Polish language series: Rdz 29, małżeństwo Jakuba

The neuter noun małżeństwo means marriage. The twenty-ninth chapter of the book of Genesis tells of: małżeństwo Jakuba (Jacob’s marriage); dzieci Jakuba (Jacob’s children).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 29

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 29. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-4

  • wylegiwać się (impf.), to lie
  • wokół (+ gen.), round about
  • poić (impf.), to give water to (animals)
  • przykrywać (impf.), to cover
  • gromadzić (impf.), to gather
  • odsuwać (impf.), to remove, to push away
  • znad (+ gen.), from above, from over
  • napojenie (n.), watering (of animals)
  • przesuwać (impf.), to push

Review: wyruszyć (pf., to leave, to set out), dalszy (farther, continued), droga (f., way, road), powędrować (pf., to journey), ziemia (f., land), syn (m., son), wschód (m., east), tam (there), ujrzeć (pf., to see), studnia (f., well), pole (n., field), trzy (three), stado (n., flock), owca (f., sheep), bowiem (for, because), wielki (great, big, large), kamień (m., stone), otwór (m., opening), toteż (therefore, so), wtedy dopiero (that is when, only then), znów (again, anew), dawny (previous, former), miejsce (n., place), nad (over, above), rzec (pf., to say), czekać (pf., to wait), pasterz (m., shepherd), skąd (from where), odpowiedzieć (pf., to respond).

Verse 1: Jakub, wyruszywszy w dalszą drogę (Jacob, having continued on his way [having set out on his continued (farther) way]), powędrował do ziemi synów Wschodu (journeyed to the land of the sons of the east).

dalekidalszynajdalszy
farfartherfarthest

Verse 2: Tam ujrzał studnię w polu (there he saw a well in the field) i trzy stada owiec wylegujących się wokół niej (and three flocks of sheep lying round about it); z tej bowiem studni pojono stada (for from that well were the flocks watered [for from this well one watered the flocks]). Wielki zaś kamień przykrywał jej otwór: there was, however, a large stone covering its mouth (opening).

Verse 3: Toteż gromadzono tu wszystkie stada (so all the flocks would be gathered there [so one gathered here all the flocks]) i wtedy dopiero odsuwano kamień znad otworu studni (and then the stone would be pushed back from the mouth of the well [and that is when one pushed away the stone from over the opening of the well]), a po napojeniu owiec (and after the watering of the sheep) przesuwano go znów na dawne miejsce nad otwór studni (it would be pushed back in place over the mouth of the well [one pushed it anew to its previous place over the opening of the well]).

Verse 4: Jakub rzekł do czekających tam pasterzy (Jacob said to the shepherds standing about [Jacob said to the waiting-there shepherds]): bracia moi (my brothers), skąd jesteście? (where are you from [wherefrom are you]?). The shepherds respond: jesteśmy z Charanu (we are from Haran). Consider these examples of the vocative (used to address a person or group of people): bracie mój (my brother); bracia moi (my brothers); synu mój (my son); synowie moi (my sons); ojcze mój (my father). Of the imperfective być, review the present tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): jestem (1.ps); jesteś (2.ps); jest (3.ps); jesteśmy (1.pp); jesteście (2.pp); (3.pp).

Wersety 5-9

  • miewać się (impf.), to fare
  • nadchodzić (impf.), to approach, to come
  • jasny, bright
  • zapędzać (impf.), to drive in (flocks, herds)
  • paść (impf.), to feed, to pasture
  • spędzić (pf.), to round up
  • odsunąć (pf)., to remove, to push away
  • pasterka (f.), shepherdess

Review: pytać (impf., to ask), znać (impf., to know, to be acquainted), syn (m., son), jeszcze (yet, again), zapytać (pf., to ask), dobrze (well, right), odpowiedzieć (pf., to respond), oto (here is, this is), córka (f., daughter), trzoda (f., flock), wtedy (then), ponieważ (given that, seeing as), dzień (m., day), czas (m., time), napoić (pf., to give water to), iść (impf., to go), powiedzieć (pf., to say), móc (impf., may, can, to be able), poić (impf., to give water to), dopóki (until), wszystek (all, every), stado (n., flock), kamień (m., stone), znad (from above, from over), otwór (m., opening), studnia (f., well), owca (f., sheep), rozmawiać (impf., to speak, to talk), nadejść (pf., to approach, to come), ojciec (m., father).

Verse 5: On zaś pytał ich (he in turn asked [was asking] them): czy znacie Labana, syna Nachora? (do you know Laban, son of Nahor?). Oni na to: znamy: to this they responded: we do (we know). Of the imperfective znać, learn the present tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): znam (1.ps); znasz (2.ps); zna (3.ps); znamy (1.pp); znacie (2.pp); znają (3.pp).

Verse 6: I jeszcze zapytał ich (and he asked again them): czy dobrze się miewa? (is he well [does he fare well]?). The shepherds respond: dobrze (he is well); ale oto jego córka, Rachela, nadchodzi z trzodą (and there is his daughter Rachel coming with the flock).

Verse 7: Jacob says: ponieważ jeszcze jest jasny dzień (seeing as it is yet high day [yet bright day]) i nie czas zapędzać trzody (and not yet time [and not time] to drive in the flock), napójcie trzodę i idźcie ją paść (water the flock and take it to pasture [go to pasture it]).

Verse 8: The shepherds respond: nie możemy poić (we cannot water it), dopóki nie spędzą wszystkich stad (until all the flocks have been rounded up [until they round up all the flocks]) i nie odsuną kamienia znad otworu studni (and the stone has been pushed back from the mouth of the well [and they push away the stone from over the opening of the well]), wtedy będziemy poić owce (then we water [will be watering] the sheep).

Verse 9: Gdy Jakub tak z nimi rozmawiał (as Jacob spoke [was speaking] thus with them), Rachela, która była pasterką (Rachel, who was a shepherdess), nadeszła ze stadem owiec swego ojca (came along with her father’s flock of sheep).

Wersety 10-20

  • tenże, the same
  • ucałować (pf.), to kiss
  • nowina (f.), news
  • wybiec, wybiegnąć (pf.), to run out
  • uściskać (pf.), to hug, to embrace
  • zapłata (f.), payment, wages
  • zgasić (pf.), to dim
  • zgaszony, dimmed, faded
  • postać (f.), form, figure
  • powierzchowność (f.), appearance
  • pokochać (pf.), to fall in love with
  • woleć (impf.), to prefer
  • kto inny, someone else
  • wydać się (pf.), to appear, to seem
  • kilka, several, a few

Review: ujrzeć (pf., to see), córka (f., daughter), brat (m., brother), matka (f., mother), zbliżyć się (pf., to draw near), odsunąć (pf., to remove, to push away), kamień (m., stone), znad (from above, from over), otwór (m., opening), studnia (f., well), napoić (pf., to give water to), trzoda (f., flock), rozpłakać się (pf., to break into tears), głos (m., voice), powiedzieć (pf., to say), siostrzeniec (m., sororal nephew), ojciec (m., father), syn (m., son), pobiec, pobiegnąć (pf., to run over), opowiedzieć (pf., to tell, to relate), usłyszeć (pf., to hear), spotkanie (n., meeting), wprowadzić (pf., to conduct, to bring), dom (m., house), wszystek (all, every), rzec (pf., to say), kość (f., bone), ciało (n., flesh), przebywać (impf., to sojourn), miesiąc (m., month), dlatego (for that reason), krewny (m., relative, kinsman), mieć (impf., to have), służyć (impf., to serve), darmo (for nothing, in vain), dać (pf., to give), starszy (older), młodszy (younger), nazywać się (impf., to be called), oko (n., eye), jakby (as if, as though), piękny (beautiful, fine, lovely), miły (nice, fine, pleasant), siedem (seven), rok (m., year), niż (than), inny (another), pozostać (pf., to remain, to stay), dzień (m., day), bardzo (very much), miłować (impf., to love).

Verse 10: A gdy Jakub ujrzał Rachelę (and when Jacob saw Rachel), córkę Labana, brata swej matki (the daughter of his mother’s brother Laban [the daughter of Laban, (of) the brother of his mother]), i trzodę tegoż Labana (and the flock of this same Laban), zbliżył się (he drew near), odsunął kamień znad otworu studni (pushed back the stone from the mouth of the well [pushed away the stone from over the opening of the well]) i napoił trzodę Labana (and watered the flock of Laban).

Verse 11: A potem ucałował Rachelę i rozpłakał się w głos: and then he kissed Rachel and wept aloud (broke loudly into tears).

Verse 12: Kiedy zaś powiedział Racheli (and when he told Rachel), że jest siostrzeńcem jej ojca (that he was her father’s nephew [the sororal nephew of her father]), synem Rebeki (son of Rebekah), pobiegła i opowiedziała o tym swemu ojcu (she ran and told of this to her father [ran over and told about this to her father]).

Verse 13: Gdy Laban usłyszał nowinę (when Laban heard the news), że to jest Jakub (that it was Jacob), jego siostrzeniec (his sister’s son [his sororal nephew]), wybiegł mu na spotkanie (he ran out to meet him [ran out unto him in the meeting]), uściskał go i ucałował (embraced and kissed him), i wprowadził go do swego domu (and conducted him into his house). Wtedy to Jakub opowiedział Labanowi o wszystkim: it is then that Jacob related to Laban all that had happened (related to Laban about everything).

Verses 14-15: To Jacob, Laban says: przecież jesteś moją kością i ciałem (for you are my bone and flesh). The imperfective mieć, when followed by an infinitive, takes on the sense of must; you continue to read: a gdy Jakub przebywał u Labana miesiąc (and when Jacob had sojourned [was sojourning] at Laban’s for a month), rzekł do niego Laban (Laban said to him): czyż dlatego, że jesteś moim krewnym, masz mi służyć za darmo? (is it because you are my kinsman that you are to serve me for nothing?). Powiedz mi więc, jaką mam ci dać zapłatę?: tell me then the wages that I am to give you (tell me then what I am [what I have] to give you in wages). Of the imperfective mieć, review the present tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): mam (1.ps); masz (2.ps); ma (3.ps); mamy (1.pp); macie (2.pp); mają (3.pp).

Verse 16: Miał zaś Laban dwie córki (Laban had [was having] two daughters); starsza nazywała się Lea (the older was called Leah), a młodsza Rachela (whereas the younger was called Rachel).

starystarszynajstarszy
starastarszanajstarsza
oldolderoldest

młodymłodszynajmłodszy
młodamłodszanajmłodsza
youngyoungeryoungest

Verse 17: Oczy Lei były jakby zgaszone (Leah’s eyes were as though faded), Rachela zaś miała piękną postać i miłą powierzchowność (but Rachel was lovely in form and comely in appeareance [but Rachel was having a lovely form and comely appearance]).

Verse 18: Ponieważ Jakub pokochał Rachelę (because Jacob had conceived an affection for Rachel), rzekł do Labana (he said to Laban): będę ci służył przez siedem lat (I will serve you [will be serving you] for seven years) za twą młodszą córkę, Rachelę (in exchange for your younger daughter Rachel).

Verse 19: Laban says: wolę dać ją tobie niż komu innemu: I prefer to give her to you than to someone else. Komu innemu: dative of kto inny (someone else). Pozostań więc u mnie: so stay with me; stay with me then.

Verse 20: I tak służył Jakub za Rachelę przez siedem lat (and so Jacob served seven years for Rachel [served in exchange for Rachel for seven years]), a wydały mu się one (yet they appeared to him) jak dni kilka (as but a few days [as a few days]), bo bardzo miłował Rachelę (for he very much loved [was loving] Rachel).

Wersety 21-30

  • połączyć się (pf.), to come together
  • zaprosić (pf.), to invite
  • oszukać (pf.), to deceive, to fool
  • zwyczaj (m.), custom, practice, rite
  • wydawanie (n.), giving away
  • za mąż, in marriage
  • tydzień (m.), week
  • następny, next
  • usługiwać (impf.), to tend, to serve

Review: wreszcie (finally, at last), rzec (pf., to say), ponieważ (seeing as, given that), czas (m., time), upłynąć (pf., to go by, to elapse), dać (pf., to say), wtedy (then), córka (f., daughter), żona (f., wife), wszystek (all, every), mieszkaniec (m., inhabitant), miejscowość (f., place, locality), wyprawić (pf., to give; of feasts), uczta (f., feast), wieczór (m., evening), wziąć (pf., to take), wprowadzić (pf., to bring, to lead), zbliżyć się (pf., to draw near), niewolnica (f., slavewoman), rano (in the morning), zobaczyć (pf., to see), uczynić (pf., to do, to make), służyć (impf., to serve), odpowiedzieć (pf., to respond), młodszy (younger), starszy (older), potem (then), drugi (second), jednak (however), jeszcze (yet, another), siedem (seven), rok (m., year), przystać (pf., to consent), również (also), kochać (impf., to love), bardziej niż (more than), pozostać (pf., to remain, to stay), służba (f., service).

Verse 21: Wreszcie rzekł Jakub do Labana (at last Jacob said to Laban): ponieważ czas już upłynął (seeing as my time has been fulfilled [has elapsed]), daj mi córkę twą za żonę (give me your daughter for wife), abym się z nią połączył (that I may come together with her).

Verse 22: Wtedy Laban (then Laban), zaprosiwszy wszystkich mieszkańców tej miejscowości (having invited all the inhabitants of the place [of this place]), wyprawił ucztę (gave a feast).

Verse 23: A gdy był wieczór (and when it came evening [was evening]), Laban wziął córkę swą Leę (Laban took his daughter Leah) i wprowadził ją do Jakuba (and brought her to Jacob), i ten zbliżył się do niej (and he lay with her [and this one drew near to her]). Of the perfective wziąć, study the masculine and feminine of the past tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (masculine) wziąłem (1.ps); wziąłeś (2.ps); wziął (3.ps); wzięliśmy (1.pp); wzięliście (2.pp); wzięli (3.pp); (feminine) wzięłam (1.ps); wzięłaś (2.ps); wzięła (3.ps); wzięłyśmy (1.pp); wzięłyście (2.pp); wzięły (3.pp).

Verse 24: Dał też Laban tej córce swej niewolnicę Zilpę: Laban also gave his slavewoman Zilpah to his daughter (Laban also gave to this daughter his slavewoman Zilpah).

Verse 25: Rano Jakub zobaczył (in the morning, Jacob saw), że ma przed sobą Leę (that before him was Leah [that he had (has) before him Leah]). Rzekł więc do Labana (so he said to Laban): cóż mi uczyniłeś? (what ever have you done to me?). Czyż nie za Rachelę ci służyłem?: was it not for Rebekah that I served you (was serving you)? Czemu mnie oszukałeś?: why have you deceived me?

Verse 26: Laban says: nie ma tu u nas (there is not here in our place) zwyczaju wydawania za mąż (any practice of the giving away in marriage) [córki] młodszej przed starszą (of the younger daughter before the older). For clarity: it is not the practice in our place to marry off the younger daughter before the older. The imperfective wydawać za mąż (perfective wydać za mąż) means to give away in marriage; wydawanie za mąż is to be understood as the giving away in marriage.

Verse 27: Bądź przez tydzień z tą (stay the week with this one [be for the week with this one]), a potem damy ci drugą (and then we will give you the other), za którą jednak (in exchange for whom, however) będziesz u mnie służył (you shall serve [shall be serving] at my place) jeszcze siedem następnych lat (another seven years [the next seven years yet]). Of the verb dać, learn the perfective future (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): dam (1.ps); dasz (2.ps); da (3.ps); damy (1.pp); dacie (2.pp); dadzą (3.pp).

Verse 28: Jakub przystał na to (Jacob consented to this) i był przez tydzień z tą (and stayed the week with this one [and was for the week with this one]). Potem Laban dał mu córkę swą, Rachelę, za żonę: Laban then gave his daughter Rachel to him for wife.

Verse 29: Racheli dał Laban również niewolnicę Bilhę (Laban also gave his slavewoman Bilhah to Rachel), aby jej usługiwała (that she might serve her [might be serving her]).

Verse 30: Jakub więc zbliżył się do Racheli (Jacob therefore lay with Rachel [drew near to Rachel]) i kochał ją bardziej niż Leę (and loved her [was loving her] more than Leah). I pozostał na służbie u Labana przez siedem następnych lat: and he remained in Laban’s service (remained in service at Laban’s place) for the next seven years.

Wersety 31-35

  • upokorzenie (n.), humiliation, indignity
  • przywiązać się (pf.), to become attached
  • sławić (impf.), to praise

Review: widzieć (impf., to see), zostać (pf., to remain, to become), odsunąć (pf., to brush aside, to disregard), otworzyć (pf., to open), łono (n., womb), niepłodny (barren), począć (pf., to conceive), urodzić (pf., to bear), syn (m., son), imię (n., name), mówić (impf., to say), wejrzeć (pf., to look), mąż (m., husband), miłować (impf., to love), znów (again, anew), rzec (pf., to say), usłyszeć (pf., to hear), jeszcze (yet, another), dziecko (n., child), nazwać (pf., to name, to call), trzy (three), dlatego (for that reason), dać (pf., to give), już teraz (just now, right now), raz (m., time), po czym (thereupon), przestać (pf., to stop, to desist), rodzić (impf., to bear).

Verse 31: Gdy Pan widział (when the Lord saw [was seeing]), że Lea została odsunięta (that Leah had been disregarded), otworzył jej łono (he opened her womb); Rachela zaś była niepłodna (Rachel, for her part, was barren). Of the perfective zostać, study the masculine and feminine of the past tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.): (masculine) zostałem (1.ps); zostałeś (2.ps); został (3.ps); zostaliśmy (1.pp); zostaliście (2.pp); zostali (3.pp); (feminine) zostałam (1.ps); zostałaś (2.ps); została (3.ps); zostałyśmy (1.pp); zostałyście (2.pp); zostały (3.pp).

Verse 32: Lea poczęła więc i urodziła syna (Leah therefore conceived and bore a son), i dała mu imię Ruben mówiąc (and named him Reuben [gave to him the name Reuben], saying): wejrzał Pan na moje upokorzenie (the Lord has looked upon my indignity); teraz mąż mój będzie mnie miłował (now my husband will love me [will be loving me]).

Verse 33: A gdy znów poczęła i urodziła syna, rzekła (and when she conceived again and bore a son, she said): ułyszał Pan, że zostałam odsunięta (the Lord heard that I had been disregarded), i dał mi jeszcze to dziecko (and gave me this child yet); nazwała więc je Symeon (so she named him Simeon).

Verse 34: Potem znów poczęła i urodziła syna, i rzekła (then she conceived again and bore a son, and said): już teraz mąż mój przywiąże się do mnie (now indeed my husband will become attached to me), bo urodziłam mu trzech synów (for I have borne him three sons); dlatego dała mu imię Lewi (that is why she named him Levi [gave to him the name Levi]).

Verse 35: I jeszcze raz poczęła (she conceived yet again [and yet one time she conceived]), i urodziwszy syna rzekła (and having borne a son, said): tym razem będę sławić Pana (this time I will praise [will be praising] the Lord); dlatego dała mu imię Juda (she therefore named him Judah [gave to him the name Judah]). Po czym przestała rodzić: thereupon she stopped bearing.