Polish language series: Rdz 48, Efraim i Manasses

The forty-eighth chapter of the book of Genesis tells of Ephraim and Manasseh: Efraim i Manasses.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 48

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 48. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-7

  • zachorować (pf.), to fall ill
  • wysiłek (m.), effort
  • rozrosnąć się (pf.), to grow, to expand
  • dziedziczny, hereditary
  • utracić (pf.), to lose (by death)

Review: wydarzenie (n., event, incident), donieść (pf., to inform), ojciec (m., father), zabrać (pf., to take along), syn (m., son), powiedzieć (pf., to say), przyjść (pf., to arrive, to come), usiąść (pf., to take one’s seat), łoże (m., bed), rzec (pf., to say), Bóg Wszechmogący (m., God Almighty), ukazać się (pf., to appear), kraj (m., land, country), błogosławić (impf., to bless), uczynić (pf., to make, to do), płodny (fruitful), dać (pf., to give), liczny (numerous), potomstwo (n., offspring), wielki (great, large), naród (m., nation), dawać (impf., to give), przyszły (future), własność (f., possession, property), na zawsze (for ever), zatem (therefore), urodzić się (pf., to be born), zanim (before), przybyć (pf., to come, to arrive), jednak (however), nazywać się (impf., to be named/called), imię (n., name), brat (m., brother), mieszkać (impf., to dwell), wracać (impf., to return, to come/go back), droga (f., way, road), pozostawać (impf., to remain), pewien (a, certain, one), przestrzeń (f., distance, space), dojść (pf., to reach), musieć (impf., to have to, must), pochować (pf., to bury), czyli (which is to say).

Verse 1: Kiedy (when) po tych wydarzeniach (after these events) doniesiono Józefowi (Joseph was informed [one informed unto Joseph]): ojciec twój zachorował (your father has fallen ill), zabrał on z sobą dwóch swych synów (he took with him his two sons): Manassesa i Efraima (Manasseh and Ephraim). Manassesa and Efraima are in accusative position, from their nominative forms Manasses (Manasseh) and Efraim (Ephraim).

Declension of dwa (plural only)

m. (pers.) m. (npers.),
n.
f.
nom.,
voc.
dwaj
dwóch
dwa dwie
gen. dwóch dwóch dwóch
dat. dwóm dwóm dwóm
acc. dwóch dwa dwie
instr. dwoma dwoma dwoma
dwiema
loc. dwóch dwóch dwóch

m. (pers.), masculine personal
m. (npers.), masculine non-personal

Declension of syn (m.)

sing. pl.
nom. syn synowie
gen. syna synów
dat. synowi synom
acc. syna synów
instr. synem synami
loc. synu synach
voc. synu synowie

Verses 2-4: Gdy powiedziano Jakubowi (when Jacob was told [when one said to Jacob]): syn twój, Józef, przyszedł do ciebie (your son Joseph has come to you), Izrael, z wysiłkiem usiadłszy na łożu (Israel, having sat on the bed with effort), rzekł do Józefa (said to Joseph): Bóg Wszechmogący ukazał mi się w Luz (God Almighty appeared to me at Luz), w kraju Kanaan (in the land of Canaan), i błogosławiąc mi (and in blessing me) powiedział do mnie (said to me): Ja uczynię cię płodnym (I shall make you fruitful) i dam ci tak liczne potomstwo (and shall give you offspring so numerous), że rozrośniesz się w wielki naród (that you shall grow into a great nation). Daję też ten oto kraj (I also give this very land) przyszłemu potomstwu twemu (to your future offspring) na własność na zawsze (as a possession for ever). Take note of the difference in meaning between the perfective dać and imperfective dawać, both of which appear in these verses: dam (I shall give; perfective); daję (I give; I am giving; imperfective).

Verse 5: A zatem dwaj twoi synowie (therefore your two sons), którzy ci się urodzili w Egipcie (who were born to you in Egypt), zanim przybyłem do ciebie, do Egiptu (before I came to you in Egypt [to Egypt]), moimi (are mine): Efraim i Manasses będą mi (Ephraim and Manasseh shall be mine [shall be unto me]) jak Ruben i Symeon (as {are} Reuben and Simeon).

Verse 6: Jednak to potomstwo (but the offspring [this offspring]), które ci się urodzi po nich (who will be born to you after them), będzie twoim (shall be yours). Będzie się ono nazywało od imion swych braci (they shall be called [it shall be called] after the names of their brothers), [mieszkając] na swej dziedzicznej własności (dwelling in their hereditary possession).

Declension of imię (n.)

sing. pl.
nom. imię imiona
gen. imienia imion
dat. imieniu imionom
acc. imię imiona
instr. imieniem imionami
loc. imieniu imionach
voc. imię imiona

Verse 7: Ja bowiem (for I), gdy wracałem z Paddan-Aram (when I was returning from Paddan-Aram), utraciłem Rachelę w Kanaanie (lost Rachel in Canaan), w drodze (on the way), kiedy pozostawała mi jeszcze pewna przestrzeń (when I had yet a certain distance to go [when unto me was remaining yet a certain distance]), aby dojść do Efrata (to come to Ephrath), i musiałem ją pochować tam (and I was obliged to bury her there), w drodze do Efrata (on the road to Ephrath), czyli Betlejem (which is to say Bethlehem).

Wersety 8-16

  • tutaj, here
  • niedowidzieć (impf.), to be dim-sighted
  • uścisnąć (pf.), to embrace, to hug
  • sądzić (impf.), to expect, to believe, to reckon
  • umyślnie, intentionally, on purpose
  • wiernie, faithfully, loyally
  • szeroko, widely

Review: spostrzec (pf., to notice, to see), syn (m., son), zapytać (pf., to ask), odpowiedzieć (pf., to respond), właśnie (the very), dać (pf., to give), rzec (pf., to say), przybliżyć (pf., to bring near/forwards), pobłogosławić (pf., to bless), oko (n., eye), stać się (pf., to become), słaby (weak), wskutek (on account of), starość (f., old age), ucałować (pf., to kiss), twarz (f., face), oglądać (impf., to see), pozwolić (pf., to permit, to let), ujrzeć (pf., to see), nawet (even), potomstwo (n., offspring), odsunąć (pf., to remove, to push away), kolano (n., knee), oddać pokłon (pf., to bow down), ziemia (f., ground, earth), po czym (thereupon), prawy (right), ręka (f., hand), lewy (left), strona (f., side), wyciągnąć (pf., to extend), położyć (pf., to place, to lay), głowa (f., head), mimo że (despite the fact that), młodszy (younger), bo przecież (for after all), pierworodny (firstborn), błogosławić (impf., to bless), służyć (impf., to serve), przodek (m., forefather, ancestor), troszczyć się (pf., to look after), życie (n., life), dzień (m., day), dzisiejszy (present), anioł (m., angel), bronić (impf., to defend, to guard), złe (n., evil), chłopiec (m., boy, lad), imię (n., name), przetrwać (pf., to survive), rozmnożyć się (pf., to multiply oneself, to reproduce).

Verse 8: Izrael, spostrzegłszy synów Józefa (Israel, having seen Joseph’s sons), zapytał (asked): kim są ci? (who are these?).

Verse 9: Józef odpowiedział (Joseph responded): to są właśnie moi synowie (these are my sons), których Bóg dał mi tutaj (whom God has given me here). Wtedy [Izrael] rzekł (Israel then said): przybliż ich do mnie (bring them up to me), a pobłogosławię ich (and I shall bless them).

Verses 10-11: Oczy bowiem Izraela stały się tak słabe wskutek starości, że niedowidział: Israel’s eyes had become so weak on account of his old age that he was dim-sighted. Gdy więc przybliżył ich do Izraela (so when he brought them up to Israel), on ucałował ich i uścisnął (he kissed and embraced them), a potem rzekł do Józefa (and then he said to Joseph): nie sądziłem (I did not expect [I was not expecting]), że jeszcze będę twoją twarz oglądał (that I would see [that I will be seeing] your face again), a oto Bóg pozwolił mi ujrzeć nawet twe potomstwo (and, behold, God has allowed me to see even your offspring).

Verse 12: Józef, odsunąwszy swych synów od kolan ojca swego (Joseph, having removed his sons from his father’s knees), oddał mu pokłon twarzą do ziemi (bowed down to him with his face to the ground).

Verse 13: Po czym, mając obu synów (thereupon, with both sons [having both sons])Efraima po prawej ręce (Ephraim in his right hand), czyli z lewej strony Izraela (which is to say, on Israel’s left side), i Manassesa po lewej ręce (and Manasseh in his left hand), czyli z prawej strony Izraela (which is to say, on Israel’s right side)przybliżył ich do ojca (he brought them up to his father).

Declension of oba (plural only)

m. (pers.) m. (npers.),
n.
f.
nom.,
voc.
obaj oba obie
gen. obu obu obu
dat. obu obu obu
acc. obu
oba obie
instr. oboma oboma obiema
loc. obu obu obu

m. (pers.), masculine personal
m. (npers.), masculine non-personal

Verse 14: Ale Izrael (but Israel), wyciągnąwszy swoją prawą rękę (having extended his right hand), położył ją na głowie Efraima (laid it upon Ephraim’s head), mimo że ten był młodszy (although he was the younger), lewą zaś rękę (as for his left hand)na głowie Manassesa ({he laid it} upon Manasseh’s head). Umyślnie tak położył swe ręce (intentionally had he laid his hand so), bo przecież Manasses był pierworodnym synem (for Manasseh was the firstborn son after all).

Verses 15-16: I błogosławiąc Józefowi, mówił (and in blessing Joseph, he said [was saying]): Bóg, któremu wiernie służyli przodkowie moi, Abraham i Izaak ({may*} the God, whom my forefathers Abraham and Isaac faithfully served [were serving]), Bóg, który troszczył się o mnie (the God who has looked after me) przez całe me życie (my entire life) aż do dnia dzisiejszego (up to the present day), Anioł, który mnie bronił od wszelkiego złego (the angel who had guarded me from all evil), niechaj# błogosławi tym oto chłopcom (bless these lads). Niechaj moje imię (may my name) i imię przodków moich, Abrahama i Izaaka (and the name of my forefathers Abraham and Isaac), w nich przetrwa (survive in them); niechaj szeroko rozmnożą się na ziemi (may they multiply widely upon the earth). *The English may connects to the Polish niechaj#.

Wersety 17-22

  • prawica (f.), right hand
  • wydać się (pf.), to appear, to seem
  • niewłaściwy, improper, wrong
  • ująć (pf.) to grasp, to catch/take hold of
  • objąć (pf.) to comprise, to include

Review: zobaczyć (pf., to see), ojciec (m., father), położyć (pf., to place, to lay), głowa (f., head), ręka (f., hand), przenieść (pf., to move, to transfer), pierworodny (firstborn), zgodzić się (pf., to agree, to consent), powiedzieć (pf., to say), wiedzieć (impf., to know), powstać (pf., to come into being, to arise), szczep (m., tribe), liczny (numerous), jednak (however), brat (m., brother), młodszy (younger), większy (greater, larger), potomstwo (n., offspring), wiele (many, a lot of), dzień (m., day), pobłogosławić (pf., to bless), słowo (n., word), imię (n., name), życzyć (impf., to wish, to invoke), błogosławieństwo (n., blessing), mówić (impf., to say), uczynić (pf., to make, to do), pierwszeństwo (n., precedence), niebawem (soon, before long), umrzeć (pf., to die), czuwać (impf., to watch, to be on guard), sprawić (pf., to cause, to bring about), wrócić (pf., to return, to go/come back), kraj (m., land, country), przodek (m., forefather, ancestor), dawać (impf., to give), wyżyna (f., highland, upland), więcej niż (more than), zdobyć (pf., to capture, to wrest), miecz (m., sword), łuk (m., bow).

Verses 17-18: A gdy Józef zobaczył (and when Joseph saw), że jego ojciec położył swą prawicę (that his father had laid his right hand) na głowie Efraima (upon Ephraim’s head), wydało mu się to niewłaściwe (it appeared wrong to him). Ujął więc rękę ojca (he took hold of his father’s hand), aby ją przenieść z głowy Efraima na głowę Manassesa (so as to move it from Ephraim’s head to Manasseh’s head), i rzekł (and said): nie tak, mój ojcze (not so, my father), gdyż ten jest pierworodny (for this one is the firstborn); połóż twą prawicę na głowie tego (lay your right hand upon this one’s head).

Verse 19: Ale ojciec nie zgodził się i powiedział (but his father did not consent and said): wiem, synu mój, wiem (I know, my son, I know). I z niego też powstanie szczep (and from him too shall arise a tribe), który również będzie liczny (which shall also be numerous). Jednak brat jego młodszy będzie większy od niego (yet his younger brother shall be greater than he), gdyż potomstwo jego obejmie wiele szczepów (and his offspring shall comprise many tribes).

Declension of szczep (m.)

sing. pl.
nom. szczep szczepy
gen. szczepu szczepów
dat. szczepowi szczepom
acc. szczep szczepy
instr. szczepem szczepami
loc. szczepie szczepach
voc. szczepie szczepy

Verse 20: W dniu owym (on that day) pobłogosławił ich tymi słowami (he blessed them with these words): twoim imieniem (by your name) Izrael będzie sobie życzył błogosławieństwa (Israel shall invoke [shall be invoking] blessings) mówiąc (saying): niechaj ci Bóg tak uczyni (may God do unto you), jak Efraimowi i Manassesowi (as unto Ephraim and Manasseh). Tak to (thus it was that) dał pierwszeństwo Efraimowi (he gave precedence to Ephraim) przed Manassesem (before Manasseh).

Verse 21: A potem Izrael rzekł do Józefa (and then Israel said to Joseph): ja niebawem umrę (I shall soon die), ale Bóg będzie czuwał nad wami (but God shall be watching over you) i sprawi (and shall bring about), że wrócicie do kraju waszych przodków (that you return [will return] to the land of your forefathers).

Verse 22: Ja zaś daję tobie (I, on the other hand, give you) o jedną wyżynę więcej niż braciom twym (one upland more than to your brothers), którą zdobyłem na Amorytach (which I wrested from the Amorites) moim mieczem i łukiem (with my sword and bow). The Polish name for the Amorites in nominative form is Amoryci (Amorites); singular: Amoryta (Amorite).