Polish language series: Wj 5, spotkanie Mojżesza z faraonem

In the fifth chapter of the book of Exodus, Moses meets with the Egyptian king: pierwsze spotkanie Mojżesza z faraonem (first meeting of Moses with the pharaoh).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Wj 5

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 5. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-5

  • urządzić (pf.), to arrange
  • zaraza (f.), pestilence
  • odwieść (pf.), to divert
  • odciągać (impf.), to detract

Review: potem (then), udać się (pf., to go), faraon (m., pharaoh), powiedzieć (pf., to say), tak (so), wypuścić (pf., to let go forth), lud (m., people), pustynia (f., desert), uroczystość (f., solemnity), cześć (f., veneration), odpowiedzieć (pf., to respond), kim (who), musieć (impf., to have to), usłuchać (pf., to hearken), rozkaz (m., order), znać (impf., to know), rzec (pf., to say), Hebrajczyk (m., Hebrew), ukazać się (pf., to appear), pozwolić (pf., to permit), przeto (therefore), iść (impf., to go), trzy (three), dzień (m., day), droga (f., way), złożyć (pf., to submit), ofiara (f., offering), nawiedzić (pf., to visit), miecz (m., sword), król (m., king), egipski (Egyptian), dlaczego (why), chcieć (impf., to will), lud (m., people), praca (f., work), co prędzej (at once), robota (f., labour), jeszcze (yet), kraj (m., country), teraz (now), liczny (numerous).

Verse 1: Potem udali się Mojżesz i Aaron do faraona (then Moses and Aaron went unto the pharaoh) i powiedzieli mu (and said unto him): tak powiedział Pan, Bóg Izraela (so said the Lord, the God of Israel): wypuść mój lud (let my people go forth), aby urządził na pustyni uroczystość (that they may arrange in the desert a solemnity) ku mojej czci (for my veneration).

Declension of cześć (f.)

nom. cześć
gen. czci
dat. czci
acc. cześć
instr. czcią
loc. czci
voc. czci

Verse 2: Faraon odpowiedział (the pharaoh responded): kimże jest Pan (who ever is the Lord), abym musiał usłuchać Jego rozkazu (that I should hearken unto his order) i wypuścić Izraela? (and let Israel go forth?). Nie znam Pana (I know not the Lord) i nie wypuszczę Izraela (and I shall not let Israel go forth).

Verse 3: Rzekli (they said): Bóg Hebrajczyków nam się ukazał (the God of the Hebrews hath appeared unto us). Pozwól przeto nam (permit us therefore) iść trzy dni drogą na pustynię (to go by three days’ way into the desert) i złożyć ofiarę Panu, Bogu naszemu (and to submit an offering unto the Lord our God), by nas nie nawiedził zarazą lub mieczem (that he should not visit us with pestilence or sword).

Verse 4: Na to odpowiedział im król egipski (at this did the Egyptian king respond unto them): dlaczego to Mojżeszu i Aaronie (why is it, Moses and Aaron), chcecie odwieść lud od pracy? (that ye will divert the people from {their} work?). Idźcie co prędzej do waszych robót: go at once unto your labours.

Verse 5: I powiedział jeszcze faraon (and the pharaoh said yet): oto lud kraju teraz jest liczny (so it is that the people of the country are now numerous), a wy odciągacie go od pracy (and ye detract them from {their} work).

Wersety 6-9

  • dozorca (m.), custodian
  • pisarz (m.), scribe
  • wyrabianie (n.), production
  • starać się (impf.), to seek
  • ilość (f.), amount
  • dotąd, hitherto
  • zmniejszać (impf.), to diminish
  • leniwy, lazy
  • cięższy, more grievous
  • zająć się (pf.), to occupy oneself
  • skłaniać się (impf.), to dispose oneself
  • fałszywy, false

Review: sam (same), dzień (m., day), taki (such), rozkaz (m., order), wydać (pf., to give forth), faraon (m., pharaoh), robota (f., labour), lud (m., people), dostarczać (impf., to furnish), nie więcej (no more), słoma (f., straw), cegła (f., brick), poprzednio (beforetime), odtąd (henceforth), wyznaczyć (pf., to mark forth), wyrabiać (impf., to produce), nic (not a thing), ponieważ (for), wołać (impf., to cry forth), przeto (wherefore), pójść (pf., to go), złożyć (pf., to submit), ofiara (f., offering), praca (f., work), ludzie (pl., men), musieć (impf., to have to), stać się (pf., to become), wieść (f., news).

Verses 6-7: Tego samego dnia (this same day) taki rozkaz wydał faraon (such order did the pharaoh give forth) dozorcom robót ludu i pisarzom (unto the custodians of labours of the people and unto the scribes): nie będziecie dostarczać więcej ludowi słomy (ye shall no more be furnishing straw unto the people) do wyrabiania cegły (for the production of brick), jak poprzednio (as beforetime). Odtąd niech sami starają się o słomę: henceforth let them themselves seek straw. — The declension of cegła is presented immediately below; that of pisarz is presented at verse 15.

Declension of cegła (f.)

sing. pl.
nom. cegła cegły
gen. cegły cegieł
dat. cegle cegłom
acc. cegłę cegły
instr. cegłą cegłami
loc. cegle cegłach
voc. cegło cegły

Verse 8: Wyznaczycie zaś im (and ye shall mark forth unto them) tę samą ilość cegieł (this same amount of bricks), jaką wyrabiali dotąd (as they have been producing hitherto), nic im nie zmniejszając (in diminishing not a thing unto them); ponieważ są leniwi, wołają przeto (for they are lazy, wherefore they cry forth): pójdźmy złożyć ofiarę naszemu Bogu (let us go submit an offering unto our God).

Verse 9: Praca tych ludzi musi się stać cięższa (the work of these men is to become more grievous), aby się nią zajęli (that they may occupy themselves therewith), a nie skłaniali się ku fałszywym wieściom (and not dispose themselves unto false news).

ciężkicięższynajcięższy
grievousmore grievousmost grievous

Wersety 10-14

  • ogłosić (pf.), to proclaim
  • dostarczyć (pf.), to furnish
  • zbierać (impf.), to gather
  • świadczenia (pl.), renderings
  • ścierń (m.), stubble
  • codzienny, daily
  • powinność (f.,), obligation

Review: wyjść (pf., to come forth), więc (therefore), dozorca (m., custodian), robota (f., labour), lud (m., people), razem z (together with), pisarz (m., scribe), rozkazać (pf., to order), faraon (m., pharaoh), nie więcej (no more), słoma (f., straw), rozejść się (pf., to disperse oneself), móc (impf., can), znaleźć (pf., to find), mimo (despite), nic (not a thing), odjąć (pf., to diminish), nakazać (pf., to enjoin), rozproszyć się (pf., to scatter oneself), cały (entire), ziemia (f., land), egipski (Egyptian), zamiast (in place of), przynaglać (impf., to urge on), mówić (impf., to speak), winien (ought), wykonać (pf., to execute), każdy (each), dzień (m., day), praca (f., work), dostarczać (impf., to furnish), bić (impf., to beat), spośród (from amongst), Izraelita (m., Israelite), ustanowić (pf., to institute), czemu (why), cegła (f., brick), wczoraj (yesterday), dzisiaj (today), miara (f., measure), poprzednio (beforetime).

Verse 10: Wyszli więc dozorcy robót ludu (the custodians of labours of the people therefore came forth) razem z pisarzami (together with the scribes) i ogłosili ludowi (and proclaimed unto the people): tak rozkazał faraon (so hath the pharaoh ordered): nie dostarczę wam więcej słomy (I shall furnish you straw no more).

Verse 11: Sami rozejdźcie się i zbierajcie słomę (disperse ye and gather straw), gdzie ją możecie znaleźć (where ye can find it). Mimo to nic nie będzie odjęte (despite this not a thing will be diminished) z nakazanych świadczeń (from the enjoined renderings).

Verse 12: I rozproszył się lud (and the people scattered themselves) po całej ziemi egipskiej (over the entire Egyptian land), aby zbierać ścierń zamiast słomy (to gather stubble in place of straw).

Verse 13: Dozorcy zaś robót przynaglali (the custodians of labours, for their part, would urge {them} on) i mówili (and spoke): winniście wykonać w każdym dniu (ye are to execute in each day) codzienną swą pracę (your daily work), jak wtedy, gdy słomy wam dostarczano (as then when one would furnish you straw).

Verse 14: Bito pisarzy spośród Izraelitów (one would beat the scribes from amongst the Israelites), których dozorcy robót faraona ustanowili nad nimi (whom the custodians of labours of the pharaoh had instituted over them), mówiąc (in speaking): czemu nie wykonaliście powinności waszej (why have ye not executed your obligations) i nie dostarczyliście cegieł (and not furnished bricks) ani wczoraj, ani dzisiaj (either yesterday or today) w tej mierze jak poprzednio? (in this measure as beforetime?). — Of the perfective verb wykonać, study the masculine and feminine of the past tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (masculine) wykonałem (1.ps); wykonałeś (2.ps); wykonał (3.ps); wykonaliśmy (1.pp); wykonaliście (2.pp); wykonali (3.pp); (feminine) wykonałam (1.ps); wykonałaś (2.ps); wykonała (3.ps); wykonałyśmy (1.pp); wykonałyście (2.pp); wykonały (3.pp). Now study the same of the perfective dostarczyć: (masculine) dostarczyłem (1.ps); dostarczyłeś (2.ps); dostarczył (3.ps); dostarczyliśmy (1.pp); dostarczyliście (2.pp); dostarczyli (3.pp); (feminine) dostarczyłam (1.ps); dostarczyłaś (2.ps); dostarczyła (3.ps); dostarczyłyśmy (1.pp); dostarczyłyście (2.pp); dostarczyły (3.pp).

Wersety 15-19

  • robić (impf.), to make
  • przypisywać się (impf.), to be imputed
  • położenie (n.), circumstances
  • rozpaczliwy, desperate
  • umniejszać (impf.), to diminish
  • dzienny, daily
  • wyrób (m.), production

Review: pisarz (m., scribe), spośród (from amongst), przybyć (pf., to come), faraon (m., pharaoh), narzekać (impf., to complain), mówić (impf., to speak), czemu (why), sposób (m., manner), postępować (impf., to deal), sługa (m., servant), dawać (impf., to give), teraz (now), słoma (f., straw), cegła (f., brick), bić (impf., to beat), wina (f., guilt), lud (m., people), odpowiedzieć (pf., to respond), bardzo (very), leniwy (lazy), i dlatego (wherefore), chcieć (impf., to will), wyjść (pf., to come forth), złożyć (pf., to submit), ofiara (f., offering), iść (impf., to go), praca (f., work), otrzymać (pf., to receive), dostarczyć (pf., to furnish), taki sam (the same such), ilość (f., amount), stać się (pf., to become), powód (m., cause), z powodu (because of), rozkaz (m., order), nic (not a thing).

Verse 15: Pisarze zaś spośród Izraelitów (as for the scribes from amongst the Israelites) przybyli do faraona (they came unto the pharaoh) i narzekali mówiąc (and would complain in speaking): czemu w ten sposób postępujesz z twoimi sługami? (why in this manner dealest thou with thy servants?).

Declension of pisarz (m.)

sing. pl.
nom. pisarz pisarze
gen. pisarza pisarzy
dat. pisarzowi pisarzom
acc. pisarza pisarzy
instr. pisarzem pisarzami
loc. pisarzu pisarzach
voc. pisarzu pisarze

Verse 16: Nie dają teraz słomy sługom twoim (they now give not straw unto thy servants) i mówią nam (and they speak unto us): róbcie cegły (make bricks). I oto słudzy twoi są bici (and so it is that thy servants are beaten), i winę przypisuje się ludowi (and the guilt is imputed unto the people).

Verse 17: Faraon im odpowiedział (the pharaoh responded unto them): jesteście bardzo leniwi (ye are very lazy), i dlatego mówicie (wherefore ye speak): chcemy wyjść (we will come forth), by złożyć ofiarę Panu (to submit an offering unto the Lord).

Verse 18: Teraz idźcie, ale do pracy (now go — but unto {your} work). Nie otrzymacie słomy (ye shall not receive straw), ale dostarczycie taką samą ilość cegieł (but ye shall furnish the same such amount of bricks).

Verse 19: Położenie pisarzy Izraelitów (the circumstances of the scribes of the Israelites) stało się rozpaczliwe (became desperate) z powodu rozkazu (because of {such} order): nie umniejszajcie nic z dziennego wyrobu cegieł (diminish not a thing from the daily production of bricks).

Wersety 20-23

  • osądzić (pf.), to pass judgement
  • niesława (f.), disgrace

Review: wychodzić (impf., to come forth), faraon (m., pharaoh), spotkać (pf., to meet), czekać (impf., to await), powiedzieć (pf., to say), niechaj (may), wejrzeć (pf., to look), gdyż (for), narazić (pf., to expose), dworzanin (m., courtier), podać (pf., to serve), miecz (m., sword), ręka (f., hand), zabijać (impf., to kill), wtedy (then), zwrócić się (pf., to apply unto), czemu (why), zezwolić (pf., to allow), wyrządzić (pf., to occasion), zło (n., ill), lud (m., people), wysłać (pf., to send forth), wszak (for indeed), chwila (f., moment), pójść (pf., to go), przemawiać (impf., to address), imię (n., name), gorzej (worse), obchodzić się (impf., to do with), nic (not a thing), czynić (impf., to do), wybawienie (n., deliverance).

Verse 20: Gdy wychodzili od faraona (when they were coming forth from the pharaoh), spotkali Mojżesza i Aarona (they met Moses and Aaron), którzy na nich czekali (who were awaiting them).

Verse 21: I powiedzieli do nich (and they said unto them): niechaj wejrzy Pan na was (the Lord look upon you) i osądzi (and pass judgement), gdyż naraziliście nas na niesławę (for ye have exposed us unto disgrace) u faraona i jego dworzan (with the pharaoh and his courtiers). Wy to podaliście miecz w ich rękę (it was ye who served a sword into their hand), aby nas zabijali (that they might kill us).

Verse 22: Wtedy Mojżesz zwrócił się do Pana (then Moses applied unto the Lord) i powiedział (and said): Panie, czemu zezwoliłeś (O Lord, why hast thou allowed) wyrządzić zło temu ludowi? (to occasion ill unto this people?). Czemu mnie wysłałeś?: why hast thou sent me forth?

Verse 23: Wszak od tej chwili, gdy poszedłem do faraona (for indeed from this moment when I came unto the pharaoh), by przemawiać w Twoim imieniu (to address in thy name), gorzej się on obchodzi z tym ludem (worse doeth he with this people), a Ty nic nie czynisz dla wybawienia tego ludu (and thou, not a thing doest thou for the deliverance of this people).