Polish language series: Rdz 38, Juda i Tamar

The thirty-eighth chapter of the book of Genesis tells of Judah and Tamar: Juda i Tamar.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 38

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 38. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-5

  • zajść (pf.), to turn/drop in, to call
  • nastąpić (pf.), to take place

Review: czas (m., time), opuścić (pf., to leave), brat (m., brother), wędrować (impf., to wayfare), ku (towards), dolina (f., valley), pewien (a, one, certain), mieszkaniec (m., inhabitant), miasto (n., town, city), imię (n., name), ujrzeć (pf., to see), córka (f., daughter), Kananejczyk (m., Canaanite), nosić (impf., to bear), wziąć (pf., to take), żona (f., wife), zbliżyć się (pf., to draw near), począć (pf., to conceive), urodzić (pf., to bear), syn (m., son), dać (pf., to give), potem (then), jeszcze raz (yet again), raz (m., one time), nazwać (pf., to name), znów (again), poród (m., birth, delivery).

Verse 1: W owym czasie (at that time) Juda opuścił swych braci (Judah left his brethren) wędrując ku dolinie ({and} wayfaring towards the valley) zaszedł do pewnego mieszkańca (he called on a certain inhabitant) miasta Adullam (of the town of Adullam), imieniem Chira (by the name Hirah).

Declension of brat (m.)

sing. pl.
nom. brat bracia
gen. brata braci
dat. bratu braciom
acc. brata braci
instr. bratem braćmi
loc. bracie braciach
voc. bracie bracia

Verse 2: Ujrzawszy tam (having seen there) córkę pewnego Kananejczyka (the daughter of a certain Canaanite), noszącego imię Szua (bearing the name Shuah), wziął ją za żonę (he took her for wife) i zbliżył się do niej (and lay with [drew near to] her). Noszącego: genitive of noszący (bearing); it aligns with the genitive pewnego Kananejczyka (of a certain Canaanite) and is therefore the father’s name, and not that of his daughter.

Verse 3: Ona zaś poczęła (she, for her part, conceived) i urodziła syna (and bore a son), któremu dano imię Er (to whom the name Er was given [to whom one gave the name Er]).

Verse 4: Potem jeszcze raz poczęła (she then conceived again [another time]), urodziła syna (bore a son) i nazwała go Onan (and named him Onan).

Verse 5: A gdy znów urodziła syna (and when she again bore a son), dała mu imię Szela (she named him Shelah [gave to him the name Shelah]). Ten zaś jej poród nastąpił w Kezib: as for this her delivery, it took place at Chezib; that is to say, the birth of Shelah took place at Chezib.

Wersety 6-11

  • dopełnić (pf.), to fulfil
  • obowiązek (m.), duty, obligation
  • szwagier (m.), brother-in-law
  • ilekroć, whenever, every time
  • unikać (impf.), to avoid, to abstain from
  • zapłodnienie (n.), impregnation, insemination
  • synowa (f.), daughter-in-law
  • wdowa (f.), widow

Review: wziąć (pf., to take), pierworodny (firstborn), syn (m., son), żona (f., wife), imię (n., name), ponieważ (for), oko (n., eye), zły (wicked), zesłać (pf., to send down {from heaven}), śmierć (f., death), rzec (pf., to say), iść (impf., to go), brat (m., brother), potomstwo (n., offspring), wiedzieć (impf., to know), sprawić (pf., to bring to pass), zbliżać się (impf., to draw near), dać (pf., to give), czynić (impf., to do, to make), i dlatego (wherefore), zamieszkać (pf., to settle), dom (m., house), ojciec (m., father), aż do (up to, until), czas (m., time), dorosnąć (pf., to grow {up}), myśleć (impf., to think), jednak (however), niech (may, let), umrzeć (pf., to die), również (also), odejść (pf., to leave, to depart).

Verse 6: Juda wziął dla swego pierworodnego syna, Era (Judah took for his firstborn son Er), żonę imieniem Tamar (a wife by the name Tamar).

Verse 7: Ponieważ Er, pierworodny syn Judy (for Er, firstborn son of Judah), był w oczach Pana zły (was wicked in the eyes of the Lord), Pan zesłał na niego śmierć (the Lord sent down death upon him).

Verse 8: Wtedy Juda rzekł do Onana (Judah then said to Onan): idź do żony twego brata (go to your brother’s wife) i dopełnij z nią obowiązku szwagra (and fulfil your duty of brother-in-law with her), a tak sprawisz (and thus shall you bring to pass), że twój brat będzie miał potomstwo (that your brother has [will be having] offspring).

Verse 9: Onan wiedząc, że potomstwo nie będzie jego (Onan, knowing that the offspring would not be his [will not be his]), ilekroć zbliżał się do żony swego brata (whenever he would lie with [was drawing near to] his brother’s wife), unikał zapłodnienia* (he would avoid insemination), aby nie dać potomstwa swemu bratu (lest he give his brother offspring [as not to give offspring to his brother]). *By spilling his seed. For clarity: Onan, knowing that the offspring would not be his, refrained from impregnating her whenever he would lie with her, lest he give his brother offspring. The imperfective zbliżać się is used in this verse, whereas verse 2 employs the perfective zbliżyć się; consider: zbliżył się do niej (perfective; he drew near to her); zbliżał się do niej (imperfective; he was drawing near to her; he used to draw near to her; he would keep drawing near to her…). Review the present tense of the imperfective iść, and consider also its imperative forms (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (present tense) idę (1.ps); idziesz (2.ps); idzie (3.ps); idziemy (1.pp); idziecie (2.pp); idą (3.pp); (imperative) idź (2.ps); niech idzie (3.ps); idźmy (1.pp); idźcie (2.pp); niech idą (3.pp).

Verse 10: Złe było w oczach Pana to, co on czynił (wicked in the eyes of the Lord was that which he was doing), i dlatego także zesłał na niego śmierć (wherefore he sent down death upon him also).

Verse 11: Wtedy Juda rzekł do swej synowej Tamar (Judah then said to his daughter-in-law Tamar): zamieszkaj jako wdowa (settle as a widow) w domu twego ojca (in your father’s house) aż do czasu, gdy dorośnie mój syn Szela (until such time as my son Shelah has grown up [until the time when my son Shelah will have grown up]). Myślał jednak (but he thought [was thinking]): niech nie umrze on również jak jego bracia (let him not also die like his brethren). Tamar odeszła i zamieszkała w domu swego ojca: Tamar left and settled in her father’s house.

Wersety 12-15

  • strata (f.), loss
  • Adullamita (m.)., Adullamite
  • teść (m.), father-in-law
  • wdowi, (relating to a) widow
  • otulić się (pf.), to wrap oneself up
  • szczelnie, tightly
  • zasłona (f.) veil
  • zasłonięty, veiled

Review: wiele (many, a lot of), rok (m., year), umrzeć (pf., to die), żona (f., wife), córka (f., daughter), zapomnieć (pf., to forget), nieco (a little, somewhat), udać się (pf., to go, to proceed), przyjaciel (m., friend), imię (n., name), strzyc (impf., to shear), owca (f., sheep), powiedzieć (pf., to say), iść (impf., to go), zdjąć (pf., to remove), szata (f., garment, vestment), usiąść (pf., to take one’s seat), brama (f., gate), miasto (n., town, city), leżeć (impf., to lie), droga (f., way, road), wiedzieć (impf., to know), choć (although), dorosnąć (pf., to grow {up}), dać (pf., to give), ujrzeć (pf., to see), pomyśleć (pf., to think), nierządnica (f., harlot, whore), twarz (f., face).

Verse 12: Po wielu latach (many years later) umarła żona Judy, córka Szuy (Shuah’s daughter, the wife of Judah, died). Juda, zapomniawszy nieco o swej stracie (Judah, having forgotten somewhat about his loss), udał się wraz ze swym przyjacielem Adullamitą (went along with his friend the Adullamite) imieniem Chira (by the name Hirah) do Timny (to Timnah), gdzie strzyżono jego owce (where his sheep were sheared [where one was shearing his sheep]).

Declension of rok (m.)

sing. pl.
nom. rok lata
gen. roku lat
dat. rokowi latom
acc. rok lata
instr. rokiem latami
loc. roku latach
voc. roku lata

Verses 13-14: A gdy powiedziano Tamar (and when Tamar was told [and when one told Tamar]): teść twój idzie do Timny, aby strzyc swe owce (your father-in-law is going to Timnah to shear his sheep), zdjęła z siebie szaty wdowie (she removed from herself her widow garments) i otuliwszy się szczelnie zasłoną (and having wrapped herself up tightly with a veil) usiadła przy bramie miasta Enaim (took her seat by the gate of the town {of} Enaim), które leżało przy drodze do Timny (which lay [was lying] by the road to Timnah). Wiedziała bowiem (for she knew [was knowing]), że choć Szela już dorósł (that although Shelah had already grown up), nie ona będzie mu dana za żonę (she was not to be [she will not be] given to him for wife).

Declension of owca (f.)

sing. pl.
nom. owca owce
gen. owcy owiec
dat. owcy owcom
acc. owcę owce
instr. owcą owcami
loc. owcy owcach
voc. owco owce

Verse 15: Kiedy Juda ją ujrzał (when Judah saw her), pomyślał, że jest ona nierządnicą (he thought she was a harlot), gdyż miała twarz zasłoniętą (for her face was veiled [for she was having her face veiled]). Zasłonięty is formed from the perfective zasłonić (to veil).

Wersety 16-19

  • skręcić (pf.), to turn
  • przysłać (pf.), to send
  • koźlątko (n.), kid, goatling
  • zastaw (m.), pledge
  • sygnet (m.), signet(-ring)
  • pieczęcią (f.), seal, stamp
  • sznur (m.), cord
  • przywdziać (pf.), to put on

Review: droga (f., way, road), rzec (pf., to say), pozwolić (pf., to permit), zbliżyć się (pf., to draw near), wiedzieć (impf., to know), synowa (f., daughter-in-law), zapytać (pf., to ask), dać (pf., to give), powiedzieć (pf., to say), stado (n., herd, flock), jakiś (a, some), dopóki (until), laska (f., staff, rod), ręka (f., hand), stać się (pf., to become), brzemienny (heavy), wstać (pf., to arise, to get up), odejść (pf., to leave, to depart), zdjąć (pf., to remove), zasłona (f., veil), szata (f., garment, vestment).

Verse 16: Skręciwszy ku niej przy drodze (having turned aside to her [having turned towards her] by the road), rzekł (he said): pozwól mi zbliżyć się do ciebie (permit me to lie with you [draw near to you])nie wiedział bowiem (for he did not know [was not knowing]), że to jego synowa (that she was his daughter-in-law). A ona zapytała (and she asked): co mi dasz za to, że się zbliżysz do mnie? (what will you pay me to lie with me [what will you give me {in exchange} for this, that you will draw near to me]?). Study the masculine and feminine of the past tense of the imperfective wiedzieć (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (masculine) wiedziałem (1.ps); wiedziałeś (2.ps); wiedział (3.ps); wiedzieliśmy (1.pp); wiedzieliście (2.pp); wiedzieli (3.pp); (feminine) wiedziałam (1.ps); wiedziałaś (2.ps); wiedziała (3.ps); wiedziałyśmy (1.pp); wiedziałyście (2.pp); wiedziały (3.pp).

Verse 17: Judah says: przyślę ci koźlątko ze stada (I will send you a kid from my flock). Na to ona (to this she {said}): ale dasz jakiś zastaw (but you shall give a pledge), dopóki nie przyślesz (until you have sent it [until you will send it]). Koźlątko is the diminutive of the neuter koźlę (kid, goatling).

Verse 18: Judah asks: jakiż zastaw mam ci dać? (what pledge am I to give you?). She says: twój sygnet z pieczęcią (your signet ring with seal), sznur ({your} cord) i laskę, którą masz w ręku (and the staff which you have in your hand). Dał jej więc (he therefore gave {them} to her), aby się zbliżyć do niej (that he might lie with her [draw near to her]); ona zaś stała się przez niego brzemienną (she, for her part, became heavy {with child} by him).

Verse 19: A potem wstała (then she arose) i odszedłszy (and having departed) zdjęła z siebie zasłonę (she removed from herself her veil) i przywdziała swe szaty wdowie (and put on her widow garments).

Wersety 20-23

  • tamtejszy, local, of the place
  • sakralny, sacral, consecrated
  • zatrzymać (pf.), to retain
  • narazić się (pf.), to expose oneself
  • kpina (f.), mockery, ridicule, scoffing

Review: posłać (pf., to send), koźlątko (n., kid, goatling), przyjaciel (m., friend), Adullamita (m., Adullamite), odebrać (pf., to take back, to regain), zastaw (m., pledge), kobieta (f., woman), znaleźć (pf., to find), pytać (impf., to ask), zatem (therefore), mieszkaniec (m., inhabitant), nierządnica (f., harlot, whore), siedzieć (impf., to sit, to be seated), droga (f., way, road), odpowiedzieć (pf., to respond), wrócić (pf., to return), rzec (pf., to say), powiedzieć (pf., to say), niech (may, let), oby (would to God, may), przecież (after all), móc (impf., may, can, to be able).

Verse 20: Gdy Juda posłał koźlątko przez swego przyjaciela Adullamitę (when Judah sent the kid by his friend the Adullamite), aby odebrać zastaw od owej kobiety (that he might take back his pledge from that woman), ten* jej nie znalazł (he [this one] did not find her). *The Adullamite.

Verse 21: Pytał zatem tamtejszych mieszkańców (he asked [was asking] therefore the people of the place [the local inhabitants]): gdzie w Enaim (where in Enaim) jest ta nierządnica sakralna (is the consecrated harlot [is this sacral harlot]), która siedziała przy drodze? (who was sitting by the road?). The townsmen say: nie było tu nierządnicy sakralnej (there has been no consecrated [sacral] harlot here).

Verse 22: Wróciwszy do Judy (having returned to Judah), rzekł (he said): nie znalazłem jej (I could not [did not] find her). Także tamtejsi mieszkańcy powiedzieli (furthermore [also], the people of the place [the local inhabitants] said): nie było tu nierządnicy sakralnej (there has been no consecrated [sacral] harlot here).

Verse 23: Wtedy Juda rzekł (Judah then said): niech sobie zatrzyma (let her retain {them}). Obyśmy się tylko nie narazili na kpiny: would only that we should not expose ourselves to ridicule. Przecież posłałem jej koźlątko (after all I did send the kid to her), ty zaś nie mogłeś jej znaleźć (whereas you were unable to find her).

Wersety 24-26

  • około, round, about
  • czyn (m.), deed
  • nierządny, debaucherous
  • spalić (pf.), to burn
  • przedmiot (m.), object, article, thing
  • sprawiedliwszy, more righteous

Review: trzy (three), miesiąc (m., month), donieść (pf., to inform), synowa (f., daughter-in-law), stać się (pf., to become), nierządnica (f., harlot, whore), nawet (even), brzemienny (heavy), powód (m., cause), rzec (pf., to say), wyprowadzić (pf., to bring forth), wyprowadzać (impf., to bring forth), posłać (pf., to send, to dispatch), teść (m., father-in-law), kazać (impf., to bid), powiedzieć (pf., to say), mężczyzna (m., man), należeć (impf., to belong), dodać (pf., to add), niechaj (may, let), rozpoznać (pf., to discern), czyje (whose), sygnet (m., signet{-ring}), pieczęć (f., seal), sznur (m., cord), laska (f., staff, rod), poznać (pf., to recognise), bo przecież (for after all), chcieć (impf., to want), dać (pf., to give), syn (m., son), już więcej (no more), żyć (impf., to have relations, to lie with).

Verse 24: Po około trzech miesiącach (about three months later) doniesiono Judzie (Judah was informed [one informed unto Judah]): twoja synowa Tamar stała się nierządnicą (your daughter-in-law Tamar has become a harlot) i nawet stała się brzemienną (and has even become heavy {with child}) z powodu czynów nierządnych (on account of her debaucherous deeds). Judah says: wyprowadźcie ją i spalcie (bring her forth and burn {her}).

Verse 25: A gdy ją wyprowadzano (but when she was being brought forth [but when one was bringing her forth]), posłała do swego teścia i kazała powiedzieć (she sent a message to her father-in-law and bade say): jestem brzemienną przez tego mężczyznę (I am heavy {with child} by the man), do którego te przedmioty należą (unto whom these things belong). I dodała (and she added): niechaj rozpozna, czyje są (let him discern whose {these} are): ten sygnet z pieczęcią, sznur i laska (this signet ring with seal, cord and staff).

Verse 26: Kiedy zaś Juda poznał je (as for when Judah recognised them), rzekł (he said): ona jest sprawiedliwsza ode mnie (she is more righteous than me), bo przecież nie chciałem jej dać Szeli, memu synowi (for after all I refused [was not wanting] to give her to my son Shelah). I Juda już więcej z nią nie żył: and Judah lay with her (was lying with her) no more. Study the imperfective past tense of chcieć, in its masculine and feminine forms (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.: (masculine) chciałem (1.ps); chciałeś (2.ps); chciał (3.ps); chcieliśmy (1.pp); chcieliście (2.pp); chcieli (3.pp); (feminine) chciałam (1.ps); chciałaś (2.ps); chciała (3.ps); chciałyśmy (1.pp); chciałyście (2.pp); chciały (3.pp).

sprawiedliwysprawiedliwszynajsprawiedliwszy
sprawiedliwasprawiedliwszanajsprawiedliwsza
righteousmore righteousmost righteous

Wersety 27-30

  • okazać się (pf.), to prove, to turn out
  • rączka (f.), little hand
  • zawiązać (pf.), to tie, to bind
  • tasiemka (f.), ribbon
  • cofnąć (pf.), to draw back
  • przedrzeć się (pf.), to break forth
  • przejście (n.), passage, way

Review: nadejść (pf., to approach, to come), czas (m., time), poród (m., birth, delivery), bliźnię (n., twin), zacząć (pf., to start), rodzić (impf., to bear), dziecko (n., child), wyciągnąć (pf., to put out, to extend), położna (f., midwife), czerwony (red), urodzić się (pf., to be born), pierwszy (first), wyjść (pf., to go/come out, to exit), łono (n., womb), brat (m., brother), powiedzieć (pf., to say), dlaczego (why), dać (pf., to give), imię (n., name), nazwać (pf., to name).

Verse 27: A gdy nadszedł czas jej porodu (and when the time of her delivery came), okazało się, że będzie miała bliźnięta (it turned out that she would be having twins).

Verse 28: Kiedy zaczęła rodzić (when she started bearing), [jedno z dzieci] wyciągnęło rączkę (one of the children put out his little hand); położna, zawiązawszy na tej rączce czerwoną tasiemkę (the midwife, having tied on that [on this] little hand a red ribbon), rzekła (said): ten urodzi się pierwszy (this one was born first).

Verse 29: Ale cofnęło ono rączkę (but he drew back his little hand) i wyszedł z łona jego brat (and his brother came out of her womb). Wtedy [położna] powiedziała (the midwife then said): dlaczego przedarłeś się przez to przejście (why have you broken forth through this way?). Dano mu więc imię Peres: he was therefore named Perez (one therefore gave to him the name Perez).

Verse 30: Gdy po nim urodził się jego brat (when his brother was born after him), na którego rączce była czerwona tasiemka (upon whose little hand was the red ribbon), nazwano go Zerach (he was named Zerah [one named him Zerah]). For clarity: when his brother, upon whose little hand was the red ribbon, was born after him, he was named Zerah.