Polish language series: Rdz 41, wywyższenie Józefa

The forty-first chapter of the book of Genesis tells of the exaltation of Joseph: wywyższenie Józefa.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 41

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 41. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-7

  • Nil (m.), Nile
  • sitowie (n.), bulrush
  • brzydki, ugly
  • chudy, gaunt
  • przebudzić się (pf.), to awake
  • zasnąć (pf.), to fall asleep
  • przyśnić się (pf.), to come in dream
  • kłos (m.), spike
  • wyrastać (impf.), to grow forth
  • łodyga (f.), stalk
  • zniszczony, destroyed
  • pochłonąć (pf.), to swallow up

Review: dwa (two), rok (m., year), później (later), faraon (m., pharaoh), sen (m., dream), śnić się (impf., to come in dream), stać (impf., to stand), wyjść (pf., to come forth), siedem (seven), krowa (f., cow), piękny (fine), tłusty (fat), zacząć (pf., to start), paść się (impf., to pasture oneself), wśród (amidst), inny (other), stanąć (pf., to come to a stand), obok (by), tamten (that other one), brzeg (m., shore), pożreć (pf., to devour), ów (that), znów (again), drugi (second), jeden (one), zdrowy (sound), wyrosnąć (pf., to grow forth), pusty (empty), wiatr (m., wind), wschodni (eastern), pełny (full), tylko (but).

Verse 1: W dwa lata później (two years later) faraon miał sen (the pharaoh had a dream). [Śniło mu się, że] (it would come to him in dream that) stał nad Nilem (he was standing at the Nile).

Verse 2: I oto z Nilu (and so it was that from the Nile) wyszło siedem krów pięknych i tłustych (did come forth seven cows fine and fat), które zaczęły się paść wśród sitowia (which started pasturing themselves amidst the bulrush). — Consider the following: dwie krowy (two cows); trzy krowy (three cows); cztery krowy (four cows); pięć krów (five cows); sześć krów (six cows); siedem krów (seven cows); wyszło siedem krów (seven cows came forth). Note the use of the neuter wyszło.

Declension of krowa (f.)

sing. pl.
nom. krowa krowy
gen. krowy krów
dat. krowie krowom
acc. krowę krowy
instr. krową krowami
loc. krowie krowach
voc. krowo krowy

Verse 3: Ale oto siedem innych krów wyszło z Nilu (but so it was that seven other cows came forth from the Nile), brzydkich i chudych (ugly and gaunt), które stanęły obok tamtych (which came to a stand by those other ones) nad brzegiem Nilu (at the shore of the Nile).

Verse 4: Te brzydkie i chude krowy (these ugly and gaunt cows) pożarły siedem owych krów pięknych i tłustych (devoured those seven cows fine and fat). Faraon przebudził się: the pharaoh awoke.

Verse 5: A kiedy znów zasnął (and when again he fell asleep), miał drugi sen (he had a second dream). Przyśniło mu się siedem kłosów (did come to him in dream seven spikes) wyrastających z jednej łodygi (growing forth from one stalk), zdrowych* i pięknych* (sound and fine). — *These are genitive plural forms; they therefore modify the genitive plural kłosów, not the genitive singular łodygi. If the English rendering were to reposition these adjectives for clarity, so would it then read: did come to him in dream seven spikes sound and fine, growing forth from one stalk.

Declension of kłos (m.)

sing. pl.
nom. kłos kłosy
gen. kłosa kłosów
dat. kłosowi kłosom
acc. kłos kłosy
instr. kłosem kłosami
loc. kłosie kłosach
voc. kłosie kłosy

Verse 6: A oto po nich (and so it was that behind them) wyrosło siedem kłosów (did grow forth seven spikes) pustych i zniszczonych wiatrem wschodnim (empty and destroyed by the eastern wind).

Verse 7: I te puste kłosy (and these empty spikes) pochłonęły owych siedem kłosów zdrowych i pełnych (swallowed up those seven spikes sound and full). Potem faraon przebudził się: then the pharaoh awoke. Był to tylko sen: it was but a dream.

Wersety 8-13

  • zaniepokojony, untranquil
  • wróżbita (m.), soothsayer
  • mędrzec (m.), wise man
  • umieć (impf.), to know how
  • wyznać (pf.), to acknowledge
  • tłumaczyć (impf.), to explain

Review: rano (in the morning), faraon (m., pharaoh), rozkazać (pf., to order), wezwać (pf., to summon), wszystek (all), egipski (Egyptian), opowiedzieć (pf., to recount), śnić się (impf., to come in dream), jednak (however), nikt (not a one), wytłumaczyć (pf., to explain), sen (m., dream), przełożony (m., superior), podczaszy (m., cupbearer), rzec (pf., to say), dzisiaj (today), grzech (m., sin), rozgniewać się (pf., to become angered), sługa (m., servant), oddać (pf., to render), piekarz (m., baker), straż (f., guard), dom (m., house), dworzanin (m., courtier), oba (both), noc (n., night), inny (other), pewien (a certain), młody (young), Hebrajczyk (m., Hebrew), każdy (each), stać się (pf., to come to pass), przywrócić (pf., to restore), urząd (m., office), powiesić (pf., to hang).

Verse 8: Rano faraon, zaniepokojony (in the morning, the pharaoh, untranquil), rozkazał wezwać wszystkich wróżbitów egipskich (ordered to summon all the Egyptian soothsayers) oraz wszystkich mędrców (and all the wise men) i opowiedział im (and recounted to them), co mu się śniło (that which had been coming to him in dream). Nie było jednak nikogo (there was however not a one), kto by umiał wytłumaczyć faraonowi te sny (who might know how to explain to the pharaoh these dreams).

Verse 9: Wtedy przełożony podczaszych rzekł do faraona (then the superior of the cupbearers said to the pharaoh): dzisiaj wyznam moje grzechy (today I will acknowledge my sins).

Verse 10: Faraon (the pharaoh), rozgniewawszy się na swego sługę (having become angered against his servant) oddał mnie (rendered me), a ze mną i przełożonego piekarzy (and with me also the superior of the bakers) pod straż do domu przełożonego dworzan (under guard to the house of the superior of the courtiers).

Verse 11: I wtedy mieliśmy obaj jednej nocy sen (and then we had both on one night a dream), on inny a ja inny (he a one and I another).

Verse 12: A był tam z nami pewien młody Hebrajczyk (and there with us was a certain young Hebrew), sługa przełożonego dworzan (servant of the superior of the courtiers). Opowiedzieliśmy mu (we recounted to him), a on wytłumaczył nam nasze sny (and he explained to us our dreams), tłumacząc sen każdego z nas (in explaining the dream of each of us).

Verse 13: I stało się tak, jak nam je wytłumaczył (and it came to pass so as he had explained them to us): mnie przywrócił [faraon] na mój urząd (the pharaoh restored me to my office), a jego powiesił (and him did he hang).

Wersety 14-24

  • ogolić się (pf.), to give oneself a shave
  • pomyślny, favourable
  • opowiadać (impf.), to recount
  • nagle, on a sudden
  • podobnie, similarly
  • poprzednio, beforetime
  • ocknąć się (pf.), to be roused
  • zeschnięty, withered
  • potrafić (impf.), to be able

Review: faraon (m., pharaoh), kazać (impf., to bid), wezwać (pf., to summon), wyprowadzić (pf., to bring forth), pospiesznie (with great haste), loch (m., dungeon), zmienić (pf., to change), szata (f., garment), przyjść (pf., to come), sen (m., dream), umieć (impf., to know how), wytłumaczyć (pf., to explain), słyszeć (impf., to hear), mówić (impf., to speak), skoro (so soon as), usłyszeć (pf., to hear), zaraz (forthwith), odpowiedzieć (pf., to respond), dać (pf., to give), odpowiedź (f., response), zacząć (pf., to start), śnić się (impf., to come in dream), stać (impf., to stand), brzeg (m., shore), Nil (m., Nile), wyjść (pf., to come forth), siedem (seven), krowa (f., cow), tłusty (fat), piękny (fine), paść się (impf., to pasture oneself), sitowie (n., bulrush), inny (other), chudy (gaunt), brzydki (ugly), widzieć (impf., to behold), cały (all), Egipt (m., Egypt), pożreć (pf., to devour), pierwszy (first), znaleźć się (pf., to be found), brzuch (m., belly), wcale nie (not at all), znać (impf., to know), wejść (pf., to enter), nadal (as heretofore), zobaczyć (pf., to see), kłos (m., spike), wyrastać (impf., to grow forth), łodyga (f., stalk), zdrowy (sound), pusty (empty), zniszczony (destroyed), wiatr (m., wind), wschodni (eastern), wyrosnąć (pf., to grow forth), pochłonąć (pf., to swallow up), opowiedzieć (pf., to recount), wróżbita (m., soothsayer), żaden (not a one).

Verse 14: Wtedy faraon kazał wezwać Józefa: then the pharaoh bade summon Joseph. Wyprowadzono go więc pospiesznie z lochu (he was therefore brought forth [one therefore brought him forth] with great haste from the dungeon), a on, ogoliwszy się oraz zmieniwszy szaty (and he, having given himself a shave and changed garments), przyszedł do faraona (came to the pharaoh).

Verse 15: Faraon rzekł do Józefa (the pharaoh said to Joseph): miałem sen (I have had a dream), którego nikt nie umie wytłumaczyć (which not a one knows how to explain). Ja zaś słyszałem (but I would hear), jak mówiono o tobie (how it was spoken [how one spoke] of you), że skoro usłyszysz sen (that so soon as you hear [will hear] a dream), zaraz go wytłumaczysz (you explain [will explain] it forthwith).

Verse 16: Józef tak odpowiedział faraonowi (Joseph so responded to the pharaoh): nie ja, lecz Bóg da pomyślną odpowiedź tobie (not I, but God will give to you a favourable response), o faraonie (O pharaoh).

Verse 17: Faraon zaczął więc opowiadać Józefowi (the pharaoh therefore started recounting to Joseph): śniło mi się (it would come to me in dream), że stałem nad brzegiem Nilu (that I was standing at the shore of the Nile).

Verse 18: I nagle z Nilu (and on a sudden from the Nile) wyszło siedem krów tłustych i pięknych (did come forth seven cows fat and fine), które zaczęły się paść wśród sitowia (which started pasturing themselves amidst the bulrush).

Verse 19: A oto siedem krów innych wyszło za nimi (and so it was that seven other cows came forth behind them), chudych i tak brzydkich (gaunt and so ugly), że podobnie brzydkich nie widziałem w całym Egipcie (that similarly ugly have I not beheld in all Egypt).

Verse 20: Krowy chude i brzydkie (the gaunt and ugly cows) pożarły owych siedem krów pierwszych, tłustych (devoured those first seven fat cows).

Verse 21: Gdy te znalazły się w ich brzuchach (when these were found in their bellies), nie było wcale znać (not a one at all was there to know), że tam weszły (that they had entered thither); te, które je pożarły (these which had devoured them), były nadal tak samo chude jak poprzednio (were as heretofore gaunt so the same as beforetime). I ocknąłem się: and I was roused.

Verse 22: A potem zobaczyłem we śnie (and then I saw in dream) siedem kłosów wyrastających z jednej łodygi (seven spikes growing forth from one stalk), zdrowych* i pięknych* (sound and fine). — *See the notes at verse 5.

Verse 23: Lecz oto siedem kłosów (but so it was that seven spikes) zeschniętych, pustych, zniszczonych wiatrem wschodnim (withered, empty, destroyed by the eastern wind) wyrosło po nich (did grow forth after them).

Verse 24: I te puste kłosy (and these empty spikes) pochłonęły owych siedem kłosów pięknych (swallowed up those seven fine spikes). A gdy to opowiedziałem wróżbitom (and when I recounted this to the soothsayers), żaden nie potrafił mi wytłumaczyć (not a one was able to explain to me).

Wersety 25-36

  • pokazać (pf.), to show
  • niepamięć (f.), oblivion
  • powtórzyć się (pf.), to repeat oneself
  • dwukrotnie, twice
  • niebawem, before long
  • roztropny, discriminating
  • mądry, wise
  • nadzorca (m.), overseer
  • urodzaj (m.), yield
  • nagromadzić (pf.), to heap up
  • gromadzić (impf.), to amass
  • rozporządzenie (n.), ordinance
  • zaopatrzenie (n.), provision
  • ludność (f.), populace

Review: rzec (pf., to say), sen (m., dream), faraon (m., pharaoh), zamierzać (impf., to intend), uczynić (pf., to do), zapowiedzieć (pf., to foretell), siedem (seven), krowa (f., cow), piękny (fine), rok (m., year), kłos (m., spike), też (also), chudy (gaunt), brzydki (ugly), wyjść (pf., to come forth), tamten (that other one), pusty (empty), zniszczony (destroyed), wiatr (m., wind), wschodni (eastern), głód (m., famine), mówić (impf., to speak), nadejść (pf., to draw nigh), obfitość (f., abundance), wielki (great), cały (all), Egipt (m., Egypt), nastać (pf., to come about), pójść (pf., to go), niszczyć (impf., to destroy), kraj (m., country), wiedzieć (impf., to know), wskutek (on account of), bardzo (very), ciężki (grievous), ponieważ (for), postanowić (pf., to resolve), teraz (now), więc (therefore), niech[aj] (let), upatrzyć (pf., to single out), ktoś (a one), ustanowić (pf., to appoint), zarządca (m., steward), zebrać (pf., to gather), piąty (fifth), część (f., part), podczas (during), wszelki (every), żywność (f., victual), pomyślny (favourable), zboże (n., grain), miasto (n., city), strzec (impf., to keep), zachować (pf., to keep), wyginąć (pf., to die out).

Verse 25: Józef rzekł do faraona (Joseph said to the pharaoh): sen twój, o faraonie, jest jeden (your dream, O pharaoh, is one). To, co Bóg zamierza uczynić (this which God intends to do), zapowiedział tobie, faraonie (has he foretold you, O pharaoh).

Verse 26: Siedem krów pięknychto siedem lat (the seven fine cows are seven years), i siedem kłosów pięknychto też siedem lat (and the seven fine spikes are also seven years); jest to bowiem sen jeden (for this is one dream).

Verse 27: Siedem zaś krów chudych i brzydkich (as for the seven cows gaunt and ugly), które wyszły za tamtymi (which came forth behind those other ones), i siedem kłosów pustych i zniszczonych wiatrem wschodnim (and the seven spikes empty and destroyed by the eastern wind)to też siedem lat (this is also seven years)głodu ({but} of famine).

Verse 28: To, o czym mówię faraonowi (this whereof I speak to the pharaoh), Bóg uczyni tak, jak pokazał faraonowi (God will do so as he has shown to the pharaoh).

Verse 29: Bo nadejdzie (for will draw nigh) siedem lat obfitości wielkiej (seven years of great abundance) w całym Egipcie (in all Egypt).

Verse 30: A po nich nastanie siedem lat głodu (and after them will come about seven years of famine); i pójdzie w niepamięć cała ta obfitość w Egipcie (and will go into oblivion all this abundance in Egypt), gdy głód będzie niszczył kraj (when the famine will be destroying the country).

Verse 31: Nie będą już wiedzieli o obfitości w tym kraju (abundance will no more be known of [they will no more be knowing of abundance] in this country) wskutek głodu (on account of the famine), który potem nadejdzie (which then will draw nigh), bo będzie to głód bardzo ciężki (for this famine will be very grievous).

Verse 32: Ponieważ ten sen powtórzył się dwukrotnie (for this dream has repeated itself twice), faraonie (O pharaoh), Bóg to już postanowił (God has already resolved this) i Bóg niebawem to uczyni (and God will do this before long).

Verse 33: Teraz więc (now therefore) niech faraon upatrzy sobie (let the pharaoh single out for himself) kogoś roztropnego i mądrego (a one discriminating and wise) i ustanowi go zarządcą Egiptu (and appoint him steward of Egypt).

Declension of ktoś

nom. ktoś
gen. kogoś
dat. komuś
acc. kogoś
instr. kimś
loc. kimś
voc. ktoś

Verse 34: Niech faraon tak ustanowi nadzorców (let the pharaoh so appoint overseers), by zebrać piątą część urodzajów w Egipcie (as to gather the fifth part of the yields in Egypt) podczas siedmiu lat obfitości (during the seven years of abundance).

Declension of siedem (plural only)

m. (pers.) other
nom.,
voc.
siedmiu siedem
gen. siedmiu siedmiu
dat. siedmiu siedmiu
acc. siedmiu siedem
instr. siedmioma siedmioma
loc. siedmiu siedmiu

m. (pers.), masculine personal

Verse 35: Niechaj oni nagromadzą wszelką żywność (let them heap up every victual) podczas tych lat pomyślnych (during these favourable years), które nadejdą (which will draw nigh). Niechaj gromadzą zboże (let them amass grain) do rozporządzenia faraona (by ordinance of the pharaoh) jako zaopatrzenie dla miast (as provision for the cities) i niechaj go strzegą (and let them keep it).

Declension of miasto (n.)

sing. pl.
nom. miasto miasta
gen. miasta miast
dat. miastu miastom
acc. miasto miasta
instr. miastem miastami
loc. mieście miastach
voc. miasto miasta

Verse 36: A będzie ta żywność zachowana dla kraju (and this victual shall be kept for the country) na siedem lat głodu (for the seven years of famine), które nastaną w Egipcie (which will come about in Egypt). Tak więc (so therefore) nie wyginie [ludność] tego kraju (will the populace of this country not die out) z głodu (from the famine).

Wersety 37-46

  • dorównać (pf.), to compare with
  • rozsądek (m.), judgement
  • mądrość (f.), wisdom
  • jedynie, only
  • przewyższać (impf.), to surpass
  • ustanawiać (impf.), to appoint
  • rządca (m.), governor
  • pierścień (m.), ring
  • palec (m.), finger
  • oblec (pf.), to array
  • len (m.), flax
  • zawiesić (pf.), to hang
  • łańcuch (m.), chain
  • obwozić (impf.), to drive about
  • wóz (m.), car
  • przedsięwziąć (pf.), to undertake
  • nadać (pf.), to confer
  • objeżdżać (impf.), to visit

Review: słowo (n., word), podobać się (impf., to please), faraon (m., pharaoh), wszystek (all), dworzanin (m., courtier), rzec (pf., to say), móc (impf., to be able), znaleźć (pf., to find), podobny (similar), człowiek (m., man), duch (m., spirit), boży (godly), skoro (since), dać (pf., to give), poznać (pf., to recognise), wszystko (n., all), nikt (not a one), zatem (therefore), dwór (m., court), rozkaz (m., order), posłuszny (obedient), naród (m., nation), godność (f., rank), królewski (kingly), powiedzieć (pf., to say), cały (all, entire), Egipt (m., Egypt), po czym (thereupon), zdjąć (pf., to remove), włożyć (pf., to put {on}), kazać (impf., to bid), szata (f., garment), najczystszy (finest), szyja (f., neck), złoty (golden), drugi (second), wołać (impf., to cry forth), bez (without), zgoda (f., consent), ośmielić się (pf., to dare), cokolwiek (whatsoever), kraj (m., country), egipski (Egyptian), imię (n., name), żona (f., wife), córka (f., daughter), kapłan (m., priest), stać się (pf., to become), rok (m., year), trzydzieści (thirty), stanąć (pf., to come to a stand), król (m., king), wyjść (pf., to come forth).

Verse 37: Słowa te podobały się faraonowi (these words were pleasing to the pharaoh) i wszystkim jego dworzanom (and to all his courtiers).

Verse 38: Rzekł więc faraon do swych dworzan (the pharaoh therefore said to his courtiers): czyż będziemy mogli znaleźć podobnego mu człowieka (where ever will we be able to find a man similar to him), który miałby tak jak on ducha Bożego? (who would have so as he the godly spirit?).

Verse 39: A potem faraon rzekł do Józefa (and then the pharaoh said to Joseph): skoro Bóg dał ci poznać to wszystko (since God has given you to know all this), nie ma nikogo (there is not a one), kto by ci dorównał (who may compare with you) rozsądkiem i mądrością (for judgement and wisdom).

Verse 40: Ty zatem będziesz nad moim dworem (you shall therefore be over my court) i twoim rozkazom będzie posłuszny cały mój naród (and to your order shall my entire nation be obedient). Jedynie godnością królewską (only by kingly rank) będę cię przewyższał (will I be surpassing you).

Verse 41: I powiedział faraon Józefowi (and the pharaoh said to Joseph): oto ustanawiam cię rządcą całego Egiptu (I hereby appoint you governor of all Egypt).

Verse 42: Po czym faraon zdjął swój pierścień z palca (thereupon the pharaoh removed his ring from {his} finger) i włożył go na palec Józefa (and put it onto Joseph’s finger), i kazał go oblec w szatę z najczystszego lnu (and bade array him in garment of the finest flax), a potem *zawiesił mu na szyi* złoty łańcuch (and then hung on his neck the golden chain). — *Taken apart: zawiesił (he hung) mu (unto him) na szyi (on the neck).

Declension of szyja (f.)

sing. pl.
nom. szyja szyje
gen. szyi szyj
dat. szyi szyjom
acc. szyję szyje
instr. szyją szyjami
loc. szyi szyjach
voc. szyjo szyje

Verses 43-45: I kazał go obwozić (and he bade drive him about) na drugim swym wozie (in his second car), a wołano przed nim: abrek (and one would cry forth before him: abrek). Faraon (the pharaoh) ustanawiając Józefa rządcą całego Egiptu (in appointing Joseph governor of all Egypt), rzekł do niego (said to him): ja jestem faraonem (I am the pharaoh), ale bez twej zgody (but without your consent) nikt nie ośmieli się czegokolwiek przedsięwziąć (not a one will dare undertake whatsoever) w całym kraju egipskim (in all the Egyptian country); i nadał Józefowi imię Safnat Paneach (and he conferred upon Joseph the name Zaphenath-Paneah). Dał mu też za żonę (he also gave to him for wife) Asenat, córkę kapłana z On, imieniem Poti Fera (Asenath daughter of the priest from On by the name Potiphera). I tak stał się Józef rządcą Egiptu: and so did Joseph become governor of Egypt.

Verse 46: Józef miał lat trzydzieści (Joseph was thirty years old [had thirty years]), gdy stanął przed faraonem, królem egipskim (when he came to a stand before the pharaoh Egyptian king). Józef (Joseph) wyszedłszy od faraona (having come forth from the pharaoh) objeżdżał cały kraj (would visit the entire country).

Wersety 47-52

  • mierzyć (impf.), to measure
  • zmierzyć (pf.), to measure

Review: ziemia (f., land), rodzić (impf., to bear), siedem (seven), rok (m., year), wielki (great), obfitość (f., abundance), gromadzić (impf., to amass), wszelki (every), żywność (f., victual), urodzaj (m., yield), nastać (pf., to come about), składać (impf., to commit), miasto (n., city), każdy (each), pole (n., field), okoliczny (local), nagromadzić (pf., to heap up), tyle, ile (so much as), zboże (n., grain), piasek (m., sand), morski (sea-), taki (such), mnóstwo (n., multitude), przestać (pf., to cease), nie można (it is impossible to), zanim (before), głód (m., famine), urodzić się (pf., to be born), syn (m., son), urodzić (pf., to bear), córka (f., daughter), kapłan (m., priest), imię (n., name), dać (pf., to give), pierworodny (firstborn), mówić (impf., to spoke), zapomnieć (pf., to forget), cały (all), utrapienie (n., trouble), dom (m., house), ojciec (m., father), drugi (second), nazwać (pf., to name), uczynić (pf., to make), płodny (fruitful), kraj (m., country), niedola (f., woe).

Verses 47-48: I gdy ziemia rodziła przez siedem lat (and when the land would bear for seven years) w wielkiej obfitości (in great abundance), gromadził wszelką żywność w tych siedmiu latach [urodzaju] (he would amass every victual in these seven years of yield), które nastały w Egipcie (which came about in Egypt), i składał ją w miastach (and would commit it to [in] the cities); w każdym mieście (in each city) gromadził żywność z pól okolicznych (would he amass victual from the local fields).

Declension of pole (n.)

sing. pl.
nom. pole pola
gen. pola pól
dat. polu polom
acc. pole pola
instr. polem polami
loc. polu polach
voc. pole pola

Verse 49: Nagromadził więc Józef (Joseph therefore heaped up) tyle zboża, ile jest piasku morskiego (so much grain as there is sand of the sea); takie mnóstwo, że już przestano mierzyć (such a multitude that by then one ceased measuring), bo nie można było zmierzyć (for it was impossible to meaure).

Verse 50: A zanim nastały lata głodu (and before the years of the famine came about), urodzili się Józefowi dwaj synowie (two sons were born to Joseph); urodziła ich Asenat (did bear them Asenath), córka kapłana z On, który miał imię Poti Fera (daughter of the priest from On who had the name Potiphera).

Declension of dwa (plural only)

m. (pers.) m. (npers.),
n.
f.
nom.,
voc.
dwaj
dwóch
dwa dwie
gen. dwóch dwóch dwóch
dat. dwóm dwóm dwóm
acc. dwóch dwa dwie
instr. dwoma dwoma dwoma
dwiema
loc. dwóch dwóch dwóch

m. (pers.), masculine personal
m. (npers.), masculine non-personal

Verse 51: Józef dał (Joseph gave) swemu synowi pierworodnemu (to his firstborn son) imię Manasses (the name Manasseh). [Mówił bowiem] (for he spoke): dał mi Bóg zapomnieć (God has given me to forget) o całym mym utrapieniu (about all my trouble) i o domu ojca mojego (and about the house of my father).

Verse 52: A drugiego nazwał Efraim (and the second did he name Ephraim), [mówiąc] (in speaking): uczynił mnie Bóg płodnym (God has made me fruitful) w kraju mojej niedoli (in the country of my woe).

Wersety 53-57

  • dawać się (impf.), to give oneself
  • domagać się (impf.), to insist upon
  • otwierać (impf.), to open
  • spichlerz (m.), granary
  • w miarę jak, whilst
  • coraz większy, ever greater
  • kupować (impf.), to purchase
  • wzmagać się (impf.), to intensify oneself

Review: minąć (pf., to pass by), siedem (seven), rok (m., year), urodzaj (m., yield), nadejść (pf., to draw nigh), głód (m., famine), zapowiedzieć (pf., to foretell), nastać (pf., to come about), wszystek (all), kraj (m., country), cały (all, entire), żywność (f., victual), zacząć (pf., to start), znak (m., sign), ludność (f., populace), chleb (m., bread), faraon (m., pharaoh), mówić (impf., to speak), Egipcjanin (m., Egyptian), udać się (pf., to go), powiedzieć (pf., to say), czynić (impf., to do), ziemia (f., earth), zboże (n., grain), sprzedawać (impf., to sell), stawać się (impf., to become), ludzie (pl., people), przybywać (impf., to come), gdyż (for).

Verses 53-54: Kiedy minęło siedem lat urodzaju w Egipcie (when the seven years of yield passed by in Egypt), nadeszło siedem lat głodu (the seven years of famine drew nigh), jak to zapowiedział Józef (as Joseph had foretold). A gdy nastał głód we wszystkich krajach (and when the famine came about in all the countries), w całym Egipcie była żywność (in all Egypt was there victual).

Verse 55: Ale kiedy i w Egipcie (but when also in Egypt) głód zaczął się dawać we znaki (the famine would make itself felt [would give itself into signs]), ludność domagała się chleba od faraona (the populace would insist upon bread from the pharaoh). Wtedy faraon mówił do wszystkich Egipcjan (then the pharaoh spoke to all the Egyptians): udajcie się do Józefa i (go to Joseph and), co on wam powie (that which he says [will say] to you), czyńcie (do).

Verse 56: Gdy był głód na całej ziemi (when the famine was on all the earth), Józef otwierał wszystkie [spichlerze] (Joseph would open all the granaries), w których było [zboże] (wherein there was grain), i sprzedawał zboże Egipcjanom (and would sell grain to the Egyptians), w miarę jak w Egipcie (whilst in Egypt) głód stawał się coraz większy (the famine would become ever greater).

Verse 57: Ze wszystkich krajów ludzie przybywali do Egiptu (from all the countries would people come to Egypt), by kupować zboże od Józefa (to purchase grain from Joseph), gdyż głód po całej ziemi się wzmagał (for the famine over the entire earth was intensifying itself).