Polish language series: Wj 9, plagi egipskie

The ninth chapter of the book of Exodus continues with the plagues of Egypt: plagi egipskie (Egyptian plagues). It tells in particular of the fifth, sixth and seventh plagues: V., śmierć bydła (death of cattle); VI., wrzody (abscesses); VII., grad (hail).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Wj 9

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 9. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-7

  • zwiady (pl.), scouting

Review: rzec (pf., to say), iść (impf., to go), faraon (m., pharaoh), tak (so), powiedzieć (pf., to say), Hebrajczyk (m., Hebrew), wypuścić (pf., to let go forth), lud (m., people), służyć (impf., to serve), jeszcze (yet), zatrzymywać (pf., to halt), ręka (f., hand), porazić (pf., to smite), bydło (n., cattle), pole (n., field), koń (m., horse), osioł (m., ass), wielbłąd (m., camel), wół (m., ox), owca (f., sheep), wielki (great), zaraza (f., pestilence), oddzielić (pf., to set apart), Izraelita (m., Israelite), Egipcjanin (m., Egyptian), izraelski (Israelite), zginąć (pf., to perish), ustalić (pf., to fix), czas (m., time), mówić (impf., to speak), jutro (tomorrow), uczynić (pf., to do), kraj (m., country), nazajutrz (next day), wyginąć (pf., to die out), wszelki (all), posłać (pf., to send), jednak (however), serce (n., heart), uparty (obstinate), puścić (pf., to let go).

Verse 1: Rzekł Pan do Mojżesza (the Lord said to Moses): idź do faraona i powiedz mu (go to the pharaoh and say to him): tak powiedział Pan, Bóg Hebrajczyków (so said the Lord, the God of the Hebrews): wypuść mój lud (let my people go forth), aby Mi służył (that they may serve me).

Verses 2-3: Jeżeli ich nie wypuścisz (if thou lettest [wilt let] them not go forth), a będziesz ich jeszcze zatrzymywał (and art [wilt be] yet halting them), oto ręka Pana porazi bydło twoje na polu (so it is that the hand of the Lord will smite thy cattle in the field), konie, osły, wielbłądy, woły i owce (the horses, the asses, the camels, the oxen and the sheep), i będzie bardzo wielka zaraza (and there will be very great pestilence). — The declensions of koń, osioł, wół and owca are found through the declensions page; that of wielbłąd is now added below, as well as that of bydło at verse 4.

Declension of wielbłąd (m.)

sing. pl.
nom. wielbłąd wielbłądy
gen. wielbłąda wielbłądów
dat. wielbłądowi wielbłądom
acc. wielbłąda wielbłądy
instr. wielbłądem wielbłądami
loc. wielbłądzie wielbłądach
voc. wielbłądzie wielbłądy

Verse 4: Lecz Pan oddzieli bydło Izraelitów (but the Lord will set apart the cattle of the Israelites) od bydła Egipcjan (from the cattle of the Egyptians). Z izraelskiego (from {that which is} Israelite) nic nie zginie (not a thing will perish).

Declension of bydło (n.)

nom. bydło
gen. bydła
dat. bydłu
acc. bydło
instr. bydłem
loc. bydle
voc. bydło

Verse 5: Pan ustalił czas (the Lord fixed the time), mówiąc (in speaking): jutro uczyni to Pan w tym kraju (tomorrow the Lord will do this in this country).

Verse 6: I nazajutrz (and next day) Pan uczynił to, że wyginęło wszelkie bydło Egipcjan (the Lord did this, that all the cattle of the Egyptians died out), a z bydła Izraelitów (but from the cattle of the Israelites) nic nie zginęło (not a thing perished).

Verse 7: Faraon posłał na zwiady (the pharaoh sent for scouting), i oto nic nie zginęło z bydła izraelskiego (and so it was that not a thing had perished from the Israelite cattle). Jednak serce faraona było uparte (however the heart of the pharaoh was obstinate), i nie puścił ludu (and he let not the people go).

Wersety 8-12

  • garść (f.), cupped hand
  • sadza (f.), soot
  • wrzód (m.), abscess
  • pryszcz (m.), pustule

Review: rzec (pf., to say), wziąć (pf., to take), pełny (full), piec (m., oven), rzucić (pf., to cast), niebo (n., heaven), oko (n., eye), faraon (m., pharaoh), pył (m., ash), unosić się (impf., to rise), cały (entire), kraj (m., country), egipski (Egyptian), sprawić (pf., to bring to pass), człowiek (m., man), bydło (n., cattle), ziema (f., land), więc (therefore), stanąć (pf., to come to a stand), przed (before), powstać (pf., to arise), ludzi (pl., men), zwierzę (n., animal), czarownik (m., sorcerer), móc (impf., can), powód (m., cause), mieć (impf., to have), inny (other), Egipcjanin (m., Egyptian), uczynić (pf., to make), uparty (obstinate), serce (n., heart), usłuchać (pf., to hearken), zapowiedzieć (pf., to foretell).

Verses 8-9: Rzekł Pan do Mojżesza i Aarona (the Lord said to Moses and Aaron): weźcie pełnymi garściami sadzy (take full, cupped hands of soot) z pieca (from the oven) i Mojżesz niech rzuci ją ku niebu (and let Moses cast it towards the heaven) na oczach faraona (in the eyes of the pharaoh), a pył będzie się unosił (and the ash will be rising) nad całym krajem egipskim (over the entire Egyptian country) i sprawi u człowieka i u bydła (and will bring to pass on man and on cattle) w całej ziemi egipskiej (in the entire Egyptian land) wrzody i pryszcze (abscesses and pustules).

Declension of niebo (n.)

sing. pl.
nom. niebo nieba
gen. nieba nieb
dat. niebu niebom
acc. niebo nieba
instr. niebem niebami
loc. niebie niebach
voc. niebo nieba

Verse 10: Wzięli więc sadzy z pieca (they therefore took soot from the oven) i stanęli przed faraonem (and came to a stand before the pharaoh), a Mojżesz rzucił ją ku niebu (and Moses cast it towards the heaven) i powstały wrzody i pryszcze (and abscesses and pustules arose) na ludziach i zwierzętach (on men and animals).

Verse 11: Czarownicy nie mogli stanąć przed Mojżeszem (the sorcerers could not come to a stand before Moses) z powodu wrzodów (because [from cause] of the abscesses), bo czarownicy mieli wrzody (for the sorcerers had abscesses) jak inni Egipcjanie (like the other Egyptians).

Verse 12: Ale Pan uczynił upartym serce faraona (but the Lord made obstinate the heart of the pharaoh), tak iż nie usłuchał ich (so that he hearkened not unto them), jak zapowiedział Pan Mojżeszowi (as the Lord had foretold Moses).

Declension of Mojżesz (m.)

nom. Mojżesz
gen. Mojżesza
dat. Mojżeszowi
acc. Mojżesza
instr. Mojżeszem
loc. Mojżeszu
voc. Mojżeszu

Wersety 13-21

  • równy, equal
  • zabraniać (impf.), to forbid
  • grad (m.), hail
  • zapędzić (pf.), to drive in
  • zagroda (f.), enclosure
  • schronić (pf.), to bring into refuge

Review: rzec (pf., to say), wstać (pf., to arise), rano (in the morning), iść (impf., to go), faraon (m., pharaoh), powiedzieć (pf., to say), mówić (impf., to speak), Hebrajczyk (m., Hebrew), wypuścić (pf., to let go forth), lud (m., people), służyć (impf., to serve), ponieważ (for), raz (m., one time), zesłać (pf., to send down {from heaven}), wszystek (all), plaga (f., plague), sługa (m., servant), poznać (pf., to recognise), cały (entire), ziemia (f., earth), już teraz (right now), móc (impf., can), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), dotknąć (pf., to afflict), zaraza (f., pestilence), zostać (pf., to get), usunąć (pf., to remove), dlatego (therefore), zostawić (pf., to leave), życie (n., life), zobaczyć (pf., to see), siła (f., force), imię (n., name), rozsławić (pf., to cover with exalt), wyjście (n., coming forth), chcieć (impf., to will), puścić (pf., to let go), jutro (tomorrow), pora (f., time), spuścić (pf., to unleash), bardzo (very), wielki (great), Egipt (m., Egypt), dzień (m., day), powstanie (n., founding), dotąd (hitherto), posłać (pf., to send), pole (n., field), każdy (each), człowiek (m., man), zwierzę (n., animal), znajdować się (impf., to be found), zginąć (pf., to perish), spaść (pf., to fall), zlęknąć się (pf., to take fright), słowo (n., word), dom (m., house), wziąć (pf., to take), serce (n., heart).

Verses 13-14: I rzekł Pan do Mojżesza (and the Lord said to Moses): wstań rano i idź do faraona (arise in the morning and go to the pharaoh), i powiedz mu (and say to him): to mówi Pan, Bóg Hebrajczyków (this speaketh the Lord, the God of the Hebrews): wypuść lud mój (let my people go forth), aby Mi służył (that they may serve me), ponieważ tym razem (for this time) ześlę wszystkie moje plagi (I shall send down all my plagues) na ciebie samego (against thee thyself), na twoje sługi (against thy servants) i na twój lud (and against thy people), abyś poznał (that thou mayest recognise), że nie ma równego Mi (that there is not a one equal to me) na całej ziemi (in the entire earth).

Verse 15: Bo już teraz mógłbym wyciągnąć rękę (for right now I could extend my hand) i dotknąć ciebie i lud twój zarazą (and afflict thee and thy people with pestilence), byś został usunięty z ziemi (that thou mayest be removed from the earth).

Verse 16: Lecz dlatego zostawiłem cię przy życiu (but therefore I have left thee alongside life), byś zobaczył siłę moją (that thou mayest see my force) i by imię moje zostało rozsławione (and that my name may be covered with exalt) po całej ziemi (over the entire earth).

Verses 17-18: Jeśli zabraniasz jeszcze memu ludowi wyjścia (if thou forbiddest [wilt forbid] yet unto my people {their} coming forth) i nie chcesz go puścić (and wilt not let them go), to jutro o tej porze (then tomorrow at this time) spuszczę bardzo wielki grad (I shall unleash a very great hail), jakiego jeszcze w Egipcie nie było (which yet in Egypt has not been) od dnia jego powstania aż dotąd (since the day of its founding hitherto).

Verse 19: A teraz poślij po twoje bydło (and now send for thy cattle) i po wszystko, co masz na polu (and for all that which thou hast in the field), bo każdy człowiek (for each man) i każde zwierzę (and each animal) znajdujące się na polu (found in the field), a nie zapędzone do zagrody (and not driven into enclosure), zginie, gdy na nich grad spadnie (will perish when the hail falls [will fall] upon them).

Verses 20-21: Kto ze sług faraona zląkł się słów Pana (he from the pharaoh’s servants who took fright of the Lord’s words), schronił sługi swoje i bydło do domów (brought into refuge his servants and cattle unto the houses), ale kto nie wziął sobie słów Pana do serca (but he who took not unto himself the Lord’s words to heart), zostawił sługi swoje i bydło na polu (left his servants and cattle in the field).

Declension of serce (n.)

sing. pl.
nom. serce serca
gen. serca serc
dat. sercu sercom
acc. serce serca
instr. sercem sercami
loc. sercu sercach
voc. serce serca

Wersety 22-25

  • grzmot (m.), thunder
  • błyskawica (f.), lightning flash
  • na przemian, in turns
  • ogromny, intense
  • złamać (pf.), to break

Review: rzec (pf., to say), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), niebo (n., heaven), spaść (pf., to fall), grad (m., hail), cały (entire), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), człowiek (m., man), bydło (n., cattle), wszelki (every), trawa (f., grass), polny (field-), laska (f., staff), zesłać (pf., to send down {from heaven}), ogień (m., fire), spuścić (pf., to unleash), również (also), powstać (pf., to arise), taki (such), czas (m., time), stać się (pf., to become), naród (m., nation), wszystko (n., all), pole (n., field), zniszczyć (pf., to destroy), ludzi (pl., men), zwierzę (n., animal), każdy (each), drzewo (n., tree).

Verse 22: Pan rzekł do Mojżesza (the Lord said to Moses): wyciągnij rękę do nieba (extend {thy} hand to the heaven), by spadł grad na całą ziemię egipską (that hail may fall onto the entire Egyptian land), na człowieka (onto man), na bydło (onto cattle), na wszelką trawę polną na ziemi egipskiej (onto every field grass in the Egyptian land).

Verse 23: I wyciągnął Mojżesz laskę swoją do nieba (and Moses extended his staff to the heaven), a Pan zesłał grzmot i grad (and the Lord sent down thunder and hail) i spadł ogień na ziemię (and fire fell onto the earth). Pan spuścił również grad (the Lord also unleashed hail) na ziemię egipską (onto the Egyptian land).

Verse 24: I powstał grad (and hail arose) i błyskawice z gradem na przemian (and lightning flashes with the hail in turns) tak ogromne (so intense), że nie było takich na całej ziemi egipskiej (that such had not been in the entire Egyptian land) od czasu, gdy [Egipt] stał się narodem (since the time when Egypt had become a nation).

Verse 25: I spadł grad na całą ziemię egipską (and hail fell onto the entire Egyptian land), na wszystko, co było na polu (onto all that which was in the field). Grad zniszczył ludzi, zwierzęta i wszelką trawę polną (the hail destroyed men, animals and every field grass) oraz złamał każde drzewo na polu (and broke each tree in the field).

Wersety 26-30

  • winny, guilty
  • ustać (pf.), to cease
  • dłoń (f.), palm

Review: tylko (only), ziemia (f., land, earth), Izraelita (m., Israelite), grad (m., hail), polecić (pf., to instruct), więc (therefore), faraon (m., pharaoh), zawołać (pf., to call), rzec (pf., to say), zgrzeszyć (pf., to sin), raz (m., one time), sprawiedliwy (just), lud (m., people), błagać (impf., to beseech), grzmot (m., thunder{clap}), potężny (powerful), puścić (pf., to let go), dłużej (longer), zatrzymywać (pf., to halt), odpowiedzieć (pf., to respond), wyjść (pf., to come forth), miasto (n., city), wyciągnąć (pf., to extend), nie więcej (no more), poznać (pf., to recognise), należeć (impf., to belong), wiedzieć (impf., to know), sługa (m., servant), bać się (impf., to fear), jeszcze (yet).

Verse 26: Tylko w ziemi Goszen (only in the land {of} Goshen), gdzie byli Izraelici (where the Israelites were), nie było gradu (was there no hail).

Verse 27: Polecił więc faraon (the pharaoh therefore instructed), by zawołano Mojżesza i Aarona (that Moses and Aaron be called [that one call Moses and Aaron]), i rzekł do nich (and he said to them): zgrzeszyłem tym razem (I have sinned this time). Pan jest sprawiedliwy (the Lord is just), a ja i lud mój jesteśmy winni (but I and my people are guilty).

Verse 28: Błagajcie Pana (beseech the Lord), aby ustał grzmot potężny i grad (that the powerful thunder and hail may cease), a puszczę was (and I shall let you go) i nie będę was dłużej zatrzymywał (and shall be halting you no longer).

Verse 29: Odpowiedział mu Mojżesz (Moses responded to him): gdy wyjdę z miasta (when I come [shall come] forth from the city), wyciągnę dłonie do Pana (I shall extend {my} palms to the Lord). Grzmoty ustaną (the thunderclaps will cease), a gradu nie będzie więcej (and the hail will be no more), byś poznał (that thou mayest recognise), że ziemia należy do Pana (that the earth belongs to the Lord).

Verse 30: Lecz ja wiem (but I know), że ty i słudzy twoi nie boją się jeszcze Pana Boga (that thou and thy servants fear not yet the Lord God).

Wersety 31-35

  • jęczmień (m.), barley
  • kwiat (m.), flower
  • orkisz (m.), spelt
  • pokłaść się (pf.), to be set down
  • grzeszyć (impf.), to sin

Review: len (m., flax), zostać (pf., to get), zniszczyć (pf., to destroy), ponieważ (for), już (already), kłos (m., spike), pszenica (f., wheat), późniejszy (later), wyjść (pf., to come forth), więc (therefore), faraon (m., pharaoh), miasto (n., city), wyciągnąć (pf., to extend), dłoń (f., palm), ustać (pf., to cease), grzmot (m., thunder{clap}), grad (m., hail), także (also), deszcz (m., rain), padać (impf., to fall), ziemia (f., earth), zobaczyć (pf., to see), zacząć (pf., to start), znowu (once more), stać się (pf., to become), twardy (hardened), serce (n., heart), sługa (m., servant), pozostać (pf., to remain), uparty (obstinate), wypuścić (pf., to let go forth), Izraelita (m., Israelite), zapowiedzieć (pf., to foretell), przez (through).

Verse 31: Len i jęczmień zostały zniszczone (the flax and barley were destroyed), ponieważ jęczmień miał już kłosy (for the barley already had spikes), a len kwiecie (and the flax {had} flowers).

Verse 32: Ale pszenica i orkisz nie pokładły się (but the wheat and spelt were not set down), bo są późniejsze (for they are later).

późnypóźniejszynajpóźniejszy
latelaterlatest

Verse 33: Wyszedł więc Mojżesz od faraona z miasta (Moses therefore came forth from the pharaoh, from the city) i wyciągnął dłonie do Pana (and extended {his} palms to the Lord), i ustały grzmoty i grad (and the thunderclaps and hail ceased). Także deszcz już nie padał na ziemię: also the rain would fall no more onto the earth.

Verse 34: Gdy faraon zobaczył (when the pharaoh saw), że ustał deszcz, grad i grzmot (that the rain, hail and thunder had ceased), zaczął znowu grzeszyć (he started sinning once more) i stało się twarde jego serce i [serca] sług jego (and his heart, and the hearts of his servants, became hardened).

Verse 35: I pozostało tak uparte serce faraona (and the heart of the pharaoh remained so obstinate), że nie wypuścił Izraelitów (that he let not the Israelites go forth), jak to zapowiedział Pan przez Mojżesza (as the Lord had foretold through Moses).