Polish language series: Rdz 32, walka Jakuba z aniołem

In the thirty-second chapter of the book of Genesis, Jacob wrestles with God. From the headings: przygotowania do spotkania z Ezawem (preparations for the meeting with Esau); walka Jakuba z aniołem (Jacob’s wrestling with the angel). Learn or review the following: przygotowanie (n., preparation); spotkanie (n., meeting); walka (f., wrestling, struggle); anioł (m., angel).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 32

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 32. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-6

  • obóz (m.), camp
  • poseł (m.), messenger
  • nieobecny, absent
  • pragnąć (impf.), to wish, to desire

Review: nazajutrz (the next day, the day after), rano (in the morning), ucałować (pf., to kiss), wnuk (m., grandson), córka (f., daughter), pobłogosławić (pf., to bless), udać się (pf., to go, to proceed), powrotny (return), droga (f., way, road), ruszyć (pf., to set off), dalszy (farther, continued), napotkać (pf., to come across, to encounter), anioł (m., angel), ujrzeć (pf., to see), boży (godly, divine), rzec (pf., to say), nazwać (pf., to call), miejsce (n., place), stąd (from here), wyprawić (pf., to dispatch, to send out), brat (m., brother), kraj (m., land, country), czyli (which is to say), dawać (impf., to give), polecenie (n., instruction, order), powiedzieć (pf., to say), pan (m., lord), mówić (impf., to say), sługa (m., servant), przebywać (impf., to sojourn), aż do (up to, as far as), czas (m., time), nabyć (pf., to acquire), wół (m., ox), osioł (m., ass, donkey), trzoda (f., flock), niewolnica (f., slavewoman), oznajmić (pf., to notify, to make known), darzyć (impf., to grant, to bestow), życzliwość (f., kindness, favour).

Verse 1: Nazajutrz rano (the next morning) Laban ucałował swych wnuków i swe córki (Laban kissed his grandsons and daughters), pobłogosławił im (blessed them) i udał się w powrotną drogę do siebie (and set off on his return journey for home [and proceeded on his return way to his place]).

Verses 2-3: Jakub ruszył w dalszą drogę: Jacob continued on his way (set out on his continued [farther] way). A gdy go napotkali aniołowie Boga (and when the angels of God encountered him), ujrzawszy ich, rzekł (having seen them, he said): jest to obóz Boży (this is God’s camp [the Godly camp]). Nazwał więc to miejsce Machanaim: he therefore named this place Mahanaim.

Verses 4-5: Stąd Jakub wyprawił przed sobą posłów (from there, Jacob dispatched messengers [sent out messengers before himself]) do swego brata Ezawa (to his brother Esau), do kraju Seir (to the land of Seir), czyli do Edomu (which is to say, to Edom), dając im takie polecenie (charging them thus [giving to them such instruction]): powiedzcie panu memu Ezawowi tak (say thus to my lord Esau): to mówi sługa twój, Jakub (thus [this] says your servant Jacob). Przebywałem u Labana i aż do tego czasu byłem nieobecny: I sojourned (was sojourning) at Laban’s and have been absent until now (up to this time). Study the following of the perfective verb powiedzieć (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (perfective future) powiem (1.ps); powiesz (2.ps); powie (3.ps); powiemy (1.pp); powiecie (2.pp); powiedzą (3.pp); (imperative) powiedz (2.ps); niech powie (3.ps); powiedzmy (1.pp); powiedzcie (2.pp); niech powiedzą (3.pp).

Verse 6: Nabyłem sobie (I have acquired for myself) woły, osły, trzodę, sługi i niewolnice (oxen, asses, flocks, menservants and slavewomen). Pragnę więc przez posłów oznajmić o tym tobie (I therefore wish to notify you of this through messengers), panie mój (my lord), abyś mnie darzył życzliwością (that you may grant me your favour [that you may bestow me with {your} favour]).

Wersety 7-13

  • ścisnąć się (pf.), to contract, to tighten
  • uderzyć (pf.), to strike
  • świadczyć (pf.), to render, to do
  • godzien, worthy
  • szczerość (f.), honesty, sincerity
  • okazywać (impf.), to show
  • laska (f.), staff, rod
  • kiedyś, at one time, in the past
  • wszakże = wszak (after all)
  • mnogi, numerous
  • brzeg (m.), shore, bank
  • zliczyć (pf.), to count, to add up

Review: poseł (m., messenger), wrócić (pf., to return), wiadomość (f., message), iść (impf., to go), brat (m., brother), spotkanie (n., meeting), czterysta (four hundred), człowiek (m., man; pl., ludzie), przerazić się (pf., to take fright), bardzo (very), serce (n., heart), podzielić (pf., to divide), owca (f., sheep), wół (m., ox), wielbłąd (m., camel), obóz (m., camp), myśleć (impf., to think), pobić (pf., to defeat, to beat), drugi (second, other), przynajmniej (at the least), ocaleć (pf., to escape, to save one’s life), zacząć (pf., to start, to begin), modlić się (impf., to pray), ojciec (m., father), dać (pf., to give), rozkaz (m., command, order), wrócić (pf., to return), kraj rodzinny (m., native land), dobro (n., good), wielki (great, big, large), łaskawość (f., benevolence, kindness), nieustannie (steadfastly, continually), sługa (m., servant), bo przecież (after all), tylko (only, but), ręka (f., hand), przeprawić się (pf., to cross), obóz (m., camp), raczyć (pf., to consent, to be so kind as to), ocalić (pf., to save, to rescue), brat (m., brother), lękać się (impf., to fear, to dread), przyjść (pf., to arrive, to come), zabić (pf., to kill), matka (f., mother), dziecko (n., child), powiedzieć (pf., to say), uczynić (pf., to make, to do), potomstwo (n., offspring), ziarnko (n., grain), piasek (m., sand), morze (n., sea), nikt (nobody, no one), zdołać (pf., to manage, to succeed).

Verse 7: Posłowie wrócili z taką wiadomością (the messengers returned with news [the messengers returned with such message]): szliśmy do twego brata Ezawa (we have been [we have gone] to your brother Esau); ale on też już idzie na twoje spotkanie (but he too is now on his way to meet you [is going to your meeting]) z czterystu ludźmi (with four hundred men). Of the imperfective iść, study the masculine and feminine of the past tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.); (masculine) szedłem (1.ps); szedłeś (2.ps); szedł (3.ps); szliśmy (1.pp); szliście (2.pp); szli (3.pp); (feminine); szłam (1.ps); szłaś (2.ps); szła (3.ps); szłyśmy (1.pp); szłyście (2.pp); szły (3.pp). Study also its present tense conjugation: idę (1.ps); idziesz (2.ps); idzie (3.ps); idziemy (1.pp); idziecie (2.pp); idą (3.pp).

Verses 8-9: Jakub przeraził się tak bardzo (Jacob became very frightened), że aż mu się serce ścisnęło (so much so that he felt his heart squeeze [so much so that unto him the heart contracted]). Podzielił więc ludzi, których miał przy sobie (he therefore divided the people whom he had [was having] with him [alongside him]), owce, woły i wielbłądy ({as well as} the sheep, oxen and camels) na dwa obozy (into two camps), myśląc sobie (thinking to himself): jeśli Ezaw uderzy na jeden obóz (if Esau strikes [will strike] the one camp) i pobije go (and defeats it [and will defeat it]), drugi przynajmniej obóz ocaleje (the other camp at the least will escape).

Verses 10-11: A potem zaczął się modlić (and he then started praying): Boże Abrahama i Boże ojca mego Izaaka (O God of Abraham and God of my father Isaac), Panie (O Lord), który dałeś mi rozkaz (who commanded me thus [who gave to me the command]): wróć do twego kraju rodzinnego (return to your native land), gdzie będę ci świadczył dobro (where I will render [will be rendering] good unto you), nie jestem godzien wszelkiej łaskawości (I am unworthy [not worthy] of the great kindness) i wszelkiej szczerości (and of the great sincerity), jakie nieustannie okazujesz Twemu słudze (that you steadfastly show your servant). Bo przecież (after all) tylko z laską w ręku (with but my staff in hand) przeprawiłem się [kiedyś] przez Jordan (I once crossed the Jordan), a teraz mam dwa obozy (whereas I now have two camps).

Verse 12: Racz więc (do therefore consent) ocalić mnie z ręki brata mego Ezawa (to save me from the hand of my brother Esau), gdyż lękam się go (for I fear him), aby gdy przyjdzie (that when he comes [will come]), nie zabił mnie i matek z dziećmi (he may kill me and the mothers along with the children).

Verse 13: Wszakże Tyś powiedział (you have said, after all): będę ci świadczył dobro (I will render [will be rendering] good unto you) i uczynię twe potomstwo (and I will make your offspring) [tak mnogie] jak ziarnka piasku na brzegu morza (as numerous as the grains of sand on the seashore [on the shore of the sea]), których nikt zliczyć nie zdoła (which are impossible to count [which nobody is able (manages) to count]).

Wersety 14-19

  • przenocować (pf.), to lodge, to put up
  • dojny, milch
  • wielbłądzica (f.), she-camel
  • źrebię (n.), foal, colt
  • krowa (f.), cow
  • oślę (m.), donkey foal
  • odstęp (m.), gap, space
  • czyj, whose

Review: miejsce (n., place), wziąć (pf., to take), dobytek (m., livestock, substance), dar (m., gift), brat (m., brother), dwieście (two hundred), koza (f., she-goat), dwadzieścia (twenty), kozioł (m., he-goat), owca (f., ewe), baran (m., ram), trzydzieści (thirty), wraz z (along with), czterdzieści (forty), dziesięć (ten), wół (m., ox), oślica (f., she-ass), oddać (pf., to yield, to turn over), każdy (each, every), stado (n., herd, drove), mówić (impf., to say), iść (impf., to go, to walk), pomiędzy (between), pierwszy (first), sługa (m., servant), dać (pf., to give), rozkaz (m., order), spotkać (pf., to come across, to meet), zapytać (pf., to ask), dokąd (whereto), pędzić (impf., to drive), odpowiedzieć (pf., to respond), posłać (pf., to send), pan (m., lord).

Verses 14-16: A potem przenocował na tym miejscu (and then he put up for the night in this place) i wziął z dobytku swego (and from his livestock, he took), jako dar dla brata swego Ezawa (as a gift for his brother Esau), dwieście kóz i dwadzieścia kozłów (two hundred she-goats and twenty he-goats), dwieście owiec i dwadzieścia baranów (two hundred ewes and twenty rams), trzydzieści dojnych wielbłądzic wraz z ich źrebiętami (thirty milch camels along with their colts), czterdzieści krów (forty cows), dziesięć wołów (ten oxen), dwadzieścia oślic i dziesięć ośląt (twenty she-asses and ten donkey foals).

Verse 17: I oddał sługom swoim każde ze stad (and each of the droves he put into the charge of his servants [turned over to his servants]), mówiąc (saying): będziecie szli przede mną (you will walk [will be walking] ahead of me) w odstępach pomiędzy każdym stadem (in the gap between each drove).

Verses 18-19: Pierwszemu zaś słudze dał taki rozkaz (to the first servant, he gave this instruction [such order]): gdy cię spotka mój brat Ezaw i zapyta (when my brother Esau meets you and asks [will meet you and will ask]): czyim jesteś sługą (whose servant are you), dokąd idziesz (where are you going) i czyje jest to stado (and whose drove is this), które pędzisz (which you are driving), odpowiesz (you shall respond): sługi twego Jakuba (your servant Jacob’s); jest to dar posłany panu memu, Ezawowi (it is a gift sent to my lord Esau), on zaś sam idzie za nami (and he himself is just behind us [is walking behind us]).

Wersety 20-24

  • tuż za, right behind
  • przebłagać (pf.), to appease
  • wyprzedzić (pf.), to precede, to be ahead
  • obozowisko (n.), encampment
  • jedenaścioro, eleven (collective)
  • bród (m.), ford
  • potok (m.), stream
  • przeprawić (pf.), to convey across
  • przenieść (pf.), to send over

Review: rozkaz (m., order), drugi (second), trzeci (third), sługa (m., servant), pędzić (impf., to drive), stado (n., herd, drove), powiedzieć (pf., to say), mówić (impf., to say), spotkać (pf., to come across, to meet), dodawać (impf., to add), myśleć (impf., to think), bowiem (for, because), dar (m., gift), zobaczyć (pf., to see), może (perhaps, maybe), obejść się (pf., to treat, to deal with), łaskawie (kindly), wysłać (pf., to send forth), ów (that, the said), postanowić (pf., to decide, to resolve), spędzić (pf., to spend, to pass), noc (f., night), jeszcze (yet), wstać (pf., to arise, to get up), zabrać (pf., to take along), przeprawić się (pf., to cross), brzeg (m., shore, bank), również (also, too), drugi (second, other), posiadać (impf., to own, to possess).

Verses 20-21: Taki sam rozkaz (this same instruction [order]) dał Jakub drugiemu (did Jacob give to the second one), trzeciemu (and to the third one) i wszystkim sługom (and to all the servants), którzy mieli pędzić stada (who were to drive [be driving] a drove): to, co wam powiedziałem (that which I have said to you), będziecie mówili Ezawowi (you shall say [shall be saying] to Esau), gdy go spotkacie (when you meet him [will meet him]), dodając (adding): sługa twój, Jakub, idzie tuż za nami (your servant Jacob is right behind us [is walking right behind us]). Myślał bowiem (for he thought [was thinking]): przebłagam go darem (I will appease him with the gift), który mnie wyprzedzi (which is to precede me [will precede me]); a gdy ja potem go zobaczę (and then when I see him [and when I will then see him]), może obejdzie się ze mną łaskawie (he will perhaps deal kindly with me). Of spotkać, read over the perfective future conjugation (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): spotkam (1.ps); spotkasz (2.ps); spotka (3.ps); spotkamy (1.pp); spotkacie (2.pp); spotkają (3.pp). Read over now the same of zobaczyć: zobaczę (1.ps); zobaczysz (2.ps); zobaczy (3.ps); zobaczymy (1.pp); zobaczycie (2.pp); zobaczą (3.pp).

Verse 22: Wysłał więc ów dar przed sobą (so he sent forth the gift [that gift] ahead of himself), a sam postanowił spędzić noc w obozowisku (and decided [he himself decided] to pass the night in the encampment).

Verse 23: Ale tej jeszcze nocy (but that same night [but on yet this night]) wstał (he arose) i zabrawszy obie swe żony (and having taken along both his wives), dwie ich niewolnice (their two slavewomen) i jedenaścioro dzieci (and his eleven children), przeprawił się przez bród potoku Jabbok (he crossed the ford of the Jabbok stream).

Verse 24: A gdy ich przeprawił przez ten potok (and after he had conveyed them across this stream), przeniósł również [na drugi brzeg] to, co posiadał (he also sent his possessions over to the other side [he also sent over to the other bank that which he was possessing]).

Wersety 25-33

  • ktoś, someone, anyone
  • zmagać się (impf.), to grapple, to struggle
  • wschód (m.), rising, ascent
  • jutrzenka (f.), dawn, daybreak
  • pokonać (pf.), to defeat
  • staw (m.), joint
  • biodrowy, (of the) hip, hip’s
  • wywichnąć (pf.), to dislocate
  • wschodzić (impf.), to rise
  • zorza (f.), dawn, daybreak
  • tamten, that one, the other one
  • zwać się (impf.), to be called
  • utykać (impf.), to limp
  • ścięgno (n.), tendon

Review: wrócić (pf., to return), zostać (pf., to remain), widzieć (impf., to see), móc (impf., may, can, to be able), dotknąć (pf., to aggrieve, to smite), podczas (during), wreszcie (at last, finally), rzec (pf., to say), puścić (pf., to let go, to release), odpowiedzieć (pf., to respond), dopóki (until), pobłogosławić (pf., to bless), wtedy (then), zapytać (pf., to ask), imię (n., name), powiedzieć (pf., to say), odtąd (henceforth, from now on), lecz (but), walczyć (impf., to wrestle, to struggle), człowiek (m., man; pl., ludzie), zwyciężyć (pf., to prevail, to win), prosić (impf., to ask, to pray, to entreat), pytać (impf., to ask), miejsce (n., place), dać (pf., to give), nazwa (f., name), mówić (impf., to say), mimo (despite), twarz (f., face), jednak (however), ocalić (pf., to save, to preserve), życie (n., life), słońce (n., sun), wschodzić (impf., to rise), przechodzić (impf., to pass, to traverse), noga (f., leg), dlatego (for that reason), jadać (impf., to eat), dzisiejszy (present), porazić (pf., to strike), właśnie (very same).

Verses 25-26: Gdy zaś wrócił i został sam jeden (now when he returned and remained alone), ktoś zmagał się z nim (a man grappled [someone was grappling] with him) aż do wschodu jutrzenki (until the break of dawn [rising of dawn]), a widząc, że nie może go pokonać (but seeing that he was unable to defeat him [could not defeat him]), dotknął jego stawu biodrowego (he aggrieved him at the hip joint [touched his hip joint]) i wywichnął Jakubowi ten staw (and dislocated this joint unto Jacob) podczas zmagania się z nim (during the grappling with him).

Verse 27: A wreszcie rzekł (at last he said): puść mnie (let me go), bo już wschodzi zorza (for dawn is now breaking [rising]). Jacob responds: nie puszczę cię (I will not let you go), dopóki mi nie pobłogosławisz (until you bless me [will bless me]).

Verse 28: Wtedy [tamten] go zapytał (the other [that one] then asked him): jakie masz imię? (what is your name?). On zaś rzekł (and he said): Jakub (Jacob).

Verse 29: Powiedział (he said): odtąd nie będziesz się zwał Jakub (you shall henceforth not be called Jacob), lecz Izrael (but Israel), bo walczyłeś z Bogiem i z ludźmi (for you have wrestled with God and men), i zwyciężyłeś (and have prevailed).

Verse 30: Jacob then says: powiedz mi, proszę (tell me, please [tell me, I pray; tell me, I entreat]), jakie jest Twe imię? (what is your name?). Of the imperfective prosić, learn the present tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): proszę (1.ps); prosisz (2.ps); prosi (3.ps); prosimy (1.pp); prosicie (2.pp); proszą (3.pp). Ale on odpowiedział (but he responded): czemu pytasz mnie o imię? (why do you ask me about my name?). I pobłogosławił go na owym miejscu: and he blessed him in that place.

Verse 31: Jakub dał temu miejscu nazwę Penuel (Jacob named that place Penuel [gave to this place the name Penuel]), mówiąc (saying): mimo że widziałem Boga twarzą w twarz (although I saw [was seeing] God face to face), jednak ocaliłem me życie (I have preserved my life nevertheless). Me is a variant of the neuter moje; review: Polish possessive pronouns.

Verse 32: Słońce już wschodziło (the sun was already rising), gdy Jakub przechodził przez Penuel (as Jacob passed [was passing] through Penuel), utykając na nogę (limping on his leg).

Verse 33: Dlatego Izraelici nie jadają (that is why the Israelites do not eat) po dzień dzisiejszy (to the present day) ścięgna, które jest w stawie biodrowym (the tendon which is in the hip joint), gdyż Jakub został porażony (for Jacob was struck) w staw biodrowy (at the hip joint), w to właśnie ścięgno (at this very tendon). Izraelita (m.): Israelite; (pl.), Izraelici.