Polish language series: Rdz 42, przybycie braci Józefa

You will study the Polish text of Rdz 42; in this forty-second chapter of the book of Genesis, you will read about: przybycie braci Józefa do Egiptu (arrival of Joseph’s brothers in Egypt). The neuter noun przybycie means arrival.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here (Rdz 1).

Read Rdz 42

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 42. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-4

  • ociągać się (impf.), to delay, to linger
  • zakupić (pf.), to buy, to purchase
  • przetrwać (pf.), to survive
  • przygoda (f.), adventure, experience

Review: dowiedzieć się (pf., to find out, to learn), zboże (n., grain), Egipt (m., Egypt), syn (m., son), czemu (why), dodać (pf., to add), właśnie (just now), słyszeć (impf., to hear), iść (impf., to go, to walk), pomrzeć (pf., to die), dziesięć (ten), brat (m., brother), udać się (pf., to go, to proceed), zatem (therefore), kupić (pf., to buy, to purchase), posłać (pf., to send), wraz z (along with), pomyśleć (pf., to think), jeszcze (still), spotkać (pf., to meet), jakiś (some), zły (bad, evil, ill).

Verse 1: że jest zboże (that there was grain); czemu się ociągacie? (why do you delay?). By this, Jacob asks his sons why they appear so undecided.

Verse 2: idźcie tam (go there) i zakupcie dla nas zboża (and buy grain for us), abyśmy przetrwali i nie pomarli (so that we may survive and not die).

Verse 3: dziesięciu braci Józefa (Joseph’s ten brothers). Note the genitive plural braci following dziesięciu. Understand: dziesięciu (nominative masculine personal; see chart below) braci (genitive plural; because it follows dziesięciu) Józefa (genitive singular).

Declension of brat (m.)

sing. pl.
nom. brat bracia
gen. brata braci
dat. bratu braciom
acc. brata braci
instr. bratem braćmi
loc. bracie braciach
voc. bracie bracia

Declension of dziesięć (plural only)

m. (pers.) other
nom.,
voc.
dziesięciu dziesięć
gen. dziesięciu dziesięciu
dat. dziesięciu dziesięciu
acc. dziesięciu dziesięć
instr. dziesięcioma dziesięcioma
loc. dziesięciu dziesięciu

m. (pers.), masculine personal

Verse 4: Beniamina, brata Józefa (Benjamin, Joseph’s brother), Jakub nie posłał wraz z synami (Jacob did not send along with his brothers); that is, Jacob did not send Benjamin, Joseph’s brother, along with his brothers. The subject here is Jakub because it is in nominative form, whereas Beniamina and brata are accusative forms. The reason Jacob did not send him is given: jeszcze go może spotkać jakaś zła przygoda (some ill adventure could still meet with him). Jakaś is the feminine form of the masculine nominative jakiś.

Wersety 5-7

  • udawać (impf.) się, to go, to proceed
  • sprawować (impf.), to wield, to hold
  • udać (pf.), to make as if, to feign

Review: przybyć (pf., to arrive, to come), inny (other [one]), również (also), kupić (pf., to buy, to purchase), zboże (n., grain), głód (m., famine, hunger), władza (f., power, rule), kraj (m., land, country), sprzedawać (impf., to sell), mieszkaniec (m., inhabitant), oddać pokłon (pf., to bow down), twarz (f., face), ziemia (f., earth), ujrzeć (pf., to see), poznać (pf., to recognise, to know), jednak (however), obcy (foreign, strange), przemówić (pf., to address), surowo (severly, sternly), słowo (n., word), skąd (from where), przyjść (pf., to arrive, to come), odpowiedzieć (pf., to reply), żywność (f., food).

Verse 5: wraz z innymi, którzy (along with the others who); w Kanaanie (in Canaan).

From verse 6, sprawować władzę is to be understood as to wield power, to be in authority, to be in control, etc. Also: przybywszy do niego (having come unto him); oddali mu pokłon twarzą do ziemi (they bowed down before him with [their] face[s] to the earth).

Verse 7: udał, że jest im obcy (he made as if he were unknown to them). Addressing his brothers sternly, Joseph asks: skąd przyszliście? (from where have you come?; from where have you arrived?). Familiarise yourself with the masculine and feminine of the past tense of the perfective przyjść:

(masculine)
przyszedłem (1.ps)
przyszedłeś (2.ps)
przyszedł (3.ps)
przyszliśmy (1.pp)
przyszliście (2.pp)
przyszli (3.pp)

(feminine)
przyszłam (1.ps)
przyszłaś (2.ps)
przyszła (3.ps)
przyszłyśmy (1.pp)
przyszłyście (2.pp)
przyszły (3.pp)

1.ps = first-person singular
1.pp = first-person plural, etc.

Wersety 8-12

  • przypomnieć (pf.), to remember
  • szpieg (m.), spy
  • nieobwarowany, unfortified, unprotected
  • zakupienie (n.), purchase
  • uczciwy, honest

Review: poznać (pf., to recognise, to know), mimo (although), sen (m., dream), niegdyś (in the past, previously), obejrzeć (pf., to look, to inspect, to examine), miejsce (n., place), sługa (m., servant), przybyć (pf., to arrive, to come), zakupić (pf., to buy, to purchase), żywność (f., food), człowiek (m., man), nigdy (never).

Verse 8: poznawszy ich (having recognised them).

Verse 9: jesteście szpiegami (you are spies); obejrzeć miejsca nieobwarowane w tym kraju (to inspect the unfortified places of this land). Regarding przyszliście, see the notes for the above grouping of verses. The perfective verb obwarować means to fortify; if obwarowany means fortified, then nieobwarowany means unfortified, unprotected. Of the imperfective być, review the present tense; familiarise yourself also with the masculine and feminine of the imperfective past:

Present tense

jestem (1.ps)
jesteś (2.ps)
jest (3.ps)
jesteśmy (1.pp)
jesteście (2.pp)
(3.pp)

Imperfective past

(masculine)
byłem (1.ps)
byłeś (2.ps)
był (3.ps)
byliśmy (1.pp)
byliście (2.pp)
byli (3.pp)

(feminine)
byłam (1.ps)
byłaś (2.ps)
była (3.ps)
byłyśmy (1.pp)
byłyście (2.pp)
były (3.pp)

1.ps = first-person singular
1.pp = first-person plural, etc.

Verse 10: dla zakupienia żywności (to buy food; literally, for the purchase of food). The perfective verb zakupić means to purchase, to buy; from it, the neuter zakupienie is formed, meaning purchase.

Verse 11: jesteśmy wszyscy (we are all, all of us are).

Wersety 13-16

  • obecnie, now
  • co do (+ gen.), regarding, concerning
  • wybadać (pf.), to investigate
  • chyba że, unless
  • zbadać (pf.), to investigate
  • prawda (f.), truth
  • okazać (pf.) się, to prove, to turn out

Review: powiedzieć (pf., to say), dwanaście (twelve), najmłodszy (youngest), ojciec (m., father), mówić (impf., to say, to speak), życie (n., life), faraon (m., pharaoh), wyjść (pf., to go out), stąd (from here), przybyć (pf., to arrive, to come), wyprawić (pf., to send off), pozostać (pf., to remain, to stay), więzienie (n., prison).

Verse 13: było nas dwunastu braci (there were unto us twelve brothers; that is, we were twelve brothers). From this, note the following usages: the neuter, third-person singular było; the nominative masculine personal dwunastu; the genitive plural braci following dwunastu (see the declension chart for brat above, under the notes for verse 3). An example similar to this was seen in Rdz 35:22: synów Jakuba było dwunastu (the sons of Jacob were twelve).

Declension of dwanaście (plural only)

m. (pers.) other
nom.,
voc.
dwunastu dwanaście
gen. dwunastu dwunastu
dat. dwunastu dwunastu
acc. dwunastu dwanaście
instr. dwunastoma dwunastoma
loc. dwunastu dwunastu

m. (pers.), masculine personal

Also from this verse 13: najmłodszy jest obecnie przy naszym ojcu (the youngest is now with our father), a jednego już nie ma (whereas one is no longer; whereas there is no longer one). In this, najmłodszy is used as a masculine noun meaning the youngest (one). Following przy, you find the locative naszym ojcu.

Note the use of the genitive:

jednego już nie ma
there is no longer one

nie ma nikogo (Rdz 41:39)
there is not anybody

chłopca nie ma (Rdz 37:30)
there is not any boy

Review:

starystarszynajstarszy (m.)
starastarszanajstarsza (f.)
starestarszenajstarsze (n.)
oldolderoldest

młodymłodszynajmłodszy (m.)
młodamłodszanajmłodsza (f.)
młodemłodszenajmłodsze (n.)
youngyoungeryoungest

In verse 14, Joseph retorts: jest tak, jak wam mówię (it is as I say to you): jesteście szpiegami (you are spies).

Verse 15: co do tego zostaniecie wybadani (about this you will get investigated; regarding this you will be investigated). Zostaniecie is the second-person plural of the perfective future; wybadany (from the perfective wybadać) means investigated. Recall the use of zostać in some of these past tense examples already encountered:

została pochowana (Rdz 35:19)
she got buried
she was buried

zostali obrzezani (Rdz 17:27)
they got circumcised
they were circumcised

zostało skradzione (Rdz 31:39)
it got stolen
it was stolen

został stworzony (Rdz 9:6)
he got made
he was made

Also from verse 15: na życie faraona (by the life of the Pharaoh; on the life of the Pharaoh). Swearing by the life of the Pharaoh was an Egyptian form of oath-taking. In the remainder of the verse, Joseph tells his brothers that they shall not go unless their youngest brother comes: nie wyjdziecie stąd (you will not go forth from here), chyba że przybędzie tu wasz brat najmłodszy (unless your youngest brother will come here).

Verse 16: Joseph tells his brothers to send one of them to collect their youngest brother (wyprawcie jednego z was po waszego brata, send one of you after your brother), whereas the others must remain in prison. Understand also: aby można było zbadać (so that one might investigate), czy to, co powiedzieliście (if what you have said), jest prawdą (is the truth); and: jeśli okaże się, że nie (if it will prove that it is not; if it will turn out that it is not; that is, if it turns out that it is not [the truth]).

Wersety 17-20

  • osadzić (pf.) to put (e.g., in prison)
  • zawieźć (pf.), to carry, to take
  • potwierdzić (pf.) się, to be confirmed

Review: oddać (pf., to commit, to turn over), straż (f., watch, guard), trzy (three), trzeci (third), chcieć (impf., to want), ocalić (pf., to save, to rescue), życie (n., life), uczynić (pf., to do, to make), czcić (impf., to worship), skoro (given that), uczciwy (honest), pozostać (pf., to remain, to stay), więzienie (n., prison), zboże (n., grain), wyżywienie (n., food), rodzina (f., family), przyprowadzić (pf., to bring), najmłodszy (youngest), słowo (n., word), spotkać (pf., to meet), śmierć (f., death).

Verse 17: pod straż (under watch).

Verse 18: trzeciego dnia (on the third day); uczyńcie to (do this); ja czczę Boga (I worship God). Of uczynić, read over the perfective future and imperative:

Perfective future

uczynię (1.ps)
uczynisz (2.ps)
uczyni (3.ps)
uczynimy (1.pp)
uczynicie (2.pp)
uczynią (3.pp)

Imperative

uczyń (2.ps)
niech uczyni (3.ps)
uczyńmy (1.pp)
uczyńcie (2.pp)
niech uczynią (3.pp)

1.ps = first-person singular
1.pp = first-person plural, etc.

In verse 19, Joseph changes his demand in that he says only one brother need stay behind and the others leave, whereas, in verse 16, he had ordered one to leave and all others stay behind. Understand also: w którym was osadzono (in which one placed you; in which you were put); that is, one brother is to stay in the prison in which they had all just been put. Idźcie, zawieźcie: these are second-person plural imperatives.

Present tense, iść (impf.)

idę (1.ps)
idziesz (2.ps)
idzie (3.ps)
idziemy (1.pp)
idziecie (2.pp)
idą (3.pp)

Imperative, iść (impf.)

idź (2.ps)
niech idzie (3.ps)
idźmy (1.pp)
idźcie (2.pp)
niech idą (3.pp)

1.ps = first-person singular
1.pp = first-person plural, etc.

Verse 20: aby się potwierdziły słowa wasze (so that your words will confirm themselves) i nie spotkała was śmierć (and [so that] death will not meet with you).

Wersety 21-24

  • strapienie (n.), distress, grief, pain
  • błagać (impf.), to plead, to implore
  • litość (f.), pity, compassion
  • żądać (impf.) się, to be required
  • odpowiedzialność (f.), responsibility
  • tłumacz (m.), interpreter

Review: między (between), zawinić (pf., to offend, to wrong), przeciwko (against), patrzyć (impf., to look), wysłuchać (pf., to hear), dlatego (and so, that is why), nieszczęście (n., misfortune), dopuszczać się (impf., to commit), wykroczenie (n., transgression, offence), względem (in relation to, towards), chłopiec (m., boy), usłuchać (pf., to heed, to obey), toteż (therefore), krew (f., blood), wiedzieć (impf., to know), rozumieć (impf., to understand), rozmawiać (impf., to speak, to talk), odejść (pf., to leave, to depart), rozpłakać się (pf., to burst into tears), wrócić (pf., to return), odłączyć (pf., to separate), obecność (f., presence), kazać (impf., to order, to command), związać (pf., to tie, to bind).

Verse 21: między sobą (amongst themselves). Take note of the first-person plural past tense forms: zawiniliśmy (we wronged), nie wysłuchaliśmy (we did not hear). Under the notes for verse 7, you found the feminine przyszła in the past tense conjugation of przyjść (pf., to arrive, to come); the neuter equivalent przyszło, as found in this verse, substitutes the final a of the feminine with the neuter o. You may wish to review Polish prepositions and their cases, such as przeciwko bratu naszemu (dative) from this verse.

Verse 22: czyż wam tego nie mówiłem (was I not saying this to you; that is, did I not say the following to you); nie dopuszczajcie się (do not commit); nie usłuchaliście (you did not heed); za jego krew ([in exchange] for his blood).

Verse 23: z nimi (with them); przez tłumacza (through an interpreter).

Verse 24: odszedłszy (having departed); od nich (from them); do nich (unto them); w ich obecności (in their presence); kazał go związać (he ordered him be tied up).

Wersety 25-28

  • worek (m.), sack, bag
  • gospoda (f.), inn
  • rozwiązać (pf.), to untie, to unbind
  • obrok (m.), fodder
  • torba (f.), bag
  • osłupieć (pf.), to be paralysed, petrified

Review: rozkaz (m., order, command), napełnić (impf., to fill), zboże (n., grain), włożyć (pf., to put, to place), dać (pf., to give), pieniądze (pl., money), ponadto (furthermore, in addition), żywność (f., food), droga (f., way, road), uczynić (pf., to do, to make), osioł (m., donkey), ruszyć (pf., to set off), spostrzec (pf., to notice, to see), wierzch (m., top, surface), zwrócić (pf., to return), lęk (m., fear), pytać (impf., to ask).

Verse 25: aby napełniono zbożem ich worki (such that one fill with grain their sacks; such that their sacks be filled with grain); aby do każdego worka (such that unto each sack) włożono dane przez nich pieniądze (one put the money given by them; be put the money given by them); in other words, that their money be returned to them. Also: aby im dano żywności na drogę (such that one give them food for the way; such that they be given food for the way). Uczyniono: one did, it was done.

Declension of worek (m.)

sing. pl.
nom. worek worki
gen. worka worków
dat. workowi workom
acc. worek worki
instr. workiem workami
loc. worku workach
voc. worku worki

Verse 26: włożywszy swe zboże na osły (having set their grain on the donkeys), ruszyli w drogę (they set off; they headed out).

Verse 27: w gospodzie (at the inn); jeden z nich (one of them); aby dać obroku swemu osłu (so as to give fodder to his donkey); na wierzchu (on the top); w jego torbie (in his bag [sack]).

Verse 28: zwrócono mi pieniądze (one has returned the money unto me; the money has been returned unto me; that is, my money has been returned); z lękiem (with fear); pytali jeden drugiego (they were asking one another); cóż to nam Bóg uczynił? (what ever is this that God has done unto us?).

Wersety 29-34

  • przytrafić się (pf.), to happen, to occur

Review: przybyć (pf., to arrive, to come), opowiedzieć (pf., to tell, to relate), władca (m., ruler), przemawiać (impf., to speak, to appeal), surowo (severely, sternly), wziąć (pf., to take), szpieg (m., spy), poznać (pf., to recognise, to know), uczciwy (honest), zostawić (pf., to leave), wyżywienie (n., food), rodzina (f., family), przyprowadzić (pf., to bring), człowiek (m., man; pl., ludzie), oddać (pf., to give back, to yield), poruszać się (impf., to move about).

Verse 30: wziął nas za szpiegów (he took us for spies).

Verses 31-32: There is a repetition here of language from verse 13.

Verse 33: po tym (by this, hereby); zostawcie u mnie (leave with me); weźcie zboże (take grain). Learn the perfective future and imperative of wziąć:

Perfective future

wezmę (1.ps)
weźmiesz (2.ps)
weźmie (3.ps)
weźmiemy (1.pp)
weźmiecie (2.pp)
wezmą (3.pp)

Imperative

weź (2.ps)
niech weźmie (3.ps)
weźmy (1.pp)
weźcie (2.pp)
niech wezmą (3.pp)

1.ps = first-person singular
1.pp = first-person plural, etc.

Verse 34: przyprowadźcie, second-person plural imperative. Also: poznam, że nie jesteście szpiegami (I shall know that you are not spies), ale ludźmi uczciwymi (but honest men). Note the use of the instrumental forms here.

Wersety 35-36

  • opróżniać (impf.), to empty
  • sakiewka (f.), pouch
  • widok (m.), view, sight
  • godzić (impf.), to aim, to strike

Review: worek (m., sack), znaleźć (pf., to find), pieniądze (pl., money), zatrwożyć się (pf., to become alarmed), pozbawić (pf., to deprive), chcieć (impf., to want), zabrać (pf., to take).

Declension of pieniądze (pl.)

nom. pieniądze
gen. pieniędzy
dat. pieniądzom
acc. pieniądze
instr. pieniędzmi
loc. pieniądzach
voc. pieniądze

Verse 35: na widok sakiewek z pieniędzmi (at the sight of the pouches with money); tak oni, jak również ich ojciec (as much them as their father as well; that is, the brothers and father all became alarmed).

Verse 36: już mnie [dwóch] pozbawiliście (you have already deprived me of two). Note the use of the genitive:

Józefa nie ma
Joseph is not

Symeona nie ma
Simeon is not

Of the imperfective chcieć, review the present tense:

chcę (1.ps)
chcesz (2.ps)
chce (3.ps)
chcemy (1.pp)
chcecie (2.pp)
chcą (3.pp)

1.ps = first-person singular
1.pp = first-person plural, etc.

In the remainder of verse 36, Jacob says that everything is aimed at him; that is, he is stricken with burdens.

Wersety 37-38

  • siwizna (f.), hoariness, greyness (of hair)

Review: przemówić (pf., to address), zabić (pf., to kill), przyprowadzić (pf., to bring), opieka (f., care, protection), zwrócić (pf., to return), pójść (pf., to go), żyć (impf., to live), pozostać (pf., to remain), spotkać (pf., to meet), nieszczęście (n., misfortune), sprawić (pf., to cause, to bring about), zstąpić (pf., to descend), żal (m., regret, sorrow).

In verse 37, Reuben tells his father that he can kill both his sons if he does not bring back Benjamin. He also tells his father to place Benjamin under his protection (oddaj go pod moją opiekę) and that he will return him (ja zwrócę go tobie, I shall return him to you).

Declension of oba (plural only)

m. (pers.) m. (npers.),
n.
f.
nom.,
voc.
obaj oba obie
gen. obu obu obu
dat. obu obu obu
acc. obu
oba obie
instr. oboma oboma obiema
loc. obu obu obu

m. (pers.), masculine personal
m. (npers.), masculine non-personal

Verse 38: nie pójdzie syn mój z wami (my son shall not go with you); brat jego bowiem już nie żyje (for his brother no longer lives); on jeden tylko mi pozostał (he alone remained [that is, remains] unto me). Jacob also says that if some misfortunate should occur to Benjamin, his sons will cause him to go down to death in sorrow: sprawicie (you will bring about), że moja siwizna (that my greyness [of hair]) zstąpi do Szeolu (will descend to Sheol) i to w wielkim żalu (and this, in great sorrow). Szeol is the abode of the dead; see also Rdz 37:35.