Polish language series: Wj 7, plagi egipskie

The seventh chapter of the book of Exodus begins the recounting of the plagues of Egypt. The Polish for plague is the feminine plaga; its nominative plural form is plagi (plagues). Plagi egipskie from the subject line of this chapter means Egyptian plagues. God brought ten plagues upon Egypt in all; they are recounted in this and the next five chapters. This seventh chapter of the book of Exodus treats in particular of the first and second of the plagues: I., przemiana wód w krew (transformation of waters into blood); II., żaby (frogs).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Wj 7

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 7. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-5

  • ustępliwy, unyielding
  • pomnożyć (pf.), to increase

Review: odpowiedzieć (pf., to respond), uczynić (pf., to make), jakby (as though), faraon (m., pharaoh), brat (m., brother), prorok (m., prophet), powiedzieć (pf., to say), wszystko (n., all), rozkazać (pf., to order), przemawiać (impf., to address), wypuścić (pf., to let go forth), Izraelita (m., Israelite), kraj (m., country), serce (n., heart), znak (m., sign), cudo (n., wonder), egipski (Egyptian), usłuchać (pf., to hearken), toteż (wherefore), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), Egipt (m., Egypt), wywieść (pf., to lead forth), zastęp (m., array), lud (m., people), syn (m., son), pośród (amongst), wśród (amidst), wielki (great), kara (f., punishment), poznać (pf., to recognise), Egipcjanin (m., Egyptian), przeciw (against), wyprowadzić (pf., to bring forth).

Verse 1: Pan odpowiedział Mojżeszowi (the Lord responded to Moses): oto Ja uczynię cię jakby Bogiem faraona (so it is that I will make thee as though God to the pharaoh), a Aaron, brat twój, będzie twoim prorokiem (and thy brother Aaron shall be thy prophet).

Verses 2-3: Ty powiesz mu wszystko, co ci rozkażę (thou shalt say to him all that which I order [shall order] thee), a Aaron, brat twój, będzie przemawiał do faraona (and thy brother Aaron shall be addressing the pharaoh), ażeby wypuścił Izraelitów ze swego kraju (that he should let the Israelites go forth from his country), Ja zaś uczynię nieustępliwym serce faraona (whereas I will make unyielding the heart of the pharaoh) i pomnożę moje znaki i moje cuda w kraju egipskim (and will increase my signs and my wonders in the Egyptian country).

Verse 4: Faraon nie usłucha was (the pharaoh will hearken unto thee not), toteż wyciągnę rękę moją nad Egiptem (wherefore I will extend my hand over Egypt) i wywiodę z Egiptu moje zastępy (and will lead forth from Egypt my arrays), mój lud, synów Izraela (my people the sons of Israel) z pośrodka nich (from amongst them), wśród wielkich kar (amidst great punishments).

Verse 5: I poznają Egipcjanie (and the Egyptians will recognise), że Ja jestem Pan (that I am the Lord), gdy wyciągnę rękę przeciw Egiptowi (when I extend [shall extend] {my} hand against Egypt) i wyprowadzę z pośrodka nich Izraelitów (and bring [shall bring] forth from amongst them the Israelites).

Wersety 6-13

  • cud (m.), wonder
  • korzyść (f.), favour
  • przemienić się (pf.), to transform oneself
  • czarownik (m.), sorcerer
  • tajemny, secret
  • połknąć (pf.), to swallow

Review: uczynić (pf., to do, to make) nakazać (pf., to enjoin), liczyć (impf., to count), osiemdziesiąt (eighty), rok (m., year), osiemdziesiąt trzy (eighty-three), przemawiać (impf., to address), faraon (m., pharaoh), powiedzieć (pf., to say), wziąć (pf., take), laska (f., staff), rzucić (pf., to cast), przed (before), wąż (m., serpent), przybyć (pf., to come), sługa (m., servant), zamienić się (pf., to transform oneself), wówczas (then), kazać (impf., to bid), przywołać (pf., to call for), mędrzec (m., wise man), wróżbita (m., soothsayer), egipski (Egyptian), dzięki (thanks to), wiedza (f., knowledge), każdy (each), jednak (however), mimo (despite), serce (n., heart), pozostać (pf., to remain), uparty (obstinate), usłuchać (pf., to hearken), zapowiedzieć (pf., to foretell).

Verse 6: Mojżesz i Aaron uczynili tak (Moses and Aaron did so), jak im Pan nakazał uczynić (as the Lord had enjoined them to do).

Verse 7: Mojżesz liczył wtedy osiemdziesiąt lat (*Moses was then counting eighty years*), a Aaron osiemdziesiąt trzy (and Aaron eighty-three), gdy przemawiali do faraona (when they would address the pharaoh). — *As in Moses was then eighty years old. Review: Counting in Polish.

Verses 8-9: Pan tak powiedział do Mojżesza i Aarona (the Lord so said to Moses and Aaron): jeśli faraon powie wam tak (if the pharaoh says [will say] to you so): uczyńcie cud na waszą korzyść (make a wonder in your favour), wtedy powiesz Aaronowi (then thou shalt say to Aaron): weź laskę i rzuć ją przed faraonem (take {thy} staff and cast it before the pharaoh), a przemieni się w węża (and it will transform itself into a serpent). — Review the perfective future of powiedzieć (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): powiem (1.ps); powiesz (2.ps); powie (3.ps); powiemy (1.pp); powiecie (2.pp); powiedzą (3.pp).

Declension of wąż (m.)

sing. pl.
nom. wąż węże
gen. węża węży
wężów
dat. wężowi wężom
acc. węża węże
instr. wężem wężami
loc. wężu wężach
voc. wężu węże

Verse 10: Mojżesz i Aaron przybyli do faraona (Moses and Aaron came to the pharaoh) i uczynili tak, jak nakazał Pan (and did so as the Lord had enjoined). I rzucił Aaron laskę swoją przed faraonem i sługami jego (and Aaron cast his staff before the pharaoh and his servants), i zamieniła się w węża (and it transformed itself into a serpent).

Declension of laska (f.)

sing. pl.
nom. laska laski
gen. laski lasek
dat. lasce laskom
acc. laskę laski
instr. laską laskami
loc. lasce laskach
voc. lasko laski

Verse 11: Faraon wówczas kazał przywołać mędrców i czarowników (the pharaoh then bade call for the wise men and sorcerers), a wróżbici egipscy uczynili to samo (and the Egyptian soothsayers did this same) dzięki swej tajemnej wiedzy (thanks to their secret knowledge).

Verse 12: I rzucił każdy z nich laskę (and each of them cast {his} staff), i zamieniły się w węże (and they transformed themselves into serpents). Jednak laska Aarona (however Aaron’s staff) połknęła ich laski (swallowed their staffs).

Verse 13: Mimo to serce faraona pozostało uparte (despite this the heart of the pharaoh remained obstinate) i nie usłuchał ich (and he hearkened unto them not), jak zapowiedział Pan (as the Lord had foretold).

Wersety 14-18

  • twardy, hardened
  • wzbraniać się (impf.), to refuse
  • pośpieszyć (pf.), to hasten
  • poginąć (pf.), to perish
  • wydawać (impf.), to give forth
  • przykry, foul

Review: rzec (pf., to say), serce (n., heart), wypuścić (pf., to let go forth), lud (m., people), iść (impf., to go), faraon (m., pharaoh), rano (in the morning), wyjść (pf., to come forth), woda (f., water), spotkanie (n., meeting), brzeg (m., edge), Nil (m., Nile), wziąć (pf., to take), ręka (f., hand), laska (f., staff), zamienić się (pf., to transform oneself), wąż (m., serpent), powiedzieć (pf., to say), Hebrajczyk (m., Hebrew), posłać (pf., to send), rozkaz (m., order), oddać (pf., to render), cześć (f., veneration), pustynia (f., desert), dotąd (hitherto), posłuchać (pf., to hearken), mówić (impf., to speak), poznać (pf., to recognise), uderzyć (pf., to strike), krew (f., blood), ryba (f., fish), woń (f., scent), Egipcjanin (m., Egyptian), móc (impf., to be able), pić (impf., to drink).

Verse 14: Rzekł Pan do Mojżesza (the Lord said to Moses): serce faraona jest twarde (the heart of the pharaoh is hardened), wzbrania się wypuścić lud (he refuses to let the people go forth).

Verse 15: Idź do faraona rano (go to the pharaoh in the morning), gdy wyjdzie nad wodę (when he comes [will come] forth to the water), pośpiesz mu na spotkanie na brzeg Nilu (hasten unto him in meeting to the edge of the Nile). Weź do ręki laskę (take into hand the staff), która zamieniła się w węża (which transformed itself into a serpent).

Verse 16: Powiedz mu (say to him): Pan, Bóg Hebrajczyków, posłał mnie do ciebie (the Lord, the God of the Hebrews, has sent me to thee) z rozkazem (with {such} order): wypuść lud mój (let my people go forth), by Mi oddał cześć na pustyni (that they may render veneration to me in the desert). Oto dotąd nie posłuchałeś Mnie: so it is that hitherto thou hast not hearkened unto me.

Verse 17: Tak mówi Pan (so speaketh the Lord): po tym poznasz, że Ja jestem Panem (by this wilt thou recognise that I am the Lord). Oto uderzę laską (so it is that I shall strike with the staff), którą mam w ręce (which I have in hand), wody Nilu (the waters of the Nile), a zamienią się w krew (and they will transform themselves into blood).

Verse 18: Ryby Nilu poginą (the fishes of the Nile will perish), a Nil wydawać będzie przykrą woń (and the Nile will be giving forth a foul scent), tak że Egipcjanie nie będą mogli pić wody z Nilu (so that the Egyptians will not be able to drink water from the Nile).

Wersety 19-22

  • kanał (m.), canal
  • staw (m.), pond
  • drewniany, wooden

Review: powiedzieć (pf., to say), mówić (impf., to speak), wziąć (pf., to take), laska (f., staff), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), woda (f., water), rzeka (f., river), wszelki (all), zbiorowisko (n., gathering), zamienić się (pf., to transform oneself), krew (f., blood), cały (entire), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), naczynie (n., vessel), kamienny (stonen), uczynić (pf., to do), nakazać (pf., to enjoin), podnieść (pf., to lift), uderzyć (pf., to strike), oko (n., eye), faraon (m., pharaoh), sługa (m., servant), ryba (f., fish), wyginąć (pf., to die out), zacząć (pf., to start), wydawać (impf., to give forth), przykry (foul), woń (f., scent), Egipcjanin (m., Egyptian), móc (impf., can), pić (impf., to drink), kraj (m., country), lecz (but), czarownik (m., sorcerer), dzięki (thanks to), wiedza (f., knowledge), tajemny (secret), pozostać (pf., to remain), więc (therefore), uparty (obstinate), serce (n., heart), usłuchać (pf., to hearken), zapowiedzieć (pf., to foretell).

Verse 19: Pan powiedział do Mojżesza (the Lord said to Moses): mów do Aarona (speak to Aaron): weź laskę swoją (take thy staff) i wyciągnij rękę na wody Egiptu (and extend {thy} hand against the waters of Egypt), na jego rzeki (against its rivers) i na jego kanały (and against its canals), i na jego stawy (and against its ponds), i na wszelkie jego zbiorowiska wód (and against all its gatherings of waters), a zamienią się w krew (and they will transform themselves into blood). I będzie krew w całej ziemi egipskiej (and blood will be in the entire Egyptian land), w naczyniach drewnianych i kamiennych (in wooden and stonen vessels).

Declension of zbiorowisko (n.)

sing. pl.
nom. zbiorowisko zbiorowiska
gen. zbiorowiska zbiorowisk
dat. zbiorowisku zbiorowiskom
acc. zbiorowisko zbiorowiska
instr. zbiorowiskiem zbiorowiskami
loc. zbiorowisku zbiorowiskach
voc. zbiorowisko zbiorowiska

Verse 20: Mojżesz i Aaron uczynili tak (Moses and Aaron did so), jak nakazał Pan (as the Lord had enjoined). Aaron podniósł laskę (Aaron lifted {his} staff) i uderzył nią wody Nilu (and struck therewith the waters of the Nile) na oczach faraona i sług jego (in the eyes of the pharaoh and his servants). Woda Nilu (the water of the Nile) zamieniła się w krew (transformed itself into blood).

Verse 21: Ryby rzeki wyginęły (the fishes of the river died out), a Nil zaczął wydawać przykrą woń (and the Nile started giving forth a foul scent), tak że Egipcjanie nie mogli pić wody z Nilu (so that the Egyptians could not drink water from the Nile). Krew była w całym kraju egipskim: blood was in the entire Egyptian country.

Verse 22: Lecz to samo uczynili czarownicy egipscy (but this same did the Egyptian sorcerers do) dzięki swej wiedzy tajemnej (thanks to their secret knowledge). Pozostało więc uparte serce faraona (the heart of the pharaoh therefore remained obstinate), i nie usłuchał ich (and he hearkened not unto them), jak to Pan zapowiedział (as the Lord had foretold).

Wersety 23-29

  • odwrócić się (pf.), to turn oneself round
  • brać (impf.), to take
  • picie (n.), drinking
  • plaga (f.), plague
  • żaba (f.), frog
  • sypialnia (f.), bedchamber
  • dzieża (f.), kneading bowl
  • wśliznąć się (pf.), to creep up

Review: faraon (m., pharaoh), pójść (pf., to go), dom (m., house), serce (n., heart), Egipcjanin (m., Egyptian), kopać (impf., to dig), pobliże (n., vicinity), szukać (impf., to seek), woda (f., water), pić (impf., to drink), móc (impf., can), upłynąć (pf., to elapse), siedem (seven), dzień (m., day), chwila (f., moment), uderzyć (pf., to strike), wtedy (then), rzec (pf., to say), iść (impf., to go), powiedzieć (pf., to say), mówić (impf., to speak), wypuścić (pf., to let go forth), lud (m., people), służyć (impf., to serve), jeżeli (if), dotknąć (pf., to afflict), cały (entire), kraj (m., country), zaroić się (pf., to teem), wejść (pf., to enter), pałac (m., palace), łoże (m., bed), sługa (m., servant), piec (m., oven).

Verse 23: Faraon odwrócił się (the pharaoh turned himself round) i poszedł do swego domu (and went to his house), nie biorąc sobie tego do serca (in not taking this unto himself to heart).

Verse 24: Wszyscy Egipcjanie kopali w pobliżu Nilu (all the Egyptians would dig in the vicinity of the Nile), szukając wody do picia (in seeking water for drinking), bo nie mogli pić wody z Nilu (for they could not drink water from the Nile).

Verse 25: Upłynęło siedem dni (seven days elapsed) od chwili, gdy Pan uderzył Nil (from the moment when the Lord had struck the Nile).

Verse 26: Wtedy rzekł Pan do Mojżesza (then the Lord said to Moses): idź do faraona i powiedz mu (go to the pharaoh and say to him): to mówi Pan (this speaketh the Lord): wypuść lud mój, aby Mi służył (let my people go forth that they may serve me).

Verse 27: A jeżeli ich nie wypuścisz (but if thou lettest [wilt let] them not go forth), to dotknę cały kraj twój plagą żab (then I will afflict thine entire country with a plague of frogs).

Declension of żaba (f.)

sing. pl.
nom. żaba żaby
gen. żaby żab
dat. żabie żabom
acc. żabę żaby
instr. żabą żabami
loc. żabie żabach
voc. żabo żaby

Verse 28: Nil zaroi się od żab: the Nile shall teem with [from] frogs. Wejdą do pałacu twego (they shall enter into thy palace), do sypialni twojej (into thy bedchamber), do łoża twego (into thy bed), do domów sług twoich i ludu twego (into the houses of thy servants and thy people), jak również do twoich pieców i do dzież twoich (as well as into thine ovens and kneading bowls).

Verse 29: Żaby wślizną się (the frogs shall creep up) i do ciebie (both unto thee), i do twego ludu oraz do twoich sług (and unto thy people and thy servants).