Polish language series: Rdz 38, Juda i Tamar

The thirty-eighth chapter of the book of Genesis tells of Judah and Tamar: Juda i Tamar.

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Rdz 38

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 38. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-5

  • nastąpić (pf.), to be met with

Review: ów (that), czas (m., time), opuścić (pf., to leave), brat (m., brother), wędrować (impf., to wayfare), ku (towards), dolina (f., valley), zajść (pf., to turn aside), pewien (a certain), mieszkaniec (m., inhabitant), miasto (n., city), imię (n., name), ujrzeć (pf., to see), tam (there), córka (f., daughter), Kananejczyk (m., Canaanite), nosić (impf., to bear), wziąć (pf., to take), żona (f., wife), zbliżyć się (pf., to draw near), począć (pf., to conceive), urodzić (pf., to bear), syn (m., son), dać (pf., to give), potem (then), jeszcze (yet), raz (m., one time), nazwać (pf., to name), znów (again), poród (m., travail).

Verse 1: W owym czasie (in that time) Juda opuścił swych braci (Judah left his brethren); wędrując ku dolinie (in wayfaring towards the valley) zaszedł do pewnego mieszkańca (he turned aside unto a certain inhabitant) miasta Adullam (of the city of Adullam), imieniem Chira (by the name Hirah).

Verse 2: Ujrzawszy tam córkę pewnego Kananejczyka, noszącego imię Szua* (in having seen there the daughter of a certain Canaanite bearing the name Shua), wziął ją za żonę (he took her for wife) i zbliżył się do niej (and drew near unto her). — *This is the father’s name, and not the daughter’s; this is patent in the Polish, for the genitive noszącego aligns with the genitive Kananejczyka, and not with the accusative córkę.

Verse 3: Ona zaś poczęła i urodziła syna (she, for her part, conceived and bore a son), któremu dano imię Er (unto whom the name Er was put).

Verse 4: Potem jeszcze raz poczęła (then yet one time she conceived), urodziła syna (bore a son) i nazwała go Onan (and named him Onan).

Verse 5: A gdy znów urodziła syna (and when she again bore a son), dała mu imię Szela (she gave him the name Shelah). Ten zaś jej poród nastąpił w Kezib: and this her travail was met with in Chezib.

Wersety 6-11

  • dopełnić (pf.), to fulfil
  • obowiązek (m.), duty
  • szwagier (m.), brother-in-law
  • ilekroć, whensoever
  • unikać (impf.), to shun
  • zapłodnienie (n.), insemination
  • synowa (f.), daughter-in-law
  • wdowa (f.), widow

Review: wziąć (pf., to take), pierworodny (firstborn), syn (m., son), żona (f., wife), imię (n., name), ponieważ (for), oko (n., eye), zły (wicked), zesłać (pf., to send down {from heaven}), śmierć (f., death), rzec (pf., to say), iść (impf., to go), brat (m., brother), sprawić (pf., to bring to pass), potomstwo (n., offspring), wiedzieć (impf., to know), zbliżać się (impf., to draw near), dać (pf., to give), czynić (impf., to do), i dlatego (wherefore), także (also), zamieszkać (pf., to settle), dom (m., house), ojciec (m., father), aż do (until), czas (m., time), dorosnąć (pf., to grow up), myśleć (impf., to think), jednak (however), niech (let), umrzeć (pf., to die), również (also), odejść (pf., to depart).

Verse 6: Juda wziął dla swego pierworodnego syna, Era (Judah took for his firstborn son Er), żonę imieniem Tamar (a wife by the name Tamar).

Verse 7: Ponieważ Er, pierworodny syn Judy, był w oczach Pana zły (for Er firstborn son of Judah was wicked in the eyes of the Lord), Pan zesłał na niego śmierć (the Lord sent down death upon him).

Verse 8: Wtedy Juda rzekł do Onana (then Judah said unto Onan): idź do żony twego brata (go unto the wife of thy brother) i dopełnij z nią obowiązku szwagra (and fulfil with her the duty of brother-in-law), a tak sprawisz (and so bring to pass), że twój brat będzie miał potomstwo (that thy brother will have offspring).

Verse 9: Onan wiedząc, że potomstwo nie będzie jego (Onan, in knowing that the offspring should not be his), ilekroć zbliżał się do żony swego brata (whensoever he would draw near unto the wife of his brother), *unikał zapłodnienia* (would shun insemination), aby nie dać potomstwa swemu bratu (as not to give offspring unto his brother). — *A marginal note explains that the Hebrew here reads so: i marnował je [wylewając] na ziemię (and he would squander it, in pouring forth onto the ground). Vocabulary: marnować (impf., to squander), wylewać (impf., to pour forth), ziemia (f., ground). That which Onan would squander was his seed: nasienie (n., seed).

Verse 10: Złe było w oczach Pana to, co on czynił (wicked in the eyes of the Lord was this which he would do), i dlatego także zesłał na niego śmierć (wherefore he sent down death also upon him).

Verse 11: Wtedy Juda rzekł do swej synowej Tamar (then Judah said unto his daughter-in-law Tamar): zamieszkaj jako wdowa w domu twego ojca (settle as a widow in the house of thy father) aż do czasu, gdy dorośnie mój syn Szela (until the time when my son Shelah will have grown up). Myślał jednak (he would think however): niech nie umrze on również jak jego bracia (let him not also die like his brethren). Tamar odeszła (Tamar departed) i zamieszkała w domu swego ojca (and settled in the house of her father).

Wersety 12-15

  • strata (f.), loss
  • Adullamita (m.)., Adullamite
  • teść (m.), father-in-law
  • wdowi, widow-
  • otulić się (pf.), to wrap oneself up
  • szczelnie, tightly
  • zasłonięty, veiled

Review: wiele (many), rok (m., year), umrzeć (pf., to die), żona (f., wife), córka (f., daughter), zapomnieć (pf., to forget), nieco (a little), udać się (pf., to go), wraz z (together with), przyjaciel (m., friend), imię (n., name), strzyc (impf., to shear), owca (f., sheep), powiedzieć (pf., to say), iść (impf., to go), zdjąć (pf., to remove), szata (f., garment), zasłona (f., veil), usiąść (pf., to take one’s seat), przy (alongside), brama (f., gate), miasto (n., city), leżeć (impf., to lie), droga (f., way), wiedzieć (impf., to know), bowiem (for), choć (although), już (already), dorosnąć (pf., to grow up), dać (pf., to give), ujrzeć (pf., to see), pomyśleć (pf., to think), nierządnica (f., harlot), twarz (f., face).

Verse 12: Po wielu latach (after many years) umarła żona Judy, córka Szuy (Judah’s wife daughter of Shuah died). Juda (Judah), zapomniawszy nieco o swej stracie (in having forgotten a little about his loss), udał się wraz ze swym przyjacielem Adullamitą imieniem Chira do Timny (went together with his friend the Adullamite by the name Hirah unto Timnah), gdzie strzyżono jego owce (where one would shear his sheep).

Verses 13-14: A gdy powiedziano Tamar (and when one had said unto Tamar): teść twój idzie do Timny (thy father-in-law is going unto Timnah), aby strzyc swe owce (to shear his sheep), zdjęła z siebie szaty wdowie (she removed from herself the widow garments) i otuliwszy się szczelnie zasłoną (and in having wrapped herself up tightly with a veil) usiadła przy bramie miasta Enaim (took her seat alongside the gate of Enaim city), które leżało przy drodze do Timny (which lay alongside the way unto Timnah). Wiedziała bowiem (for she knew), że choć Szela już dorósł (that although Shelah was already grown up), nie ona będzie mu dana za żonę (she would not be given unto him for wife).

Declension of owca (f.)

sing. pl.
nom. owca owce
gen. owcy owiec
dat. owcy owcom
acc. owcę owce
instr. owcą owcami
loc. owcy owcach
voc. owco owce

Verse 15: Kiedy Juda ją ujrzał (when Judah saw her), pomyślał, że jest ona nierządnicą (he thought that she were a harlot), gdyż miała twarz zasłoniętą (for she had veiled face).

Wersety 16-19

  • skręcić (pf.), to turn
  • przysłać (pf.), to send
  • koźlątko (n.), goatling
  • zastaw (m.), pledge
  • sygnet (m.), signet
  • pieczęć (f.), seal
  • sznur (m.), cord
  • przywdziać (pf.), to assume

Review: droga (f., way), ku (towards), rzec (pf., to say), pozwolić (pf., to permit), zbliżyć się (pf., to draw near), wiedzieć (impf., to know), synowa (f., daughter-in-law), zapytać (pf., to ask), dać (pf., to give), powiedzieć (pf., to say), stado (n., horde), jakiś (some), dopóki (until), laska (f., staff), ręka (f., hand), stać się (pf., to become), brzemienny (heavy), wstać (pf., to arise), odejść (pf., to depart), zdjąć (pf., to remove), zasłona (f., veil), szata (f., garment), wdowi (widow-).

Verse 16: Skręciwszy ku niej przy drodze (in having turned towards her alongside the way), rzekł (he said): pozwól mi zbliżyć się do ciebie (permit me to draw near unto thee); nie wiedział bowiem (for he knew not), że to jego synowa (that this was his daughter-in-law). A ona zapytała (and she asked): co mi dasz za to (what wilt thou give me for this), że się zbliżysz do mnie? (that thou wilt draw near unto me?). — Study the masculine and feminine of the past tense of the imperfective wiedzieć (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (masculine) wiedziałem (1.ps); wiedziałeś (2.ps); wiedział (3.ps); wiedzieliśmy (1.pp); wiedzieliście (2.pp); wiedzieli (3.pp); (feminine) wiedziałam (1.ps); wiedziałaś (2.ps); wiedziała (3.ps); wiedziałyśmy (1.pp); wiedziałyście (2.pp); wiedziały (3.pp).

Verse 17: Powiedział (he said): przyślę ci koźlątko ze stada (I shall send thee a goatling from the horde). Na to ona (at this she {said}): ale dasz jakiś zastaw (but thou wilt give some pledge), dopóki nie przyślesz (until thou will have sent it).

Verse 18: Zapytał (he asked): jakiż zastaw mam ci dać? (what ever pledge am I to give thee?). Rzekła (she said): twój sygnet z pieczęcią, sznur i laskę, którą masz w ręku (thy signet with seal, {thy} cord and the staff which thou hast in hand). Dał jej więc (he gave {these} unto her therefore), aby się zbliżyć do niej (to draw near unto her); ona zaś stała się przez niego brzemienną (she, for her part, became heavy {with child} by him).

Verse 19: A potem wstała (and then she arose) i odszedłszy (and in having departed) zdjęła z siebie zasłonę (removed from herself the veil) i przywdziała swe szaty wdowie (and assumed her widow garments).

Wersety 20-23

  • tamtejszy, local
  • sakralny, sacral
  • zatrzymać (pf.), to retain
  • narazić się (pf.), to expose oneself
  • kpina (f.), mockery

Review: posłać (pf., to send), koźlątko (n., goatling), przyjaciel (m., friend), Adullamita (m., Adullamite), odebrać (pf., to take back), zastaw (m., pledge), ów (that), kobieta (f., woman), znaleźć (pf., to find), pytać (impf., to ask), zatem (therefore), mieszkaniec (m., inhabitant), nierządnica (f., harlot), siedzieć (impf., to sit), przy (alongside), droga (f., way), odpowiedzieć (pf., to respond), wrócić (pf., to return), rzec (pf., to say), powiedzieć (pf., to say), niech (may, let), oby (would that), tylko (but), przecież (after all), móc (impf., can).

Verse 20: Gdy Juda posłał koźlątko (when Judah sent the goatling) przez swego przyjaciela Adullamitę (by his friend the Adullamite), aby odebrać zastaw od owej kobiety (to take back the pledge from that woman), ten jej nie znalazł (this one found her not).

Verse 21: Pytał zatem tamtejszych mieszkańców (he would therefore ask the local inhabitants): gdzie w Enaim jest ta nierządnica sakralna (where in Enaim is this sacral harlot), która siedziała przy drodze? (who was sitting alongside the way?). Odpowiedzieli (they responded): nie było tu nierządnicy sakralnej (there hath not been here a sacral harlot).

Verse 22: Wróciwszy do Judy (in having returned unto Judah), rzekł (he said): nie znalazłem jej (I found her not). Także tamtejsi mieszkańcy powiedzieli (also the local inhabitants said): nie było tu nierządnicy sakralnej (there hath not been here a sacral harlot).

Verse 23: Wtedy Juda rzekł (then Judah said): niech sobie zatrzyma (let her retain {it} unto herself). Obyśmy się tylko nie narazili na kpiny: would that we but not expose ourselves unto mockery. Przecież posłałem jej koźlątko (after all I sent her the goatling), ty zaś nie mogłeś jej znaleźć (whereas thou couldest not find her).

Wersety 24-26

  • około, about
  • czyn (m.), deed
  • nierządny, harlot-
  • spalić (pf.), to burn
  • przedmiot (m.), object
  • sprawiedliwszy, more just

Review: trzy (three), miesiąc (m., month), donieść (pf., to report), synowa (f., daughter-in-law), stać się (pf., to become), nierządnica (f., harlot), nawet (even), brzemienny (heavy), powód (m., cause), z powodu (because of), rzec (pf., to say), wyprowadzić (pf., to bring forth), wyprowadzać (impf., to bring forth), posłać (pf., to send), teść (m., father-in-law), kazać (impf., to bid), powiedzieć (pf., to say), mężczyzna (m., man), należeć (impf., to belong), dodać (pf., to add), niechaj (let), rozpoznać (pf., to discern), czyje (whose), sygnet (m., signet), pieczęć (f., seal), sznur (m., cord), laska (f., staff), poznać (pf., to recognise), bo przecież (for after all), chcieć (impf., to will), dać (pf., to give), syn (m., son), już więcej (no more), żyć (impf., to live).

Verse 24: Po około trzech miesiącach (after about three months) doniesiono Judzie (one reported unto Judah): twoja synowa Tamar stała się nierządnicą (thy daughter-in-law Tamar is become a harlot) i nawet stała się brzemienną (and is even become heavy {with child}) z powodu czynów nierządnych (because of the harlot deeds). Juda rzekł (Judah said): wyprowadźcie ją i spalcie (bring her forth and burn {her}).

Verse 25: A gdy ją wyprowadzano (and when one was bringing her forth), posłała do swego teścia (she sent unto her father-in-law) i kazała powiedzieć (and bade say): jestem brzemienną przez tego mężczyznę (I am heavy {with child} by this man), do którego te przedmioty należą (unto whom these objects belong). I dodała (and she added): niechaj rozpozna, czyje są (let him discern whose they are): ten sygnet z pieczęcią, sznur i laska (this signet with seal, cord and staff).

Verse 26: Kiedy zaś Juda poznał je (as for when Judah recognised them), rzekł (he said): ona jest sprawiedliwsza ode mnie (she is more just than I), bo przecież nie chciałem jej dać Szeli, memu synowi (for after all I would not give her unto my son Shelah). I Juda już więcej z nią nie żył: and Judah lived* with her no more. — *carnally

sprawiedliwysprawiedliwszynajsprawiedliwszy (m.)
sprawiedliwasprawiedliwszanajsprawiedliwsza (f.)
sprawiedliwe
sprawiedliwszenajsprawiedliwsze (n.)
justmore justmost just

Wersety 27-30

  • rączka (f.), little hand
  • zawiązać (pf.), to bind
  • tasiemka (f.), ribbon
  • cofnąć (pf.), to draw back
  • przedrzeć się (pf.), to break forth
  • przejście (n.), passage

Review: nadejść (pf., to draw nigh), czas (m., time), poród (m., travail), okazać się (pf., to prove to be), bliźnię (n., twin), zacząć (pf., to start), rodzić (impf., to bear), dziecko (n., child), wyciągnąć (pf., to extend), położna (f., midwife), czerwony (red), rzec (pf., to say), urodzić się (pf., to be born), pierwszy (first), wyjść (pf., to come forth), łono (n., womb), brat (m., brother), powiedzieć (pf., to say), dlaczego (why), dać (pf., to give), więc (therefore), imię (n., name), nazwać (pf., to name).

Verse 27: A gdy nadszedł czas jej porodu (and when the time of her travail drew nigh), okazało się, że będzie miała bliźnięta (it proved to be that she would have twins).

Verse 28: Kiedy zaczęła rodzić (when she started bearing), [jedno z dzieci] wyciągnęło rączkę (one of the children extended {his} little hand); położna (the midwife), zawiązawszy na tej rączce czerwoną tasiemkę (in having bound upon this little hand a red ribbon), rzekła (said): ten urodzi się pierwszy (this one was born first).

Verse 29: Ale cofnęło ono* rączkę (but he drew back {his} little hand) i wyszedł z łona jego brat (and his brother came forth from the womb). Wtedy [położna] powiedziała (then the midwife said): dlaczego przedarłeś się przez to przejście? (why hast thou broken forth through this passage?). Dano mu więc imię Peres: he was therefore given the name Perez. — *The neuter ono agrees with dziecko, found in verse 28 as part of jedno z dzieci (one of the children).

Verse 30: Gdy po nim urodził się jego brat (when after him was born his brother), na którego rączce była czerwona tasiemka (upon whose little hand was the red ribbon), nazwano go Zerach (he was named Zerah).