Polish language series: Rdz 25, śmierć Abrahama

In the twenty-fifth chapter of the book of Genesis, you read about the death of Abraham: śmierć Abrahama.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 25

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 25. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-11

  • poślubić (pf.), to marry
  • obdarować (pf.), to endow, to bestow
  • dożyć (pf.), to reach (an age)
  • szczęśliwy, happy
  • syty, satiated, replete
  • połączyć się (pf.), to unite, to join
  • obok (+ gen.), by, alongside

Review: jeszcze (yet), drugi (second), kobieta (f., woman), imię (n., name), urodzić (pf., to bear), ojciec (m., father), syn (m., son), potomek (m., descendant), cały (entire), majętność (f., wealth, substance), oddać (pf., to grant, to bestow), żona (f., wife), drugorzędny (secondary), kazać (impf., to order, to bid, to cause), życie (n., life), odejść (pf., to leave, to depart), wschód (m., east), kraj (m., land, country), leżeć (impf., to lie), rok (m., year), sto siedemdziesiąt pięć (one hundred and seventy-five), zbliżyć się (pf., to draw near), kres (m., end, limit), zemrzeć (pf., to die), późny (late, advanced), lecz (but), starość (f., old age), przodek (m., ancestor, forefather), pochować (pf., to bury), pieczara (f., cave, cavern), pole (n., field), pobliże (n., vicinity), nabyć (pf., to buy, to acquire), zostać (pf., to become, to remain), śmierć (f., death), błogosławić (impf., to bless), zamieszkać (pf., to settle), studnia (f., well).

Verse 1: Abraham poślubił jeszcze drugą kobietę (Abraham took another wife [Abraham married yet a second woman]), imieniem Ketura (whose name was Keturah [by the name Keturah]).

Verses 2-4: Ona to urodziła mu (it was she who bore to him) Zimrana, Jokszana, Medana, Midiana, Jiszbaka i Szuacha (Zimran, Jokshan, Medan, Midian, Ishbak and Shuah); in nominative position, these names are: Zimran, Jokszan, Medan, Midian, Jiszbak, Szuach. Jokszan był ojcem Saby i Dedana (Jokshan was the father of Sheba and Dedan); synami zaś Dedana byli (and the sons of Dedan were): Aszszurim, Letuszim i Leummim (the Asshurim, the Letushim and the Leummim); in nominative position: Saba, Dedan. Synowie Midiana: Efa, Efer, Henoch, Abida i Eldaa: sons of Midian: Ephah, Epher, Enoch, Abida and Eldaah. Ci wszyscy byli potomkami Ketury: all these were descendants of Keturah.

Verses 5-6: Abraham całą swą majętność oddał Izaakowi (Abraham willed [gave] all his substance to Isaac), synów zaś, których miał z żon drugorzędnych (whereas the sons whom he begot by concubines [from secondary wives]), obdarował (he endowed) i kazał im jeszcze za swego życia odejść od Izaaka ku wschodowi (and, whilst he was still alive, bade them depart eastwards from Isaac [and was bidding unto them yet in his life depart from Isaac towards the east]), do kraju leżącego na wschód (to the land lying in the east).

Verses 7-8: A gdy Abraham dożył lat stu siedemdziesięciu pięciu (and when Abraham reached the age of one hundred and seventy-five [and when Abraham reached one hundred and seventy-five years]), zbliżył się kres jego życia (the end of his life drew near) i zmarł (and he died) w późnej, lecz szczęśliwej starości (in a ripe but happy old age), syt życia (satiated with life), i połączył się (and he united) ze swoimi przodkami (with his forefathers). Połączył się ze swoimi przodkami: the sense here is that he was joined with those of his family who had died before him. Review: How to count in Polish.

Verse 9: Izaak i Izmael (Isaac and Ishmael), synowie Abrahama (Abraham’s sons), pochowali go w pieczarze Makpela (buried him in the cave of Machpelah) na polu Efrona (in the field of Ephron), syna Sochara Chetyty (son of Zohar the Hittite), w pobliżu Mamre (in the vicinity of Mamre). Chetyta (m.): Hittite; nominative plural: Chetyci (Hittites).

Verse 10: Na tym polu (in this field), które nabył Abraham od Chetytów (which Abraham had bought from the Hittites), został on pochowany (he was buried) obok swej żony, Sary (alongside his wife Sarah). Został pochowany: review this passive construction with different examples that you have already encountered, paying attention to agreements: został on pochowany (he was buried; he got buried); dziecko zostało odłączone od piersi (the child was weaned; the child got weaned); zostało wytępione (it was destroyed; it got destroyed); została skażona (she was corrupted; she got corrupted); został uprowadzony (he was taken captive; he got taken captive).

Verse 11: Po śmierci Abrahama (after the death of Abraham) Bóg błogosławił jego synowi Izaakowi (God blessed [was blessing] his son Isaac [unto his son Isaac]). Izaak zamieszkał w pobliżu studni Lachaj-Roj: Isaac settled in the vicinity of the Lahai-Roi well.

Wersety 12-18

  • zarazem, also, at the same time
  • naczelnik (m.), leader, chief
  • sprzeciw (m.), objection, resistance
  • spokrewniony, related

Review: oto (here is, this is), potomek (m., descendant), syn (m., son), urodzić (pf., to bear), Egipcjanka (Egyptian woman), niewolnica (f., slavewoman), imię (n., name), pochodzić (impf., to originate, to issue, to descend), pierworodny (firstborn), nazwa (f., name), miejscowość (f., place, locality), przebywać (impf., to sojourn), lub (or), osiedlić się (pf., to settle), dwanaście (twelve), szczep (m., tribe), sto trzydzieści siedem (one hundred and thirty-seven), rok (m., year), dojść (pf., to reach), kres (m., end, limit), życie (n., life), umrzeć (pf., to die), połączyć się (pf., to unite, to join), przodek (m., ancestor, forefather), mieszkać (impf., to dwell), aż do (unto, as far as), leżeć (impf., to lie), naprzeciw (opposite, before), Egipt (m., Egypt), droga (f., way, road), tam (there), mimo (despite), strona (f., side).

Verse 12: Oto potomkowie Izmaela (these are the descendants of Ishmael), syna Abrahama (son of Abraham), którego Abrahamowi (whom to Abraham) urodziła Egipcjanka Hagar (bore Hagar the Egyptian), niewolnica Sary (Sarah’s slavewoman).

Verses 13-15: Oto imiona synów Izmaela (these are the names of the sons of Ishmael), imiona pochodzących od nich potomków (the names of their descendants who issue from them): Nebajot (Nebaioth), pierworodny syn Izmaela (firstborn son of Ishmael), Kedar (Kedar), Adbeel (Adbeel), Mibsam (Mibsam), Miszma (Mishma), Duma (Dumah), Massa (Massa), Chadad (Hadad), Tema (Tema), Jetur (Jetur), Nafisz (Naphish) i Kedma (and Kedmah).

Verse 16: Oto synowie Izmaela (these are the sons of Ishmael) i takie są zarazem nazwy miejscowości (and such are also the names of their localities), w których oni przebywali lub się osiedlili (in which they sojourned [were sojourning] or had settled)dwunastu naczelników ich szczepów (twelve chiefs of their tribes). Dwunastu is the masculine personal form of dwanaście (twelve).

Verse 17: A Izmael, mając sto trzydzieści siedem lat (now Ishmael, one hundred and thiry-seven years of age [having one hundred and thirty-seven years]), doszedł do kresu swego życia (reached the end of his life); umarł (he died) i połączył się ze swoimi przodkami (and united with his forefathers).

Verse 18: [Jego zaś potomkowie] (as for his descendants) mieszkali od Chawila aż do Szur (they dwelt [were dwelling] from Havilah up to Shur), leżącego naprzeciw Egiptu (lying before Egypt), na drodze do Aszszuru (on the way to Asshur). Osiedlili się tam (they settled there), mimo sprzeciwu (despite the resistance) ze strony (on the part [from the side]) spokrewnionych z nimi szczepów (of the tribes related to them [with them]).

Wersety 19-23

  • narodziny (pl.), birth
  • bywać (impf.), to be often the case
  • przytrafiać się (impf.), to befall
  • odrębny, different, separate
  • wnętrzności (pl.), guts, entrails
  • silniejszy, stronger, mightier
  • starszy, older, elder
  • młodszy, younger

Review: oto (here is, this is), dzieje (pl., history), potomek (m., descendant), syn (m., son), ojciec (m., father), czterdzieści (forty), rok (m., year), wziąć (pf., to take), żona (f., wife), córka (f., daughter), siostra (f., sister), modlić się (impf., to pray), gdyż (for, because), niepłodny (barren), wysłuchać (pf., to hear), stać się (pf., to become), brzemienny (pregnant), walczyć (impf., to fight, to struggle, to wrestle), dziecko (n., child), łono (n., womb), pomyśleć (pf., to think), jeśli… to (if… then), czemu (why), pójść (pf., to go), więc (therefore, so), zapytać (pf., to ask), powiedzieć (pf., to say, to tell), dwa (two), naród (m., nation), lud (m., people), wyjść (pf., to come/go out, to exit), drugi (second, other), sługa (m., servant).

Verse 19: Oto dzieje potomków Izaaka (this is the history of the descendants of Isaac), syna Abrahama (son of Abraham). Abraham był ojcem Izaaka: Abraham was the father of Isaac.

Verse 20: Izaak miał czterdzieści lat (Isaac was forty years old [was having forty years]), gdy wziął sobie za żonę Rebekę (when he took unto himself Rebekah for wife), córkę Betuela, Aramejczyka z Paddan-Aram (daughter of Bethuel the Aramean from Paddan-Aram), siostrę Labana Aramejczyka (sister of Laban the Aramean).

Verse 21: Izaak modlił się do Pana za swą żonę (Isaac prayed [was praying] to the Lord on behalf of his wife), gdyż była ona niepłodna (for she was barren). Pan wysłuchał go, i Rebeka, żona Izaaka, stała się brzemienna: the Lord paid him heed (heard him) and his wife Rebekah became pregnant.

Verses 22-23: A gdy walczyły z sobą dzieci (but when the children wrestled [were wrestling] with one another) w jej łonie (in her womb), pomyślała (she thought): jeśli tak bywa (should it be so), to czemu mnie się to przytrafia? (why then does this befall me?). The text continues: poszła więc zapytać o to Pana (she therefore went to inquire of the Lord in this matter), a Pan jej powiedział (and the Lord said to her): dwa narody są w twym łonie (two nations are in your womb), dwa odrębne ludy wyjdą (two separate peoples shall come forth) z twych wnętrzności (from your innards); jeden będzie silniejszy od drugiego (one shall be mightier than the other), starszy będzie sługą młodszego (the elder shall serve the younger [the elder shall be as servant to the younger (of the younger)]).

silnysilniejszynajsilniejszy
mightymightiermightiest

starystarszynajstarszy
oldolderoldest

młodymłodszynajmłodszy
youngyoungeryoungest

Wersety 24-28

  • poród (m.), birth, delivery
  • okazać się (pf.), to prove, to turn out
  • bliźnię (n.), twin
  • pokryć (pf.), to cover
  • owłosienie (n.), hairs, hairiness
  • trzymać (impf.), to hold, to hold onto
  • urosnąć, uróść (pf.), to grow
  • zręczny, skilled
  • spokojny, quiet, calm, peaceful
  • przyrządzać (impf.), to prepare
  • ulubiony, favourite
  • potrawa (f.), dish, fare
  • upolować (pf.), to catch, to shoot (game)
  • zwierzyna (f.), game, wildlife
  • natomiast, whereas, on the other hand
  • kochać (impf.), to love, to cherish

Review: kiedy (when), nadejść (pf., to close in, to be imminent), czas (m., time), łono (n., womb), wyjść (pf., to come/go out, to exit), pierwszy (first), syn (m., son), czerwony (red), jakby (as if, as though), płaszcz (m., mantle), nazwać (pf., to call), więc (therefore, so), zaraz (at once, immediately), potem (then), ukazać się (pf., to appear), brat (m., brother), pięta (f., heel), dać (pf., to give), przeto (therefore, so), imię (n., name), rok (m., year), sześćdziesiąt (sixty), urodzić się (pf., to be born), chłopiec (m., boy, lad), stać się (pf., to become), myśliwy (m., hunter), żyć (impf., to live), pole (n., field), człowiek (m., man), mieszkać (impf., to dwell), namiot (m., tent), miłować (impf., to love, to cherish).

Verse 24: Kiedy nadszedł czas porodu (when it came time to give birth [when the time of birth set in]), okazało się, że w łonie jej były bliźnięta (there proved to be twins in her womb [it turned out that in her womb were twins]).

Verse 25: I wyszedł pierwszy syn czerwony (and the first son came out red), cały pokryty owłosieniem (entirely covered in hairs), jakby płaszczem (like a mantle [as though he were as a mantle]); nazwano go więc Ezaw (he was therefore named Esau [one therefore named him Esau]).

Verse 26: Zaraz potem (at once thereafter) ukazał się brat jego (his brother appeared), trzymający Ezawa za piętę (holding Esau by the heel); dano mu przeto imię Jakub (so he was named Jacob [one gave to him therefore the name Jacob]). Izaak miał lat sześćdziesiąt, gdy mu się oni urodzili: Isaac was sixty years old (having sixty years) when they were born to him.

Verse 27: A gdy chłopcy urośli (and when the boys grew up), Ezaw stał się zręcznym myśliwym (Esau became a skilled hunter), żyjącym w polu (living in the field). Jakub zaś był człowiekiem spokojnym, mieszkającym w namiocie: Jacob, for his part, was a quiet man, dwelling in a tent.

Verse 28: Izaak miłował Ezawa (Isaac held Esau dear [was holding Esau dear]), bo ten przyrządzał mu ulubione potrawy (for he would prepare him his favourite dishes [for this one was preparing unto him his favourite dishes]) z upolowanej zwierzyny (from hunted game); Rebeka natomiast kochała Jakuba (Rebekah, on the other hand, cherished Jacob [was cherishing Jacob]). Upolowana zwierzyna: hunted game.

Wersety 29-34

  • gotować (impf.), to cook, to boil
  • jakiś, a, some
  • znużony, tired, weary
  • odstąpić (pf.), to sell
  • najprzód, first {of all}
  • przywilej (m.), privilege
  • pierworodztwo (n.), primogeniture
  • niemal, almost, practically
  • głód (m.), hunger
  • soczewica (f.), lentil
  • zlekceważyć (pf.), to disregard

Review: pewien (a, one, a certain), raz (m., time), potrawa (f., dish, fare), nadejść (pf., to come, to approach), pole (n., field), bardzo (very), rzec (pf., to say), dać (pf., to give), choć (at least, if only), trochę (a little, a bit of), czerwony (red), bowiem (for, because), dlatego (therefore, for that reason), nazwać (pf., to call), odpowiedzieć (pf., to respond), skoro (since, given that), umierać (impf., to die), zaraz (at once, immediately), przysięgnąć (pf., to swear), tak (thus, so), wtedy (then), podać (pf., to serve), chleb (m., bread), najeść się (pf., to eat one’s fill), napić się (pf., to have a drink), wstać (pf., to arise, to get up), oddalić się (pf., to withdraw, to walk away).

Verses 29-30: Gdy pewnego razu (once when [when one time]) Jakub gotował jakąś potrawę (Jacob was cooking a dish), nadszedł z pola Ezaw bardzo znużony (Esau came in very weary from the field) i rzekł do Jakuba (and said to Jacob): daj mi choć trochę tej czerwonej potrawy (give me if only a little of this red fare), jestem bowiem znużony (for I am weary). Dlatego nazwano go Edom: that is why he was named Edom (for that reason one named him Edom).

Verse 31: Jacob responds: odstąp mi najprzód (first sell to me) twój przywilej pierworodztwa (your birthright [privilege of primogeniture]).

Verse 32: Esau says: skoro niemal umieram [z głodu] (seeing as I am about to die of hunger), cóż mi po pierworodztwie? (what ever does my birthright matter to me?).

Verse 33: Na to Jakub: to which Jacob responded; na to (to this) is to be understood in the sense of in response to this. Jacob says: zaraz mi przysięgnij (swear to me at once). Ezaw mu przysiągł i tak odstąpił swe pierworodztwo Jakubowi: Esau swore to him and thus did he sell his birthright to Jacob.

Verse 34: Wtedy Jakub podał Ezawowi chleb (Jacob then served Esau bread) i gotowaną soczewicę (and cooked lentils). Ezaw najadł się i napił, a potem wstał i oddalił się: Esau ate and drank his fill, then arose and withdrew. Tak to Ezaw zlekceważył przywilej pierworodztwa: it is thus that Esau disregarded his birthright (privilege of primogeniture).