Polish language series: Rdz 39, Józef w więzieniu

Of the thirty-ninth chapter of the book of Genesis, the subjects are: Józef niewolnikiem Potifara (Joseph bondsman of Potiphar); Józef w więzieniu (Joseph in prison).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Rdz 39

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 39. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-6

  • kupić (pf.), to purchase
  • straż (f.), guard
  • przyboczny, adjutant
  • sprawiać (impf.), to bring to pass
  • osobisty, personal
  • ustanowić (pf.), to institute
  • spocząć (pf.), to come to rest
  • powierzyć (pf.), to entrust
  • troszczyć się (impf.), to see unto
  • zwyknąć (impf.), was wont

Review: zostać (pf., to get), uprowadzić (pf., to lead off), Egipt (m., Egypt), Izmaelita (m., Ishmaelite), tam (thither), przyprowadzić (pf., to bring), Egipcjanin (m., Egyptian), urzędnik (m., official), faraon (m., pharaoh), dowódca (m., commander), i dlatego (wherefore), wieść się (impf., to fare), dobrze (well), dom (m., house), pan (m., master), spostrzec (pf., to notice), cokolwiek (whatsoever), czynić (impf., to do), darzyć (impf., to bestow), więc (therefore), życzliwość (f., kindness), stać się (pf., to become), sługa (m., servant), uczynić (pf., to make), zarządca (m., steward), oddać (pf., to render), władanie (n., charge), cały (entire), majątek (m., fortune), odkąd (since), błogosławić (impf., to bless), wzgląd (m., sake), błogosławieństwo (n., blessing), wszystko (n., all), posiadać (impf., to hold), pole (n., field), tylko (but), pokarmy (pl., aliments), jadać (impf., to eat), piękny (fine), postać (f., form), miły (pleasant), powierzchowność (f., appearance).

Verse 1: Józef został uprowadzony do Egiptu: Joseph was led off unto Egypt. I kupił go od Izmaelitów (and did purchase him from the Ishmaelites), którzy go tam przyprowadzili (who had brought him thither), Egipcjanin Potifar, urzędnik faraona, dowódca straży przybocznej (the Egyptian Potiphar official of the pharaoh, commander of the adjutant guard).

Verse 2: Pan był z Józefem (the Lord was with Joseph) i dlatego wiodło mu się dobrze (wherefore it would fare well for him) i był w domu swego pana, Egipcjanina (and he was in the house of his master the Egyptian).

Verse 3: Ten jego pan spostrzegł (this his master noticed), że Bóg jest z Józefem (that God was with Joseph) i sprawia (and would bring to pass), że mu się dobrze wiedzie (that it should fare well for him), cokolwiek czyni (whatsoever he would do). — Study the past tense of the perfective spostrzec (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (masculine) spostrzegłem (1.ps); spostrzegłeś (2.ps); spostrzegł (3.ps); spostrzegliśmy (1.pp); spostrzegliście (2.pp); spostrzegli (3.pp); (feminine) spostrzegłam (1.ps); spostrzegłaś (2.ps); spostrzegła (3.ps); spostrzegłyśmy (1.pp); spostrzegłyście (2.pp); spostrzegły (3.pp).

Verse 4: Darzył więc on Józefa życzliwością (he therefore bestowed Joseph with kindness), tak iż stał się jego osobistym sługą (so that he became his personal servant). Uczynił go zarządcą swego domu (he made him steward of his house), oddawszy mu we władanie cały swój majątek (in having rendered unto him in charge his entire fortune).

Declension of majątek (m.)

sing. pl.
nom. majątek majątki
gen. majątku majątków
dat. majątkowi majątkom
acc. majątek majątki
instr. majątkiem majątkami
loc. majątku majątkach
voc. majątku majątki

Verse 5: A odkąd go ustanowił zarządcą (and since he had instituted him as steward) swego domu i swojego majątku (of his house and his fortune), Pan błogosławił domowi tego Egipcjanina przez wzgląd na Józefa (the Lord would bless the house of this Egyptian for Joseph’s sake). I tak spoczęło błogosławieństwo Pana na wszystkim (and so came to rest the blessing of the Lord upon all), co [Potifar] posiadał w domu i w polu (that which Potiphar held in house and field).

Verse 6: A powierzywszy cały majątek Józefowi (and in having entrusted {his} entire fortune unto Joseph), nie troszczył się już przy nim o nic (he would see no more unto a thing alongside him), tylko o [to, aby miał takie] pokarmy (but unto this that he should have such aliments), jakie zwykł jadać (as he was wont to eat). Józef miał piękną postać i miłą powierzchowność: Joseph had a fine form and pleasant appearance.

Wersety 7-10

  • uwaga (f.), attention
  • wzbraniać (impf.), to forbid
  • zgrzeszyć (pf.), to sin
  • namawiać (impf.), to coax
  • codziennie, daily

Review: wydarzenie (n., occurrence), zwrócić (pf., to turn), żona (f., wife), pan (m., master), rzec (pf., to say), położyć się (pf., to lie oneself down), jednak (however), zgodzić się (pf., to consent), odpowiedzieć (pf., to respond), troszczyć się (impf., to see unto), odkąd (since), dom (m., house), cały (entire), majątek (m., fortune), oddać (pf., to render), władanie (n., charge), większy (greater), władza (f., authority), wyjąć (pf., to take forth), ponieważ (for), jakże (how ever), więc (therefore), móc (impf., can), uczynić (pf., to do), tak (so), wielki (great), niegodziwość (f., wickedness), przeciwko (against), mimo że (although), usłuchać (pf., to hearken), chcieć (impf., to will), żyć (impf., to live).

Verse 7: Po tych wydarzeniach (after these occurrences) zwróciła na niego uwagę żona jego pana (his master’s wife turned {her} attention unto him) i rzekła do niego (and said unto him): połóż się ze mną (lie thyself down with me).

Verse 8: On jednak nie zgodził się (he however consented not) i odpowiedział żonie swego pana (and responded unto his master’s wife): pan mój o nic się nie troszczy (my master seeth unto not a thing), odkąd jestem w jego domu (since I have been in his house), bo cały swój majątek (for his entire fortune) oddał mi we władanie (hath he rendered unto me in charge).

Verse 9: On sam nie ma w swym domu (he himself hath not in his house) większej władzy niż ja (greater authority than I) i niczego mi nie wzbrania (and not a thing forbiddeth he me), wyjąwszy ciebie (*in having taken thee forth*), ponieważ jesteś jego żoną (for thou art his wife). Jakże więc mógłbym uczynić tak wielką niegodziwość (how ever therefore could I do so great a wickedness) i zgrzeszyć przeciwko Bogu? (and sin against God?). — *as in except thee

Verse 10: I mimo że go namawiała codziennie (and although she would coax him daily), nie usłuchał jej (he hearkened unto her not) i nie chciał położyć się przy niej (and would not lie himself down alongside her), aby z nią żyć (as to live* with her). — *carnally

Wersety 11-19

  • spełniać (impf.), to accomplish
  • uchwycić (pf.), to grasp
  • wyrwać się (pf.), to wrest oneself forth
  • swawolić (impf.), to frolic
  • krzyczeć (impf.), to shout
  • pospiesznie, with great haste
  • zajście (n.), incident

Review: pewien (a certain), dzień (m., day), wejść (pf., to enter), dom (m., house), obowiązek (m., duty), nikt (not a one), domownik (m., domestic), płaszcz (m., mantle), powiedzieć (pf., to say), położyć się (pf., to lie oneself down), zostawić (pf., to leave), ręka (f., hand), wybiegnąć (pf., to run forth), dwór (m., court), widzieć (impf., to behold), zawołać (pf., to call), patrzeć (impf., to look), sprowadzić (pf., to bring), Hebrajczyk (m., Hebrew), chcieć (impf., to will), tu (here), przyjść (pf., to come), zacząć (pf., to start), głośno (loudly), zatrzymać (pf., to retain), pan (m., master), dom (m., house), opowiedzieć (pf., to recount), ów (that), sługa (m., servant), uciec (pf., to flee), usłyszeć (pf., to hear), słowo (n., word), żona (f., wife), dodać (pf., to add), postąpić (pf., to deal), zapałać (pf., to become inflamed), wielki (great), gniew (m., anger).

Verses 11-12: Pewnego dnia (a certain day), gdy wszedł do domu (when he was entered into the house), aby spełniać swe obowiązki (to accomplish his duties), i nikogo z domowników tam nie było (and not a one of the domestics was there), uchwyciła go ona za płaszcz i powiedziała (she grasped him by the mantle and said): połóż się ze mną (lie thyself down with me). Lecz on [wyrwał się] (but he wrested himself forth), zostawił płaszcz w jej ręku (left the mantle in her hand) i wybiegł na dwór (and ran forth into the court).

Verses 13-14: A wtedy ona (and then she), widząc, że zostawił swój płaszcz (in beholding that he had left his mantle) i że wybiegł na dwór (and that he had run forth into the court), zawołała domowników (called the domestics) i powiedziała im tak (and said unto them so): patrzcie (look), sprowadzono do nas tego Hebrajczyka (this Hebrew hath been brought unto us), a on chce tu u nas swawolić (and he willeth frolic here with us). Przyszedł do mnie (he came unto me), aby się położyć ze mną (to lie himself down with me), i zaczęłam głośno krzyczeć (and I started shouting loudly).

Verse 15: A gdy tak krzyczałam głośno (and when I was so shouting loudly), zostawił u mnie swój płaszcz (he left with me his mantle) i pospiesznie wybiegł na dwór (and with great haste ran forth into the court).

Verses 16-17: I zatrzymała jego płaszcz u siebie: and she retained his mantle with herself. A kiedy przyszedł pan Józefa do domu (and when Joseph’s master came unto the house), opowiedziała o tym zajściu tak (she recounted of this incident so): wszedł do mnie ów sługa (that servant entered in unto me), Hebrajczyk, którego do nas sprowadziłeś (the Hebrew whom thou broughtest unto us), aby ze mną swawolić (to frolic with me).

Verse 18: A gdy zaczęłam krzyczeć (and when I started shouting), zostawił u mnie swój płaszcz (he left his mantle with me) i uciekł z domu (and fled from the house).

Verse 19: Kiedy pan jego usłyszał te słowa swej żony (when his master heard these words of his wife), która mu dodała (who unto him did add): tak postąpił ze mną twój sługa (so did thy servant deal with me),zapałał wielkim gniewem (he became inflamed with great anger).

Wersety 20-23

  • więzienie (n.), prison
  • więzień (m.), prisoner
  • miłosierdzie (n.), mercy
  • zjednać (pf.), to bring round
  • zarządzić (pf.), to decree
  • wglądać (impf.), to look
  • zupełnie, altogether
  • udawać się (impf.), to go well

Review: polecić (pf., to instruct), schwytać (pf., to capture), oddać (pf., to render), znajdować się (impf., to be found), faraon (m., pharaoh), przebywać (impf., to sojourn), okazywać (impf., to show), naczelnik (m., chief), toteż (therefore), ów (that), dać (pf., to give), władza (f., authority), wszystek (all), tam (there), wszystko (m., all), cokolwiek (whatsoever), spełnić (pf., to accomplish), ponieważ (for), sprawiać (impf., to bring to pass), czynić (impf., to do).

Verses 20-21: Polecił schwytać Józefa (he instructed to capture Joseph) i oddać go do więzienia (and to render him unto the prison), gdzie znajdowali się więźniowie faraona (where the prisoners of the pharaoh were found). Gdy Józef przebywał w tym więzieniu (when Joseph was sojourning in this prison), Pan był z nim (the Lord was with him) okazując mu miłosierdzie (in showing him mercy), tak że zjednał on sobie naczelnika więzienia (so that he brought round unto himself the chief of the prison).

Verse 22: Toteż ów naczelnik więzienia (therefore that chief of the prison) dał Józefowi władzę (gave Joseph authority) nad wszystkimi znajdującymi się tam więźniami (over all the prisoners found there): wszystko, cokolwiek mieli oni spełnić (all whatsoever they were to accomplish), spełniali tak, jak on zarządził (they would accomplish so as he had decreed).

Verse 23: Naczelnik więzienia nie wglądał już zupełnie (the chief of the prison would altogether look no more) w to, co było pod władzą Józefa (into this which was under the authority of Joseph), ponieważ Pan był z nim (for the Lord was with him) i sprawiał (and would bring to pass), że się mu udawało wszystko, co czynił (that all that which he would do should go well for him).