Polish language series: Wj 1, ucisk Izraela

Księga Wyjścia

Oto imiona

This post begins your study of the Polish language through the book of Exodus, known in Polish as Księga Wyjścia. In this post, you will study the contents of Wj 1, which is the first chapter of the book of Exodus, and where Wj is the abbreviation of Księga Wyjścia. The subject matter of this book is: uwolnienie Izraelitów z Egiptu (liberation of the Israelites from Egypt), and of Wj 1 in particular: rozrost i ucisk Izraela (growth and oppression of Israel). Both rozrost and ucisk are masculine nouns; uwolnienie is a neuter noun.

The study notes that will be provided for the book of Exodus will take much the same form as those provided for the book of Genesis. In this Exodus study, it is assumed that you have already worked your way through the entire book of Genesis in Polish. If you have not already done so, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 1

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 1. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-7

  • rozradzać się (impf.), to reproduce, to multiply
  • pomnażać (impf.), to increase, to multiply
  • potężnieć (pf.), to acquire might, to become mighty
  • umacniać się (impf.), to be strengthened

Review: imię (n., name), syn (m., son), razem z (along with), przybyć (pf., to arrive, to come), Egipt (m., Egypt), każdy (each), przyjść (pf., to arrive, to come), rodzina (f., family), wszystek (all), potomek (m., descendant), siedemdziesiąt (seventy), osoba (f., person, individual), umrzeć (pf., to die), brat (m., brother), cały (entire), pokolenie (n., generation), coraz bardziej (more and more), kraj (m., land, country), napełnić się (pf., to fill up, to become filled).

Verses 1-4: Oto imiona synów Izraela (these are the names of the sons of Israel), którzy (who) razem z Jakubem (along with Jacob) przybyli do Egiptu (came to Egypt). Każdy zaś przyszedł ze swoją rodziną (each one, for his part, came with his family): Ruben, Symeon, Lewi, Juda (Reuben, Simeon, Levi {and} Judah); Issachar, Zabulon i Beniamin (Issachar, Zebulun and Benjamin): Dan, Neftali, Gad i Aser (Dan, Naphtali, Gad and Asher). Of the perfective przyjść, review the masculine and feminine of the past tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (masculine); przyszedłem (1.ps); przyszedłeś (2.ps); przyszedł (3.ps); przyszliśmy (1.pp); przyszliście (2.pp); przyszli (3.pp); (feminine) przyszłam (1.ps); przyszłaś (2.ps); przyszła (3.ps); przyszłyśmy (1.pp); przyszłyście (2.pp); przyszły (3.pp).

Declension of imię (n.)

sing. pl.
nom. imię imiona
gen. imienia imion
dat. imieniu imionom
acc. imię imiona
instr. imieniem imionami
loc. imieniu imionach
voc. imię imiona

Verse 5: Było zaś wszystkich potomków Jakuba siedemdziesiąt osób (now of the descendants of Jacob were seventy individuals), Józef zaś już był w Egipcie (whereas Joseph was already in Egypt). Review: How to count in Polish.

Verse 6: Potem umarł Józef (then Joseph died) i wszyscy jego bracia (and all his brothers), i całe to pokolenie (and all that generation [this generation]). Of the perfective umrzeć, review the masculine and feminine of the past tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (masculine) umarłem (1.ps); umarłeś (2.ps); umarł (3.ps); umarliśmy (1.pp); umarliście (2.pp); umarli (3.pp); (feminine) umarłam (1.ps); umarłaś (2.ps); umarła (3.ps); umarłyśmy (1.pp); umarłyście (2.pp); umarły (3.pp).

Verse 7: A synowie Izraela rozradzali się (and the sons of Israel multiplied [were multiplying]), pomnażali (increased [were increasing]), potężnieli (acquired might) i umacniali się (and were strengthed) coraz bardziej (ever more; more and more), tak że cały kraj się nimi napełnił (so that the entire land became filled with them).

Wersety 8-10

  • objąć (pf.), to take over
  • liczniejszy, more numerous
  • potężniejszy, more powerful
  • roztropnie, wisely
  • wystąpić (pf.), to come/step out
  • ażeby = aby
  • wypadek (m.), event, instance, case

Review: rządy (pl., rule, reign), nowy (new), król (m., king), znać (impf., to know, to be acquainted), rzec (pf., to say), lud (m., people), syn (m., son), przeciw (against), przestać (pf., to stop, to desist), rozmnażać się (impf., to reproduce, to multiply), bowiem (for), wojna (f., war), móc (impf., may, can, to be able), połączyć się (pf., to unite, to join), wróg (m., enemy, foe), walka (f., struggle, fight), wyjść (pf., to go/come out), kraj (m., land, country).

Verse 8: Lecz rządy w Egipcie objął nowy król (but a new king took over the rule in Egypt), który nie znał Józefa (who did not know [was not knowing] Joseph).

Verse 9: I rzekł do swego ludu (and he said to his people): oto lud synów Izraela (behold, the people of the sons of Israel) jest* liczniejszy* i potężniejszy* od nas (are [is] more numerous and more powerful than we). *Agreements are made with the masculine singular lud.

licznyliczniejszynajliczniejszy
numerousmore numerousmost numerous

potężnypotężniejszynajpotężniejszy
powerfulmore powerfulmost powerful

Verse 10: Roztropnie przeciw niemu* wystąpmy (we shall step out wisely against them [against it]), ażeby się przestał* rozmnażać (that they [that it] should cease multiplying). W wypadku bowiem wojny (for in the event of war) mógłby* się połączyć z naszymi wrogami (they [it] may join our enemies) w walce przeciw nam (in the fight against us), aby wyjść z tego kraju (so as to go forth from this land). *Agreements are made with the masculine singular lud.

Declension of wojna (f.)

sing. pl.
nom. wojna wojny
gen. wojny wojen
dat. wojnie wojnom
acc. wojnę wojny
instr. wojną wojnami
loc. wojnie wojnach
voc. wojno wojny

Wersety 11-14

  • robota (f.), work, labour, toil
  • publiczny, public
  • uciskać (impf.), to oppress
  • budować (impf.), to build
  • skład (m.), storehouse, magazine
  • rozrastać się (impf.), to expand, to spread
  • potęgować (impf.), to strengthen, to intensify
  • wstręt (m.), loathing, disgust
  • bezwzględnie, ruthlessly, without reserve
  • zmuszać (impf.), to force, to compel
  • uprzykrzać (impf.), to make unbearable
  • uciążliwy, onerous, arduous
  • glina (f.), clay
  • przymuszać (impf.), to force, to compel

Review: ustanowić (pf., to appoint, to set), przełożony (m., chief, superior), ciężki (heavy, grievous), praca (f., work, labour, task), wówczas (then, at that time), faraon (m., pharaoh), miasto (n., town, city), bardziej (more), rozmnażać się (impf., to reproduce, to multiply), Izraelita (m., Israelite), Egipcjanin (m., Egyptian), syn (m., son), życie (n., life), cegła (f., brick), różny (different, various), pole (n., field).

Verse 11: Ustanowiono nad nim przełożonych robót publicznych (chiefs of the public works were set over them [one set over them chiefs of the public works]), aby go uciskali ciężkimi pracami (that they might be oppressed with heavy labours). Budowano wówczas dla faraona miasta na składy (cities for storehouses were being built [one was building cities for storehouses] at that time for Pharaoh): Pitom i Ramses (Pithom and Ramses).

Declension of praca (f.)

sing. pl.
nom. praca prace
gen. pracy prac
dat. pracy pracom
acc. pracę prace
instr. pracą pracami
loc. pracy pracach
voc. praco prace

Verse 12: Ale im bardziej go uciskano (but the more they were oppressed [but the more one was oppressing them (unto them)]), tym bardziej się rozmnażał i rozrastał (the more they multiplied and spread [the more they were multiplying and spreading]), co jeszcze potęgowało wstręt do Izraelitów (which yet intensified [was yet intensifying] the{ir} loathing towards the Israelites).

Verses 13-14: Egipcjanie bezwzględnie zmuszali synów Izraela (the Egyptians ruthlessly compelled the sons of Israel) do ciężkich prac (to heavy labours) i uprzykrzali im życie (and made life unbearable for them [and made unbearable the life unto them]) uciążliwą pracą (with onerous labour) przy glinie i cegle (by clay and brick) oraz różnymi pracami na polu (as well as with various labours in the field). Do tych wszystkich prac (to all these labours) przymuszano ich bezwzględnie (were they ruthlessly compelled [did one ruthlessly compel them]).

Wersety 15-18

  • płeć (f.), gender, sex
  • noworodek (m.), newborn
  • winien, ought
  • dziewczynka (f.), little girl
  • pozostawiać (impf.), to leave
  • nowo, newly
  • narodzony, born

Review: położna (f., midwife), kobieta (f., woman), hebrajski (Hebrew), nazywać się (impf., to be named), drugi (other, second), powiedzieć (pf., to say), król (m., king), egipski (Egyptian), słowo (n., word), poród (m., birth, delivery), patrzeć (impf., to look), chłopiec (m., boy), zabić (pf., to kill), zostawić (pf., to leave), życie (n., life), bać się (impf., to fear), wykonać (pf., to carry out, to execute), rozkaz (m., command, order), wezwać (pf., to summon, to call for), mówić (impf., to say), czemu (why), czynić (impf., to do, to make).

Verses 15-16: Potem do położnych u kobiet hebrajskich (then to the midwives from amongst the Hebrew women), z których jedna nazywała się Szifra (one of whom was named Shiphrah), a druga Pua (and the other Puah), powiedział król egipski te słowa (the king of Egypt [the Egyptian king] said these words): jeśli będziecie przy porodach kobiet hebrajskich (if you are present at the delivery of the Hebrew women [if you will be at the delivery of the Hebrew women]), to patrzcie na płeć noworodka (then look at the gender of the newborn). Jeśli będzie chłopiec (if it is [will be] a boy), to winnyście go zabić (then you are to kill him), a jeśli dziewczynka (but if it {is} a girl), to zostawcie ją przy życiu (then let her live [then leave her with life]).

Declension of życie (n.)

sing. pl.
nom. życie życia
gen. życia żyć
dat. życiu życiom
acc. życie życia
instr. życiem życiami
loc. życiu życiach
voc. życie życia

Verse 17: Lecz położne bały się Boga (but the midwives feared [were fearing] God) i nie wykonały rozkazu króla egipskiego (and did not carry out the command of the king of Egypt [the Egyptian king’s command]), pozostawiając przy życiu [nowo narodzonych] chłopców (letting the newborn boys live [leaving with life the newborn boys]).

Declension of chłopiec (m.)

sing. pl.
nom. chłopiec chłopcy
gen. chłopca chłopców
dat. chłopcu chłopcom
acc. chłopca chłopców
instr. chłopcem chłopcami
loc. chłopcu chłopcach
voc. chłopcze chłopcy

Verse 18: I wezwał król egipski położne (and the king of Egypt [Egyptian king] summoned the midwives), mówiąc do nich (saying to them): czemu tak czynicie (why do you do so) i czemu pozostawiacie chłopców przy życiu? (and why do you let the boys live [and why do you leave the boys with life]?).

Wersety 19-22

  • wcześniej, earlier, sooner
  • wydać (pf.) rozkaz, to give an order
  • wyrzucić (pf.), to throw/cast out
  • pozostawić (pf.), to leave

Review: odpowiedzieć (pf., to respond), faraon (m., pharaoh), kobieta (f., woman), hebrajski (Hebrew), podobny (similar), Egipcjanka (f., Egyptian woman), zdrowy (healthy, vigorous), toteż (and so, therefore), rodzić (impf., to give birth), zanim (before),  zdołać (pf., to manage, to succeed), przybyć (pf., to come, to arrive), położna (f., midwife), czynić (impf., to deal), lud (m., people), izraelski (Israelite), stawać się (impf., to become), coraz (more and more, ever), liczniejszy (more numerous), potężniejszy (more powerful), ponieważ (because, given that), bać się (impf., to fear), również (also), zapewnić (pf., to secure, to ensure), potomstwo (n., offspring), wydać (pf., to put forth, to issue), cały (entire), naród (m., nation), rozkaz (m., command, order), nowo narodzony (newborn), chłopiec (m., boy), Hebrajczyk (m., Hebrew), należy (one ought, one is to), rzeka (f., river), dziewczynka (f., little girl), życie (f., life).

Verse 19: One odpowiedziały faraonowi (they said to Pharaoh): kobiety hebrajskie nie są podobne do Egipcjanek (the Hebrew women are not like the Egyptian women), one są zdrowe (they are vigorous), toteż rodzą wcześniej, zanim zdoła do nich przybyć położna (and so give birth before the midwife is able to come [succeeds in coming] to them). In the text of this verse, Hebrew woman is rendered as kobieta hebrajska (woman + adjective denoting Hebrewness), whereas Egyptian woman is rendered by the single feminine noun Egipcjanka. Using kobieta, Egyptian woman could also be expressed as kobieta egipska, following the example of kobieta hebrajska. Following instead the example of Egipcjanka, Hebrew woman can also be rendered by the single feminine noun Hebrajka. Along these same lines, you have in Polish the adjective polski (Polish) and the masculine noun Polak (m., Pole, Polish man). Example: język polski (Polish language); jestem Polakiem (I am a Pole). The feminine form of Polak is Polka (f., Polish woman): jestem Polką (I am a Polish woman). Regarding kobieta, note the following: kobieta hebrajska (Hebrew woman); kobiety hebrajskie (Hebrew women).

wcześniewcześniejnajwcześniej
early, soonearlier, soonerearliest, soonest

Declension of kobieta (f.)

sing. pl.
nom. kobieta kobiety
gen. kobiety kobiet
dat. kobiecie kobietom
acc. kobietę kobiety
instr. kobietą kobietami
loc. kobiecie kobietach
voc. kobieto kobiety

Verse 20: Bóg dobrze czynił położnym (God dealt [was dealing] well with the midwives), a lud [izraelski] stawał się coraz liczniejszy i potężniejszy (and the Israelite people became [was becoming] ever more numerous and powerful).

Verse 21: Ponieważ położne bały się Boga (because the midwives feared [were fearing] God), również i im zapewnił On potomstwo (for them too [to them too] did he ensure offspring).

Verse 22: Faraon wydał wtedy całemu narodowi rozkaz (Pharaoh then issued the {following} command to the entire nation): wszystkich nowo narodzonych chłopców Hebrajczyków należy wyrzucić do rzeki (all newborn Hebrew boys are to be cast [ought one to cast] into the river), a dziewczynki pozostawić przy życiu (whereas the girls are to be spared [whereas the girls {ought one} to leave with life]).