Polish language series: Rdz 49, śmierć Jakuba

It is in the forty-ninth chapter of the book of Genesis that Jacob dies. From the subject lines: Jakub błogosławi swoich synów (Jacob blesses his sons); śmierć i pogrzeb Jakuba (death and burial of Jacob).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 49

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 49. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-4

  • przywołać (pf.), to call, to summon
  • późniejszy, later, subsequent, posterior
  • pierwszy płód (m.), firstfruit
  • górować (impf.), to excel
  • duma (f.), loftiness, pride
  • kipieć (impf.), to boil {over}
  • zbezcześcić (pf.), to defile, to profane

Review: syn (m., son), mówić (impf., to say), zgromadzić się (pf., to gather, to assemble), opowiedzieć (pf., to tell, to relate), czekać (impf., to await), czas (m., time), późny (late, advanced), zebrać się (pf., to gather, to assemble), słuchać (impf., to listen, to heed), ojciec (m., father), pierworodny (firstborn), moc (f., might, force, strength), męski (male, masculine), siła (f., strength, power, vigour), woda (f., water), wejść (pf., to enter, to go/come in), łoże (m., bed), wchodzić (impf., to go up).

Verse 1: Jakub przywołał swoich synów (Jacob summoned his sons) mówiąc do nich (saying to them): zgromadźcie się (gather round), a opowiem wam (and I will tell you), co was czeka (what awaits you) w czasach późniejszych (in later times). In this first verse, you find wy in both dative form (wam) and accusative form (was); opowiem wam (I will tell you [to you]); co was czeka (what awaits you; that which awaits you).

późnypóźniejszynajpóźniejszy
latelaterlatest

Verse 2: Zbierzcie się i słuchajcie (assemble and hearken), synowie Jakuba (O sons of Jacob), słuchajcie Izraela, ojca waszego (hearken to Israel your father).

Declension of syn (m.)

sing. pl.
nom. syn synowie
gen. syna synów
dat. synowi synom
acc. syna synów
instr. synem synami
loc. synu synach
voc. synu synowie

Verse 3: Rubenie, synu mój pierworodny (Reuben, my firstborn son), tyś moją mocą (you are my might) i pierwszym płodem mojej męskiej siły (and the firstfruit of my masculine vigour), górujący dumą (excelling in loftiness) i górujący siłą (and excelling in power).

Verse 4: Kipiałeś jak woda (you boiled over like water): nie będziesz już górował (you shall excel [shall be excelling] no more), bo wszedłeś do łoża twego ojca (for you mounted your father’s bed), wchodząc zbezcześciłeś moje łoże (in mounting did you defile my bed).

Wersety 5-7

  • zmowa (f.), collusion
  • przyłączyć się (pf.), to join
  • knowanie (n.), machinations, combinations
  • złączyć (pf.), to join, to unite
  • mordować (impf.), to slay, to kill
  • swawola (f.), wantonness
  • kaleczyć (impf.), to maim, to injure
  • gwałtowny, violent, fierce, vehement
  • zawziętość (f.), relentlessness, obstinacy
  • okrucieństwo (n.), cruelty
  • rozdrobnić (pf.), to disperse, to break up

Review: brat (m., brother), narzędzie (n., tool, instrument), gwałt (m., violence, compulsion), miecz (m., sword), sława (f., fine repute, good name), gniew (m., anger, wrath), człowiek (m., man; pl., ludzie), bydło (n., cattle), przeklęty (cursed, damned), rozproszyć (pf., to scatter, to disperse).

Verse 5: Symeon i Lewi, bracia (brothers Simeon and Levi), narzędziami gwałtu były ich miecze (tools of violence were their swords).

Declension of miecz (m.)

sing. pl.
nom. miecz miecze
gen. miecza mieczy
mieczów
dat. mieczowi mieczom
acc. miecz miecze
instr. mieczem mieczami
loc. mieczu mieczach
voc. miecz miecze

Verse 6: Do ich zmowy się nie przyłączę (in their collusion I will not join), z ich knowaniem nie złączę mej sławy (with their combinations I will not unite my fine repute); gdyż w gniewie swym mordowali ludzi (for in their anger were they slaying men) i w swej swawoli kaleczyli bydło (and in their wantonness were they maiming cattle).

Verse 7: Przeklęty ten ich gniew (cursed be this their wrath), gdyż był gwałtowny (for it was fierce), i ich zawziętość (and {this} their relentlessness), gdyż była okrucieństwem (for it was a cruelty). Rozproszę ich więc w Jakubie (I will therefore scatter them in Jacob) i rozdrobnię ich w Izraelu (and will disperse them in Israel).

Wersety 8-10

  • sławić (impf.), to praise
  • kark (m.), nape
  • lew (m.), lion
  • zdobycz (f.), prey, capture
  • róść (impf.), to grow
  • czaić się (impf.), to lie in wait
  • gotować (impf.), to prepare, to get ready
  • skok (m.), jump, leap
  • lwica (f.), lioness
  • drażnić (impf.), to vex, to rouse
  • odjąć (pf.), to take away
  • berło (n.) sceptre
  • pasterski, pastoral, shepherd’s
  • posłuch (m.), obedience

Review: brat (m., brother), ręka (f., hand), wróg (m., enemy, foe), ojciec (m., father), oddawać pokłon (impf., to make obeisance), podobny (similar), któż (who, who ever), ośmielić się (pf., to dare), zostać (pf., to remain), laska (f., staff, rod), spośród (from amongst, from between), kolano (n., knee), (until), przyjść (pf., to arrive, to come), należeć (impf., to belong), zdobyć (pf., to acquire), naród (m., nation).

Verse 8: Judo, ciebie sławić będą bracia twoi (O Judah, your brothers shall praise you [shall be praising you]), twoja bowiem ręka na karku twych wrogów (for your hand {shall be} on the nape of your foes). Synowie twego ojca będą ci oddawać pokłon: your father’s sons shall make obeisance to you.

Verse 9: Judo, młody lwie (O Judah, young lion), na zdobyczy róść będziesz, mój synu (on prey shall you grow [shall you be growing], my son): jak lew czai się (like a lion he lies in wait), gotuje do skoku (prepares to leap), do lwicy podobny (similar to a lionness)któż się ośmieli go drażnić? (who ever will dare rouse him?). Lwie: vocative of lew (lion).

Verse 10: Nie zostanie odjęte berło od Judy (the sceptre shall not be taken away from Judah) ani laska pasterska spośród kolan jego (or the shepherd’s staff from between his knees), aż przyjdzie ten, do którego ono należy (until he comes [will come] unto whom it belongs), i zdobędzie posłuch u narodów (and shall acquire obedience amongst the nations).

Declension of kolano (n.)

sing. pl.
nom. kolano kolana
gen. kolana kolan
dat. kolanu kolanom
acc. kolano kolana
instr. kolanem kolanami
loc. kolanie kolanach
voc. kolano kolana

Wersety 11-15

  • przywiązać (pf.) to tie, to bind
  • osiołek (m.), donkey foal
  • źrebię (n.), foal, colt
  • ośli, asinine, ass’s
  • latorośl (f.), shoot
  • prać (impf.), to wash
  • odzież (f.), clothing, attire
  • winogrono (n.), grape
  • iskrzyć się (impf.), to sparkle
  • ząb (m.), tooth
  • zawijać (impf.), to call (of ships)
  • okręt (m.), ship
  • kościsty, bony
  • ufny, confident
  • bezpieczeństwo (n.), protection, safety
  • uroczy, charming
  • ugiąć (pf.), to bend, to stoop
  • grzbiet (m.), back, spine
  • brzemię (n.), burden

Review: winnica (f., vineyard), winny (wine-, vine-), wino (n., wine), krew (f., blood), szata (f., garment), oko (n., eye), biały (white), mleko (n., milk), mieszkać (impf., to dwell), wybrzeże (n., coast), morze (n., sea), brzeg (m., shore, bank), dokąd (whither, to what place, where to), kraniec (m., confines, end, extremity), osioł (m., ass, donkey), wylegiwać się (impf., to lie), widzieć (impf., to see), dobry (good), spoczynek (m., rest, repose), kraj (m., land, country), musieć (impf., to have to, must, to be obliged), stać się (pf., to become), niewolnik (m., slave), pędzić (impf., to drive), praca (f., work).

Verse 11: Przywiąże on swego osiołka w winnicy (he shall bind his foal in the vineyard) i źrebię ośle u winnych latorośli (and his ass’s colt to the vine shoots). W winie prać będzie swą odzież (in wine shall he wash [shall he be washing] his attire), i w krwi winogronswą szatę (and in the blood of grapes {shall he wash [shall he be washing]} his garment).

Declension of krew (f.)

nom. krew
gen. krwi
dat. krwi
acc. krew
instr. krwią
loc. krwi
voc. krwi

Verse 12: Będą mu się iskrzyły oczy od wina (his eyes shall sparkle from wine [unto him shall the eyes be sparkling from wine]), a zęby będą białe od mleka (and his teeth shall be white from milk). The nominative plural of the masculine ząb (tooth) is zęby (teeth). Because zęby is not a masculine personal plural, the plural form białe is used in conjunction with it. The nominative forms of the adjective biały are as follows: (singular) biały (m.); biała (f.); białe (n.); (plural) biali (masculine personal); białe (other).

Verse 13: Zabulon mieszkać będzie (Zebulun shall dwell [shall be dwelling]) na wybrzeżu morza, nad brzegiem morza (at the seacoast, on the seashore), dokąd zawijają okręty (whither ships call); kraniec jegow Sydonie (his confines {shall be} in Sidon). Sydonie: in locative position, from its nominative Sydon (Sidon).

Verse 14: Issacharosioł kościsty (Issachar {is} a bony ass), będzie się wylegiwał ufny (he shall lie [shall be lying] confident) w swe bezpieczeństwo (in his protection).

Verse 15: Widzi on (he sees), że dobry jest spoczynek (that rest is good), a kraj uroczy (and the land charming); ale będzie musiał (but he shall be obliged) ugiąć swój grzbiet (to bend his back) pod brzemieniem (under the burden) i stanie się niewolnikiem (and shall become a slave), pędzonym do pracy (driven to work).

Wersety 16-18

  • sądzić (impf.), to judge
  • izraelski, Israelite
  • żmija (f.), adder, viper
  • jadowity, venomous
  • ścieżka (f.), path, trail
  • kąsać (impf.), to bite
  • pęcina (f.), fetlock, pastern
  • jeździec (m.), horseman, rider
  • spadać (impf.), to fall
  • na wznak, on one’s back

Review: lud (m., people), szczep (m., tribe), wąż (m., snake, serpent), droga (f., way, road), koń (m., horse), wybawienie (n., deliverance, redemption), czekać (impf., to await).

Verses 16-17: Dan będzie sądził lud swój (Dan shall judge [shall be be judging] his people) jako jeden ze szczepów izraelskich (as one of the tribes of Israel); będzie on jak wąż na drodze (he shall be like a serpent on the way), jak żmija jadowita na ścieżce (like a venomous viper on the path), kąsająca pęciny konia (biting the heels of the horse), z którego jeździec spada na wznak (from which the rider falls on his back). Note that izraelski is an adjective, for instance: szczep izraelski (Israelite tribe); the noun form is Izraelita (m., Israelite man); Izraelitka (f., Israelite woman). Related: polski (Polish) is an adjective, for instance: język polski (Polish language); the noun form is Polak (m., Pole, Polish man); Polka (f., Polish woman). Jestem Polakiem: I am a Pole; I am a Polish man. Jestem Polką: I am a Polish woman. Polacy (m.pl.): Poles, Polish men. Oni nie są Polakami: they are not Poles; they are not Polish men. Polki (f..pl.): Polish women. One są Polkami: they are Polish women.

Declension of koń (m.)

sing. pl.
nom. koń konie
gen. konia koni
dat. koniowi koniom
acc. konia konie
instr. koniem końmi
loc. koniu koniach
voc. koniu konie

Verse 18: Wybawienia twego czekam, o Panie: I await your deliverance, O Lord.

Wersety 19-25

  • zbójca (m). bandit
  • napadać (impf.), to assail, to assault
  • dostarczać (impf.), to supply, to furnish
  • przysmak (m.), delicacy, dainty
  • rozłożysty, branching, spreading
  • przepowiednia (f.), prophecy
  • owocować (impf.), to bear fruit
  • piąć się (impf.), to climb, to creep up
  • mur (m.), wall
  • prześladować (impf.), to persecute, to assail
  • niezłamany, unbroken, intact
  • sprawny, proficient, skilful, adroit
  • Jakubowy, Jacob’s, Jacobean
  • opoka (f.), {bed}rock
  • najniżej, lowest

Review: pięta (f., heel), tłusty (fat, rich), pokarm (m., food, aliment), król (m., king), terebint (m., terebinth tree), dawać (impf., to give), miły (nice, pleasant, fine), latorośl (f., shoot), źródło (n., spring, source), gałązka (f., small branch), choć (although), łucznik (m., archer), godzić (impf., to aim), czyhać (impf., to lie in wait), łuk (m., bow), pozostać (pf., to remain), ręka (f., hand; pl., ręce), potężny (powerful, mighty), pasterz (m., shepherd), ojciec (m., father), wspomagać (impf., to help, to assist), Wszechmocny (m., the Almighty), błogosławić (impf., to bless), błogosławieństwo (n., blessing), niebiosa (pl., heavens), wysoki (high up), otchłań (f., abyss, deep), leżeć (impf., to lie), pierś (f., breast), łono (n., womb).

Verse 19: Gadzbójcy napadać go będą (Gad shall be assailed by bandits [Gad — bandits shall be assailing him]), on zaś będzie napadał im na pięty (whereas he shall assail at their heels [shall be assailing at the heels unto them]).

Verse 20: Od Aseratłuste pokarmy (from Asher {shall come} rich [fat] aliments), on będzie dostarczał przysmaków królowi (he shall furnish [shall be furnishing] dainties to the king). Asera: in genitive position, from the nominative Aser (Asher).

Verse 21: Neftalijak rozłożysty terebint (Naphtali {is} like a spreading terebinth), dający miłe przepowiednie (giving fine prophecies).

Verse 22: Józeflatorośl owocująca (Joseph {is} a fruit-bearing shoot), latorośl owocująca nad źródłem (a fruit-bearing shoot by a spring): gałązki pną się po murze (his branches [small branches] climb up the wall). From the imperfective owocować, the following singular adjectival participles are formed: owocujący (m.); owocująca (f.); owocujące (n.). Latorośl is a feminine noun; owocująca agrees with it: latorośl owocująca.

Verses 23-25: A choć łucznicy będą go prześladować (and although archers shall assail [shall be assailing] him), godzić w niego (shall take aim [shall be taking aim] at him) i czyhać na niego (and shall lie [shall be lying] in wait for him]), łuk jego pozostanie niezłamany (his bow shall remain intact), i ręce jegosprawne (and his hands {shall remain} adroit). Z rąk potężnego Boga Jakubowego (from the mighty hands of the God of Jacob [of the Jacobean God]), od Pasterza i Opoki Izraela (from the Shepherd and Rock of Israel), od Boga ojców twoich (from the God of your fathers), który cię będzie wspomagał (who will help [will be helping] you), od Wszechmocnego (from the Almighty), który ci będzie błogosławił (who will bless [will be blessing] you)błogosławieństwa z niebios wysokich (blessings of the heavens above), błogosławieństwa otchłani leżącej najniżej (blessings of the lowest-lying deep [of the deep lying lowest]), błogosławieństwa piersi i łona (blessings of the breast and of the womb).

niskonajniżejnajniżej
lowlowerlowest

Declension of ręka (f.)

sing. pl.
nom. ręka ręce
gen. ręki rąk
dat. ręce rękom
acc. rękę ręce
instr. ręką rękami
rękoma
loc. ręce
ręku
rękach
ręku
voc. ręko ręce

Declension of ojciec (m.)

sing. pl.
nom. ojciec ojcowie
gen. ojca ojców
dat. ojcu ojcom
acc. ojca ojców
instr. ojcem ojcami
loc. ojcu ojcach
voc. ojcze ojcowie

Wersety 26-28

  • dłużej, longer
  • odwieczny, immemorial
  • spłynąć (pf.), to flow, to stream, to run
  • wilk (m.), wolf
  • rozrywać (impf.), to tear apart
  • łup (m.), spoil, plunder
  • wygłaszać (impf.), to deliver, to utter
  • stosowny, appropriate, fitting

Review: błogosławieństwo (n., blessing), ojciec (m., father), niech, niechaj (let, may), trwać (impf., to last, to endure), niż (than), przodek (m., forefather, ancestor), pagórek (m., hillock), głowa (f., head), książę (m., prince), wśród (amongst), brat (m., brother), drapieżny (predatory), rano (in the morning), zdobycz (f., prey, capture), wieczorem (in the evening), rozdzielać (impf., to divide), dwanaście (twelve), szczep (m., tribe), izraelski (Israelite), powiedzieć (pf., to say), błogosławić (impf., to bless).

Verse 26: Błogosławieństwa ojca twego niech dłużej trwają (may the blessings of your father last longer) niż błogosławieństwa mych przodków (than the blessings of my forefathers), jak długo trwać będą pagórki odwieczne (so long as the immemorial hills endure [shall be enduring])niechaj spłyną na głowę Józefa (may they come upon Joseph’s head), na głowę tego, który jest księciem wśród swoich braci (upon the head of him who is prince amongst his brothers). Księciem: instrumental of książę.

długodłużejnajdłużej
longlongerlongest

Verse 27: Beniaminwilk drapieżny (Benjamin {is} a predatory wolf), co rano rozrywa zdobycz (which tears apart its prey in the morning), a wieczorem rozdziela łupy (and divides the spoils in the evening).

Verse 28: Wszyscy cito dwanaście szczepów izraelskich (all these are the twelve tribes of Israel [twelve Israelite tribes]), oraz to, co do nich powiedział ich ojciec (and this is what their father said to them), wygłaszając do każdego z nich stosowne błogosławieństwo (in addressing to each of them an appropriate blessing), gdy im błogosławił (when he blessed [was blessing] them).

Wersety 29-33

  • przyłączony, joined
  • wyzionąć (pf.) ducha, to give up the ghost

Review: dać (pf., to say), rozkaz (m., order, charge), zostać (pf., to remain, to become), przodek (m., forefather, ancestor), pochować (pf., to bury), praojciec (m., forefather), pieczara (f., cave), pole (n., field), pobliże (n., vicinity), kraj (m., land, country), kupić (pf., to buy, to acquire, to purchase), wraz z (along with), tytuł własności (m., title of possession), grób (m., grave, tomb), tam (there), pochować (pf., to bury), żona (f., wife), wraz z (along with), kupić (pf., to buy, to purchase), wydać (pf., to issue, to put forth), polecenie (n., instruction, order), złożyć (pf., to gather, to draw up), noga (f., foot), łoże (n., bed).

Verses 29-30: Potem dał im taki rozkaz (he then gave them this charge [such charge]): gdy ja zostanę przyłączony do moich przodków (when I am [will be] joined unto my ancestors), pochowajcie mnie przy moich praojcach w pieczarze (bury me alongside my forefathers in the cave), która jest na polu Efrona Chetyty (which is in the field of Ephron the Hittite), w pieczarze, która jest na polu Makpela (in the cave which is in the field of Machpelah) w pobliżu Mamre w kraju Kanaan (in the vicinity of Mamre, in the land of Canaan), którą kupił Abraham (which Abraham bought) wraz z tym polem (along with the field [along with this field]) od Efrona Chetyty (from Ephron the Hittite) jako tytuł własności grobu (as a title of possession of a grave). The tytuł własności grobu ensured that the land would be used only in the manner for which it had been acquired: as a burial site, and not for the purpose of living or building upon. Efrona Chetyty: this is in genitive position, from its nominative Efron Chetyta (Ephron the Hittite).

Verse 31: Tam pochowano Abrahama i Sarę, jego żonę (there were Abraham and his wife Sarah buried [there did one bury Abraham and Sarah his wife]), tam pochowano Izaaka i jego żonę Rebekę (there were Isaac and his wife Rebekah buried [there did one bury Isaac and his wife Rebekah]); tam pochowałem Leę (there did I bury Leah).

Verse 32: Pole to wraz z pieczarą (the field and {its} cave [this field along with the cave]) zostało kupione od Chetytów (were bought from the Hittites). Chetytów: genitive plural; nominative: Chetyta (singular); Chetyci (plural).

Verse 33: Gdy Jakub wydał te polecenia swoim synom (when Jacob had given these instructions to his sons), złożył swe nogi na łożu (he drew up his feet into the bed), wyzionął ducha (gave up the ghost) i został przyłączony do swoich przodków (and was joined unto his forefathers).