Polish language series: Rdz 50, śmierć Józefa

You have now reached the fiftieth and final chapter of the book of Genesis: Rdz 50. Throughout your Polish study of this book, you have encountered a great deal of vocabulary and grammar. Upon completion of this chapter, I encourage you to return periodically to the stories of the book of Genesis so that you might reread them with deeper understanding as your proficiency in Polish continues to develop.

In Rdz 50, you read about the burial of Jacob (pogrzeb Jakuba, burial of Jacob) and the death of his son Joseph (śmierć Józefa, death of Joseph). Also from the subject lines: bracia proszą Józefa o przebaczenie (the brothers ask Joseph for forgiveness; that is, Joseph’s brothers ask him for forgiveness). Learn or review the following: pogrzeb (m., burial, funeral), śmierć (f., death), prosić (impf., to ask, to entreat), przebaczenie (n., forgiveness).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 50

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 50. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-3

  • przypaść (pf.), to fall upon
  • lekarz (m.), physician, medical doctor
  • zabalsamować (pf.), to embalm
  • balsamować (impf.), to embalm
  • balsamowanie (n.), embalming
  • opłakiwać (impf.), to mourn, to lament

Review: twarz (f., face), ojciec (m., father), płakać (impf., to cry), całować (impf., to kiss), rozkazać (pf., to order, to command), domowy (household), zatem (therefore), zabrać (pf., to take), czterdzieści (forty), dzień (m., day), tyle (this much, that much), czas (m., time), trwać (impf., to last, to endure), mieszkaniec (m., inhabitant), Egipt (m., Egypt), siedemdziesiąt (seventy).

Verse 1: Józef przypadł do: Joseph fell upon.

Verse 2: Rozkazał swym domowym lekarzom (he ordered his household physicians), aby zabalsamowali jego ojca (to embalm his father). Ci lekarze: these physicians.

Declension of lekarz (m.)

sing. pl.
nom. lekarz lekarze
gen. lekarza lekarzy
dat. lekarzowi lekarzom
acc. lekarza lekarzy
instr. lekarzem lekarzami
loc. lekarzu lekarzach
voc. lekarzu lekarze

Verse 3: zabrało im to czterdzieści dni (this took them forty days), tyle bowiem czasu trwało balsamowanie (for this much time lasted [was lasting] an embalming). You read that the Egyptians mourned Jacob for seventy days: przez siedemdziesiąt dni.

Wersety 4-6

  • skończyć się (pf.), to come to an end
  • okres (m.), period
  • zobowiązać (pf.), to bind, to obligate
  • spełnienie (n.), fulfilment, accomplishment

Review: żałoba (f., mourning), zwrócić się (pf., to address), otoczenie (n., surroundings), faraon (m., pharaoh), następujący (the following), prośba (f., request), darzyć (pf., to grant, to bestow), życzliwość (f., kindness, favour), powiedzieć (pf., to say), przysięga (f., oath), spełnić (pf., to fulfil, to accomplish), polecenie (n., order, command), umrzeć (pf., to die), pochować (pf., to bury), grób (m., grave, tomb), przygotować (pf., to prepare), kraj (m., land, country), wolno (it is allowed), udać się (pf., to go, to proceed), wrócić (pf., to return), odpowiedzieć (pf., to answer, to reply), przysięgnąć (pf., to swear).

Verse 4: Okres żałoby po nim: the period of mourning for him. Józef zwrócił się do otoczenia faraona: Joseph addressed the men of Pharaoh. The neuter noun otoczenie is to be understood as referring to the men surrounding Pharaoh; that is, the men of his house. Następujący (the following) is formed from the imperfective następować, meaning to follow. Powiedzcie samemu faraonowi: say to Pharaoh himself; tell Pharaoh himself.

Verse 5: Mój ojciec zobowiązał mnie (my father has bound me) przysięgą (by oath) do spełnienia (to the accomplishment; to the fulfilment) takiego polecenia (of the following order). Niech mi więc teraz będzie wolno udać się tam: may it therefore now be allowed unto me to go there; that is, may I therefore now be allowed to go there.

Verse 6: Tak jak mu przysiągłeś: just as you had sworn to him.

Wersety 7-9

  • dworski, court(ly)
  • ciągnąć (impf.), to haul, to have in tow
  • tworzyć (impf.), to form, to create
  • orszak (m.), procession

Review: wyruszyć w drogę (pf., to head off), pochować (pf., to bury), pójść (pf., to go), również (also), wiele (many, a lot), dworzanin (m., courtier), starszy (old, elder), urzędnik (m., official), dostojnik (m., dignitary), ziemia (f., land, earth), nadto (furthermore, moreover), rodzina (f., family), brat (m., brother), dziatwa (f., children), trzoda (f., flock, herd), bydło (n., cattle), zostać (pf., to remain), ludzie (pl., men), wóz (m., cart, carriage), koń (m., horse), liczny (numerous).

Verse 7: A z nim poszło również wielu dworzan faraona: and with him went also many courtiers of Pharaoh. From this, note the following: the use of the neuter poszło (from pójść); the masculine personal form wielu; the use of the genitive following wielu. Wielu […] starszych urzędników dworskich: many elder court officials. Wszyscy dostojnicy: all dignitaries.

Declension of wiele (singular and plural)

m. (pers.) other
nom.,
voc.
wielu wiele
gen. wielu wielu
dat. wielu wielu
acc. wielu wiele
instr. wieloma wieloma
loc. wielu wielu

m. (pers.), masculine personal

Verse 8: Jego bracia: his brothers.

Verse 9: Ciągnęli z nim (he had [was having] in tow with him) również ludzie (also men) na wozach i na koniach (in carriages and on horses), tworząc bardzo liczny orszak (forming a very numerous procession).

Wersety 10-13

  • odprawić (pf.), to observe, to celebrate
  • obrzęd (m.), rite, ritual
  • żałobny, mournful, mourning
  • uroczystość (f.), ceremony
  • obchodzić (impf.), to observe, to celebrate

Review: przybyć (pf., to come , to arrive), leżeć (impf., to lie), strona (f., side), wspaniały (grand, magnificent), siedem (seven), mieszkać (impf., to live, to dwell), widzieć (impf., to see), mówić (impf., to say), Egipcjanin (m., Egyptian), dlatego (for this reason, therefore), nazwać (pf., to call, to name), miejscowość (f., place, spot), syn (m., son), uczynić (pf., to do, to make), rozkazać (pf., to order, to command), przenieść (pf., to move, to transfer), pochować (pf., to bury), pieczara (f., cave, cavern), pole (n., field), kupić (pf., to buy, to purchase), tytuł własności (m., title of possession), pobliże (n., vicinity).

Verse 10: Które leży po drugiej stronie Jordanu: which lies on the other side of the Jordan. Odprawili tam wielki i wspaniały obrzęd żałobny: they observed there a great and grand mourning rite. Przez siedem dni: for seven days. Obchodził żałobną uroczystość: they observed [were observing] a mourning ceremony.

Verse 11: Mieszkający tam Kananejczycy: the Canaanites living there. Oto jak wielka jest żałoba Egipcjan: see how great is the mourning of the Egyptians.

Verse 13: Od Efrona Chetyty: from Ephron the Hittite. See the notes at Rdz 23:20 regarding tytuł własności grobu.

Wersety 14-18

  • zdawać (impf.), to hand over
  • wyrządzić (pf.), to inflict

Review: pogrzeb (m., burial, funeral), wrócić (pf., to return), pójść (pf., to go), pochować (pf., to bury), sprawa (f., matter), żyć (impf., to live, to be alive), myśleć (impf., to think), na pewno (surely), prześladować (impf., to persecute), odpłacić (pf., to repay, to return), krzywda (f., harm, prejudice, wrong), kazać (pf., to command, to order), śmierć (f., death), polecenie (n., order, command), raczyć (pf., to be so kind as to), przebaczyć (pf., to pardon, to forgive), wykroczenie (n., transgression, offence), wina (f., guilt, fault, sin), przeto (therefore), darować (pf., to excuse, to overlook), łaskawie (kindly), czcić (impf., to worship), rozpłakać się (pf., to break into tears), powtórzyć (pf., to repeat), upaść (pf., to fall), niewolnik (m., slave).

Verse 14: Wraz z braćmi (along with his brothers) i wszystkimi, którzy z nim poszli (and all who with him had gone). Of the perfective pójść, review the masculine and feminine of the past tense:

(masculine)
poszedłem (1.ps)
poszedłeś (2.ps)
poszedł (3.ps)
poszliśmy (1.pp)
poszliście (2.pp)
poszli (3.pp)

(feminine)
poszłam (1.ps)
poszłaś (2.ps)
poszła (3.ps)
poszłyśmy (1.pp)
poszłyście (2.pp)
poszły (3.pp)

1.ps = first-person singular
1.pp = first-person plural, etc.

Verse 15: Zdając sobie sprawę z tego, że: realising that; being aware that. The brothers say: na pewno Józef będzie nas teraz prześladował (surely Joseph will now persecute us) i odpłaci nam (and pay back unto us) za wszystkie krzywdy (for all the wrongs), które mu wyrządziliśmy (which we inflicted unto him).

Verse 16: Kazali powiedzieć Józefowi: they ordered to say to Joseph; that is, they had it be said to Joseph; they had one say to Joseph — through a messenger. Przed śmiercią: before (his) death.

Verse 17: Racz przebaczyć braciom twym wykroczenie i winę ich: be so kind as to forgive unto your brothers their offence and sin. Daruj łaskawie winę nam: kindly excuse the sin unto them; that is, kindly excuse their sin. Którzy czcimy Boga twojego ojca: (they) who worship the God of your father. Gdy mu to powtórzono: when this was repeated to him; that is, by his brothers.

Verse 18: Wtedy bracia już sami (by then the brothers themselves) poszli do Józefa (had gone unto Joseph) i upadłszy przez nim rzekli (and, having fallen before him, said).

Wersety 19-23

  • knuć (impf.), to plot, to scheme
  • serdecznie, heartily, cordially
  • prawnuk (m.), great-grandson

Review: bać się (impf., to be afraid), miejsce (n., place), niegdyś (in the past, previously), zło (n., evil), przeciwko (against), jednak (however), zamierzyć (pf., to intend), dobro (n., good), sprawić (pf., to cause, to bring about), przeżyć (pf., to live, to survive), naród (m., nation), żywić (impf., to feed), dziecko (n., child), pocieszać (impf., to console), przemawiać (impf., to speak, to appeal), mieszkać (impf., to live, to dwell), rodzina (f., family), dożyć (pf., to live out, to reach), sto dziesięć (one hundred and ten), doczekać się (pf., to live to see), urodzić się (pf., to be born), kolano (n., knee).

Verse 19: Nie bójcie się: do not be afraid; fear not. Na miejscu Boga: in the place of God.

Verse 20: Knuliście: you were plotting; scheming. Bóg jednak zamierzył to jako dobro: God, however, intended it as good. Żeby sprawić to, co jest dzisiaj: so as to bring about that which is today. Że przeżył wielki naród: that a great nation would survive.

Verse 21: Będę żywił was i dzieci wasze: I shall feed you and your children. Przemawiając do nich serdecznie: speaking cordially to them.

Verse 22: Dożył on stu dziesięciu lat: he lived out one hundred and ten years.

Verse 23: Doczekał się prawnuków z Efraima: he lived to see the great-grandchilden of Ephraim. Urodziły się na kolanach Józefa: they were born on Joseph’s knees.

Wersety 24-26

  • poprzysiąc (pf.), to swear
  • złożyć (pf.), to put down to rest
  • trumna (f.), coffin

Review: wreszcie (finally), umrzeć (pf., to die), okazać (pf., to show), łaska (f., mercy, grace), wyprowadzić (pf., to bring forth), ziemia (f., land, earth), kraj (m., land, country), dać (pf., to give), po czym (thereupon, after which), zobowiązać (pf., to bind, to obligate), przysięga (f., oath), spełnić (pf., to fulfil, to accomplish), polecenie (n., order, command), łaskawość (f., benevolence, mercy), zabrać (pf., to take), stąd (from here), kość (f., bone), zabalsamować (pf., to embalm).

Verse 24: Gdy ja umrę (when I shall die), Bóg okaże wam swą łaskę (God will show [unto] you his mercy), i wyprowadzi was z tej ziemi (and he will bring you forth from this land) do kraju, który poprzysiągł dać (unto the land which he swore to give) Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi (to Abraham, to Isaac and to Jacob).

Verse 25: Zobowiązał synów Izraela przysięgą (he bound by oath the sons of Israel), że spełnią takie polecenie (that they will fulfil the following command). Spełnią: third-person plural of the perfective future of spełnić. Joseph says: gdy Bóg okaże wam (when God will show you) tę wielką swoją łaskawość (this great mercy of his), zabierzcie stąd moje kości (you will take my bones from here).

Declension of kość (f.)

sing. pl.
nom. kość kości
gen. kości kości
dat. kości kościom
acc. kość kości
instr. kością kośćmi
loc. kości kościach
voc. kości kości

Verse 26: Mając sto dziesięć lat: having one hundred and ten years; that is, at the age of one hundred and ten. Final sentence: zabalsamowano go (one embalmed him; he was embalmed) i złożono go (and one set him down to rest; and he was set down to rest) do trumny (in a coffin) w Egipcie (in Egypt).


You have completed your study of the book of Genesis in Polish. Continue now with the book of Exodus, the links to which you will find in the index.