Polish language series: Rdz 39, Józef w więzieniu

The Polish for slave is the masculine niewolnik (or feminine niewolnica), whereas the neuter więzienie is the Polish for prison. The thirty-ninth chapter of the book of Genesis relates the following matter: Józef niewolnikiem Potifara (Joseph, slave of Potiphar); Józef w więzieniu (Joseph in prison).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 39

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 39. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-6

  • kupić (pf.), to buy, to purchase
  • straż (f.), watch, guard
  • przyboczny, adjutant
  • wieść się (impf.), to fare
  • sprawiać (impf.), to cause, to bring about
  • osobisty, personal
  • zarządca (m.), steward, administrator
  • ustanowić (pf.), to appoint
  • spocząć (pf.), to (come to) rest
  • powierzyć (pf.), to entrust, to commit
  • troszczyć się (pf.), to concern oneself
  • zwyknąć (impf.), used to, was wont

Review: zostać (pf., to remain, to become), uprowadzić (pf., to take away), Egipt (m., Egypt), Izmaelita (m., Ishmaelite), przyprowadzić (pf., to bring), Egipcjanin (m., Egyptian), urzędnik (m., official), faraon (m., pharaoh), dowódca (m., commander, leader), dlatego (therefore, that is why), dobrze (well), dom (m., house), pan (m., master, lord), spostrzec (pf., to notice, to see), cokolwiek (whatever, everything that), czynić (impf., to do, to make), darzyć (impf., to grant, to bestow), życzliwość (f., kindness, favour), stać się (pf., to become), sługa (m., servant), uczynić (pf., to make, to do), oddać (pf., to yield, to turn over, to commit), władanie (n., command, charge), majątek (m., property, possessions, wealth), odkąd (since, from the time that), dom (m., house), zarządca (m., steward, administrator), majątek (m., property, riches), błogosławić (impf., to bless), wzgląd (m., account, consideration), błogosławieństwo (n., blessing), wszystko (everything), posiadać (impf., to own, to possess), pole (n., field), pokarm (m., food), jadać (impf., to eat), piękny (fine, beautiful), postać (f., form, figure), miły (nice, pleasant), powierzchowność (f., appearance).

Verse 1: Józef został uprowadzony do Egiptu: Joseph was taken away to Egypt. I kupił go od Izmaelitów (and bought him from the Ishmaelites), którzy go tam przyprowadzili (who had brought him there), Egipcjanin Potifar (Potiphar, an Egyptian), urzędnik faraona, dowódca straży przybocznej (official of Pharaoh {and} commander of the bodyguard). For clarity: and an Egyptian, Potiphar, official of Pharaoh and commander of the bodyguard, bought him from the Ishmaelites who had brought him there.

Verse 2: Pan był z Józefem (the Lord was with Joseph) i dlatego wiodło mu się dobrze (and he therefore fared well) i był w domu swego pana, Egipcjanina (and he stayed [he was] in the house of his master the Egyptian).

Verse 3: Ten jego pan spostrzegł (this master of his saw [this his master saw]), że Bóg jest z Józefem (that God was with Joseph [is with Joseph]) i sprawia, że mu się dobrze wiedzie (and brought about [was bringing (brings) about] that he fared well [was faring (fares) well]), cokolwiek czyni ({in} whatever he did [was doing (does)]). For clarity: this master of his saw that God was with Joseph and brought about that he fared well in whatever he did. Note the use of tense in the text of this verse; it is spostrzegł that makes it clear that it is question here of past time. Study the past tense of the perfective spostrzec (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (masculine) spostrzegłem (1.ps); spostrzegłeś (2.ps); spostrzegł (3.ps); spostrzegliśmy (1.pp); spostrzegliście (2.pp); spostrzegli (3.pp); (feminine) spostrzegłam (1.ps); spostrzegłaś (2.ps); spostrzegła (3.ps); spostrzegłyśmy (1.pp); spostrzegłyście (2.pp); spostrzegły (3.pp).

Verse 4: Darzył więc on Józefa życzliwością (so he bestowed Joseph with kindness), tak iż stał się jego osobistym sługą (so that he became his personal servant). Uczynił go zarządcą swego domu (he made him the steward of his house), oddawszy mu we władanie cały swój majątek (having committed in his charge [in charge unto him] all his possessions).

Verse 5: A odkąd go ustanowił zarządcą swego domu (and from the time that he had appointed him steward of his house) i swojego majątku (and of his possessions), Pan błogosławił domowi tego Egipcjanina (God blessed [was blessing] the house of this Egyptian) przez wzgląd na Józefa (for Joseph’s sake; on account of Joseph). I tak spoczęło błogosławieństwo Pana (and so the blessing of the Lord came to rest) na wszystkim, co [Potifar] posiadał (upon everything that Potiphar owned [was owning]) w domu i w polu (in house and field).

Verse 6: A powierzywszy cały majątek Józefowi (and having entrusted all his possessions to Joseph), nie troszczył się już przy nim o nic (he no longer concerned himself [was concerning himself no more] with anything alongside him), tylko o [to, aby miał takie] pokarmy, jakie zwykł jadać (save the food that he would eat [only about this, that he might have such foods as he was wont to eat]). Józef miał piękną postać (Joseph had [was having] a fine form) i miłą powierzchowność (and good looks [pleasant appearance]).

Wersety 7-10

  • uwaga (f.), attention
  • wzbraniać (impf.), to prohibit, to forbid
  • zgrzeszyć (pf.), to sin
  • namawiać (impf.), to prompt, to coax
  • codziennie, daily, every day

Review: wydarzenie (n., event, occurrence, incident), zwrócić (pf., to turn), żona (f., wife), pan (m., master, lord), rzec (pf., to say), położyć się (pf., to lie down, to go to bed), zgodzić się (pf., to agree, to consent), odpowiedzieć (pf., to reply), troszczyć się (pf., to concern oneself), odkąd (from the time that, since), dom (m., house), majątek (m., possessions, wealth), oddać (pf., to yield, to turn over, to commit), władanie (n., command, charge), większy (greater, bigger, larger), władza (f., authority, control), wyjąć (pf., to take out, to remove), ponieważ (given that), jakże (how, how on earth), móc (impf., may, to be able), uczynić (pf., to make, to do), wielki (great, big, large), niegodziwość (f., wickedness, vileness), przeciwko (against), mimo (despite), usłuchać (pf., to heed, to listen), chcieć (impf., to want), żyć (impf., to have relations, to lie with).

Verse 7: Po tych wydarzeniach (after these events) zwróciła na niego uwagę żona jego pana (his master’s wife turned her attention to him) i rzekła do niego (and said to him): połóż się ze mną (lie with me). Po tych wydarzeniach: conveys the passage of time.

Verse 8: On jednak nie zgodził się (but he did not consent) i odpowiedział żonie swego pana (and said to his master’s wife): pan mój o nic się nie troszczy (my master does not concern himself with anything), odkąd jestem w jego domu (from the time that I have been in his house), bo cały swój majątek oddał mi we władanie (for he has committed in my charge [in charge unto me] all his possessions).

Verse 9: On sam nie ma w swym domu (he himself has not in his {own} house) większej władzy niż ja (greater authority than me) i niczego mi nie wzbrania (and he forbids me nothing), wyjąwszy ciebie (other than you [excluding (having removed) you]), ponieważ jesteś jego żoną (for you are his wife). Jakże więc (how ever then) mógłbym uczynić tak wielką niegodziwość (could I commit [could I do] so great a wicked act) i zgrzeszyć przeciwko Bogu? (and sin against God?).

Verse 10: I mimo że go namawiała codziennie (and although she coaxed [was coaxing] him every day), nie usłuchał jej (he heeded her not) i nie chciał położyć się przy niej (and refused [was not wanting] to lie down beside her), aby z nią żyć (so as to consort with her).

Wersety 11-19

  • spełniać (impf.), to attend to, to carry out
  • obowiązek (m.), duty
  • uchwycić (pf.), to catch hold, to grasp
  • wyrwać się (pf.), to wrest oneself free
  • swawolić (impf.), to jest, to prank
  • krzyczeć (impf.), to shout, to scream
  • pospiesznie, hurriedly, quickly
  • zajście (n.), incident, event

Review: pewien (a, one, certain), dzień (m., day), wejść (pf., to enter, to go/come in), nikt (nobody, no one), domownik (m., domestic), płaszcz (m., mantle), powiedzieć (pf., to say), położyć się (pf., to lie down, to go to bed), zostawić (pf., to leave), ręka (f., hand), wybiec, wybiegnąć (pf., to run out), dwór (m., courtyard), zawołać (pf., to call out), patrzeć (impf., to look, to see), sprowadzić (pf., to bring), Hebrajczyk (m., Hebrew), chcieć (impf., to want, to mean), przyjść (pf., to arrive, to come), zacząć (pf., to start, to begin), głośno (loudly, in a loud voice), zatrzymać (pf., to retain, to keep), przyjść (pf., to arrive, to come), pan (m., master, lord), dom (m., house), opowiedzieć (pf., to tell, to relate), sługa (m., servant), sprowadzić (pf., to bring), swawolić (impf., to jest, to prank), uciec (pf., to flee, to run off), usłyszeć (pf., to hear), słowo (n., word), żona (f., wife), dodać (pf., to add), postąpić (pf., to behave, to act), zapałać (pf., to become inflamed), wielki (great, big, large), gniew (m., anger, wrath).

Verses 11-12: Pewnego dnia (one day), gdy wszedł do domu (when he came into the house), aby spełniać swe obowiązki (to attend to his duties), i nikogo z domowników tam nie było (and none of the domestics were there), uchwyciła go ona (she caught hold of him) za płaszcz (by his mantle) i powiedziała (and said): połóż się ze mną (lie with me). Lecz on [wyrwał się] (but he wrested himself free), zostawił płaszcz w jej ręku (left his mantle in her hand) i wybiegł na dwór (and ran outside).

Verses 13-14: A wtedy ona (and then she), widząc, że zostawił swój płaszcz ({upon} seeing that he had left his mantle) i że wybiegł na dwór (and that he had run outside), zawołała domowników (called out to the domestics) i powiedziała im tak (and said to them thus): patrzcie (look), sprowadzono do nas tego Hebrajczyka (this Hebrew has been brought to us [one brought this Hebrew to us]), a on chce tu u nas swawolić (yet he means to jest here amongst us). Przyszedł do mnie (he came to me), aby się położyć ze mną (so as to lie with me), i zaczęłam głośno krzyczeć (and I started screaming at the top of my voice).

Verse 15: A gdy tak krzyczałam głośno (and as I was so screaming at the top of my voice), zostawił u mnie swój płaszcz (he left his mantle with me) i pospiesznie wybiegł na dwór (and ran outside in haste).

Verses 16-17: I zatrzymała jego płaszcz u siebie: and she kept his mantle alongside her. A kiedy przyszedł pan Józefa do domu (and when Joseph’s master came home), opowiedziała o tym zajściu tak (she related the occurrence thus; thus did she tell about the event): wszedł do mnie ów sługa (that servant came to me), Hebrajczyk, którego do nas sprowadziłeś (the Hebrew whom you brought to us), aby ze mną swawolić (so as to jest with me).

Verse 18: A gdy zaczęłam krzyczeć (and when I began screaming), zostawił u mnie swój płaszcz (he left his mantle with me) i uciekł z domu (and fled out of the house).

Verse 19: Kiedy pan jego usłyszał te słowa swej żony (when his master heard these his wife’s words), która mu dodała (who further said to him [who added to him]): tak postąpił ze mną twój sługa (thus did your servant deal with me)zapałał wielkim gniewem (he became inflamed with great anger).

Wersety 20-23

  • więzienie (n.), prison
  • więzień (m.), prisoner
  • miłosierdzie (n.), mercy, grace
  • zjednać (pf.), to win over
  • naczelnik (m.) więzienia, prisonkeeper
  • zarządzić (pf.), to order, to give dispositions
  • wglądać (impf.), to look, to inspect
  • zupełnie, at all, whatsoever
  • udawać się (impf.), to succeed

Review: polecić (pf., to instruct, to order), schwytać (pf., to capture), oddać (pf., to turn over, to commit), znajdować się (impf., to be found), faraon (m., pharaoh), przebywać (impf., to stay, to sojourn), okazywać (impf., to show), dać (pf., to give), toteż (therefore), władza (f., authority, control), wszystek (every, all), wszystko (everything), cokolwiek (whatever, everything that), spełnić (pf., to attend to, to carry out), ponieważ (given that, because), sprawiać (impf., to cause, to bring about), czynić (impf., to do, to make).

Verses 20-21: Polecił schwytać Józefa i oddać go do więzienia (he ordered Joseph be captured and put in the prison [he ordered to capture Joseph and to commit him to the prison]), gdzie znajdowali się więźniowie faraona (where Pharaoh’s prisoners were kept [were found]). Gdy Józef przebywał w tym więzieniu (whilst he was kept [was staying] in this prison), Pan był z nim (the Lord was with him) okazując mu miłosierdzie (showing him mercy), tak że zjednał on sobie naczelnika więzienia (so that he won the prisonkeeper over [won the prisonkeeper over to himself]).

Verse 22: Toteż ów naczelnik więzienia dał Józefowi władzę (the prisonkeeper [that prisonkeeper] therefore gave authority to Joseph) nad wszystkimi znajdującymi się tam więźniami (over all the prisoners who were kept there [over all the prisoners finding themselves there]): wszystko, cokolwiek mieli oni spełnić (whatever they were to carry out), spełniali tak, jak on zarządził (they carried out just as he had ordered).

Verse 23: Naczelnik więzienia nie wglądał już zupełnie (the prisonkeeper no longer supervised whatsoever [the prisonkeeper was no longer looking whatsoever]) w to, co było pod władzą Józefa (that which was under Joseph’s authority [into that which was under the authority of Joseph]), ponieważ Pan był z nim (for the Lord was with him) i sprawiał, że się mu udawało wszystko, co czynił (and brought about [was bringing about] that he succeeded [was succeeding] in all that he did [was doing]).