Polish language series: Wj 8, plagi egipskie

The eighth chapter of the book of Exodus continues to tell of the plagues of Egypt: plagi egipskie. You will read about the second, third and fourth plagues: II., żaby (frogs); III., komary (mosquitoes); IV., muchy (flies).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 8

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 8. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-5

  • oddalić (pf.), to remove, to withdraw

Review: rzec (pf., to say), powiedzieć (pf., to say), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), laska (f., rod, staff), rzeka (f., river), kanał (m., canal), staw (m., pond), wprowadzić (pf., to bring, to lead), żaba (f., frog), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), woda (f., water),  wyjść (pf., to go/come out, to exit), pokryć (pf., to cover), czarownik (m., sorcerer), uczynić (pf., to do, to make), dzięki (owing to, thanks to), wiedza (f., knowledge), tajemny (secret, occult, esoteric), sprowadzić (pf., to bring), zawołać (pf., to summon), prosić (impf., to ask, to entreat), usunąć (pf., to remove, to clear away), lud (m., people), wypuścić (pf., to let go, to release), złożyć (pf., to offer up), ofiara (f., offering, sacrifice), odpowiedzieć (pf., to respond), faraon (m., pharaoh), kiedy (when), sługa (m., servant), dom (m., house), pozostać (pf., to remain).

Verse 1: Pan rzekł do Mojżesza (the Lord said to Moses): powiedz Aaronowi (say to Aaron): wyciągnij rękę i laskę na rzeki, kanały i stawy (extend your hand and rod over the rivers, canals and ponds), i wprowadź żaby do ziemi egipskiej (and bring frogs upon the land of Egypt [Egyptian land]).

Verse 2: Aaron wyciągnął rękę swoją na wody Egiptu (Aaron extended his hand over the waters of Egypt), wyszły żaby (the frogs came forth), i pokryły ziemię egipską (and covered the land of Egypt [Egyptian land]).

Verse 3: Lecz czarownicy uczynili to samo (but the sorcerers did the same) dzięki swej wiedzy tajemnej (owing to their secret knowledge) i sprowadzili żaby na ziemię egipską (and brought frogs upon the land of Egypt [Egyptian land]).

Verse 4: Zawołał więc faraon Mojżesza i Aarona (so Pharaoh summoned Moses and Aaron) i rzekł (and said): proście Pana (entreat the Lord), żeby usunął żaby ode mnie (to clear the frogs away from me [that he may clear the frogs away from me]) i od ludu mego (and from my people), a wypuszczę lud (and I will let the people go), aby złożył ofiarę dla Pana (that they may offer a sacrifice to the Lord).

Verse 5: Odpowiedział Mojżesz faraonowi (Moses responded to Pharaoh): powiedz mi (tell me), kiedy mam prosić za ciebie (when I am to entreat for you), za twoje sługi (for your servants) i za lud twój (and for your people), by Pan oddalił żaby od ciebie (that the Lord may remove the frogs from you) i od domów twoich (and from your houses), aby pozostały tylko w Nilu (that they should remain only in Nile).

Wersety 6-11

  • obietnica (f.), promise
  • podwórze (n.), courtyard
  • stos (m.), heap, pile

Review: odpowiedzieć (pf., to respond), jutro (tomorrow), rzec (pf., to say), stać się (pf., to become), według (according to), słowo (n., word), poznać (pf., to know, to recognise), nikt (nobody, no one), żaba (f., frog), odejść (pf., to leave, to depart), dom (m., house), sługa (m., servant), lud (m., people), pozostać (pf., to remain), jedynie (only), faraon (m., pharaoh), błagać (impf., to plead, to implore), spełnić (pf., to perform, to accomplish), spełnienie (n., fulfilment, accomplishment), sprawa (f., matter), uczynić (pf., to do, to make), prośba (f., request), wyginąć (pf., to perish), pole (n., field), zebrać (pf., to gather, to assemble), ziemia (f., land, earth), wydawać (impf., to emit), przykry (nasty, foul), woń (f., odour, smell), zauważyć (pf., to notice, to observe), ustąpić (pf., to recede, to abate), ucisk (m., oppression), serce (n., heart), twardy (hardened), usłuchać (pf., to heed, to listen), zapowiedzieć (pf., to announce, to foretell).

Verse 6: Odpowiedział (he responded): jutro (tomorrow). I rzekł Mojżesz (and Moses said): stanie się według słowa twego (is shall be as you say [it shall become according to your word]), abyś poznał, że nie ma nikogo jak Pan, nasz Bóg (that you may know that there is none like the Lord our God).

Verse 7: Żaby odejdą od ciebie (the frogs shall depart from you), od twoich domów (from your houses), od twoich sług (from your servants) i od ludu twego (and from your people) i pozostaną jedynie w Nilu (and shall remain only in the Nile).

Declension of dom (m.)

sing. pl.
nom. dom domy
gen. domu domów
dat. domowi domom
acc. dom domy
instr. domem domami
loc. domu domach
voc. domu domy

Verse 8: Potem Mojżesz z Aaronem odeszli od faraona (then Moses and Aaron [with Aaron] departed from Pharaoh), a Mojżesz błagał Pana o spełnienie obietnicy (and Moses pleaded [was pleading] with the Lord regarding the fulfilment of the promise), jaką w sprawie żab uczynił faraonowi (that he had made to Pharaoh in the matter of the frogs).

Verse 9: Pan uczynił według prośby Mojżesza: the Lord did as Moses had requested (according to the request of Moses). Żaby wyginęły w domach (the frogs perished in the houses), na polach (in the fields) i na podwórzach (and in the courtyards).

Verse 10: Zebrano je w stosy (and they were gathered into heaps [and one gathered them into heaps]), a ziemia wydawała przykrą woń (and the land emitted [was emitting] a foul odour).

Verse 11: Gdy faraon zauważył (when Pharaoh took notice), że ustąpił ucisk (that the oppression had lifted), serce jego stało się twarde (his heart became hardened): nie usłuchał Mojżesza i Aarona (he did not heed Moses and Aaron), co też Pan zapowiedział (which the Lord had also foretold).

Wersety 12-15

  • komar (m.), mosquito

Review: rzec (pf., to say), powiedzieć (pf., to say), wyciągnąć (pf., to extend), laska (f., rod, staff), uderzyć (pf., to strike), proch (m., dust), ziemia (f., earth), uczynić (pf., to do, to make), pokryć (pf., to cover), bydło (n., cattle), cały (entire, all), kraj (m., land, country), egipski (Egyptian), zamienić się (pf., to transform oneself), starać się (impf., to seek), czarownik (m., sorcerer), dzięki (owing to, thanks to), wiedza (f., knowledge), tajemny (secret, occult, esoteric), sprowadzić (pf., to bring), potrafić (pf., impf., may, can, to be able), przyjść (pf., to arrive, to come), zwierzę (n., animal), wówczas (then, at that time), faraon (m., pharaoh), palec (m., finger), boży (godly, divine), serce (n., heart), pozostać (pf., to remain), uparty (stubborn, obstinate), usłuchać (pf., to heed, to listen), zapowiedzieć (pf., to announce, to foretell).

Verse 12: I rzekł Pan do Mojżesza (and the Lord said to Moses): powiedz Aaronowi (say to Aaron): wyciągnij laskę swoją (extend your rod) i uderz proch ziemi (and strike the dust of the earth), aby zamienił się w komary (that it may turn into mosquitoes) na całej ziemi egipskiej (in all the land of Egypt [Egyptian land]).

Declension of komar (m.)

sing. pl.
nom. komar komary
gen. komara komarów
dat. komarowi komarom
acc. komara komary
instr. komarem komarami
loc. komarze komarach
voc. komarze komary

Verse 13: I uczynili tak (and they did so): Aaron wyciągnął rękę swoją i laskę (Aaron extended his hand and rod) i uderzył proch ziemi (and struck the dust of the earth). Komary pokryły ziemię i bydło (the mosquitoes covered earth and cattle), cały proch ziemi w kraju egipskim (all the dust of the earth in the land of Egypt [Egyptian land]) zamienił się w komary (turned into mosquitoes).

Verse 14: Lecz to samo starali się uczynić czarownicy (but the sorcerers sought [were seeking] to do the same) dzięki swej wiedzy tajemnej (owing to their secret knowledge), by sprowadzić komary (so as to bring about mosquitoes), ale tego nie potrafili (but they could not [but they were incapable of this]). Przyszły komary na ziemię i na zwierzęta: the mosquitoes came upon earth and animals.

Verse 15: Wówczas rzekli czarownicy do faraona (then the sorcerers said to Pharaoh): palec to Boży (this is the finger of God [this is the Godly finger]), ale serce faraona pozostało uparte (but Pharaoh’s heart remained obstinate) i nie usłuchał ich (and he did not heed them), co też Pan zapowiedział (which the Lord had also foretold).

Wersety 16-19

  • spotkać się (pf)., to come together, to meet
  • mucha (f.), fly
  • zamieszkiwać (impf.), to dwell, to inhabit
  • przedział (m.), division, parting

Review: rzec (pf., impf., to say), wstać (pf., to arise, to get up), rano (in the morning), wychodzić (impf., to go/come out), woda (f., water), powiedzieć (pf., to say), wypuścić (pf., to let go, to release), lud (m., people), służyć (impf., to serve), jeżeli (if), zesłać (pf., to send down {from heaven}), sługa (m., servant), dom (m., house), Egipcjanin (m., Egyptian), zostać (pf., to remain, to become), napełnić (pf., to fill), nawet (even), ziemia (f., earth, land), oddzielić (pf., to separate, to set apart), dzień (m., day), wiedzieć (impf., to know), rządzić (impf., to rule, to govern), cały (entire, all), kraj (m., land, country), między (between), jutro (tomorrow), ukazać się (pf., to appear), znak (m., sign).

Verse 16: Rzekł* Pan do Mojżesza (the Lord said to Moses): wstań rano (arise in the morning), by spotkać się z faraonem (so as to meet with Pharaoh), gdy będzie wychodził nad wodę (as he is coming out [will be coming out] to the water). Powiesz mu (you shall say to him): to rzecze+ Pan (thus says the Lord [this says the Lord]): wypuść lud mój (let my people go), by Mi służył (that they may serve me). *Perfective. +Imperfective.

Verse 17: Jeżeli nie wypuścisz ludu mego (if you will not let my people go), to Ja ześlę muchy na ciebie (then I will send flies down upon you), na twoje sługi (upon your servants), na lud twój (upon your people) i na twoje domy (and upon your houses), tak że domy Egipcjan (so that the houses of the Egyptians) zostaną napełnione muchami (shall remain filled with flies), a nawet ziemia, na której będą (and even the land on which they are [will be]).

Declension of mucha (f.)

sing. pl.
nom. mucha muchy
gen. muchy much
dat. musze muchom
acc. muchę muchy
instr. muchą muchami
loc. musze muchach
voc. mucho muchy

Verse 18: Lecz oddzielę w tym dniu ziemię Goszen (but on that day I will set apart the land of Goshen), którą zamieszkuje mój lud (where my people dwell), a nie będzie much (and there shall be no flies {there}), abyś wiedział (that you may see), że Ja, Pan, rządzę w całym kraju (that I, the Lord, rule in all the land).

Verse 19: I uczynię przedział (and I will make a division) między ludem moim a ludem twoim (between my people and your people). Jutro ukaże się ten znak: this sign shall appear tomorrow.

Wersety 20-23

  • wypadać (impf.), to be proper
  • obraza (f.), transgression, offence
  • niedozwolony, impermissible
  • ukamienować (pf.), to stone {to death}

Review: uczynić (pf., to do, to make), sprowadzić (pf., to bring), mnóstwo (n., multitude), mucha (f., fly), dom (m., house), faraon (m., pharaoh), sługa (m., servant), cały (entire, all), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), kraj (m., land, country), zostać (pf., to remain, to become), zniszczyć (pf., to devastate), zawołać (pf., to summon), móc (impf., may, can, to be able), złożyć (pf., to offer up), ofiara (f., offering, sacrifice), odpowiedzieć (pf., to respond), postępować (impf., to behave, to proceed), sposób (m., manner, way), ponieważ (because, for), gdyby (if , should), oko (n., eye), pójść (pf., to go), pustynia (f., desert), trzy (three), dzień (m., day), przykazać (pf., to tell, to enjoin, to command).

Verse 20: I uczynił tak Pan (and the Lord did so), i sprowadził mnóstwo much do domu faraona (he brought a multitude of flies into Pharaoh’s house), do domów sług jego (into his servants’ houses) i na całą ziemię egipską (and upon all the land of Egypt [Egyptian land]). Kraj został zniszczony przez muchy: the land was devasted (was left devasted) by the flies.

Verse 21: Zawołał więc faraon Mojżesza i Aarona (so Pharaoh summoned Moses and Aaron) i rzekł (and said): możecie złożyć ofiarę Bogu waszemu (you may offer a sacrifice to your God), ale w tym kraju (but in this land).

Verse 22: Odpowiedział Mojżesz (Moses responded): nie wypada postępować w ten sposób (it is not right that we should do so [it is not right to proceed in this manner]), ponieważ obrazą Egipcjan byłaby nasza ofiara dla Pana, Boga naszego (for our sacrifice to the Lord our God would be an offence to the Egyptians [of the Egyptians]), gdybyśmy złożyli na ofiarę to, co w oczach Egipcjan jest niedozwolone (should we offer in sacrifice that which, in the eyes of the Egyptians, is impermissible). Czy za to nie ukamienowaliby nas?: would they not stone us for it?

Verse 23: Pójdziemy na pustynię (we will go into the desert), na trzy dni (at a distance of three days), aby złożyć ofiarę Panu, Bogu naszemu (so as to offer a sacrifice to the Lord our God), jak nam to przykazał (as he commanded it of us [unto us]).

Wersety 24-28

  • oddalać się (impf.), to go/walk away, to withdraw
  • zbytnio, too, excessively, unduly
  • wstawić się (pf.), to intercede
  • usunąć się (pf.), to leave, to withdraw
  • wypuszczać (impf.), to let go, to release

Review: odpowiedzieć (pf., to respond), faraon (m., pharaoh), posłać (pf., to send), pustynia (f., desert), złożyć (pf., to offer up), ofiara (f., offering, sacrifice), wyjść (pf., to go/come out, to exit), prosić (impf., to ask, to entreat), jutro (tomorrow), mucha (f., fly), sługa (m., servant), lud (m., people), oszukiwać (impf., to deceive, to cheat), nie więcej (no more), pozwolić (pf., to permit, to allow), błagać (impf., to plead, to implore), uczynić (pf., to do, to make), prośba (f., request), usunąć (pf., to remove, to clear away), pozostać (pf., to remain), jeden (one), raz (m., time), serce (n., heart), twardy (hardened), puścić (pf., to let go, to release).

Verse 24: Odpowiedział faraon (Pharaoh responded): ja poślę was na pustynię (I will send you into the desert), byście złożyli ofiarę Panu, Bogu waszemu (that you may offer a sacrifice to the Lord your God), tylko nie oddalajcie się zbytnio (but do not go too far) i wstawcie się za mną (and intercede for me).

Verse 25: Odpowiedział Mojżesz (Moses responded): oto ja, gdy wyjdę od ciebie (behold, when I go out [will go out] from you), będę prosił Pana (I will entreat [will be entreating] the Lord), a jutro muchy usuną się od faraona (and tomorrow the flies shall withdraw from Pharaoh), od sług jego (from his servants) i od ludu jego (and from his people), tylko niech faraon nie oszukuje nas więcej (but may Pharaoh deceive us no more), nie wypuszczając ludu (by not letting the people go), i pozwoli ludowi złożyć ofiarę Panu (and {may he} allow the people to offer a sacrifice to the Lord).

Verse 26: I wyszedł Mojżesz od faraona (and Moses went out from Pharaoh), i błagał Pana (and pleaded [was pleading] with the Lord).

Verse 27: Pan zaś uczynił według próśb Mojżesza (the Lord, for his part, did as Moses had requested [did according to the requests of Moses]) i usunął muchy od faraona (and cleared the flies away from Pharaoh), sług jego ({from} his servants) i od jego ludu (and from his people). Nie pozostała ani jedna: not a one remained.

Declension of prośba (f.)

sing. pl.
nom. prośba prośby
gen. prośby próśb
dat. prośbie prośbom
acc. prośbę prośby
instr. prośbą prośbami
loc. prośbie prośbach
voc. prośbo prośby

Verse 28: Lecz i tym razem (but this time also) serce faraona pozostało twarde (did Pharaoh’s heart remain hardened), i nie puścił ludu (and he did not let the people go).