Polish language series: Wj 8, plagi egipskie

The eighth chapter of the book of Exodus continues to tell of the plagues of Egypt — plagi egipskie (Egyptian plagues) — in treating of the second, third and fourth of them: II., żaby (frogs); III., komary (mosquitoes); IV., muchy (flies).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Wj 8

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 8. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-5

  • oddalić (pf.), to withdraw

Review: rzec (pf., to say), powiedzieć (pf., to say, to tell), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), laska (f., staff), rzeka (f., river), kanał (m., canal), staw (m., pond), wprowadzić (pf., to bring in), żaba (f., frog), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), woda (f., water), wyjść (pf., to come forth), pokryć (pf., to cover), czarownik (m., sorcerer), uczynić (pf., to do), dzięki (thanks unto), wiedza (f., knowledge), tajemny (secret), sprowadzić (pf., to bring), zawołać (pf., to call), faraon (m., pharaoh), prosić (impf., to entreat), usunąć (pf., to remove), lud (m., people), wypuścić (pf., to let go forth), złożyć (pf., to submit), ofiara (f., offering), odpowiedzieć (pf., to respond), kiedy (when), sługa (m., servant), dom (m., house), pozostać (pf., to remain), tylko (but).

Verse 1: Pan rzekł do Mojżesza (the Lord said unto Moses): powiedz Aaronowi (say unto Aaron): wyciągnij rękę i laskę na rzeki, kanały i stawy (extend {thy} hand and staff against the rivers, the canals and the ponds), i wprowadź żaby do ziemi egipskiej (and bring frogs into the Egyptian land).

Verse 2: Aaron wyciągnął rękę swoją na wody Egiptu (Aaron extended his hand against the waters of Egypt), wyszły żaby (the frogs came forth), i pokryły ziemię egipską (and covered the Egyptian land).

Verse 3: Lecz czarownicy uczynili to samo (but the sorcerers did this same) dzięki swej wiedzy tajemnej (thanks unto their secret knowledge) i sprowadzili żaby na ziemię egipską (and brought frogs onto the Egyptian land).

Verse 4: Zawołał więc faraon Mojżesza i Aarona (the pharaoh therefore called Moses and Aaron) i rzekł (and said): proście Pana (entreat the Lord), żeby usunął żaby ode mnie (that he may remove the frogs from me) i od ludu mego (and from my people), a wypuszczę lud (and I shall let the people go forth), aby złożył ofiarę dla Pana (that they may submit an offering for the Lord).

Verse 5: Odpowiedział Mojżesz faraonowi (Moses responded unto the pharaoh): powiedz mi (tell me), kiedy mam prosić za ciebie (when I am to entreat for thee), za twoje sługi (for thy servants) i za lud twój (and for thy people), by Pan oddalił żaby od ciebie (that the Lord may withdraw the frogs from thee) i od domów twoich (and from thy houses), aby pozostały tylko w Nilu (that they may remain in but the Nile).

Wersety 6-11

  • obietnica (f.), promise
  • podwórze (n.), courtyard
  • stos (m.), heap

Review: odpowiedzieć (pf., to respond), jutro (tomorrow), rzec (pf., to say), stać się (pf., to become), według (according unto), słowo (n., word), poznać (pf., to recognise), nikt (not a one), żaba (f., frog), odejść (pf., to depart), dom (m., house), sługa (m., servant), lud (m., people), pozostać (pf., to remain), jedynie (only), faraon (m., pharaoh), błagać (impf., to beseech), spełnienie (n., accomplishment), sprawa (f., matter), uczynić (pf., to make, to do), prośba (f., request), wyginąć (pf., to die out), pole (n., field), zebrać (pf., to gather), ziemia (f., land), wydawać (impf., to give forth), przykry (foul), woń (f., scent), zauważyć (pf., to take note), ustąpić (pf., to withdraw), ucisk (m., oppression), serce (n., heart), twardy (hardened), usłuchać (pf., to hearken), też (the very), zapowiedzieć (pf., to foretell).

Verse 6: Odpowiedział (he responded): jutro (tomorrow). I rzekł Mojżesz (and Moses said): stanie się według słowa twego (it will become according unto thy word), abyś poznał (that thou may recognise), że nie ma nikogo jak Pan, nasz Bóg (that there is not a one like the Lord our God).

Verse 7: Żaby odejdą od ciebie (the frogs will depart from thee), od twoich domów (from thy houses), od twoich sług (from thy servants) i od ludu twego (and from thy people) i pozostaną jedynie w Nilu (and will remain in only the Nile).

Declension of dom (m.)

sing. pl.
nom. dom domy
gen. domu domów
dat. domowi domom
acc. dom domy
instr. domem domami
loc. domu domach
voc. domu domy

Verse 8: Potem Mojżesz z Aaronem odeszli od faraona (then Moses with Aaron departed from the pharaoh), a Mojżesz błagał Pana o spełnienie obietnicy (and Moses would beseech the Lord about the accomplishment of the promise), jaką w sprawie żab uczynił faraonowi (which in the matter of the frogs he had made unto the pharaoh).

Verse 9: Pan uczynił (the Lord did) według prośby Mojżesza (according unto the request of Moses). Żaby wyginęły w domach (the frogs died out in the houses), na polach (in the fields) i na podwórzach (and in the courtyards).

Verse 10: Zebrano je w stosy (one gathered them into heaps), a ziemia wydawała przykrą woń (and the land would give forth a foul scent).

Verse 11: Gdy faraon zauważył (when the pharaoh took note), że ustąpił ucisk (that the oppression had withdrawn), serce jego stało się twarde (his heart became hardened): nie usłuchał Mojżesza i Aarona (he hearkened not unto Moses and Aaron), co też Pan zapowiedział (that very which the Lord had foretold).

Wersety 12-15

  • komar (m.), mosquito

Review: rzec (pf., to say), powiedzieć (pf., to say), wyciągnąć (pf., to extend), laska (f., staff), uderzyć (pf., to strike), proch (m., dust), ziemia (f., land), zamienić się (pf., to transform oneself), cały (entire), egipski (Egyptian), uczynić (pf., to do), pokryć (pf., to cover), bydło (n., cattle), kraj (m., country), starać się (impf., to seek), czarownik (m., sorcerer), dzięki (thanks unto), wiedza (f., knowledge), tajemny (secret), sprowadzić (pf., to bring), potrafić (impf., to be able), przyjść (pf., to come), zwierzę (n., animal), wówczas (then), faraon (m., pharaoh), palec (m., finger), boży (godly), serce (n., heart), pozostać (pf., to remain), uparty (obstinate), usłuchać (pf., to hearken), też (the very), zapowiedzieć (pf., to foretell).

Verse 12: I rzekł Pan do Mojżesza (and the Lord said unto Moses): powiedz Aaronowi (say unto Aaron): wyciągnij laskę swoją (extend thy staff) i uderz proch ziemi (and strike the dust of the land), aby zamienił się w komary (that it may transform itself into mosquitoes) na całej ziemi egipskiej (in the entire Egyptian land).

Declension of komar (m.)

sing. pl.
nom. komar komary
gen. komara komarów
dat. komarowi komarom
acc. komara komary
instr. komarem komarami
loc. komarze komarach
voc. komarze komary

Verse 13: I uczynili tak (and they did so): Aaron wyciągnął rękę swoją i laskę (Aaron extended his hand and staff) i uderzył proch ziemi (and struck the dust of the land). Komary pokryły ziemię i bydło (the mosquitoes covered land and cattle), cały proch ziemi w kraju egipskim (the entire dust of the land in the Egyptian country) zamienił się w komary (transformed itself into mosquitoes).

Verse 14: Lecz to samo starali się uczynić czarownicy (but this same would the sorcerers seek to do) dzięki swej wiedzy tajemnej (thanks unto their secret knowledge), by sprowadzić komary (as to bring mosquitoes), ale tego nie potrafili (but of this were they not able). Przyszły komary (the mosquitoes came) na ziemię i na zwierzęta (onto land and animals).

Verse 15: Wówczas rzekli czarownicy do faraona (then the sorcerers said unto the pharaoh): palec to Boży (this is the godly finger), ale serce faraona pozostało uparte (but the heart of the pharaoh remained obstinate) i nie usłuchał ich (and he hearkened not unto them), co też Pan zapowiedział (that very which the Lord had foretold).

Wersety 16-19

  • spotkać się (pf)., to come together
  • mucha (f.), fly
  • zamieszkiwać (impf.), to settle
  • przedział (m.), partition

Review: rzec (pf., impf., to say), wstać (pf., to arise), rano (in the morning), faraon (m., pharaoh), wychodzić (impf., to come forth), woda (f., water), powiedzieć (pf., to say), wypuścić (pf., to let go forth), lud (m., people), służyć (impf., to serve), jeżeli (if), zesłać (pf., to send down {from heaven}), sługa (m., servant), dom (m., house), Egipcjanin (m., Egyptian), zostać (pf., to get), napełnić (pf., to fill up), nawet (even), ziemia (f., land), oddzielić (pf., to set apart), dzień (m., day), wiedzieć (impf., to know), rządzić (impf., to govern), cały (entire), kraj (m., country), uczynić (pf., to make), między (between), jutro (tomorrow), ukazać się (pf., to appear), znak (m., sign).

Verse 16: Rzekł* Pan do Mojżesza (the Lord said unto Moses): wstań rano (arise in the morning), by spotkać się z faraonem (to come together with the pharaoh), gdy będzie wychodził nad wodę (when he will be coming forth unto the water). Powiesz mu (thou shalt say unto him): to rzecze+ Pan (this saith the Lord): wypuść lud mój (let my people go forth), by Mi służył (that they may serve me).Rzec appears in both perfective (*) and imperfective (+) aspect in this verse.

Verse 17: Jeżeli nie wypuścisz ludu mego (if thou will not let my people go forth), to Ja ześlę muchy na ciebie (then I shall send down flies against thee), na twoje sługi (against thy servants), na lud twój (against thy people) i na twoje domy (and against thy houses), tak że domy Egipcjan (so that the houses of the Egyptians) zostaną napełnione muchami (will be filled up with flies), a nawet ziemia, na której będą (and even the land whereon they will be).

Declension of mucha (f.)

sing. pl.
nom. mucha muchy
gen. muchy much
dat. musze muchom
acc. muchę muchy
instr. muchą muchami
loc. musze muchach
voc. mucho muchy

Verse 18: Lecz oddzielę w tym dniu ziemię Goszen (but I shall set apart in this day the land {of} Goshen), którą zamieszkuje mój lud (which my people settle), a nie będzie much (and flies will there not be), abyś wiedział (that thou may know), że Ja, Pan, rządzę w całym kraju (that I, the Lord, govern in the entire country).

Verse 19: I uczynię przedział (and I shall make a partition) między ludem moim a ludem twoim (between my people and thy people). Jutro ukaże się ten znak: tomorrow will this sign appear.

Wersety 20-23

  • wypadać (impf.), to be meet
  • obraza (f.), outrage
  • niedozwolony, impermissible
  • ukamienować (pf.), to stone

Review: uczynić (pf., to do), sprowadzić (pf., to bring), mnóstwo (n., multitude), mucha (f., fly), dom (m., house), faraon (m., pharaoh), sługa (m., servant), cały (entire), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), kraj (m., country), zostać (pf., to get), zniszczyć (pf., to destroy), zawołać (pf., to call), móc (impf., may), złożyć (pf., to submit), ofiara (f., offering), odpowiedzieć (pf., to respond), postępować (impf., to deal), sposób (m., manner), ponieważ (for), gdyby (if), oko (n., eye), pójść (pf., to go), pustynia (f., desert), trzy (three), dzień (m., day), przykazać (pf., to command).

Verse 20: I uczynił tak Pan (and the Lord did so), i sprowadził mnóstwo much do domu faraona (and he brought a multitude of flies unto the pharaoh’s house), do domów sług jego (unto his servants’ houses) i na całą ziemię egipską (and unto the entire Egyptian land). Kraj został zniszczony przez muchy: the country was destroyed by the flies.

Verse 21: Zawołał więc faraon Mojżesza i Aarona (the pharaoh therefore called Moses and Aaron) i rzekł (and said): możecie złożyć ofiarę Bogu waszemu (ye may submit an offering unto your God), ale w tym kraju (but in this country).

Verse 22: Odpowiedział Mojżesz (Moses responded): nie wypada postępować w ten sposób (it is not meet to deal in this manner), ponieważ obrazą Egipcjan byłaby nasza ofiara dla Pana, Boga naszego (for the outrage of the Egyptians would our offering for the Lord our God be), gdybyśmy złożyli na ofiarę to, co w oczach Egipcjan jest niedozwolone (if we were to submit for an offering that which, in the eyes of the Egyptians, is impermissible). Czy za to nie ukamienowaliby nas?: would they not stone us for it?

Verse 23: Pójdziemy na pustynię (we shall go into the desert), na trzy dni (unto {a distance of} three days), aby złożyć ofiarę Panu, Bogu naszemu (to submit an offering unto the Lord our God), jak nam to przykazał (as he commanded it unto us).

Wersety 24-28

  • oddalać się (impf.), to withdraw oneself
  • zbytnio, unduly
  • wstawić się (pf.), to intercede
  • usunąć się (pf.), to remove oneself
  • wypuszczać (impf.), to let go forth

Review: odpowiedzieć (pf., to respond), faraon (m., pharaoh), posłać (pf., to send), pustynia (f., desert), złożyć (pf., to submit), ofiara (f., offering), tylko (but), wyjść (pf., to come forth), prosić (impf., to entreat), jutro (tomorrow), mucha (f., fly), sługa (m., servant), lud (m., people), niech (let), oszukiwać (impf., to play false), nie więcej (no more), pozwolić (pf., to permit), błagać (impf., to beseech), uczynić (pf., to do), według (according unto), prośba (f., request), usunąć (pf., to remove), pozostać (pf., to remain), jeden (one), raz (m., one time), serce (n., heart), twardy (hardened), puścić (pf., to let go).

Verse 24: Odpowiedział faraon (the pharaoh responded): ja poślę was na pustynię (I shall send you into the desert), byście złożyli ofiarę Panu, Bogu waszemu (that ye may submit an offering unto the Lord your God), tylko nie oddalajcie się zbytnio (but withdraw yourselves not unduly) i wstawcie się za mną (and intercede for me).

Verse 25: Odpowiedział Mojżesz (Moses responded): oto ja, gdy wyjdę od ciebie (so it is that when I shall come forth from thee), będę prosił Pana (I shall be entreating the Lord), a jutro muchy usuną się od faraona (and tomorrow the flies will remove themselves from the pharaoh), od sług jego (from his servants) i od ludu jego (and from his people), tylko niech faraon nie oszukuje nas więcej (but let the pharaoh play us false no more), nie wypuszczając ludu (in not letting the people go forth), i pozwoli ludowi złożyć ofiarę Panu (and {let him} permit the people to submit an offering unto the Lord).

Verse 26: I wyszedł Mojżesz od faraona (and Moses came forth from the pharaoh), i błagał Pana (and would beseech the Lord).

Verse 27: Pan zaś uczynił według próśb Mojżesza (as for the Lord, he did according unto the requests of Moses) i usunął muchy od faraona, sług jego i od jego ludu (and removed the flies from the pharaoh, his servants and his people). Nie pozostała ani jedna: not even a one remained.

Declension of prośba (f.)

sing. pl.
nom. prośba prośby
gen. prośby próśb
dat. prośbie prośbom
acc. prośbę prośby
instr. prośbą prośbami
loc. prośbie prośbach
voc. prośbo prośby

Verse 28: Lecz i tym razem (but also this time) serce faraona pozostało twarde (did the heart of the pharaoh remain hardened), i nie puścił ludu (and he let not the people go).