Polish language series: Rdz 50, śmierć Józefa

The fiftieth and final chapter of the book of Genesis tells of the burial of Jacob (pogrzeb Jakuba, burial of Jacob) and death of his son Joseph (śmierć Józefa, death of Joseph). Also from the subject headings: bracia proszą Józefa o przebaczenie (Joseph’s brothers ask him for forgiveness [the brothers ask Joseph for forgiveness]). Learn or review: pogrzeb (m., burial, funeral); śmierć (f., death); prosić (impf., to ask, to entreat); przebaczenie (n., forgiveness).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 50

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 50. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-6

  • przypaść (pf.), to fall upon
  • lekarz (m.), physician, medical doctor
  • zabalsamować (pf.), to embalm
  • balsamować (impf.), to embalm
  • balsamowanie (n.), embalming
  • opłakiwać (impf.), to mourn, to lament
  • skończyć się (pf.), to come to an end
  • okres (m.), period
  • zobowiązać (pf.), to bind, to oblige
  • spełnienie (n.), fulfilment, accomplishment

Review: twarz (f., face), ojciec (m., father), płakać (impf., to cry, to weep), całować (impf., to kiss), rozkazać (pf., to order, to command), domowy (household), zatem (therefore), zabrać (pf., to take up), czterdzieści (forty), dzień (m., day), tyle (this much, that much), czas (m., time), trwać (impf., to last, to endure), mieszkaniec (m., inhabitant), Egipt (m., Egypt), siedemdziesiąt (seventy), żałoba (f., mourning), zwrócić się (pf., to address), otoczenie (n., attendants), faraon (m., pharaoh), następujący (the following), prośba (f., request), darzyć (pf., to grant, to bestow), życzliwość (f., kindness, favour), powiedzieć (pf., to say), przysięga (f., oath), spełnić (pf., to perform, to accomplish), polecenie (n., order, instruction), umrzeć (pf., to die), pochować (pf., to bury), grób (m., grave, tomb), przygotować (pf., to prepare, to ready), kraj (m., land, country), wolno (it is allowed), udać się (pf., to go, to proceed), wrócić (pf., to return), odpowiedzieć (pf., to respond), przysięgnąć (pf., to swear).

Verse 1: Józef przypadł do twarzy swego ojca (Joseph fell upon his father’s face), płakał nad nim (wept [was weeping] over him) i całował go (and kissed [was kissing] him).

Verse 2: A potem rozkazał swym domowym lekarzom (and then he ordered his household physicians [and then he ordered unto his household physicians]), aby zabalsamowali jego ojca (to embalm his father [that they should embalm his father]). Ci zatem lekarze balsamowali Izraela: these physicians therefore embalmed (were embalming) his father.

Declension of lekarz (m.)

sing. pl.
nom. lekarz lekarze
gen. lekarza lekarzy
dat. lekarzowi lekarzom
acc. lekarza lekarzy
instr. lekarzem lekarzami
loc. lekarzu lekarzach
voc. lekarzu lekarze

Verse 3: Zabrało im to czterdzieści dni (it took them forty days [unto them did this take forty days]), tyle bowiem czasu trwało balsamowanie (for that is how long an embalming lasted [for as much time (of time) was lasting an embalming]). Mieszkańcy Egiptu opłakiwali Jakuba przez siedemdziesiąt dni: the inhabitants of Egypt mourned (were mourning) Jacob for seventy days.

Verses 4-5: Kiedy zaś skończył się okres żałoby po nim (when the period of mourning for him had come to an end), Józef zwrócił się do otoczenia faraona (Jacob addressed Pharaoh’s attendants) z następującą prośbą (with the following request): jeśli darzycie mnie życzliwością (if you bestow [will bestow] me with your favour), powiedzcie samemu faraonowi (tell Pharaoh himself), że mój ojciec zobowiązał mnie przysięgą (that my father has bound me by oath) do spełnienia takiego polecenia (to the accomplishment of the following instruction [of such instruction]): gdy umrę (when I die [when I will die]), pochowasz mnie w moim grobie (bury me in my grave), który sobie przygotowałem w kraju Kanaan (which I readied for myself in the land of Canaan). Niech mi więc teraz będzie wolno udać się tam (may it now therefore be permitted unto me), abym mógł pochować mego ojca (that I should be able to bury my father), a potem wrócę (and then I will return).

Verse 6: Faraon odpowiedział (Pharaoh responded): idź i pochowaj twego ojca (go and bury your father), tak jak mu przysiągłeś (as you had sworn to him).

Wersety 7-13

  • dworski, court, courtly
  • ciągnąć (impf.), to haul, to have in tow
  • tworzyć (impf.), to form, to create
  • orszak (m.), procession
  • odprawić (pf.), to observe, to celebrate
  • obrzęd (m.), rite, ritual
  • żałobny, mournful, mourning
  • obchodzić (impf.), to observe, to celebrate
  • uroczystość (f.), ceremony

Review: wyruszyć (pf., to leave, to set out), droga (f., way, road), pochować (pf., to bury), ojciec (m., father), pójść (pf., to go), również (also), wiele (many, a lot), dworzanin (m., courtier), faraon (m., pharaoh), starszy (old, elder), urzędnik (m., official), dostojnik (m., dignitary), ziemia (f., land, earth), nadto (moreover, besides), rodzina (f., family), brat (m., brother), dziatwa (f., children), trzoda (f., flock, herd), bydło (n., cattle), zostać (pf., to remain), ludzie (pl., men), wóz (m., chariot), koń (m., horse), liczny (numerous), przybyć (pf., to come , to arrive), leżeć (impf., to lie), drugi (other, second), strona (f., side), wspaniały (grand, grandiose, magnificent), siedem (seven), dzień (m., day), mieszkać (impf., to dwell), widzieć (impf., to see), mówić (impf., to say), żałoba (f., mourning), Egipcjanin (m., Egyptian), dlatego (for this reason, therefore), nazwać (pf., to name), miejscowość (f., place, site), syn (m., son), uczynić (pf., to do, to make), rozkazać (pf., to order, to command), przenieść (pf., to carry, to convey), pieczara (f., cave), pole (n., field), kupić (pf., to buy, to acquire, to purchase), tytuł (m., title), własność (f., possession, property), grób (m., grave, tomb), pobliże (n., vicinity).

Verses 7-8: I Józef wyruszył w drogę (and Joseph started on his way), aby pochować ojca (to bury his father). A z nim (and with him) poszło również (also went) wielu dworzan faraona (a great many courtiers of Pharaoh), starszych urzędników dworskich (elder court officials) i wszyscy dostojnicy ziemi Egiptu (and all the dignitaries of the land of Egypt); nadto (in addition {to these also went}) cała rodzina Józefa (Joseph’s entire family), jego bracia (his brothers) oraz rodzina jego ojca (and his father’s family). Tylko dziatwa (only their children) oraz trzody i bydło (and their flocks and herds [cattle]) zostały w Goszen (remained in Goshen).

Declension of wiele (singular and plural)

m. (pers.) other
nom.,
voc.
wielu wiele
gen. wielu wielu
dat. wielu wielu
acc. wielu wiele
instr. wieloma wieloma
loc. wielu wielu

m. (pers.), masculine personal

Verse 9: Ciągnęli z nim również (in tow with them did they also take) ludzie na wozach i na koniach (men in chariots and on horses), tworząc bardzo liczny orszak (forming a very numerous procession).

Verse 10: A gdy przybyli do Goren-Haatad (and when they came to Goren-ha-Atad), które leży po drugiej stronie Jordanu (which lies on the other side of the Jordan), odprawili tam (there did they observe) wielki i wspaniały obrzęd żałobny (a great and grand mourning ritual): [Józef] przez siedem dni obchodził żałobną uroczystość (for seven days did Joseph observe [was Joseph observing] the mourning ceremony) po swym ojcu (for his father).

Verse 11: Mieszkający tam Kananejczycy (the Canaanites dwelling there), widząc tę uroczystość żałobną w Goren-Haatad (upon seeing this mourning ceremony at Goren-ha-Atad), mówili (said [were saying]): oto jak wielka jest żałoba Egipcjan (behold how great is the mourning {on the part} of the Egyptians). Dlatego nazwano [tę miejscowość] (the place was therefore named [therefore one named this place]), która leży po drugiej stronie Jordanu (which lies on the other side of the Jordan), Abel Misraim (Abel-Mizraim).

Verses 12-13: Synowie [Jakuba] uczynili zatem tak (thus did the sons of Jacob therefore do), jak im rozkazał ojciec (as their father had charged them): przenieśli go do Kanaanu (they carried him to Canaan) i pochowali w pieczarze na polu Makpela (and buried {him} in the cave of the field of Machpelah). Pole to kupił Abraham (Abraham had bought this field) od Efrona Chetyty (from Ephron the Hittite) jako tytuł własności grobu (as a title of possession of a grave). Leżało ono w pobliżu Mamre: it lay (was lying) in the vicinity of Mamre.

Wersety 14-18

  • zdawać (impf.) sobie sprawę, to realise
  • wyrządzić (pf.), to occasion, to cause

Review: pogrzeb (m., burial, funeral), ojciec (m., father), wrócić (pf., to return, to go/come back), brat (m., brother), pójść (pf., to go), pochować (pf., to bury), sprawa (f., matter), żyć (impf., to live, to be alive), myśleć (impf., to think), na pewno (surely), prześladować (impf., to maltreat, to harass), odpłacić (pf., to repay, to return), krzywda (f., harm, prejudice, wrong), kazać (pf., to order, to bid, to cause), śmierć (f., death), polecenie (n., order, instruction), raczyć (pf., to consent), przebaczyć (pf., to pardon, to forgive), wykroczenie (n., transgression, offence), wina (f., guilt, fault, sin), przeto (therefore), darować (pf., to excuse, to overlook), łaskawie (kindly), czcić (impf., to worship), rozpłakać się (pf., to break into tears), powtórzyć (pf., to repeat), upaść (pf., to fall), niewolnik (m., slave).

Verse 14: Józef po pogrzebie ojca wrócił do Egiptu (Joseph returned to Egypt after the burial of his father) wraz z braćmi i wszystkimi, którzy z nim poszli (along with his brothers and all who had gone with him), aby pochować jego ojca (to bury his father). Of the perfective pójść, review the masculine and feminine of the past tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (masculine) poszedłem (1.ps); poszedłeś (2.ps); poszedł (3.ps); poszliśmy (1.pp); poszliście (2.pp); poszli (3.pp); (feminine) poszłam (1.ps); poszłaś (2.ps); poszła (3.ps); poszłyśmy (1.pp); poszłyście (2.pp); poszły (3.pp).

Verse 15: Bracia Józefa (Joseph’s brothers) zdając sobie sprawę z tego, że ojciec ich nie żyje (realising that their father was dead [realising this, that their father was not alive (was not living)]), myśleli (thought [were thinking]): na pewno Józef będzie nas teraz prześladował (surely Joseph will now maltreat [will now be maltreating] us) i odpłaci nam za wszystkie krzywdy (and will repay [will be repaying] us for all the harm), które mu wyrządziliśmy (which we have done [occasioned] him).

Verses 16-17: Toteż kazali powiedzieć Józefowi (so they had it be said to Joseph; so they bade [were bidding] say to Joseph): ojciec twój dał przed śmiercią takie polecenie (your father gave the following instruction [such instruction] before his death): powiedzcie Józefowi tak (say to Joseph thus): racz przebaczyć braciom twym (do forgive your brothers [consent to forgive unto your brothers]) wykroczenie i winę ich (their offence and guilt), wyrządzili ci bowiem krzywdę (for they have done [occasioned] you harm). Teraz przeto daruj łaskawie winę nam (now, therefore, kindly excuse us our guilt), którzy czcimy Boga twojego ojca ({we} who worship the God of your father). Józef rozpłakał się (Joseph broke into tears), gdy mu to powtórzono (when this was recounted to him [when one repeated this to him]).

Verse 18: Wtedy bracia już sami poszli do Józefa (then the brothers went to Joseph themselves) i upadłszy przez nim (and having fallen down before him) rzekli (said): jesteśmy twoimi niewolnikami (we are your slaves).

Wersety 19-26

  • knuć (impf.), to plot, to scheme
  • serdecznie, heartily, cordially, sincerely
  • prawnuk (m.), great-grandson
  • poprzysiąc (pf.), to swear
  • złożyć (pf.), to put/lay down
  • trumna (f.), coffin

Review: powiedzieć (pf., to say), bać się (impf., to be afraid), miejsce (n., place, stead), niegdyś (in the past, previously), zło (n., harm, ill), przeciwko (against), jednak (however), zamierzyć (pf., to intend), dobro (n., good), sprawić (pf., to cause, to bring about), dzisiaj (today), przeżyć (pf., to live, to survive), naród (m., nation), żywić (impf., to sustain, to nourish), dziecko (n., child), pocieszać (impf., to console, to comfort), przemawiać (impf., to speak, to appeal), mieszkać (impf., to dwell), rodzina (f., family), dożyć (pf., to live out, to reach), sto dziesięć (one hundred and ten), rok (m., year), doczekać się (pf., to live to see), syn (m., son), urodzić się (pf., to be born), kolano (n., knee), wreszcie (at last, lastly), umrzeć (pf., to die), okazać (pf., to show), łaska (f., mercy, grace), wyprowadzić (pf., to bring forth), ziemia (f., land), kraj (m., land, country), dać (pf., to give), po czym (thereupon), zobowiązać (pf., to bind, to oblige), przysięga (f., oath), spełnić (pf., to perform, to accomplish), polecenie (n., order, instruction), łaskawość (f., benevolence, mercy), zabrać (pf., to take away), stąd (from here), kość (f., bone), zabalsamować (pf., to embalm).

Verse 19: Lecz Józef powiedział do nich (but Joseph said to them): nie bójcie się (fear not). Czyż ja jestem na miejscu Boga?: am I myself in God’s stead?

Verse 20: Wy niegdyś knuliście zło przeciwko mnie (you had been plotting to harm me [you previously were plotting harm against me]), Bóg jednak zamierzył to jako dobro (yet God intended it for good), żeby sprawić to, co jest dzisiaj (so as to bring about that which is today), że przeżył wielki naród (that a great nation should survive).

Verse 21: Teraz więc nie bójcie się (now then, fear not): będę żywił was i dzieci wasze (I will sustain [will be sustaining] you and your children). I tak ich pocieszał (and he comforted them so), przemawiając do nich serdecznie (speaking sincerely to them).

Verses 22-23: Józef mieszkał w Egipcie wraz z rodziną swego ojca: Joseph dwelt (was dwelling) in Egypt along with his father’s family. Dożył on stu dziesięciu lat (he lived out one hundred and ten years) i doczekał się prawnuków z Efraima (and lived to see Ephraim’s great-granchildren). Również dzieci Makira, syna Manassesa, urodziły się na kolanach Józefa: the children of Machir son of Manasseh were also born on Joseph’s knees.

Verse 24: Wreszcie Józef rzekł do swych braci (Joseph at last said to his brothers): gdy ja umrę (when I die [when I will die]), Bóg okaże wam swą łaskę (God will show you his grace) i wyprowadzi was z tej ziemi (and will bring you forth from this land) do kraju, który poprzysiągł dać (to the land which he swore to give) Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi (to Abraham, to Isaac and to Jacob).

Verse 25: Po czym zobowiązał synów Izraela przysięgą (on that, he bound the sons of Israel by oath), że spełnią takie polecenie (that they should accomplish the following instruction [such instruction]): gdy Bóg okaże wam tę wielką swoją łaskawość (when God shows [will show] you this his great mercy), zabierzcie stąd moje kości (you shall carry my bones away from here).

Declension of kość (f.)

sing. pl.
nom. kość kości
gen. kości kości
dat. kości kościom
acc. kość kości
instr. kością kośćmi
loc. kości kościach
voc. kości kości

Verse 26: Po czym Józef umarł (thereupon Joseph died), mając sto dziesięć lat (being one hundred and ten years old [having one hundred and ten years]). Zabalsamowano go (he was embalmed [one embalmed him]) i złożono go do trumny w Egipcie (and lain down [and one lay him down] in a coffin in Egypt).


You have completed your study of the book of Genesis in Polish. Continue now with the book of Exodus, the links to which you will find in the index.