej porze (then tomorrow at this time); this continues from jeśli (if) in verse 17. The Lord threatens to rain down a heavy hail: spuszczę bardzo wielki grad (I shall unleash a very great hail), jakiego jeszcze w Egipcie nie było (such as in Egypt has not yet been) od dnia jego powstania (from the day of its founding) aż dotąd (until now). The sense of jakiego jeszcze w Egipcie nie było is the likes of which have never before been seen in Egypt. The neuter powstanie is formed from the perfective powstać; it can be taken literally as the coming into being, origin, etc.

Verse 19: teraz poślij po twoje bydło (now send for your cattle); znajdujące się na polu (finding itself in the field; that is, found in the field); nie zapędzone do zagrody (not having been brought in [driven into the enclosure]); gdy na nich grad spadnie (when the hail comes down [will come down] upon them).

Verse 20: kto ze sług faraona zląkł się słów Pana (he from amongst the servants of the Pharaoh who feared the words of the Lord).

Verse 21: ale kto nie wziął sobie słów Pana do serca (but he who did not take the words of the Lord to heart; that is, but he who did not heed the words of the Lord). The declension of pan (and, by extension, Pan) is presented at verse 30; that of serce follows immediately below.

Declension of serce (n.)

sing. pl.
nom. serce serca
gen. serca serc
dat. sercu sercom
acc. serce serca
instr. sercem sercami
loc. sercu sercach
voc. serce serca

Wersety 22-25

  • grzmot (m.), thunder, rumble
  • błyskawica (f.), (flash of) lightning
  • przemiana (f.) alteration, transformation
  • ogromny, intense, extreme
  • złamać (pf.), to shatter, to smash

Review: wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), niebo (n., sky, heaven), spaść (pf., to fall, to come down), grad (m., hail), człowiek (m., man), bydło (n., cattle), trawa (f., grass), polny (of the field, rural), laska (f., rod, staff), zesłać (pf., to send down [from heaven]), ogień (m., fire), spuścić (pf., to release, to unleash), powstać (pf., to arise, to come into being), czas (m., time), stać się (pf., to become), naród (m., nation), pole (n., field), zniszczyć (pf., to devastate), zwierzę (n., animal), drzewo (n., tree).

Verse 22: by spadł grad (so that hail may fall); na wszelką trawę polną (upon all the grass of the field [field grass]).

Verse 23: Pan zesłał grzmot i grad (the Lord sent down thunder and hail); spadł ogień na ziemię (fire fell upon the earth).

Verse 24: i powstał grad (and hail came about) i błyskawice z gradem (and lightning flashes with the hail) na przemian (alternating) tak ogromne (so intense), że nie było takich (that such as this there had not been) na całej ziemi egipskiej (in the entire land of Egypt [Egyptian land]) od czasu, gdy [Egipt] stał się narodem (from the time when Egypt had become a nation). This is a difficult passage, but the sense of it is this: and such an intense alternation of hail and lightning came about that nothing of the sort had ever been seen in all the land of Egypt since it had become a nation.

Verse 25: Study the declensions in na całą ziemię egipską, where the feminine noun ziemia becomes ziemię in the accusative, but the feminine adjectives cała and egipska become całą and egipską. Grad zniszczył: the hail devasted. [Grad] złamał każde drzewo na polu: the hail shattered every tree in the field.

Wersety 26-30

  • sprawiedliwy, righteous
  • winny, guilty
  • ustać (pf.), to stop, to cease
  • potężny, powerful
  • dłoń (f.), palm

Review: Izraelita (m., Israelite), grad (m., hail), polecić (pf., to command), faraon (m., Pharaoh), zawołać (pf., to summon, to call out), zgrzeszyć (pf., to sin), raz (m., time), błagać (impf., to plead, to implore), grzmot (m., thunder, rumble), puścić (pf., to let go, to release), dłużej (longer), zatrzymywać (pf., to detain, to hold), odpowiedzieć (pf., to respond), wyjść (pf., to [come] out), miasto (n., city, town), wyciągnąć (pf., to extend), nie więcej (no more), poznać (pf., to know, to recognise), należeć (impf., to belong), wiedzieć (impf., to know), sługa (m., servant), bać się (impf., to fear, to be afraid).

Verse 26: nie było gradu (there was not any hail).

Verse 27: polecił więc faraon, by zawołano Mojżesza i Aarona (the Pharaoh then commanded that one summon Moses and Aaron; the Pharaoh then commanded that Moses and Aaron be summoned). The Pharaoh says: zgrzeszyłem tym razem (this time I have sinned); Pan jest sprawiedliwy (the Lord is righteous), a ja i lud mój jesteśmy winni (whereas I and my people are guilty). Note the second-person plural verb form jesteśmy (we are), where ja i lud mój (I and my people) is taken as a second-person plural subject (we).

Verse 28: błagajcie Pana (implore the Lord); puszczę was (I shall let you go); nie będę was dłużej zatrzymywał (I shall not detain [be detaining] you any longer; I shall no longer hold [be holding] you).

Verse 29: wyciągnę dłonie do Pana (I shall extend my palms to the Lord); grzmoty ustaną (the thunder [rumbles] shall cease). Grzmoty (thunder rumbles) is the nominative plural of grzmot (thunder, rumble). Gradu nie będzie więcej: there shall be no more hail. Ziemia należy do Pana: the earth belongs to the Lord.

Verse 30: ty i słudzy twoi nie boją się jeszcze Pana Boga (you and your servants do not yet fear the Lord God). The declension of the masculine pan (lord) is shown below; you will also find that of Pan (Lord).

Declension of pan (m.)

sing. pl.
nom. pan panowie
gen. pana panów
dat. panu panom
acc. pana panów
instr. panem panami
loc. panu panach
voc. panie panowie

Declension of Pan (m.)

nom. Pan
gen. Pana
dat. Panu
acc. Pana
instr. Panem
loc. Panu
voc. Panie

Wersety 31-35

  • jęczmień (m.), barley
  • kwiat (m.), flower
  • pszenica (f.), wheat
  • orkisz (m.), spelt
  • pokłaść (pf.) się, to be struck down
  • grzeszyć (impf.), to sin

Review: len (m., flax), zniszczyć (pf., to devastate), kłos (m., ear [of grain]), późniejszy (later), wyjść (pf., to [come] out), miasto (n., city, town), wyciągnąć (pf., to extend), dłoń (f., palm), ustać (pf., to stop, to cease), grzmot (m., thunder, rumble), grad (m., hail), także (also, as well), deszcz (m., rain), padać (impf., to fall), zobaczyć (pf., to see), zacząć (pf., to begin, to start), znowu (again, once more), twardy (hardened), serce (n., heart), pozostać (pf., to remain), uparty (stubborn, obstinate), wypuścić (pf., to let go, to release), zapowiedzieć (pf., to announce, to foretell).

Verse 31: len i jęczmień zostały zniszczone (the flax and barley were devastated [were left devastated]), ponieważ jęczmień miał już kłosy (because the barley was in the ear), a len kwiecie (and the flax in blossom [in flower]).

Verse 32: ale pszenica i orkisz nie pokładły się (but the wheat and the spelt were not struck down), bo są późniejsze (for they are later). Późniejszy (later) is the comparative form of późny (late). The sense here is that the wheat and spelt ripened later than the flax and barley and so escaped destruction.

późnypóźniejszynajpóźniejszy
latelaterlatest

Verse 33: ustały grzmoty i grad (the thunder [rumbles] and hail ceased); także deszcz już nie padał na ziemię (the rain was likewise no longer falling upon the earth).

Verse 34: zaczął znowu grzeszyć (he began to sin once more; he started to sin again).

Verse 35: jak to zapowiedział Pan przez Mojżesza (just as the Lord had foretold through Moses).