Polish language series: Wj 1, ucisk Izraela

Księga Wyjścia

Oto imiona

This post begins your study of the Polish language through the book of Exodus, known in Polish as Księga Wyjścia. In this post, you will study the contents of Wj 1, which is the first chapter of the book of Exodus, and where Wj is the abbreviation of Księga Wyjścia. The subject matter of this book is: uwolnienie Izraelitów z Egiptu (liberation of the Israelites from Egypt), and of Wj 1 in particular: rozrost i ucisk Izraela (growth and oppression of Israel). Both rozrost and ucisk are masculine nouns; uwolnienie is a neuter noun.

The study notes provided for the book of Exodus take much the same form as those provided for the book of Genesis. In this Exodus study, it is assumed that you have already worked your way through the entire book of Genesis in Polish. If you have not done so, begin your study of the Polish language here.

Read Wj 1

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Wj 1. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-7

  • rozradzać się (impf.), to propagate
  • pomnażać (impf.), to increase
  • potężnieć (pf.), to acquire power
  • umacniać się (impf.), to be strengthened

Review: imię (n., name), syn (m., son), razem z (together with), przybyć (pf., to come), Egipt (m., Egypt), każdy (each), przyjść (pf., to come), rodzina (f., family), wszystek (all), potomek (m., descendant), siedemdziesiąt (seventy), osoba (f., individual), umrzeć (pf., to die), brat (m., brother), cały (entire), pokolenie (n., generation), coraz bardziej (ever more), kraj (m., land), napełnić się (pf., to be filled up).

Verses 1-4: Oto imiona synów Izraela (these are the names of the sons of Israel), którzy razem z Jakubem przybyli do Egiptu (who together with Jacob came to Egypt). Każdy zaś przyszedł ze swoją rodziną (each one, for his part, came with his family): Ruben, Symeon, Lewi, Juda (Reuben, Simeon, Levi {and} Judah); Issachar, Zabulon i Beniamin (Issachar, Zebulun and Benjamin): Dan, Neftali, Gad i Aser (Dan, Naphtali, Gad and Asher). — Of the perfective przyjść, review the masculine and feminine of the past tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (masculine); przyszedłem (1.ps); przyszedłeś (2.ps); przyszedł (3.ps); przyszliśmy (1.pp); przyszliście (2.pp); przyszli (3.pp); (feminine) przyszłam (1.ps); przyszłaś (2.ps); przyszła (3.ps); przyszłyśmy (1.pp); przyszłyście (2.pp); przyszły (3.pp).

Declension of imię (n.)

sing. pl.
nom. imię imiona
gen. imienia imion
dat. imieniu imionom
acc. imię imiona
instr. imieniem imionami
loc. imieniu imionach
voc. imię imiona

Verse 5: Było zaś wszystkich potomków Jakuba siedemdziesiąt osób (now of all the descendants of Jacob were there seventy individuals), Józef zaś już był w Egipcie (whereas Joseph was already in Egypt). — Review: How to count in Polish.

Verse 6: Potem umarł Józef (then Joseph died) i wszyscy jego bracia (and all his brethren), i całe to pokolenie (and all that [this] generation). — Of the perfective umrzeć, review the masculine and feminine of the past tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (masculine) umarłem (1.ps); umarłeś (2.ps); umarł (3.ps); umarliśmy (1.pp); umarliście (2.pp); umarli (3.pp); (feminine) umarłam (1.ps); umarłaś (2.ps); umarła (3.ps); umarłyśmy (1.pp); umarłyście (2.pp); umarły (3.pp).

Verse 7: A synowie Izraela rozradzali się (but the sons of Israel were propagating), pomnażali (increasing), potężnieli (acquired power) i umacniali się coraz bardziej (and were strengthed ever more), tak że cały kraj się nimi napełnił (so that the entire land was filled up with them).

Wersety 8-10

  • objąć (pf.), to take over
  • liczniejszy, more numerous
  • potężniejszy, more powerful
  • roztropnie, wisely
  • wystąpić (pf.), to step out
  • ażeby = aby
  • wypadek (m.), event

Review: rządy (pl., reign), nowy (new), król (m., king), znać (impf., to know), rzec (pf., to say), lud (m., people), syn (m., son), przeciw (against), przestać (pf., to cease), rozmnażać się (impf., to multiply oneself), bowiem (for), wojna (f., war), móc (impf., may), połączyć się (pf., to be united), wróg (m., foe), walka (f., fight), wyjść (pf., to go forth), kraj (m., land).

Verse 8: Lecz rządy w Egipcie objął nowy król (but a new king took over reign in Egypt), który nie znał Józefa (who knew Joseph not).

Verse 9: I rzekł do swego ludu (and he said to his people): oto lud synów Izraela (so it is that the people of the sons of Israel) jest* liczniejszy* i potężniejszy* od nas (are more numerous and powerful than we). — *Agreements are made with the masculine singular lud.

licznyliczniejszynajliczniejszy
numerousmore numerousmost numerous

potężnypotężniejszynajpotężniejszy
powerfulmore powerfulmost powerful

Verse 10: Roztropnie przeciw niemu* wystąpmy (wisely against them will we step out), ażeby się przestał* rozmnażać (that they should cease multiplying themselves). W wypadku bowiem wojny (for in the event of war) mógłby* się połączyć z naszymi wrogami (they may be united with our foes) w walce przeciw nam (in a fight against us), aby wyjść z tego kraju (to go forth from this land). — *Agreements are made with the masculine singular lud.

Declension of wojna (f.)

sing. pl.
nom. wojna wojny
gen. wojny wojen
dat. wojnie wojnom
acc. wojnę wojny
instr. wojną wojnami
loc. wojnie wojnach
voc. wojno wojny

Wersety 11-14

  • robota (f.), labour
  • publiczny, public
  • uciskać (impf.), to oppress
  • budować (impf.), to build
  • skład (m.), storehouse
  • im… tym, the… the
  • rozrastać się (impf.), to spread
  • potęgować (impf.), to intensify
  • wstręt (m.), loathing
  • bezwzględnie, ruthlessly
  • zmuszać (impf.), to compel
  • uprzykrzać (impf.), to make unbearable
  • uciążliwy, onerous
  • glina (f.), clay
  • przymuszać (impf.), to compel

Review: ustanowić (pf., to set), przełożony (m., chief), ciężki (grievous), praca (f., work), prace (pl., tasks), wówczas (then), faraon (m., pharaoh), miasto (n., city), bardziej (more), rozmnażać się (impf., to multiply oneself), Izraelita (m., Israelite), Egipcjanin (m., Egyptian), syn (m., son), życie (n., life), cegła (f., brick), różny (various), pole (n., field).

Verse 11: Ustanowiono nad nim przełożonych robót publicznych (chiefs of public labours were set over them [one set over them chiefs of public labours]), aby go uciskali ciężkimi pracami (that they should oppress them with grievous tasks). Budowano wówczas dla faraona miasta na składy (cities for storehouses were then being built [one was then building cities for storehouses] for Pharaoh): Pitom i Ramses (Pithom and Ramses).

Declension of praca (f.)

sing. pl.
nom. praca prace
gen. pracy prac
dat. pracy pracom
acc. pracę prace
instr. pracą pracami
loc. pracy pracach
voc. praco prace

Verse 12: Ale im bardziej go uciskano (but the more they were oppressed [but the more one would oppress them]), tym bardziej się rozmnażał i rozrastał (the more they would multiply themselves and spread), co jeszcze potęgowało wstręt do Izraelitów (which would yet intensify loathing for the Israelites).

Verses 13-14: Egipcjanie bezwzględnie zmuszali synów Izraela (the Egyptians would ruthlessly compel the sons of Israel) do ciężkich prac (to grievous tasks) i uprzykrzali im życie (and would make life unbearable for them) uciążliwą pracą (with onerous work) przy glinie i cegle (by clay and brick) oraz różnymi pracami na polu (and with various tasks in the field). Do tych wszystkich prac (to all these tasks) przymuszano ich bezwzględnie (would they be ruthlessly compelled [would one ruthlessly compel them]).

Wersety 15-18

  • płeć (f.), gender
  • noworodek (m.), newborn
  • winien, ought
  • dziewczynka (f.), baby girl
  • pozostawiać (impf.), to leave
  • nowo, newly
  • narodzony, born

Review: położna (f., midwife), kobieta (f., woman), hebrajski (Hebrew), nazywać się (impf., to be named), drugi (the other), powiedzieć (pf., to say), król (m., king), egipski (Egyptian), słowo (n., word), poród (m., childbirth), patrzeć (impf., to look), chłopiec (m., boy), zabić (pf., to kill), zostawić (pf., to leave), życie (n., life), bać się (impf., to fear), wykonać (pf., to execute), rozkaz (m., command), wezwać (pf., to summon), mówić (impf., to say), czemu (why), czynić (impf., to do).

Verses 15-16: Potem do położnych u kobiet hebrajskich (then to the midwives amongst the Hebrew women), z których jedna nazywała się Szifra (of whom the one was named Shiphrah), a druga Pua (and the other Puah), powiedział król egipski te słowa (the Egyptian king said these words): jeśli będziecie przy porodach kobiet hebrajskich (if you are [will be] at the childbirths of the Hebrew women), to patrzcie na płeć noworodka (then look at the gender of the newborn). Jeśli będzie chłopiec (if it is [will be] a boy), to winnyście go zabić (then you are to kill him), a jeśli dziewczynka (whereas if {it is} a baby girl), to zostawcie ją przy życiu (then leave her alongside life).

Declension of życie (n.)

sing. pl.
nom. życie życia
gen. życia żyć
dat. życiu życiom
acc. życie życia
instr. życiem życiami
loc. życiu życiach
voc. życie życia

Verse 17: Lecz położne bały się Boga (but the midwives were fearing God) i nie wykonały rozkazu króla egipskiego (and did not execute the command of the Egyptian king), pozostawiając przy życiu [nowo narodzonych] chłopców (leaving alongside life the newborn boys).

Declension of chłopiec (m.)

sing. pl.
nom. chłopiec chłopcy
gen. chłopca chłopców
dat. chłopcu chłopcom
acc. chłopca chłopców
instr. chłopcem chłopcami
loc. chłopcu chłopcach
voc. chłopcze chłopcy

Verse 18: I wezwał król egipski położne (and the Egyptian king summoned the midwives), mówiąc do nich (saying to them): czemu tak czynicie (why do you so do) i czemu pozostawiacie chłopców przy życiu? (and why leave you the boys alongside life?).

Wersety 19-22

  • wcześniej, earlier
  • wyrzucić (pf.), to cast out
  • pozostawić (pf.), to leave

Review: odpowiedzieć (pf., to respond), faraon (m., pharaoh), kobieta (f., woman), hebrajski (Hebrew), podobny (similar), Egipcjanka (f., Egyptian woman), zdrowy (vigorous), toteż (therefore), rodzić (impf., to bear), zanim (before), zdołać (pf., to be able), przybyć (pf., to come), położna (f., midwife), czynić dobrze (impf., to deal well), lud (m., people), izraelski (Israelite), stawać się (impf., to become), coraz (ever more), liczniejszy (more numerous), potężniejszy (more powerful), ponieważ (for), bać się (impf., to fear), również (also), zapewnić (pf., to ensure), potomstwo (n., offspring), wydać (pf., to give forth), cały (entire), naród (m., nation), rozkaz (m., command), nowo narodzony (newborn), chłopiec (m., boy), Hebrajczyk (m., Hebrew), należy (one is to), rzeka (f., river), dziewczynka (f., baby girl), życie (f., life).

Verse 19: One odpowiedziały faraonowi (they responded to Pharaoh): kobiety hebrajskie nie są podobne do Egipcjanek (Hebrew women are not similar to Egyptian women), one są zdrowe (they are vigorous), toteż rodzą wcześniej, zanim zdoła do nich przybyć położna (therefore they bear before the midwife is able to come to them). — In the text of this verse, Hebrew woman is rendered as kobieta hebrajska (woman + adjective denoting Hebrewness), whereas Egyptian woman is rendered by the single feminine noun Egipcjanka. Using kobieta, Egyptian woman could also be expressed as kobieta egipska, following the example of kobieta hebrajska. Following instead the example of Egipcjanka, Hebrew woman can be rendered by the single feminine noun Hebrajka. Along these same lines, you have in Polish the adjective polski (Polish) and the masculine noun Polak (m., Pole, Polish man). Example: język polski (Polish tongue); jestem Polakiem (I am a Pole). The feminine form of Polak is Polka (f., Polish woman): jestem Polką (I am a Polish woman). Regarding kobieta, note the following: kobieta hebrajska (Hebrew woman); kobiety hebrajskie (Hebrew women).

wcześniewcześniejnajwcześniej
earlyearlierearliest

Declension of kobieta (f.)

sing. pl.
nom. kobieta kobiety
gen. kobiety kobiet
dat. kobiecie kobietom
acc. kobietę kobiety
instr. kobietą kobietami
loc. kobiecie kobietach
voc. kobieto kobiety

Verse 20: Bóg dobrze czynił położnym (God was dealing well with the midwives), a lud [izraelski] stawał się coraz liczniejszy i potężniejszy (and the Israelite people were becoming ever more numerous and powerful).

Verse 21: Ponieważ położne bały się Boga (for the midwives were fearing God), również i im zapewnił On potomstwo (also for them did he ensure offspring).

Verse 22: Faraon wydał wtedy całemu narodowi rozkaz (Pharaoh then gave forth to the entire nation {such} command): *wszystkich nowo narodzonych chłopców Hebrajczyków* należy wyrzucić do rzeki (all newborn Hebrew boys are to be cast out into the river), a dziewczynki+ pozostawić przy życiu (whereas the baby girls left alongside life). — *This is accusative in form; consider from the active rather than passive voice: wszystkich nowo narodzonych chłopców Hebrajczyków (all newborn Hebrew boys) należy (one is) wyrzucić (to cast out) do rzeki (into the river). +Also accusative; consider: a dziewczynki (whereas the baby girls) pozostawić ({one is} to leave) przy życiu (alongside life).