Polish language series: Rdz 32, walka Jakuba z aniołem

In the thirty-second chapter of the book of Genesis, Jacob wrestles with God. You will now study the Polish text of Rdz 32 as it relates to the following subject matter: przygotowania do spotkania z Ezawem (preparations to meet with Esau; preparations for the meeting with Esau), walka Jakuba z aniołem (Jacob’s struggle with the angel). Learn or review the following Polish vocabulary: przygotowanie (n., preparation), spotkanie (n., meeting), walka (f., struggle, fight), anioł (m., angel).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here (Rdz 1). In your study of Polish, you will use the Biblia Tysiąclecia as your source text. You can read the text of this Bible entirely online.

Before you begin your study of Rdz 32, you must access the verses on biblia.deon.pl below:

Consult text only

Consult text and audio

Should the above links ever become unavailable, you will find an archived version of the text here.

Wersety 1-6

  • obóz (m.), camp
  • poseł (m.), messenger
  • nieobecny, absent
  • pragnąć (impf.), to desire, to wish

Review: nazajutrz (the following day), rano (in the morning), ucałować (pf., to kiss), wnuk (m., grandson), córka (f., daughter), pobłogosławić (pf., to bless), udać się (pf., to go, to proceed), powrotny (return), ruszyć (pf., to set off), napotkać (pf., to come across), anioł (m., angel), ujrzeć (pf., to see), boży (godly, divine), nazwać (pf., to call), miejsce (n., place), stąd (from here), wyprawić (pf., to send off), kraj (m., land, country), czyli (that is to say), polecenie (n., instruction, order), powiedzieć (pf., to say, to tell), przebywać (impf., to sojourn, to abide), aż do (up until), czas (m., time), nabyć (pf., to obtain, to acquire), wół (m., ox), osioł (m., donkey), trzoda (f., flock, herd), sługa (m., manservant), niewolnica (f., maidservant), oznajmić (pf. to notify, to announce), darzyć (impf., to grant, to bestow), życzliwość (f., kindness).

In verse 1, you read that Laban kissed his grandsons and daughters and then left. Udał się w powrotną drogę can be understood as meaning he returned, he headed back (literally, he went on the return way); do siebie is to be understood as to his place. As for Jacob, in verse 2 you read that he also set out on his way: ruszył w dalszą drogę. W powrotną drogę is used here to refer to the undertaking of a return journey, whereas w dalszą drogę can be used to refer to a continuing or forward-moving one.

The angels of God come across Jacob. In verse 3, after having seen the angels, Jacob says: jest to obóz Boży (this is the camp of God).

Verse 4: stąd Jakub wyprawił przed sobą posłów (from here Jacob sent off messengers before himself) do swego brata Ezawa (unto his brother Esau).

Verse 5: powiedzcie panu memu Ezawowi tak (say to my lord Esau thus; that is, here is what you are to say to my lord Esau); powiedzcie is the second-person plural imperative. Jacob also says: to mówi sługa twój, Jakub (you servant Jacob says this).

Familiarise yourself with the following of the perfective verb powiedzieć:

Perfective future

powiem (1.ps)
powiesz (2.ps)
powie (3.ps)
powiemy (1.pp)
powiecie (2.pp)
powiedzą (3.pp)

Imperative

powiedz (2.ps)
niech powie (3.ps)
powiedzmy (1.pp)
powiedzcie (2.pp)
niech powiedzą (3.pp)

1.ps = first-person singular
1.pp = first-person plural, etc.

Verse 5: aż do tego czasu (up until this time; up to now) byłem nieobecny (I have been absent).

Verse 6: pragnę więc (I wish therefore) przez posłów (through the messengers) oznajmić o tym tobie (to notify about it unto you; that is, to notify you about it), panie mój (my lord), abyś mnie darzył życzliwością (so that you grant me with kindness).

Wersety 7-9

  • ścisnąć (pf.) się, to contract
  • uderzyć (pf.), to strike

Review: wrócić (pf., to return), wiadomość (f., message), iść (impf., to go), spotkanie (n., meeting), czterysta (four hundred), człowiek (m., man; pl., ludzie, men, people), przerazić się (pf., to take a fright), serce (n., heart), podzielić (pf., to divide), owca (f., sheep), wielbłąd (m., camel), obóz (m., camp), myśleć (impf., to think), pobić (pf., to defeat, to beat), przynajmniej (at least, anyway), ocaleć (pf., to escape, to save one’s life).

In verse 7, the messengers report back to Jacob; they say that they went unto his brother Esau, who is now coming to meet Jacob with four hundred men: z czterystu ludźmi. As for idzie na twoje spotkanie, this can be understood as meaning he is on his way to meet you.

Of the imperfective iść, review the masculine and feminine of the past tense:

(masculine)
szedłem (1.ps)
szedłeś (2.ps)
szedł (3.ps)
szliśmy (1.pp)
szliście (2.pp)
szli (3.pp)

(feminine)
szłam (1.ps)
szłaś (2.ps)
szła (3.ps)
szłyśmy (1.pp)
szłyście (2.pp)
szły (3.pp)

1.ps = first-person singular
1.pp = first-person plural, etc.

Familiarise yourself now with the present tense of the imperfective iść:

idę (1.ps)
idziesz (2.ps)
idzie (3.ps)
idziemy (1.pp)
idziecie (2.pp)
idą (3.pp)

1.ps = first-person singular
1.pp = first-person plural, etc.

Verse 8: Jakub przeraził się tak bardzo (Jacob took such a fright), że aż mu się serce ścisnęło (that his heart contracted [tightened] on him; that is, that he became very distressed). Jacob, recalling his earlier dealings with his brother, became terrified at the prospect of meeting with four hundred of Esau’s men. In the remainder of the verse, you read that Jacob divided the men who were with him into two camps (or bands), as well as the sheep, oxen and camels.

In a thought (myśląc sobie, thinking to himself), the reason for the division into two bands is given in verse 9: jeśli Ezaw uderzy na jeden obóz (if Esau will strike the first camp) i pobije go (and will defeat it), drugi przynajmniej obóz ocaleje (the second camp will at least escape).

Wersety 10-13

  • świadczyć (pf.), to render, to do
  • godzien, worthy
  • szczerość (f.), honesty, sincerity
  • okazywać (impf.), to show
  • laska (f.), staff, rod
  • kiedyś, at one time, formerly
  • wszakże, nevertheless, however
  • mnogi, numerous
  • brzeg (m.), shore, bank
  • zliczyć (pf.), to count, to add up

Review: zacząć (pf., to start, to begin), modlić się (impf., to pray), ojciec (m., father), dać (pf., to give), rozkaz (m., command, order), wrócić (pf., to return), kraj rodzinny (m., fatherland, homeland), dobro (n., good), łaskawość (f., benevolence, kindness), nieustannie (continually), sługa (m., manservant), ręka (f., hand), przeprawić się (pf., to cross), obóz (m., camp), raczyć (pf., to be so kind as to), ocalić (pf., to save, to rescue), lękać się (impf., to be afraid, to fear), przyjść (pf., to arrive, to come), zabić (pf., to kill), matka (f., mother), dziecko (n., child), ziarnko (n., grain), piasek (m., sand), morze (n., sea), nikt (nobody, no one), zdołać (pf., to manage, to succeed).

Verse 10: Recall that Boże ([oh] God) and Panie ([oh] Lord) are vocative forms, from Bóg and Pan. Understand: […] Panie, który dałeś mi rozkaz (oh Lord, who gave me the [following] command): wróć do twego kraju rodzinnego (return to your homeland), gdzie będę ci świadczył dobro (where I shall render good unto you).

In verse 11, Jacob says that he is not worthy of all the benevolence and sincerity that God continually shows him; okazujesz Twemu słudze means you show to your servant, where Twemu słudze is the dative form of the nominative Twój sługa. Also from verse 11, understand: z laską w ręku (with [my] staff in hand); przeprawiłem się [kiedyś] przez Jordan (I once crossed the Jordan); mam dwa obozy (I have two camps).

Verse 12: racz więc ocalić mnie (be so kind then as to save me; I pray you save me then) z ręki brata mego Ezawa (from the hand of my brother Esau), gdyż lękam się go (for I fear him), aby gdy przyjdzie, nie zabił mnie i matek z dziećmi (such that when he will come, he will kill me and the mothers with the children).

Verse 13: wszakże Tyś powiedział (nevertheless you have said); mnogie is the neuter form of mnogi; ziarnka piasku (grains of sand); na brzegu morza (on the seashore).

Wersety 14-19

  • przenocować (pf.), to lodge, to put up
  • dojny, milch
  • wielbłądzica (f.), she-camel
  • źrebię (n.), foal, colt
  • krowa (f.), cow
  • oślę (m.), donkey foal
  • odstęp (m.), gap, space
  • czyj, whose

Review: dobytek (m., livestock; possessions), dar (m., gift), dwieście (two hundred), koza (f., she-goat), dwadzieścia (twenty), kozioł (m., billygoat, [male] goat), owca (f., ewe, [female] sheep), baran (m., ram, [male] sheep), trzydzieści (thirty), wraz z (along with), czterdzieści (forty), dziesięć (ten), wół (m., ox), oślica (f., jenny, [female] donkey), każdy (each, every), stado (n., herd), pierwszy (first), rozkaz (m., command), spotkać (pf., to come across, to meet), zapytać (pf., to ask), dokąd (whereto), pędzić (impf., to drive), odpowiedzieć (pf., to reply), posłać (pf., to send).

Verse 14: przenocował na tym miejscu (he lodged for the night in that place, he put up for the night in that place); jako dar dla brata swego (as a gift for his brother).

Verses 15-16: Of goats, koza (she-goat) is the female, whereas kozioł (he-goat) is the male. Of sheep, owca (ewe) is the female, whereas baran (ram) is the male. Of camels, wielbłąd (camel) is the male, and wielbłądzica (she-camel) is the female. Of bovines, wół is a male (ox), whereas krowa (cow) is a female. Of donkeys, osioł is the male (donkey, ass), whereas oślica (jenny, she-ass) is the female.

Review Polish cardinal numbers here. Review also the use of the genitive plural following dziesięć (ten), dwadzieścia (twenty), trzydzieści (thirty), czterdzieści (forty) and dwieście (two hundred):

dziesięć wołów
ten oxen
dziesięć ośląt
ten donkey foals

dwadzieścia kozłów
twenty he-goats
dwadzieścia baranów
twenty rams
dwadzieścia oślic
twenty jennies

trzydzieści wielbłądzic
thirty she-camels

czterdzieści krów
forty cows

dwieście kóz
two hundred she-goats
dwieście owiec
two hundred ewes

Also from verse 16, trzydzieści dojnych wielbłądzic wraz z ich źrebiętami means thirty milch camels along with their foals.

Verse 17: oddał sługom swoim każde ze stad (he gave to his servants each of the herds). Jacob says to his servants: będziecie szli przede mną (you will walk before me) w odstępach (in the spaces) pomiędzy każdym stadem (between each herd).

Verse 18: pierwszemu słudze (unto the first servant); czyim jesteś sługą? (whose servant are you?); dokąd idziesz? (where are you going?); czyje jest to stado? (whose herd is this?).

Verse 19: odpowiesz: sługi twego Jakuba (you will reply, “your servant Jacob’s”); dar posłany panu memu (a gift sent to my lord); iść za nami (to walk behind us, to go behind us, to follow behind us).

Wersety 20-24

  • tuż za, close behind
  • przebłagać (pf.), to appease
  • wyprzedzić (pf.), to precede, to be ahead
  • obozowisko (n.), encampment
  • jedenaścioro, eleven (collective)
  • bród (m.), ford
  • potok (m.), stream
  • przeprawić (pf.), to convey across
  • przenieść (pf.), to carry over, to convey

Review: drugi (second), trzeci (third), pędzić (impf., to drive), spotkać (pf., to come across, to meet), dodawać (impf., to add), myśleć (impf., to think), zobaczyć (pf., to see), może (perhaps, maybe), obejść się (pf., to treat, to deal), łaskawie (kindly), wysłać (pf., to send), postanowić (pf., to decide, to resolve), spędzić (pf., to spend, to pass), noc (f., night), wstać (pf., to arise, to get up), zabrać (pf., to take), przeprawić się (pf., to cross), brzeg (m., shore, bank), posiadać (impf., to own, to possess).

In verse 20, you read that Jacob gave the same command to the second, third and all other servants as he did to the first servant in verse 19. He says: to, co wam powiedziałem (what I have told you), będziecie mówili Ezawowi (you will say to Esau), gdy go spotkacie (when you will meet him).

Of spotkać, read over the perfective future conjugation:

spotkam (1.ps)
spotkasz (2.ps)
spotka (3.ps)
spotkamy (1.pp)
spotkacie (2.pp)
spotkają (3.pp)

1.ps = first-person singular
1.pp = first-person plural, etc.

Verse 21: przebłagam go darem (I have appeased him with the gift), który mnie wyprzedzi (which precedes me).

Of zobaczyć, read over the perfective future conjugation:

zobaczę (1.ps)
zobaczysz (2.ps)
zobaczy (3.ps)
zobaczymy (1.pp)
zobaczycie (2.pp)
zobaczą (3.pp)

1.ps = first-person singular
1.pp = first-person plural, etc.

Verse 23: tej jeszcze nocy (that same night); zabrawszy obie swe żony (having taken both his wives), dwie ich niewolnice (their two maidservants) i jedenaścioro dzieci (and eleven children). Once more you encounter przeprawić się przez (to cross over) to talk about crossing a body of water (see also verse 11): przeprawił się przez bród potoku Jabbok (he crossed the ford of the Jabbok stream).

Verse 24: a gdy ich przeprawił przez ten potok (and when he sent them across this stream). In verse 23, you encountered the reflexive przeprawić się (to cross; that is, to make [oneself] cross); in verse 24, you find the transitive przeprawić (to convey across; that is, to make [someone else] cross). Jacob had his wives, their maidservants and his children cross the stream. You also read: przeniósł również [na drugi brzeg] to, co posiadał (he also carried over to the other bank that which he owned [was owning]; that is, he also conveyed all his possessions over to the other side of the stream).

Wersety 25-30

  • ktoś, someone
  • zmagać się (impf.), to struggle
  • wschód (m.), rising, ascent
  • jutrzenka (f.), dawn, daybreak
  • pokonać (pf.), to defeat
  • staw (m.), joint
  • biodrowy, (of the) hip, hip’s
  • wywichnąć (pf.), to dislocate
  • wschodzić (impf.), to rise
  • zorza (f.), dawn, daybreak
  • tamten, that one, the other one
  • zwać (pf.) się, to be called

Review: wrócić (pf., to return), zostać (pf., to remain), widzieć (impf., to see), dotknąć (pf., to touch), podczas (+ gen., during), wreszcie (finally), puścić (pf., to let go, to release), pobłogosławić (pf., to bless), odtąd (henceforth, from now on), walczyć (impf., to fight, to struggle), zwyciężyć (pf., to win, to prevail), prosić (impf., to ask, to entreat), proszę (please, I pray you), pytać (impf., to ask).

You have seen the masculine wschód before in the sense of east; you now come across it in the sense of ascent (of celestial bodies). In verse 25, you read: gdy zaś wrócił i został sam jeden (when he returned however and remained alone), ktoś zmagał się z nim aż do wschodu jutrzenki (someone was struggling with him until the rise of dawn).

The neuter noun biodro means hip; in verse 26, you find its related adjective biodrowy. You continue to read of Jacob’s struggle with the unknown combatant (an angel): a widząc, że nie może go pokonać (and seeing that he [the unknown combatant] could not defeat him [Jacob]), dotknął jego stawu biodrowego (he [the unknown combatant] touched his [Jacob’s] hip joint) i wywichnął Jakubowi ten staw (and dislocated this joint unto Jacob) podczas zmagania się z nim (whilst struggling with him).

Verse 27: puść mnie (let me go); nie puszczę cię, dopóki (I shall not let you go until).

Verse 28: wtedy [tamten] go zapytał (then the other one [the angel] asked him); jakie masz imię? (what is your name?).

In verse 29, you read that the angel changes Jacob’s name to Israel. The angel says: odtąd nie będziesz się zwał Jakub, lecz Izrael (henceforth you shall not be called Jacob, but Israel). The angel gives the reason: bo walczyłeś z Bogiem i z ludźmi (for you were struggling with God and with men), i zwyciężyłeś (and you have prevailed).

Verse 30: powiedz mi (tell me); czemu pytasz mnie o imię? (why do you ask about my name?).

Of the imperfective prosić, familiarise yourself with the present tense:

proszę (1.ps)
prosisz (2.ps)
prosi (3.ps)
prosimy (1.pp)
prosicie (2.pp)
proszą (3.pp)

1.ps = first-person singular
1.pp = first-person plural, etc.

Wersety 31-33

  • utykać (impf.), to limp
  • ścięgno (n.), tendon

Review: nazwa (f., name), mimo (despite), twarz (f., face), ocalić (pf., to save, to rescue), słońce (n., sun), wschodzić (impf., to rise), przechodzić (impf., to pass, to traverse), noga (f., leg; foot), jadać (impf., to eat), dzisiejszy (present), porazić (pf., to strike).

Verse 31: twarzą w twarz (face to face). Jacob says: mimo że widziałem Boga twarzą w twarz, jednak ocaliłem me życie (although I saw [was seeing] God face to face, nonetheless I have spared my life). Me is a variant of the neuter moje; review Polish possessive pronouns here.

Verse 32: utykając na nogę (limping on his leg).

In verse 33, you read of the eating habits of the Israelites: dlatego Izraelici nie jadają (therefore the Israelites do not eat) po dzień dzisiejszy (up to the present day) ścięgna, które jest w stawie biodrowym (the tendons which are in the hip joint). Also: został porażony (was struck, got struck); w to właśnie ścięgno (in this very tendon).