Polish language series: Rdz 48, Efraim i Manasses

The forty-eighth chapter of the book of Genesis tells of Ephraim and Manasseh: Efraim i Manasses.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 48

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 48. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-7

  • zachorować (pf.), to fall ill
  • wysiłek (m.), effort
  • rozrosnąć się (pf.), to grow
  • dziedziczny, hereditary
  • utracić (pf.), to lose (by death)

Review: wydarzenie (n., occurrence), donieść (pf., to report), ojciec (m., father), zabrać (pf., to take along), syn (m., son), powiedzieć (pf., to say), przyjść (pf., to come), usiąść (pf., to take one’s seat), łoże (m., bed), rzec (pf., to say), wszechmogący (omnipotent), ukazać się (pf., to appear), kraj (m., country), błogosławić (impf., to bless), uczynić (pf., to make), płodny (fruitful), dać (pf., to give), liczny (numerous), potomstwo (n., offspring), wielki (great), naród (m., nation), dawać (impf., to give), przyszły (future), własność (f., possession), na zawsze (for ever), zatem (therefore), urodzić się (pf., to be born), zanim (before), przybyć (pf., to come), jednak (however), nazywać się (impf., to be named), imię (n., name), brat (m., brother), mieszkać (impf., to dwell), wracać (impf., to return), droga (f., way), pozostawać (impf., to remain), jeszcze (yet), pewien (a certain), przestrzeń (f., space), dojść (pf., to reach), musieć (impf., to have to), pochować (pf., to bury), czyli (which is to say).

Verse 1: Kiedy po tych wydarzeniach (when after these occurrences) doniesiono Józefowi (it was reported [one reported] to Joseph): ojciec twój zachorował (your father has fallen ill), zabrał on z sobą dwóch swych synów (he took along with himself his two sons): Manassesa i Efraima (Manasseh and Ephraim).

Verses 2-4: Gdy powiedziano Jakubowi (when it was said [when one said] to Jacob): syn twój, Józef, przyszedł do ciebie (your son Joseph has come to you), Izrael, z wysiłkiem usiadłszy na łożu (Israel, having taken with great effort his seat on the bed), rzekł do Józefa (said to Joseph): Bóg Wszechmogący ukazał mi się w Luz (God Omnipotent appeared to me in Luz), w kraju Kanaan (in the country {of} Canaan), i błogosławiąc mi (and in blessing me) powiedział do mnie (did say to me): Ja uczynię cię płodnym (I will make you fruitful) i dam ci tak liczne potomstwo (and will give to you so numerous offspring), że rozrośniesz się w wielki naród (that you will grow into a great nation). Daję też ten oto kraj (I also give this very country) przyszłemu potomstwu twemu na własność na zawsze (to your future offspring as a possession for ever).

Verse 5: A zatem dwaj twoi synowie (and therefore your two sons), którzy ci się urodzili w Egipcie (who were born to you in Egypt), zanim przybyłem do ciebie, do Egiptu (before I came to you, unto Egypt), moimi są (are mine): Efraim i Manasses będą mi jak Ruben i Symeon (Ephraim and Manasseh shall be unto me as Reuben and Simeon).

Verse 6: Jednak to potomstwo (however this offspring), które ci się urodzi po nich (which is [will be] born to you after them), będzie twoim (shall be yours). Będzie się ono nazywało (they shall be named) od imion swych braci (after the names of their brethren), [mieszkając] na swej dziedzicznej własności (in dwelling in their hereditary possession).

Verse 7: Ja bowiem, gdy wracałem z Paddan-Aram (for I, when I was returning from Paddan-Aram), utraciłem Rachelę w Kanaanie, w drodze (lost Rachel in Canaan, on [in] the way), kiedy pozostawała mi jeszcze pewna przestrzeń (when yet would remain unto me a certain distance [space]), aby dojść do Efrata (to reach unto Ephrath), i musiałem ją pochować tam (and I had to bury her there), w drodze do Efrata (on [in] the way to Ephrath), czyli Betlejem (which is to say, Bethlehem).

Wersety 8-16

  • tutaj, here
  • przybliżyć (pf.), to bring near
  • niedowidzieć (impf.), to be dim-sighted
  • uścisnąć (pf.), to hug
  • sądzić (impf.), to suppose
  • oglądać (impf.), to look upon
  • umyślnie, wittingly
  • wiernie, faithfully
  • szeroko, broadly

Review: spostrzec (pf., to notice), syn (m., son), zapytać (pf., to ask), odpowiedzieć (pf., to respond), właśnie (squarely), dać (pf., to give), rzec (pf., to say), pobłogosławić (pf., to bless), oko (n., eye), stać się (pf., to become), słaby (weak), wskutek (on account of), starość (f., old age), ucałować (pf., to kiss), jeszcze (yet), twarz (f., face), pozwolić (pf., to permit), ujrzeć (pf., to see), nawet (even), potomstwo (n., offspring), odsunąć (pf., to push aside), kolano (n., knee), ojciec (m., father), oddać (pf., to render), pokłon (m., obeisance), ziemia (f., ground, earth), po czym (thereupon), prawy (right), ręka (f., hand), czyli (which is to say), lewy (left), strona (f., side), wyciągnąć (pf., to extend), położyć (pf., to lay), głowa (f., head), mimo że (although), młodszy (younger), bo przecież (for after all), pierworodny (firstborn), błogosławić (impf., to bless), mówić (impf., to speak), służyć (impf., to serve), przodek (m., forebear), troszczyć się (impf., to see to), cały (entire), życie (n., life), dzień (m., day), dzisiejszy (present), anioł (m., angel), bronić (impf., to defend), wszelki (every), złe (n., ill), niechaj (may, let), chłopiec (m., lad), imię (n., name), przetrwać (pf., to survive), rozmnożyć się (pf., to multiply oneself).

Verse 8: Izrael (Israel), spostrzegłszy synów Józefa (having noticed Joseph’s sons), zapytał (asked): kim są ci? (who are these?).

Verse 9: Józef odpowiedział (Joseph responded): to są właśnie moi synowie (these are squarely my sons), których Bóg dał mi tutaj (whom God gave to me here). Wtedy [Izrael] rzekł (then Israel said): przybliż ich do mnie, a pobłogosławię ich (bring them near to me, and I will bless them).

Verses 10-11: Oczy bowiem Izraela stały się tak słabe (for Israel’s eyes had become so weak) wskutek starości (on account of old age), że niedowidział (that he was dim-sighted). Gdy więc przybliżył ich do Izraela (when therefore he brought them near to Israel), on ucałował ich i uścisnął (he kissed and hugged them), a potem rzekł do Józefa (and then said to Joseph): nie sądziłem (I supposed not), że jeszcze będę twoją twarz oglądał (that yet would I be looking upon your face), a oto Bóg pozwolił mi ujrzeć nawet twe potomstwo (and so it is that God has permitted me to see even your offspring).

Verse 12: Józef (Joseph), odsunąwszy swych synów od kolan ojca swego (having pushed aside his sons from his father’s knees), oddał mu pokłon twarzą do ziemi (rendered obeisance to him with face to ground).

Verse 13: Po czym (thereupon), mając obu synów (in having both sons)Efraima po prawej ręce, czyli z lewej strony Izraela (Ephraim in his right hand, which is to say, on Israel’s left side), i Manassesa po lewej ręce, czyli z prawej strony Izraela (and Manasseh in his left hand, which is to say, on Israel’s right side)przybliżył ich do ojca (he brought them near to {his} father).

Verse 14: Ale Izrael (but Israel), wyciągnąwszy swoją prawą rękę (having extended his right hand), położył ją na głowie Efraima (laid it upon Ephraim’s head), mimo że ten był młodszy (although this one was the younger), lewą zaś rękęna głowie Manassesa (whereas {his} left hand {did he lay} upon Manasseh’s head). Umyślnie tak położył swe ręce (wittingly so did he lay his hands), bo przecież Manasses był pierworodnym synem (for after all Manasseh was the firstborn son).

Verses 15-16: I błogosławiąc Józefowi (and in blessing Joseph), mówił (he spoke): Bóg, któremu wiernie służyli przodkowie moi, Abraham i Izaak (the God, whom my forebears Abraham and Isaac would serve faithfully), Bóg, który troszczył się o mnie przez całe me życie aż do dnia dzisiejszego (the God, who would see to me through my entire life up to the present day), Anioł, który mnie bronił od wszelkiego złego (the angel who would defend me from every ill), niechaj błogosławi tym oto chłopcom (may he bless these very lads). Niechaj moje imię (let my name) i imię przodków moich, Abrahama i Izaaka (and the name of my forebears Abraham and Isaac), w nich przetrwa (survive in them); niechaj szeroko rozmnożą się na ziemi (let them multiply themselves broadly on the earth).

Wersety 17-22

  • prawica (f.), right hand
  • wydać się (pf.), to give oneself forth
  • niewłaściwy, improper
  • ująć (pf.) to grasp

Review: zobaczyć (pf., to see), ojciec (m., father), położyć (pf., to lay), głowa (f., head), ręka (f., hand), przenieść (pf., to remove), rzec (pf., to say), pierworodny (firstborn), zgodzić się (pf., to consent), powiedzieć (pf., to say), wiedzieć (impf., to know), powstać (pf., to arise), szczep (m., tribe), liczny (numerous), jednak (however), brat (m., brother), młodszy (younger), większy (greater), potomstwo (n., offspring), objąć (pf., to embrace), wiele (many), dzień (m., day), pobłogosławić (pf., to bless), słowo (n., word), imię (n., name), życzyć (impf., to wish), błogosławieństwo (n., blessing), mówić (impf., to speak), niechaj (may), tak (so), uczynić (pf., to make), dać (pf., to give), pierwszeństwo (n., precedence), przed (before), niebawem (before long), umrzeć (pf., to die), czuwać (impf., to watch), sprawić (pf., to bring to pass), wrócić (pf., to return), kraj (m., country), przodek (m., forebear), dawać (impf., to give), wyżyna (f., highland), więcej niż (more than), zdobyć (pf., to attain), Amoryta (m., Amorite), miecz (m., sword), łuk (m., bow).

Verses 17-18: A gdy Józef zobaczył (and when Joseph saw), że jego ojciec położył swą prawicę (that his father had laid his right hand) na głowie Efraima (upon Ephraim’s head), wydało mu się to niewłaściwe (it gave itself forth to him as improper). Ujął więc rękę ojca (he therefore grasped {his} father’s hand), aby ją przenieść z głowy Efraima (to remove it from Ephraim’s head) na głowę Manassesa (onto Manasseh’s head), i rzekł (and said): nie tak, mój ojcze (not so, my father), gdyż ten jest pierworodny (for this one is the firstborn); połóż twą prawicę na głowie tego (lay your right hand upon this one’s head).

Verse 19: Ale ojciec nie zgodził się i powiedział (but {his} father consented not and said): wiem, synu mój, wiem (I know, my son, I know). I z niego też powstanie szczep (and from him too shall arise a tribe), który również będzie liczny (which shall also be numerous). Jednak brat jego młodszy (however his younger brother) będzie większy od niego (shall be greater than he), gdyż potomstwo jego obejmie wiele szczepów (for his offspring shall embrace many tribes).

Declension of szczep (m.)

sing. pl.
nom. szczep szczepy
gen. szczepu szczepów
dat. szczepowi szczepom
acc. szczep szczepy
instr. szczepem szczepami
loc. szczepie szczepach
voc. szczepie szczepy

Verse 20: W dniu owym (on [in] that day) pobłogosławił ich tymi słowami (he blessed them with these words): twoim imieniem (by your name) Izrael będzie sobie życzył błogosławieństwa (shall Israel be wishing for a blessing unto itself) mówiąc (in speaking): niechaj ci Bóg tak uczyni, jak Efraimowi i Manassesowi (may God do unto you so as unto Ephraim and Manasseh). Tak to dał pierwszeństwo (so it was that he gave precedence) Efraimowi przed Manassesem (to Ephraim before Manasseh).

Verse 21: A potem Izrael rzekł do Józefa (and then Israel said to Joseph): ja niebawem umrę (I shall die before long), ale Bóg będzie czuwał nad wami (but God will be watching over you) i sprawi, że wrócicie do kraju waszych przodków (and will bring to pass that you return [will return] to the country of your forebears).

Verse 22: Ja zaś daję tobie o jedną wyżynę (I, for my part, give to you by one highland) więcej niż braciom twym (more than to your brethren), którą zdobyłem na Amorytach moim mieczem i łukiem ({the highland} which I attained from the Amorites by my sword and bow).