Polish language series: Wj 5, spotkanie Mojżesza z faraonem

In the fifth chapter of the book of Exodus, Moses meets with Pharaoh: pierwsze spotkanie Mojżesza z faraonem (first meeting of Moses with Pharaoh).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 5

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 5. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-5

  • urządzić (pf.), to organise, to arrange
  • zaraza (f.), pestilence
  • odwieść (pf.), to draw away, to divert
  • odciągać (impf.), to draw away, to divert

Review: potem (then), udać się (pf., to go, to proceed), faraon (m., pharaoh), powiedzieć (pf., to say), wypuścić (pf., to release, to let go), lud (m., people), pustynia (f., desert), uroczystość (f., feast), cześć (f., worship, veneration), odpowiedzieć (pf., to respond), kim (who), musieć (impf., to have to, must, to be obligated), usłuchać (pf., to heed, to listen), rozkaz (m., order, command), znać (impf., to know, to be acquainted), rzec (pf., to say), Hebrajczyk (m., Hebrew), ukazać się (pf., to appear), pozwolić (pf., to permit, to allow), przeto (therefore), iść (impf., to go), trzy (three), dzień (m., day), droga (f., way, road, distance, journey), złożyć (pf., to offer up), ofiara (f., offering, sacrifice), nawiedzić (pf., to visit), miecz (m., sword), król (m., king), egipski (Egyptian), dlaczego (for what reason, why), chcieć (impf., to want, to seek), lud (m., people), praca (f., work, labour, task), co prędzej (without delay, at once), robota (f., work, labour, toil), kraj (m., land, country), liczny (numerous).

Verse 1: Potem udali się Mojżesz i Aaron do faraona (then Moses and Aaron went to Pharaoh) i powiedzieli mu (and said to him): tak powiedział Pan, Bóg Izraela (thus said the Lord, the God of Israel): wypuść mój lud (let my people go), aby urządził na pustyni uroczystość (that they may hold a feast in the desert) ku mojej czci (in my honour).

Declension of cześć (f.)

nom. cześć
gen. czci
dat. czci
acc. cześć
instr. czcią
loc. czci
voc. czci

Verse 2: Faraon odpowiedział (Pharaoh responded): kimże jest Pan (who ever is the Lord), abym musiał usłuchać Jego rozkazu (that I should heed his command) i wypuścić Izraela? (and let Israel go?). Nie znam Pana (I do not know the Lord) i nie wypuszczę Izraela (and I will not let Israel go).

Verse 3: Rzekli (they said): Bóg Hebrajczyków nam się ukazał (the God of the Hebrews has appeared to us). Pozwól przeto nam (allow us, therefore) iść trzy dni drogą na pustynię (to go a three days’ distance into the desert) i złożyć ofiarę Panu, Bogu naszemu (and offer a sacrifice to the Lord our God), by nas nie nawiedził zarazą lub mieczem (lest he visit us with with pestilence or sword [that he should not visit us with pestilence or sword]).

Verse 4: Na to odpowiedział im król egipski (to this the king of Egypt [Egyptian king] responded): dlaczego to Mojżeszu i Aaronie (why is it, Moses and Aaron), chcecie odwieść lud od pracy? (that you seek to draw the people away from their work?). Idźcie co prędzej do waszych robót: go at once to your labours.

Verse 5: I powiedział jeszcze faraon (and Pharaoh further said): oto lud kraju teraz jest liczny (behold, the people of the land are now numerous), a wy odciągacie go od pracy (and you divert them from their work).

Wersety 6-9

  • dozorca (m.), custodian, keeper
  • pisarz (m.), writer, scribe
  • wyrabianie (n.), manufacture, production
  • starać się (impf.), to obtain, to get
  • ilość (f.), quantity, amount
  • wyrabiać (impf.), to manufacture, to produce
  • dotąd, up to now, hitherto
  • zmniejszać (impf.), to diminish, to lessen
  • leniwy, lazy
  • cięższy, heavier
  • zająć się (pf.), to be occupied
  • skłaniać się (impf.), to be disposed
  • fałszywy, false

Review: sam (very, same), dzień (m., day), rozkaz (m., command, order), wydać rozkaz (pf., to give an order), faraon (m., pharaoh), robota (f., work, labour, toil), lud (m., people), dostarczać (impf., to furnish, to provide), nie więcej (no more), słoma (f., straw), cegła (f., brick), poprzednio (previously), odtąd (from now on, henceforth), wyznaczyć (pf., to assign, to allocate), ponieważ (because, for), wołać (impf., to cry/call out), przeto (therefore), pójść (pf., to go), złożyć (pf., to offer up), ofiara (f., offering, sacrifice), praca (f., work, labour, task), ludzie (pl., men), musieć (impf., to have to, must), stać się (pf., to become), wieść (f., news, rumour, message).

Verses 6-7: Tego samego dnia (that same day) taki rozkaz wydał faraon (Pharaoh gave this order [such order]) dozorcom robót ludu i pisarzom (to the labour custodians of the people [to the custodians of the labours of the people] and to the scribes): nie będziecie dostarczać więcej ludowi słomy (you shall provide [shall be providing] straw to the people no more) do wyrabiania cegły (for the production of bricks), jak poprzednio (as before). Odtąd niech sami starają się o słomę: let them henceforth obtain straw themselves. The declension of cegła is presented immediately below; that of pisarz is presented in the notes at verse 15.

Declension of cegła (f.)

sing. pl.
nom. cegła cegły
gen. cegły cegieł
dat. cegle cegłom
acc. cegłę cegły
instr. cegłą cegłami
loc. cegle cegłach
voc. cegło cegły

Verse 8: Wyznaczycie zaś im tę samą ilość cegieł (but you shall assign them the same amount of bricks), jaką wyrabiali dotąd (as they have been producing hitherto), nic im nie zmniejszając (without any diminishment [not diminishing anything unto them]); ponieważ są leniwi, wołają przeto (for they are lazy, they therefore cry out): pójdźmy złożyć ofiarę naszemu Bogu (let us go offer a sacrifice to our God).

Verse 9: Praca tych ludzi musi się stać cięższa (the work of these people must become heavier), aby się nią zajęli (that they may be occupied by it), a nie skłaniali się ku fałszywym wieściom (and not be disposed to false messages).

ciężkicięższynajcięższy
heavyheavierheaviest

Wersety 10-14

  • ogłosić (pf.), to announce, to declare
  • dostarczyć (pf.), to furnish, to provide
  • zbierać (impf.), to gather
  • świadczenia (pl.), provisions
  • rozprószyć się (pf.), to scatter, to disperse
  • ścierń (m.), stubble
  • codzienny, daily
  • powinność (f.,), duty, obligation

Review: wyjść (pf., to go/come out, to exit), dozorca (m., custodian, keeper), robota (f., work, labour, toil), lud (m., people), pisarz (m., writer, scribe), rozkazać (pf., to command, to order), faraon (m., pharaoh), nie więcej (no more), słoma (f., straw), rozejść się (pf., to disperse, to scatter), móc (impf., may, can, to be able), znaleźć (pf., to find), mimo (despite), odjąć (pf., to deduct, to diminish), nakazać (pf., to command, to order, to ordain), ziemia (f., land,), egipski (Egyptian), zamiast (in place of), przynaglać (impf., to urge, to hasten), mówić (impf., to say), winien (ought), wykonać (pf., to perform, to carry out), każdy (each, every), dzień (m., day), praca (f., work, labour, task), dostarczać (impf., to furnish, to provide), bić (impf., to beat, to hit), spośród (from amongst), Izraelita (m., Israelite), ustanowić (pf., to appoint), czemu (why, wherefore), cegła (f., brick), ani… ani (neither… nor), wczoraj (yesterday), dzisiaj (today), miara (f., measure), poprzednio (previously).

Verse 10: Wyszli więc dozorcy robót ludu (so the labour custodians of the people went out) razem z pisarzami (along with the scribes) i ogłosili ludowi (and announced to the people): tak rozkazał faraon (thus commanded Pharaoh): nie dostarczę wam więcej słomy (I will give you straw no more).

Verse 11: Sami rozejdźcie się i zbierajcie słomę (disperse, you yourselves, and gather straw), gdzie ją możecie znaleźć (where{ever} you can find it). Mimo to (despite this; nevertheless) nic nie będzie odjęte z nakazanych świadczeń (no diminishment shall be made in the ordained provisions [nothing shall be diminished from the ordained provisions]). From odjąć come the following passive adjectival participles: (singular) odjęty (m.), odjęta (f.), odjęte (n.); (plural) odjęci (m. pers.), odjęte (other). Consider: zostało odjęte (it was/got diminished); nic nie będzie odjęte (nothing shall be diminished). From nakazać come the following passive adjectival participles: (singular) nakazany (m.), nakazana (f.), nakazane (n.); (plural) nakazani (m. pers.), nakazane (other). Consider: zostało nakazane (it was/got ordained); nakazane świadczenia (ordained provisions); z nakazanych świadczeń (from the ordained provisions).

Verse 12: I rozproszył się lud (and the people scattered) po całej ziemi egipskiej (throughout the land of Egypt [throughout the Egyptian land]), aby zbierać ścierń zamiast słomy (to gather stubble in place of straw).

Verse 13: Dozorcy zaś robót przynaglali (the labour custodians, for their part, were urgent [{they} urged]) i mówili (and said [were saying]): winniście wykonać (you are to carry out) w każdym dniu (each day) codzienną swą pracę (your daily work), jak wtedy, gdy słomy wam dostarczano (as when straw was provided you [as then when one was providing straw to you]).

Verse 14: Bito pisarzy spośród Izraelitów (the scribes of the Israelites were beaten [one was beating the scribes from amongst the Israelites]), których dozorcy robót faraona ustanowili nad nimi (whom the labour custodians of Pharaoh had set over them), mówiąc (saying): czemu nie wykonaliście powinności waszej (why have you not carried out your duties) i nie dostarczyliście cegieł (and have not furnished bricks) ani wczoraj, ani dzisiaj (either yesterday or today) w tej mierze jak poprzednio? (in the same measure as before?). Of the perfective wykonać, study the masculine and feminine of the past tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (masculine) wykonałem (1.ps); wykonałeś (2.ps); wykonał (3.ps); wykonaliśmy (1.pp); wykonaliście (2.pp); wykonali (3.pp); (feminine) wykonałam (1.ps); wykonałaś (2.ps); wykonała (3.ps); wykonałyśmy (1.pp); wykonałyście (2.pp); wykonały (3.pp). Study the same of dostarczyć: (masculine) dostarczyłem (1.ps); dostarczyłeś (2.ps); dostarczył (3.ps); dostarczyliśmy (1.pp); dostarczyliście (2.pp); dostarczyli (3.pp); (feminine) dostarczyłam (1.ps); dostarczyłaś (2.ps); dostarczyła (3.ps); dostarczyłyśmy (1.pp); dostarczyłyście (2.pp); dostarczyły (3.pp).

Wersety 15-19

  • robić (impf.), to make
  • przypisywać się (impf.), to be imputed
  • położenie (n.), situation, predicament
  • rozpaczliwy, desperate, hopeless
  • umniejszać (impf.), to diminish, to lessen
  • dzienny, daily
  • wyrób (m.), manufacture, production

Review: pisarz (m., writer, scribe), spośród (from amongst), przybyć (pf., to arrive, to come), faraon (m., pharaoh), narzekać (impf., to complain, to moan), mówić (impf., to say), czemu (why), sposób (m., manner, way), postępować (impf., to behave, to act), sługa (m., servant), dawać (impf., to give), słoma (f., straw), cegła (f., brick), bić (impf., to beat, to hit), wina (f., guilt, fault, sin), lud (m., people), odpowiedzieć (pf., to respond), leniwy (lazy), dlatego (for this reason, this is why), chcieć (impf., to want), wyjść (pf., to go/come out, to exit), złożyć (pf., to offer up), ofiara (f., offering, sacrifice), iść (impf., to go), praca (f., work, labour, task), otrzymać (pf., to receive), dostarczyć (pf., to furnish, to provide), ilość (f., quantity, amount), stać się (pf., to become), powód (m., cause, reason), rozkaz (m., command, order).

Verse 15: Pisarze zaś spośród Izraelitów przybyli do faraona (the scribes of the Israelites [from amongst the Israelites] came to Pharaoh, however) i narzekali mówiąc (and complained [were complaining], saying): czemu w ten sposób postępujesz z twoimi sługami? (why do you deal with your servants in this manner?).

Declension of pisarz (m.)

sing. pl.
nom. pisarz pisarze
gen. pisarza pisarzy
dat. pisarzowi pisarzom
acc. pisarza pisarzy
instr. pisarzem pisarzami
loc. pisarzu pisarzach
voc. pisarzu pisarze

Verse 16: Nie dają teraz słomy sługom twoim (your servants are given straw no more [they do not give straw now to your servants]) i mówią nam (yet it is said to us [and they say to us]): róbcie cegły (make bricks). I oto słudzy twoi są bici (and, behold, your servants are beaten), i winę przypisuje się ludowi (and the blame is imputed to the people). From bić come the following passive adjectival participles: (singular) bity (m.), bita (f.), bite (n.); (plural) bici (m. pers.), bite (other).

Verse 17: Faraon im odpowiedział (Pharaoh responded to him): jesteście bardzo leniwi (you are very lazy), i dlatego mówicie (and that is why you say): chcemy wyjść (we seek to go forth), by złożyć ofiarę Panu (to offer a sacrifice to the Lord).

Verse 18: Teraz idźcie, ale do pracy (now go — but to your work). Nie otrzymacie słomy (you shall not receive straw), ale dostarczycie taką samą ilość cegieł (but you shall furnish the same amount of bricks).

Verse 19: Położenie pisarzy Izraelitów (the predicament of the scribes of the Israelites) stało się rozpaczliwe (became desperate) z powodu rozkazu (on account of {the following} order): nie umniejszajcie nic z dziennego wyrobu cegieł (do not lessen your daily output of bricks in the least [do not lessen anything from the daily production of bricks]).

Wersety 20-23

  • osądzić (pf.), to pass judgement
  • niesława (f.), disgrace, shame

Review: wychodzić (impf., to go/come forth), faraon (m., pharaoh), spotkać (pf., to meet, to come across/upon), czekać (impf., to await, to wait for), powiedzieć (pf., to say), wejrzeć (pf., to look), gdyż (for, because), narazić (pf., to expose, to cause), dworzanin (m., courtier), podać (pf., to give, to hand), miecz (m., sword), ręka (f., hand), zabijać (impf., to kill), zwrócić się (pf., to turn, to address), czemu (why), zezwolić (pf., to permit, to allow), wyrządzić (pf., to inflict, to cause, to occasion), zło (n., harm, ill), lud (m., people), wysłać (pf., to send), wszak (after all), chwila (f., moment, instant), pójść (pf., to go), przemawiać (impf., to speak), imię (n., name), gorzej (worse), obchodzić się (impf., to treat, to deal), czynić (impf., to do, to make), wybawienie (n., deliverance, redemption).

Verse 20: Gdy wychodzili od faraona (as they were coming forth from Pharaoh), spotkali Mojżesza i Aarona (they came upon Moses and Aaron), którzy na nich czekali (who were waiting for them).

Verse 21: I powiedzieli do nich (and they said to them): niechaj wejrzy Pan na was (may the Lord look upon you) i osądzi (and pass judgement), gdyż naraziliście nas na niesławę (for you have brought disgrace upon us) u faraona i jego dworzan (with Pharaoh and his courtiers). Wy to podaliście miecz w ich rękę (it was you who delivered a sword into their hand), aby nas zabijali (that they might kill us).

Verse 22: Wtedy Mojżesz zwrócił się do Pana (Moses then turned to the Lord) i powiedział (and said): Panie (O Lord), czemu zezwoliłeś (why did you allow) wyrządzić zło temu ludowi? (to cause this people harm [to cause harm unto this people]?). Czemu mnie wysłałeś?: why did you send me?

Verse 23: Wszak od tej chwili, gdy poszedłem do faraona (for ever since I came [for since the moment when I came] to Pharaoh), by przemawiać w Twoim imieniu (to speak in your name), gorzej się on obchodzi z tym ludem (he has been dealing [he is dealing] worse with this people), a Ty nic nie czynisz dla wybawienia tego ludu (and you do nothing to deliver [and you do nothing for the deliverance of] this people).

źlegorzejnajgorzej
badlyworseworst