Polish language series: Rdz 23, śmierć i pogrzeb Sary

The twenty-third chapter of the book of Genesis tells of: śmierć i pogrzeb Sary (death and burial of Sarah). Understand: śmierć (f., death); pogrzeb (m., burial).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 23

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 23. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-4

  • zemrzeć (pf.), to die
  • obrzędowy, ritualistic
  • żałoba (f.), mourning
  • opłakać (pf.), to mourn, to grieve
  • powstać (pf.), to get up, to arise
  • zmarła (f.), deceased woman
  • zwrócić się (pf.), to address
  • prośba (f.), request
  • sprzedać (pf.), to sell
  • pochować (pf.), to bury

Review: doczekać się (pf., to live out, to reach), sto dwadzieścia siedem (one hundred and twenty-seven), rok (m., year), życie (n., life), czyli (that is to say), kraj (m., land, country), rozpocząć (pf., to initiate, to commence), więc (therefore, so), potem (then), odejść (pf., to leave, to depart), choć (although), mieszkać (impf., to dwell), wśród (amongst), przybysz (m., sojourner, foreign resident), tu (here), grób (m., grave, tomb), własność (f., possession, property), móc (impf., may, can, to be able).

Verse 1: Sara doczekała się stu dwudziestu siedmiu lat życia: Sarah lived out one hundred and twenty-seven years of life. Be sure to master the difference between the following: dwanaście (12); dwadzieścia (20); dwieście (200). Review: How to count in Polish.

Verse 2: Zmarła ona w Kiriat-Arba (she died in Kiriath-Arba), czyli w Hebronie (that is to say, in Hebron), w kraju Kanaan (in the land of Canaan). Abraham rozpoczął więc obrzędową żałobę po Sarze, aby ją opłakać: Abraham therefore initiated a ritualistic mourning for Sarah, so as to grieve her.

Verses 3-4: A potem powstawszy (and having then arisen) odszedł od swej zmarłej (he departed from his dead) i zwrócił się do Chetytów (and addressed the Hittites) z taką prośbą (with this request [with such request]): choć mieszkam wśród was (although I dwell amongst you) jako przybysz (as a sojourner; as a foreign resident), sprzedajcie mi (sell to me) tu u was (here in your midst) grób (a grave) na własność (into my possession), abym mógł pochować moją zmarłą (that I may bury my dead). The Polish noun for Hittite in nominative form: Chetyta (m., Hittite); Chetyci (pl., Hittites). Following do, you find the genitive plural: do Chetytów (unto the Hittites).

Wersety 5-9

  • odpowiedź (f.), answer, response
  • uchodzić (impf.), to pass
  • szczególnie, especially, particularly
  • zaszczycić (pf.), to favour
  • najprzedniejszy, choicest, most choice
  • nikt, nobody
  • pochowanie (n.), burial, burying
  • zgromadzić (pf.), to gather
  • godzić się (impf.), to agree
  • pieczara (f.), cave, cavern
  • kraniec (m.), extremity, end
  • cena (f.), price

Review: dać (pf., to give), posłuchać (pf., to listen, to heed), pan (m., lord), wśród (amongst), człowiek (m., man; pl., ludzie), pochować (pf., to bury), więc (therefore, so), zmarła (f., deceased woman), grób (m., grave, tomb), odmówić (pf., to refuse, to deny), powstać (pf., to get up, to arise), oddać pokłon (pf., to bow down), zacząć (pf., to begin, to start), tak (thus, so), mówić (impf., to say, to speak), jeśli (if), prosić (impf., to ask, to entreat), syn (m., son), sprzedać (pf., to sell), znajdować się (impf., to be found), pole (n., field), odpowiedni (suitable), niechaj (let, may), mieć (impf., to have), własność (f., possession, property).

Verses 5-6: Chetyci dali taką odpowiedź Abrahamowi (to Abraham the Hittites responded thus [the Hittites gave such response to Abraham]): posłuchaj nas, panie (do heed us, my lord). Uchodzisz wśród nas (you pass amongst us) za człowieka szczególnie zaszczyconego przez Boga (for a man especially favoured by God); pochowaj więc swą zmarłą (bury therefore your dead) w najprzedniejszym z naszych grobów (in the choicest of our graves). Nikt z nas nie odmówi ci swego grobu (none of us will deny you his grave) do pochowania twej zmarłej (for the burial of your dead).

przedniprzedniejszynajprzedniejszy
choicemore choicemost choice

Verses 7-9: Wtedy Abraham powstał (then Abraham arose) i, oddawszy pokłon zgromadzonym Chetytom (and, having bowed to the gathered Hittites), zaczął do nich tak mówić (proceeded to say to them [started speaking thus to them]): jeśli godzicie się (if you agree), abym pochował moją zmarłą (that I may bury my dead), posłuchajcie mnie (do heed me). Proście za mną Efrona (entreat Ephron for me), syna Sochara (son of Zohar), żeby mi sprzedał pieczarę Makpela (that he might sell me the cave of Machpelah), która znajduje się na krańcu jego pola (which is located [found] at the end of his field); za odpowiednią cenę (for a suitable price) niechaj mi ją sprzeda (let him sell it to me), abym miał wśród was grób na własność (that I might come into possession of a grave in your midst [that I might have in your midst a grave for a possession]).

Wersety 10-16

  • współplemieniec (m.), tribesman
  • wchodzić (impf.), to enter
  • obecność (f.), presence
  • współbrat (m.), tribesbrother
  • oświadczyć (pf.), to state, to declare
  • raczej, rather
  • zechcieć (pf.), to consent
  • wtedy dopiero, only then
  • wart, worth
  • sykl (m.), shekel
  • suma (f.), sum
  • niewielki, not large, small
  • przystać (pf.), to consent
  • żądanie (n.), stipulation, terms
  • odważyć (pf.), to weigh
  • wymienić (pf.), to quote, to mention
  • obieg (m.), circulation

Review: siedzieć (impf., to sit, to be seated), wśród (amongst), odpowiedzieć (pf., to respond), wobec (before, in the presence of), wszystek (every, all), brama (f., gate), miasto (n., town, city), pan (m., lord), posłuchać (pf., to listen, to heed), pole (n., field), pieczara (f., cave, cavern), znajdować się (impf., to be found), dawać (impf., to give), pochować (pf., to bury), zmarła (f., deceased woman), oddać pokłon (pf., to bow down), zebrać (pf., to gather), pieniądze (pl., money), przyjąć (pf., to receive, to accept), tam (there), dać (pf., to give), odpowiedź (f., answer, response), ziemia (f., land), czterysta (four hundred), srebro (n., silver), więc (therefore, so), wówczas (then, at that time).

Verse 10: Efron Chetyta (Ephron the Hittite), który siedział wśród swych współplemieńców (who was sitting amongst his tribesmen), odpowiedział Abrahamowi (responded to Abraham) wobec nich (before them) i wobec wszystkich wchodzących w bramę miasta (and before all who were entering [before all entering] at the gate of the town).

Verse 11: Nie, panie mój (no, my lord), posłuchaj mnie (heed me): pole to (this field) i pieczarę, która na nim się znajduje (and the cave which is located [found] in it), daję ci (I give to you); w obecności moich współbraci (in the presence of my tribesbrothers) daję ci ją (I give it to you), pochowaj swą zmarłą (bury your dead).

Verses 12-13: Ale Abraham (but Abraham), oddawszy pokłon Chetytom (having bowed to the Hittites), oświadczył Efronowi wobec zebranych (stated to Ephron before those who were gathered [before the gathered]): raczej ty zechciej mnie posłuchać (I pray you, do take heed [rather you consent to heed me]): daję pieniądze za to pole (for this field I give money), przyjmij ode mnie (accept it from me), a wtedy dopiero pochowam tam moją zmarłą (and only then shall I bury my dead there).

Verses 14-15: Efron dał na to Abrahamowi taką odpowiedź (Ephron, in response, said to Abraham [Ephron, at this, gave such response to Abraham]): panie mój (my lord), posłuchaj mnie (do heed me): ziemia warta czterysta syklów srebra (the land is worth four hundred shekels of silver)suma niewielka dla mnie i dla ciebie (a minor sum for me and for you)pochowaj swoją zmarłą (bury your dead).

Verse 16: Abraham przystał na żądanie Efrona: Abraham consented to Ephron’s terms. Odważył więc Efronowi sumę (he therefore weighed for Ephron the sum), którą ten wymienił (which he [this one] had quoted) w obecności Chetytów (in the presence of the Hittites): czterysta syklów srebra (four hundred shekels of silver), jakie były wówczas w obiegu (at the going rate [which were in circulation at the time]).

Wersety 17-20

  • posiadłość (f.), property, ossession
  • zwać (impf.), to call
  • tytuł (m.), title

Review: tak (thus, so), więc (therefore, so), pobliże (n., vicinity), czyli (that is to say), pole (n., field), znajdować się (impf., to be found), pieczara (f., cave, cavern), oraz (as well as), wszystek (every, all), drzewo (n., tree), wzdłuż (along the length), granica (f., border, confine), stać się (pf., to become), własność (f., possession, property), obecność (f., presence), wchodzić (impf., to enter), brama (f., gate), miasto (n., town, city), potem (then), pochować (pf., to bury), żona (f., wife), kraj (m., land, country), odtąd (thereafter, from that time on), przejść (pf., to pass), grób (m., grave, tomb).

Verses 17-18: Tak więc posiadłość Efrona w Makpela (and so Ephron’s property in Machpelah), w pobliżu Mamre (in the vicinity of Mamre), czyli (that is to say) pole (the field) i znajdująca się na nim pieczara (and the cave located in it [and the finding-itself-in-it cave]), oraz wszystkie drzewa (as well as all the trees) wzdłuż jego granicy (along the length of its confine) stały się własnością Abrahama (passed to Abraham as his possession [became Abraham’s possession]) w obecności Chetytów (in the presence of the Hittites) i wszystkich, którzy wchodzili w bramę ich miasta (and of all who were entering at the gate of their town).

Verse 19: A potem Abraham pochował swoją żonę Sarę (and Abraham then buried his wife Sarah) w pieczarze na polu [zwanym] Makpela (in the cave that is in the field called Machpelah) w pobliżu Mamre (in the vicinity of Mamre), czyli Hebronu (that is to say, of Hebron), w kraju Kanaan (in the land of Canaan). Zwany is formed from the imperfective zwać.

Verse 20: Odtąd (thereafter; from that time on) pole i znajdująca się na nim pieczara (the field and the cave located in it [the field and the finding-itself-in-it cave]) przeszły od Chetytów (passed from the Hittites) do Abrahama (to Abraham) jako tytuł własności grobu (as a title of possession of a grave). The tytuł własności grobu ensured that the land would be used only in the manner for which it had been acquired: as a burial site, and not for the purpose of living or building upon.