Polish language series: Rdz 39, Józef w więzieniu

The Polish for bondsman is the masculine niewolnik, whereas the neuter więzienie is the Polish for prison. The thirty-ninth chapter of the book of Genesis relates the following matter: Józef niewolnikiem Potifara (Joseph, bondsman of Potiphar); Józef w więzieniu (Joseph in prison).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 39

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 39. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-6

  • kupić (pf.), to buy, to purchase
  • straż (f.), watch, guard
  • przyboczny, adjutant
  • wieść się (impf.), to fare
  • sprawiać (impf.), to bring to pass
  • osobisty, personal
  • zarządca (m.), steward, administrator
  • ustanowić (pf.), to appoint
  • spocząć (pf.), to {come to} rest
  • powierzyć (pf.), to entrust, to commit
  • troszczyć się (pf.), to concern oneself
  • zwyknąć (impf.), used to, was wont

Review: zostać (pf., to get), uprowadzić (pf., to lead off), Egipt (m., Egypt), Izmaelita (m., Ishmaelite), przyprowadzić (pf., to bring), Egipcjanin (m., Egyptian), urzędnik (m., official), faraon (m., pharaoh), dowódca (m., commander, leader), i dlatego (wherefore), dobrze (well), dom (m., house), pan (m., master, lord), spostrzec (pf., to notice), cokolwiek (whatsoever), czynić (impf., to do, to make), darzyć (impf., to grant, to bestow), życzliwość (f., kindness), stać się (pf., to become), sługa (m., servant), uczynić (pf., to make, to do), oddać (pf., to render), władanie (n., charge), majątek (m., fortune), odkąd (since, from the time that), dom (m., house), zarządca (m., steward, administrator), błogosławić (impf., to bless), wzgląd (m., sake), błogosławieństwo (n., blessing), wszystko (everything), posiadać (impf., to possess), pole (n., field), pokarmy (pl., aliments), jadać (impf., to be wont to eat), piękny (fine), postać (f., form, figure), miły (pleasant), powierzchowność (f., appearance).

Verse 1: Józef został uprowadzony do Egiptu: Joseph was led off to Egypt. I kupił go od Izmaelitów (and bought him from the Ishmaelites), którzy go tam przyprowadzili (who had brought him there), Egipcjanin Potifar (Potiphar, an Egyptian), urzędnik faraona, dowódca straży przybocznej (official of Pharaoh {and} commander of the bodyguard). For clarity: and an Egyptian, Potiphar, official of Pharaoh and commander of the bodyguard, bought him from the Ishmaelites who had brought him there.

Verse 2: Pan był z Józefem (the Lord was with Joseph) i dlatego wiodło mu się dobrze (wherefore he fared well) i był w domu swego pana, Egipcjanina (and he stayed [he was] in the house of his master the Egyptian).

Verse 3: Ten jego pan spostrzegł (this his master noticed), że Bóg jest z Józefem (that God was with Joseph) i sprawia, że mu się dobrze wiedzie (and would bring to pass that he would fare well), cokolwiek czyni ({in} whatsoever he would do). Note the use of tense in the text of this verse; it is spostrzegł that makes it clear that it is question here of past time. Study the past tense of the perfective spostrzec (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (masculine) spostrzegłem (1.ps); spostrzegłeś (2.ps); spostrzegł (3.ps); spostrzegliśmy (1.pp); spostrzegliście (2.pp); spostrzegli (3.pp); (feminine) spostrzegłam (1.ps); spostrzegłaś (2.ps); spostrzegła (3.ps); spostrzegłyśmy (1.pp); spostrzegłyście (2.pp); spostrzegły (3.pp).

Verse 4: Darzył więc on Józefa życzliwością (he therefore bestowed Joseph with {his} kindness), tak iż stał się jego osobistym sługą (so that he became his personal servant). Uczynił go zarządcą swego domu (he made him the steward of his house), oddawszy mu we władanie cały swój majątek (having rendered unto him in charge all his fortune).

Verse 5: A odkąd go ustanowił zarządcą swego domu (and from the time that he had appointed him steward of his house) i swojego majątku (and of his fortune), Pan błogosławił domowi tego Egipcjanina (God blessed [was blessing] the house of this Egyptian) przez wzgląd na Józefa (for Joseph’s sake). I tak spoczęło błogosławieństwo Pana (and so the blessing of the Lord came to rest) na wszystkim, co [Potifar] posiadał (upon everything that Potiphar possessed) w domu i w polu (in house and field).

Verse 6: A powierzywszy cały majątek Józefowi (and having entrusted all his fortune to Joseph), nie troszczył się już przy nim o nic (he would concern himself no more with anything alongside him), tylko o [to, aby miał takie] pokarmy, jakie zwykł jadać (save the aliments which he was wont to eat). Józef miał piękną postać (Joseph had a fine form) i miłą powierzchowność (and pleasant appearance).

Wersety 7-10

  • uwaga (f.), attention
  • wzbraniać (impf.), to prohibit, to forbid
  • zgrzeszyć (pf.), to sin
  • namawiać (impf.), to prompt, to coax
  • codziennie, daily, every day

Review: wydarzenie (n., occurrence), zwrócić (pf., to turn), żona (f., wife), pan (m., master, lord), rzec (pf., to say), położyć się (pf., to lie oneself down), zgodzić się (pf., to agree, to consent), odpowiedzieć (pf., to reply), troszczyć się (pf., to concern oneself), odkąd (from the time that, since), dom (m., house), majątek (m., fortune), oddać (pf., to render), władanie (n., charge), większy (greater, bigger, larger), władza (f., authority), wyjąć (pf., to take forth), ponieważ (for), jakże (how, how on earth), móc (impf., may, to be able), uczynić (pf., to make, to do), wielki (great, big, large), niegodziwość (f., wickedness), przeciwko (against), mimo (despite), usłuchać (pf., to heed, to listen), chcieć (impf., to want), żyć (impf., to have relations, to lie with).

Verse 7: Po tych wydarzeniach (after these occurrences) zwróciła na niego uwagę żona jego pana (his master’s wife turned her attention to him) i rzekła do niego (and said to him): połóż się ze mną (lie yourself down with me). Po tych wydarzeniach: conveys the passage of time.

Verse 8: On jednak nie zgodził się (but he did not consent) i odpowiedział żonie swego pana (and said to his master’s wife): pan mój o nic się nie troszczy (my master does not concern himself with anything), odkąd jestem w jego domu (from the time that I have been in his house), bo cały swój majątek oddał mi we władanie (for all his fortune has he rendered unto me in charge).

Verse 9: On sam nie ma w swym domu (he himself has not in his {own} house) większej władzy niż ja (greater authority than me) i niczego mi nie wzbrania (and he forbids me nothing), wyjąwszy ciebie (aside from you [having taken you forth]), ponieważ jesteś jego żoną (for you are his wife). Jakże więc (how ever then) mógłbym uczynić tak wielką niegodziwość (could I do so great a wickedness) i zgrzeszyć przeciwko Bogu? (and sin against God?).

Verse 10: I mimo że go namawiała codziennie (and although she would coax him every day), nie usłuchał jej (he heeded her not) i nie chciał położyć się przy niej (and would not lie himself down by her), aby z nią żyć (as to consort with her).

Wersety 11-19

  • spełniać (impf.), to accomplish
  • obowiązek (m.), duty, obligation
  • uchwycić (pf.), to catch hold, to grasp
  • wyrwać się (pf.), to wrest oneself free
  • swawolić (impf.), to jest, to prank
  • krzyczeć (impf.), to shout, to scream
  • pospiesznie, hurriedly, quickly
  • zajście (n.), incident, event

Review: pewien (a, one, certain), dzień (m., day), wejść (pf., to enter, to go/come in), nikt (nobody, no one), domownik (m., domestic), płaszcz (m., mantle), powiedzieć (pf., to say), położyć się (pf., to lie oneself down), zostawić (pf., to leave), ręka (f., hand), wybiec, wybiegnąć (pf., to run out), dwór (m., courtyard), zawołać (pf., to call {for}), patrzeć (impf., to look, to see), sprowadzić (pf., to bring), Hebrajczyk (m., Hebrew), chcieć (impf., to want, to mean), przyjść (pf., to arrive, to come), zacząć (pf., to start), głośno (loudly, aloud), zatrzymać (pf., to retain), przyjść (pf., to arrive, to come), pan (m., master, lord), dom (m., house), opowiedzieć (pf., to tell, to relate), sługa (m., servant), sprowadzić (pf., to bring), swawolić (impf., to jest, to prank), uciec (pf., to flee, to run off), usłyszeć (pf., to hear), słowo (n., word), żona (f., wife), dodać (pf., to add), postąpić (pf., to deal, to behave), zapałać (pf., to become inflamed), wielki (great, big, large), gniew (m., anger, wrath).

Verses 11-12: Pewnego dnia (one day), gdy wszedł do domu (when he came into the house), aby spełniać swe obowiązki (to accomplish his duties), i nikogo z domowników tam nie było (and none of the domestics were there), uchwyciła go ona (she caught hold of him) za płaszcz (by his mantle) i powiedziała (and said): połóż się ze mną (lie yourself down with me). Lecz on [wyrwał się] (but he wrested himself free), zostawił płaszcz w jej ręku (left his mantle in her hand) i wybiegł na dwór (and ran outside).

Verses 13-14: A wtedy ona (and then she), widząc, że zostawił swój płaszcz ({upon} seeing that he had left his mantle) i że wybiegł na dwór (and that he had run outside), zawołała domowników (called for the domestics) i powiedziała im tak (and said to them thus): patrzcie (look), sprowadzono do nas tego Hebrajczyka (this Hebrew has been brought to us [one brought this Hebrew to us]), a on chce tu u nas swawolić (yet he means to jest here amongst us). Przyszedł do mnie (he came to me), aby się położyć ze mną (as to lie himself down with me), i zaczęłam głośno krzyczeć (and I started screaming at the top of my voice).

Verse 15: A gdy tak krzyczałam głośno (and as I was so screaming at the top of my voice), zostawił u mnie swój płaszcz (he left his mantle with me) i pospiesznie wybiegł na dwór (and ran outside in haste).

Verses 16-17: I zatrzymała jego płaszcz u siebie: and she retained his mantle alongside her. A kiedy przyszedł pan Józefa do domu (and when Joseph’s master came home), opowiedziała o tym zajściu tak (she related the occurrence thus; thus did she tell about the event): wszedł do mnie ów sługa (that servant came to me), Hebrajczyk, którego do nas sprowadziłeś (the Hebrew whom you brought to us), aby ze mną swawolić (as to jest with me).

Verse 18: A gdy zaczęłam krzyczeć (and when I began screaming), zostawił u mnie swój płaszcz (he left his mantle with me) i uciekł z domu (and fled out of the house).

Verse 19: Kiedy pan jego usłyszał te słowa swej żony (when his master heard these his wife’s words), która mu dodała (who further said to him [who added to him]): tak postąpił ze mną twój sługa (thus did your servant deal with me)zapałał wielkim gniewem (he became inflamed with great anger).

Wersety 20-23

  • więzienie (n.), prison
  • więzień (m.), prisoner
  • miłosierdzie (n.), mercy
  • zjednać (pf.), to win over
  • naczelnik (m.) więzienia, prisonkeeper
  • zarządzić (pf.), to order, to give dispositions
  • wglądać (impf.), to look, to inspect
  • zupełnie, at all, whatsoever
  • udawać się (impf.), to succeed

Review: polecić (pf., to instruct, to order), schwytać (pf., to capture), oddać (pf., to render), znajdować się (impf., to be found), faraon (m., pharaoh), przebywać (impf., to sojourn), okazywać (impf., to show), dać (pf., to give), toteż (therefore), władza (f., authority), wszystek (every, all), wszystko (everything), cokolwiek (whatsoever), spełnić (pf., to accomplish), ponieważ (for), sprawiać (impf., to bring to pass), czynić (impf., to do, to make).

Verses 20-21: Polecił schwytać Józefa i oddać go do więzienia (he ordered to capture Joseph and render him to the prison), gdzie znajdowali się więźniowie faraona (where Pharaoh’s prisoners were found). Gdy Józef przebywał w tym więzieniu (whilst he was sojourning in this prison), Pan był z nim (the Lord was with him) okazując mu miłosierdzie (showing him mercy), tak że zjednał on sobie naczelnika więzienia (so that he won the prisonkeeper over to himself).

Verse 22: Toteż ów naczelnik więzienia dał Józefowi władzę (the [that] prisonkeeper therefore gave authority to Joseph) nad wszystkimi znajdującymi się tam więźniami (over all the prisoners who were found there): wszystko, cokolwiek mieli oni spełnić (whatsoever they were to accomplish), spełniali tak, jak on zarządził (so would they accomplish as he had ordered).

Verse 23: Naczelnik więzienia nie wglądał już zupełnie (the prisonkeeper would no longer look whatsoever) w to, co było pod władzą Józefa (upon that which was under Joseph’s authority), ponieważ Pan był z nim (for the Lord was with him) i sprawiał, że się mu udawało wszystko, co czynił (and would bring to pass that he would succeed in all that which he would do).