Polish language series: Rdz 28, drabina Jakuba

In the twenty-eighth chapter of the book of Genesis, Jacob has a dream wherein he sees a ladder leading from the earth to the heaven. The feminine noun drabina is the Polish for ladder.

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Rdz 28

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 28. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-5

  • brać (impf.), to take
  • mieszkanka (f..), female inhabitant
  • wuj (m.), maternal uncle
  • wszechmocny, almighty
  • posiąść (pf.), to come to hold

Review: wtedy (then), zawołać (pf., to call), pobłogosławić (pf., to bless), dać (pf., to give), taki (such), rozkaz (m., order), żona (f., wife), spośród (from amongst), iść (impf., to go), rodzina (f., family), ojciec (m., father), matka (f., mother), wziąć (pf., to take), tam (there), córka (f., daughter), błogosławić (impf., to bless), uczynić (pf., to make), płodny (fruitful), liczny (numerous), potomstwo (n., offspring), stać się (pf., to become), praojciec (m., forefather), wiele (many), szczep (m., tribe), błogosławieństwo (n., blessing), otrzymać (pf., to receive), również (also), własność (f., possession), kraj (m., country), przebywać (impf., to sojourn), oddać (pf., to render), niegdyś (previously), po czym (thereupon), wyprawić (pf., to send off), droga (f., way), pójść (pf., to go), syn (m., son), Aramejczyk (m., Aramean), brat (m., brother).

Verse 1: Wtedy Izaak zawołał Jakuba (then Isaac called Jacob), pobłogosławił go (blessed him) i dał mu taki rozkaz (and gave him such order): nie bierz sobie żony (take not unto thyself a wife) spośród mieszkanek Kanaanu (from amongst the female inhabitants of Canaan).

Verse 2: Idź do Paddan-Aram (go unto Paddan-Aram), do rodziny Betuela, ojca twej matki (unto the family of Bethuel father of thy mother), i weź sobie tam za żonę (and take unto thyself there for wife) jedną z córek Labana, twego wuja (one of the daughters of thy maternal uncle Laban).

Verse 3: A Bóg Wszechmocny będzie ci błogosławił: and God Almighty* will be blessing thee. Uczyni cię płodnym (he will make thee fruitful) i da ci liczne potomstwo (and will give thee numerous offspring), tak że staniesz się praojcem wielu szczepów (so that thou will become forefather of many tribes). — *The Polish renders El-Shaddai (Szaddaj) as either Bóg Wszechmocny (as it does here) or Bóg Wszechmogący (as it does at its first instance in Rdz 17:1). The traditional rendering of El-Shaddai into English is God Almighty; however, given that the Polish employs two different titles, so have I also done in my English renderings, wherefore I translate Bóg Wszechmocny as God Almighty and Bóg Wszechmogący as God Omnipotent.

Verse 4: Błogosławieństwo, [otrzymane przez] Abrahama, da również (the blessing received by Abraham will he also give) tobie i twojemu potomstwu (unto thee and unto thy offspring), abyś posiadł na własność kraj (that thou may come to hold for a possession the country), w którym przebywasz (wherein thou art sojourning), a który Bóg oddał niegdyś Abrahamowi (and which God had previously rendered unto Abraham).

Verse 5: Po czym Izaak wyprawił Jakuba w drogę (thereupon Isaac sent Jacob off on the way) i ten poszedł do Paddan-Aram (and this one went unto Paddan-Aram) do Labana, syna Betuela Aramejczyka, brata Rebekimatki Jakuba i Ezawa (unto Laban son of Bethuel the Aramean brother of Rebekah mother of Jacob and Esau).

Wersety 6-13

  • trafić (pf.), to happen {upon}
  • podłożyć (pf.), to underlay
  • układać się (impf.), to put oneself down
  • drabina (f.), ladder
  • oprzeć (pf)., to rest {on}
  • w górę, upwards
  • schodzić (impf.), to go down
  • na dół, downwards

Review: zobaczyć (pf., to see), dać (pf., to give), błogosławieństwo (n., blessing), wysłać (pf., to send forth), tam (there), wybrać (pf., to select), żona (f., wife), błogosławić (impf., to bless), rozkaz (m., order), brać (impf., to take), spośród (from amongst), mieszkanka (f., female inhabitant), usłuchać (pf., to hearken), ojciec (m., father), matka (f., mother), udać się (pf., to go), uznać (pf., to acknowledge), podobać się (impf., to please), pójść (pf., to go), oprócz (apart from), już (already), wziąć (pf., to take), córka (f., daughter), syn (m., son), siostra (f., sister), wyjść (pf., to come forth), wędrować (impf., to wayfare), jakiś (some), miejsce (n., place), zatrzymać się (pf., to halt oneself), nocleg (m., overnighting), słońce (n., sun), zajść (pf., to set), kamień (m., stone), głowa (f., head), sen (m., sleep, dream), właśnie (squarely), ujrzeć (pf., to see), ziemia (f., ground), sięgać (impf., to reach), wierzchołek (m., tip), niebo (n., heaven), anioł (m., angel), boży (godly), wchodzić (impf., to go up), stać (impf., to stand), szczyt (m., peak), mówić (impf., to speak), leżeć (impf., to lie), oddawać (impf., to render), potomstwo (n., offspring).

Verses 6-7: A Ezaw zobaczył (and Esau saw), że Izaak dał błogosławieństwo Jakubowi (that Isaac had given the blessing unto Jacob) i wysłał go do Paddan-Aram (and had sent him forth unto Paddan-Aram), aby sobie tam wybrał żonę (that he should there select unto himself a wife) a błogosławiąc go dał mu rozkaz (and in blessing him had given him {such} order): nie bierz sobie żony spośród mieszkanek Kanaanu (take not unto thyself a wife from amongst the female inhabitants of Canaan), i że Jakub usłuchał ojca i matki (and that Jacob had hearkened unto {his} father and mother), i udał się do Paddan-Aram (and had gone unto Paddan-Aram).

Verses 8-9: Gdy więc uznał (when he therefore acknowledged), że mieszkanki Kanaanu nie podobają się jego ojcu, Izaakowi (that the female inhabitants of Canaan were not pleasing unto his father Isaac), poszedł do Izmaelitów* (he went unto the Ishmaelites) i oprócz żon, które już miał (and apart from the wives whom he already had), wziął sobie za żonę Machalat (took unto himself for wife Mahalath), jedną z córek Izmaela, syna Abrahama, siostrę Nebajota (one of the daughters of Ishmael son of Abraham sister of Nebaioth). — *Izmaelita (m.): Ishmaelite; (pl.), Ismaelici.

Verses 10-11: Kiedy Jakub (when Jacob) wyszedłszy z Beer-Szeby (in being come forth from Beer-Sheba) wędrował do Charanu (wayfared unto Haran), trafił na jakieś miejsce (he happened upon some place) i tam się zatrzymał na nocleg (and there halted himself for overnighting), gdy słońce już zaszło (when the sun was already set). Wziął więc z tego miejsca kamień (he took therefore from this place a stone) *i podłożył go sobie pod głowę* (and underlaid it under his head), układając się do snu na tym właśnie miejscu (in putting himself down unto sleep squarely in this place). — *Taken apart: i (and) podłożył (underlaid) go (it) sobie (unto himself) pod (under) głowę (the head). The employment in the Polish of unto himself under the head is transferred into the English as under his head. Note moreover that the use of the accusative in pod głowę denotes movement, as in {unto a position} under the head.

Verse 12: We śnie ujrzał drabinę opartą na ziemi (in a dream he saw a ladder resting on the ground), sięgającą swym wierzchołkiem nieba (reaching with its tip unto the heaven), oraz aniołów Bożych (and the godly angels), którzy wchodzili w górę i schodzili na dół (who were going upwards and going downwards). — Of the imperfective wchodzić, study the masculine and feminine of the past tense (1.ps = first-person singular; 1.pp = first-person plural, etc.); (masculine) wchodziłem (1.ps); wchodziłeś (2.ps); wchodził (3.ps); wchodziliśmy (1.pp); wchodziliście (2.pp); wchodzili (3.pp); (feminine); wchodziłam (1.ps); wchodziłaś (2.ps); wchodziła (3.ps); wchodziłyśmy (1.pp); wchodziłyście (2.pp); wchodziły (3.pp). Of the imperfective schodzić, study the same: (masculine) schodziłem (1.ps); schodziłeś (2.ps); schodził (3.ps); schodziliśmy (1.pp); schodziliście (2.pp); schodzili (3.pp); (feminine) schodziłam (1.ps); schodziłaś (2.ps); schodziła (3.ps); schodziłyśmy (1.pp); schodziłyście (2.pp); schodziły (3.pp).

Verse 13: A oto Pan stał na jej szczycie i mówił (and so it was that the Lord was standing at its peak and spoke): Ja jestem Pan, Bóg Abrahama i Bóg Izaaka (I am the Lord, the God of Abraham and the God of Isaac). Ziemię, na której leżysz (the ground whereon thou liest), oddaję tobie i twemu potomstwu (do I render unto thee and unto thine offspring).

Wersety 14-17

  • rozprzestrzenić się (pf.), to spread forth
  • plemię (n.), clan
  • gdziekolwiek, whithersoever
  • opuścić (pf.), to leave
  • obiecywać (impf.), to promise
  • zbudzić się (pf.), to awaken
  • prawdziwie, surely
  • zdjąć (pf.) to grip
  • trwoga (f.), fright
  • przejmować (impf.), to take over
  • groza (f.), awe

Review: potomstwo (n., offspring), liczny (numerous), proch (m., dust), zachód (m., west), wschód (m., east), północ (f., north), południe (n., south), wszystek (all), ziemia (f., earth), otrzymać (pf., to receive), błogosławieństwo (n., blessing), przez (by), potomek (m., descendant), strzec (impf., to keep), udać się (pf., to go), potem (then), sprowadzić (pf., to bring), kraj (m., country), bo (for), dopóki (until), spełnić (pf., to accomplish), sen (m., sleep), pomyśleć (pf., to think), rzec (pf., to say), miejsce (n., place), wiedzieć (impf., to know), dom (m., house), brama (f., gate), niebo (n., heaven).

Verse 14: A potomstwo twe będzie tak liczne (and thine offspring will be so numerous) jak proch ziemi (as the dust of the earth), ty zaś rozprzestrzenisz się na zachód i na wschód, na północ i na południe (whereas thou wilt spread forth unto the west and unto the east, unto the north and unto the south); wszystkie plemiona ziemi (all the clans of the earth) otrzymają błogosławieństwo przez ciebie i przez twych potomków (will receive the blessing by thee and by thy descendants). — Review the names of cardinal points: północ (f., north); południe (n., south); wschód (m., east); zachód (m., west). Using the locative: na północy (in the north); na południu (in the south); na wschodzie (in the east); na zachodzie (in the west). Now, with the accusative, note the change of meaning: na północ (unto the north); na południe (unto the south); na wschód (unto the east); na zachód (unto the west). These may be followed by od, as in: na północ od (unto the north of); na południe od (unto the south of); na wschód od (unto the east of); na zachód od (unto the west of).

Declension of południe (n.)

nom. południe
gen. południa
dat. południu
acc. południe
instr. południem
loc. południu
voc. południe

Verse 15: Ja jestem z tobą (I am with thee) i będę cię strzegł (and shall be keeping thee), gdziekolwiek się udasz (whithersoever thou wilt go); a potem sprowadzę cię do tego kraju (and then I shall bring thee unto this country). Bo nie opuszczę cię (for I shall not leave thee), dopóki nie spełnię tego, co ci obiecuję (until I shall have accomplished this which I promise thee).

Verse 16: A gdy Jakub zbudził się ze snu (and when Jacob awoke from {his} sleep), pomyślał (he thought): prawdziwie Pan jest na tym miejscu (surely the Lord is in this place), a ja nie wiedziałem (and I knew not).

Verse 17: I zdjęty trwogą rzekł (and gripped with fright he said): o, jakże miejsce to przejmuje grozą (oh, how ever taketh over this place with awe). Prawdziwie jest to dom Boga (surely this is the house of God) i brama nieba (and the gate of the heaven).

Wersety 18-22

  • stela (f.), stele
  • rozlać (pf.), to pour forth
  • wierzch (m.), top
  • oliwa (f.), olive oil
  • pierwotny, original
  • ślub (m.), vow
  • ubranie (n.), raiment
  • okryć się (pf.), to cloak oneself
  • szczęśliwie, fortunately
  • dziesięcina (f.), tithes

Review: wstać (pf., to arise), więc (therefore), rano (in the morning), wziąć (pf., to take), ów (that), kamień (m., stone), podłożyć (pf., to underlay), głowa (f., head), postawić (pf., to set {up}), dać (pf., to give), miejsce (n., place), nazwa (f., name), natomiast (however), po czym (thereupon), złożyć (pf., to submit), taki (such), jeżeli (if), strzec (impf., to keep), droga (f., way), wyruszyć (pf., to set forth), chleb (m., bread), jedzenie (n., eating), wrócić (pf., to return), dom (m., house), ojciec (m., father), wszystek (all), składać (impf., to submit), ofiara (f., offering).

Verse 18: Wstawszy więc rano (in having arisen therefore in the morning), wziął ów kamień (he took that stone), który *podłożył sobie pod głowę* (which he had underlaid under his head), postawił go jako stelę (set it up as a stele) i rozlał na jego wierzchu oliwę (and poured forth olive oil onto its top). — *see notes at verses 10-11

Verse 19: I dał temu miejscu (and he gave this place) nazwę Betel (the name Bethel). Natomiast pierwotna nazwa tego miejsca (however the original name of this place) była Luz (was Luz).

Verses 20-21: Po czym złożył taki ślub (thereupon he submitted such vow): jeżeli Pan Bóg będzie ze mną (if the Lord God will be with me), strzegąc mnie w drodze (in keeping me on the way), w którą wyruszyłem (whereon I have set forth), jeżeli da mi chleb do jedzenia (if he will give me bread for eating) i ubranie do okrycia się (and raiment for cloaking myself) i jeżeli wrócę szczęśliwie do domu ojca mojego (and if I shall return fortunately unto the house of my father), Pan będzie moim Bogiem (the Lord will be my God).

Verse 22: Ten zaś kamień (as for this stone), który postawiłem jako stelę (which I have set up as a stele), będzie domem Boga (it will be the house of God). Z wszystkiego, co mi dasz (from all that which thou wilt give me), będę Ci składał w ofierze dziesięcinę (I shall be submitting unto thee in an offering the tithes).