Polish language series: Rdz 32, walka Jakuba z aniołem

The thirty-second chapter of the book of Genesis tells of Jacob’s wrestling with the angel. From the headings: przygotowania do spotkania z Ezawem (preparations for the meeting with Esau); walka Jakuba z aniołem (Jacob’s strife with the angel).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Rdz 32

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 32. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-6

  • obóz (m.), camp
  • poseł (m.), messenger
  • nieobecny, absent
  • pragnąć (impf.), to desire

Review: nazajutrz (next day), rano (in the morning), ucałować (pf., to kiss), wnuk (m., grandson), córka (f., daughter), pobłogosławić (pf., to bless), udać się (pf., to go), powrotny (return), droga (f., way), ruszyć (pf., to set forth), dalszy (continued), napotkać (pf., to come upon), anioł (m., angel), ujrzeć (pf., to see), rzec (pf., to say), boży (godly), rzec (pf., to say), nazwać (pf., to name), miejsce (n., place), stąd (hence), wyprawić (pf., to send off), brat (m., brother), kraj (m., country), czyli (which is to say), dawać (impf., to give), taki (such), polecenie (n., instruction), powiedzieć (pf., to say), pan (m., lord), tak (so), mówić (impf., to speak), sługa (m., {man}servant), przebywać (impf., to sojourn), aż do (until), czas (m., time), nabyć (pf., to acquire), wół (m., ox), osioł (m., ass), trzoda (f., stock), niewolnica (f., bondsmaid), oznajmić (pf., to affirm), darzyć (impf., to bestow), życzliwość (f., kindness).

Verse 1: Nazajutrz rano (next morning) Laban ucałował swych wnuków i swe córki (Laban kissed his grandsons and daughters), pobłogosławił im (blessed them) i udał się w powrotną drogę do siebie (and went on the return way unto his place).

Verses 2-3: Jakub ruszył w dalszą drogę: Jacob set forth on {his} continued way). A gdy go napotkali aniołowie Boga (and when the angels of God came upon him), ujrzawszy ich (in having seen them), rzekł (he said): jest to obóz Boży (this is the godly camp). Nazwał więc to miejsce Machanaim: he therefore named this place Mahanaim.

Verses 4-5: Stąd Jakub wyprawił przed sobą posłów (hence did Jacob send off before himself messengers) do swego brata Ezawa, do kraju Seir, czyli do Edomu (unto his brother Esau, unto the country {of} Seir, which is to say, unto Edom), dając im takie polecenie (in giving them such instruction): powiedzcie panu memu Ezawowi tak (say unto my lord Esau so): to mówi sługa twój, Jakub (this speaketh thy servant Jacob). Przebywałem u Labana (I was sojourning with Laban) i aż do tego czasu byłem nieobecny (and until this time have I been absent). — Study the following of the perfective verb powiedzieć (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (perfective future) powiem (1.ps); powiesz (2.ps); powie (3.ps); powiemy (1.pp); powiecie (2.pp); powiedzą (3.pp); (imperative) powiedz (2.ps); niech powie (3.ps); powiedzmy (1.pp); powiedzcie (2.pp); niech powiedzą (3.pp).

Declension of poseł (m.)

sing. pl.
nom. poseł posłowie
gen. posła posłów
dat. posłowi posłom
acc. posła posłów
instr. posłem posłami
loc. pośle posłach
voc. pośle posłowie

Verse 6: Nabyłem sobie (I have acquired unto myself) woły, osły, trzodę, sługi i niewolnice (oxen, asses, stocks, menservants and bondsmaids). Pragnę więc przez posłów (I desire therefore through the messengers) oznajmić o tym tobie, panie mój (to affirm of this unto thee, my lord), abyś mnie darzył życzliwością (that thou may bestow me with kindness).

Wersety 7-13

  • ścisnąć się (pf.), to enfold oneself
  • uderzyć (pf.), to strike
  • świadczyć (impf.), to render
  • godzien, worthy
  • szczerość (f.), sincerity
  • okazywać (impf.), to show
  • laska (f.), staff
  • kiedyś, once
  • mnogi, multitudinous
  • brzeg (m.), edge
  • zliczyć (pf.), to reckon

Review: poseł (m., messenger), wrócić (pf., to return), taki (such), wiadomość (f., news), iść (impf., to go), brat (m., brother), już (already), spotkanie (n., meeting), czterysta (four hundred), człowiek (m., man), przerazić się (pf., to become dismayed), bardzo (very), serce (n., heart), podzielić (pf., to divide), owca (f., sheep), wół (m., ox), wielbłąd (m., camel), obóz (m., camp), myśleć (impf., to think), pobić (pf., to thrash), drugi (other), przynajmniej (at the least), ocaleć (pf., to escape), zacząć (pf., to start), modlić się (impf., to pray), ojciec (m., father), dać (pf., to give), rozkaz (m., order), wrócić (pf., to return), kraj (m., country), rodzinny (familial), dobro (n., good), wszelki (all), łaskawość (f., graciousness), nieustannie (unceasingly), sługa (m., servant), bo przecież (for after all), tylko (but), ręka (f., hand), przeprawić się (pf., to cross), raczyć (pf., to be so good as to), ocalić (pf., to save), lękać się (impf., to dread), przyjść (pf., to come), zabić (pf., to kill), matka (f., mother), dziecko (n., child), wszakże (for indeed), powiedzieć (pf., to say), uczynić (pf., to make), potomstwo (n., offspring), ziarnko (n., grain), piasek (m., sand), morze (n., sea), nikt (not a one), zdołać (pf., to be able).

Verse 7: Posłowie wrócili z taką wiadomością (the messengers returned with such news): szliśmy do twego brata Ezawa (we were going unto thy brother Esau); ale on też już idzie na twoje spotkanie (but also he is already going unto thy meeting) z czterystu ludźmi (with four hundred men). — Of the imperfective iść, study the masculine and feminine of the past tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.); (masculine) szedłem (1.ps); szedłeś (2.ps); szedł (3.ps); szliśmy (1.pp); szliście (2.pp); szli (3.pp); (feminine); szłam (1.ps); szłaś (2.ps); szła (3.ps); szłyśmy (1.pp); szłyście (2.pp); szły (3.pp). Study also its present tense conjugation: idę (1.ps); idziesz (2.ps); idzie (3.ps); idziemy (1.pp); idziecie (2.pp); idą (3.pp).

Verses 8-9: Jakub przeraził się tak bardzo (Jacob became so very dismayed), *że aż mu się serce ścisnęło* (that even his heart enfolded itself). Podzielił więc ludzi (he divided therefore the men), których miał przy sobie (whom he had alongside himself), owce, woły i wielbłądy (the sheep, oxen and camels) na dwa obozy (into two camps), myśląc sobie (in thinking unto himself): jeśli Ezaw uderzy na jeden obóz i pobije go (if Esau will strike the one camp and will thrash it), drugi przynajmniej obóz ocaleje (the other camp will at the least escape). — *Taken apart: że (that) (even) mu (unto him) się serce ścisnęło (the heart enfolded itself).

Verses 10-11: A potem zaczął się modlić (and then he started praying): Boże Abrahama i Boże ojca mego Izaaka (O God of Abraham and God of my father Isaac), Panie, który dałeś mi rozkaz (O Lord who gave me {such} order): wróć do twego kraju rodzinnego (return unto thy familial country), gdzie będę ci świadczył dobro (where I shall be rendering good unto thee), nie jestem godzien wszelkiej łaskawości i wszelkiej szczerości (I am not worthy of the all the graciousness and all the sincerity), jakie nieustannie okazujesz Twemu słudze (which thou unceasingly showest thy servant). Bo przecież (for after all) tylko z laską w ręku (but with staff in hand) przeprawiłem się [kiedyś] przez Jordan (did I once cross over the Jordan), a teraz mam dwa obozy (and now I have two camps).

Declension of Pan (m.)

nom. Pan
gen. Pana
dat. Panu
acc. Pana
instr. Panem
loc. Panu
voc. Panie

Verse 12: Racz więc ocalić mnie (be so good therefore as to save me) z ręki brata mego Ezawa (from the hand of my brother Esau), gdyż lękam się go (for I dread him), aby gdy przyjdzie, nie zabił mnie i matek z dziećmi (lest when he will come he kill me and the mothers with the children).

Verse 13: Wszakże Tyś powiedział (for indeed thou hast said): będę ci świadczył dobro (I shall be rendering good unto thee) i uczynię twe potomstwo [tak mnogie] (and shall make thine offspring so multitudinous) jak ziarnka piasku na brzegu morza (as the grains of sand on the edge of the sea), których nikt zliczyć nie zdoła (which not a one will be able to reckon).

Declension of ziarnko (n.)

sing. pl.
nom. ziarnko ziarnka
gen. ziarnka ziarnek
dat. ziarnku ziarnkom
acc. ziarnko ziarnka
instr. ziarnkiem ziarnkami
loc. ziarnku ziarnkach
voc. ziarnko ziarnka

Wersety 14-19

  • przenocować (pf.), to put up
  • dojny, milch-
  • wielbłądzica (f.), she-camel
  • źrebię (n.), colt
  • krowa (f.), cow
  • oślę (m.), {ass-}foal
  • odstęp (m.), space
  • czyj, whose

Review: miejsce (n., place), wziąć (pf., to take), dobytek (m., substance), dar (m., gift), brat (m., brother), dwieście (two hundred), koza (f., she-goat), dwadzieścia (twenty), kozioł (m., he-goat), owca (f., ewe), baran (m., ram), trzydzieści (thirty), wraz z (together with), czterdzieści (forty), dziesięć (ten), wół (m., ox), oślica (f., she-ass), oddać (pf., to render), sługa (m., servant), każdy (each), stado (n., horde), mówić (impf., to speak), iść (impf., to go), pomiędzy (between), pierwszy (first), dać (pf., to give), taki (such), rozkaz (m., order), spotkać (pf., to meet), zapytać (pf., to ask), dokąd (whither), pędzić (impf., to drive), odpowiedzieć (pf., to respond), posłać (pf., to send), pan (m., lord).

Verses 14-16: A potem przenocował na tym miejscu (and then he put up in this place) i wziął z dobytku swego (and took from his substance), jako dar dla brata swego Ezawa (as a gift for his brother Esau), dwieście kóz i dwadzieścia kozłów (two hundred she-goats and twenty he-goats), dwieście owiec i dwadzieścia baranów (two hundred sheep and twenty rams), trzydzieści dojnych wielbłądzic wraz z ich źrebiętami (thirty milch camels together with their colts), czterdzieści krów (forty cows), dziesięć wołów (ten oxen), dwadzieścia oślic i dziesięć ośląt (twenty she-asses and ten foals).

Verse 17: I oddał sługom swoim każde ze stad (and he rendered unto his servants each of the hordes), mówiąc (in speaking): będziecie szli przede mną (ye shall be going before me) w odstępach pomiędzy każdym stadem (in the spaces between each horde).

Declension of odstęp (m.)

sing. pl.
nom. odstęp odstępy
gen. odstępu odstępów
dat. odstępowi odstępom
acc. odstęp odstępy
instr. odstępem odstępami
loc. odstępie odstępach
voc. odstępie odstępy

Verses 18-19: Pierwszemu zaś słudze dał taki rozkaz (now unto the first servant did he give such order): gdy cię spotka mój brat Ezaw i zapyta (when my brother Esau will meet thee and will ask): czyim jesteś sługą (whose servant art thou), dokąd idziesz (whither goest thou) i czyje jest to stado, które pędzisz (and whose horde is this which thou art driving), odpowiesz (thou shalt respond): sługi twego Jakuba (thy servant Jacob’s); jest to dar posłany panu memu, Ezawowi (this is a gift sent unto my lord Esau), on zaś sam idzie za nami (whereas he himself goeth behind us).

Wersety 20-24

  • taki sam, the same such
  • tuż za, right behind
  • przebłagać (pf.), to propitiate
  • wyprzedzić (pf.), to outride
  • obozowisko (n.), encampment
  • jedenaścioro, eleven (collective)
  • bród (m.), ford
  • potok (m.), stream
  • przeprawić (pf.), to make cross
  • przenieść (pf.), to remove

Review: rozkaz (m., order), dać (pf., to give), drugi (second), trzeci (third), wszystek (all), sługa (m., servant), pędzić (impf., to drive), stado (n., horde), powiedzieć (pf., to say), mówić (impf., to speak), spotkać (pf., to meet), dodawać (impf., to add), iść (impf., to go), myśleć (impf., to think), bowiem (for), dar (m., gift), zobaczyć (pf., to see), może (perhaps), obejść się (pf., to do with), łaskawie (graciously), wysłać (pf., to send forth), więc (therefore), ów (that), przed (before), postanowić (pf., to resolve), spędzić (pf., to pass), noc (f., night), jeszcze (yet), wstać (pf., to arise), zabrać (pf., to take along), oba (both), żona (f., wife), niewolnica (f., bondsmaid), dziecko (n., child), przeprawić się (pf., to cross), również (also), drugi (other), brzeg (m., edge), posiadać (impf., to hold).

Verses 20-21: Taki sam rozkaz dał Jakub (the same such order did Jacob give) drugiemu, trzeciemu i wszystkim sługom, którzy mieli pędzić stada (unto the second, the third and all the servants who were to drive a horde): to, co wam powiedziałem (this which I have said unto you), będziecie mówili Ezawowi (shall ye be speaking unto Esau), gdy go spotkacie (when ye will meet him), dodając (in adding): sługa twój, Jakub, idzie tuż za nami (thy servant Jacob goeth right behind us). Myślał bowiem (for he would think): przebłagam go darem (I shall propitiate him with the gift), który mnie wyprzedzi (which will outride me); a gdy ja potem go zobaczę (and when I shall then see him), może obejdzie się ze mną łaskawie (perhaps he will do with me graciously). — Of spotkać, study the perfective future conjugation (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): spotkam (1.ps); spotkasz (2.ps); spotka (3.ps); spotkamy (1.pp); spotkacie (2.pp); spotkają (3.pp). Study now the same of zobaczyć: zobaczę (1.ps); zobaczysz (2.ps); zobaczy (3.ps); zobaczymy (1.pp); zobaczycie (2.pp); zobaczą (3.pp).

Verse 22: Wysłał więc ów dar przed sobą (he therefore sent forth that gift before himself), a sam postanowił spędzić noc w obozowisku (and he himself resolved to pass the night in the encampment).

Verse 23: Ale tej jeszcze nocy wstał (but yet this night he arose) i zabrawszy obie swe żony (and in having taken both his wives), dwie ich niewolnice (their two bondsmaids) i jedenaścioro dzieci (and eleven children), przeprawił się przez bród potoku Jabbok (he crossed over the ford of the Jabbok stream).

Verse 24: A gdy ich przeprawił przez ten potok (and when he had made them cross over this stream), przeniósł również [na drugi brzeg] to, co posiadał (he removed also unto the other edge this which he held).

Wersety 25-33

  • ktoś, a one
  • zmagać się (impf.), to struggle
  • jutrzenka (f.), dawn
  • pokonać (pf.), to defeat
  • staw (m.), joint
  • biodrowy, hip-
  • wywichnąć (pf.), to dislocate
  • wschodzić (impf.), to rise
  • zorza (f.), daybreak
  • tamten, that other one
  • utykać (impf.), to limp
  • ścięgno (n.), tendon

Review: wrócić (pf., to return), zostać (pf., to remain), wschód (m., rising), widzieć (impf., to behold), móc (impf., can), dotknąć (pf., to afflict), podczas (during), wreszcie (at the last), rzec (pf., to say), puścić (pf., to let go), już (already), odpowiedzieć (pf., to respond), dopóki (until), pobłogosławić (pf., to bless), wtedy (then), zapytać (pf., to ask), imię (n., name), powiedzieć (pf., to say, to tell), odtąd (henceforth), zwać się (impf., to be called), lecz (but), walczyć (impf., to strive), człowiek (m., man), zwyciężyć (pf., to prevail), prosić (impf., to entreat), pytać (impf., to ask), miejsce (n., place), dać (pf., to give), nazwa (f., name), mówić (impf., to speak), mimo że (although), twarz (f., face), jednak (however), ocalić (pf., to save), życie (n., life), słońce (n., sun), wschodzić (impf., to rise), przechodzić (impf., to pass), noga (f., leg), dlatego (therefore), Izraelita (m., Israelite), jadać (impf., to eat), dzień (m., day), dzisiejszy (present-day), porazić (pf., to smite), właśnie (squarely).

Verses 25-26: Gdy zaś wrócił i został sam jeden (now when he returned and he himself remained alone), ktoś zmagał się z nim (a one would struggle with him) aż do wschodu jutrzenki (until the rising of dawn), a widząc, że nie może go pokonać (and in beholding that he could not defeat him), dotknął jego stawu biodrowego (he afflicted his hip joint) i wywichnął Jakubowi ten staw (and dislocated unto Jacob this joint) podczas zmagania się z nim (during the struggling with him).

Verse 27: A wreszcie rzekł (and at the last he said): puść mnie (let me go), bo już wschodzi zorza (for daybreak is already rising). Jakub odpowiedział (Jacob responded): nie puszczę cię (I shall not let thee go), dopóki mi nie pobłogosławisz (until thou will bless me).

Verse 28: Wtedy [tamten] go zapytał (then that other one asked him): jakie masz imię? (what name hast thou?). On zaś rzekł (he, for his part, said): Jakub (Jacob).

Verse 29: Powiedział (he said): odtąd nie będziesz się zwał Jakub, lecz Izrael (henceforth thou shalt not be called Jacob but Israel), bo walczyłeś z Bogiem i z ludźmi, i zwyciężyłeś (for thou hast striven with God and with men, and hast prevailed).

Verse 30: Potem Jakub rzekł (then Jacob said): powiedz mi, proszę, jakie jest Twe imię? (tell me, I entreat, what is thy name?). Ale on odpowiedział (but he responded): czemu pytasz mnie o imię? (why askest thou me after {my} name?); i pobłogosławił go na owym miejscu (and he blessed him in that place). — Of the imperfective prosić, learn the present tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): proszę (1.ps); prosisz (2.ps); prosi (3.ps); prosimy (1.pp); prosicie (2.pp); proszą (3.pp).

Verse 31: Jakub dał temu miejscu nazwę Penuel (Jacob gave this place the name Penuel), mówiąc (in speaking): mimo że widziałem Boga twarzą w twarz (although I beheld God face unto face), jednak ocaliłem me* życie (I have however saved my life). — *variant of the neuter moje; review: Polish possessive pronouns

Verse 32: Słońce już wschodziło (the sun was already rising), gdy Jakub przechodził przez Penuel (when Jacob would pass through Penuel), utykając na nogę (in limping on his leg).

Verse 33: Dlatego Izraelici nie jadają po dzień dzisiejszy ścięgna (therefore the Israelites eat not unto the present day the tendon), które jest w stawie biodrowym (which is in the hip joint), gdyż Jakub został porażony w staw biodrowy (for Jacob was smitten in the hip joint), w to właśnie ścięgno (squarely in this tendon).