Polish language series: Rdz 23, śmierć i pogrzeb Sary

The twenty-third chapter of the book of Genesis tells of: śmierć i pogrzeb Sary (the death and burial of Sarah).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Rdz 23

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 23. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-4

  • obrzędowy, ritualistic
  • żałoba (f.), mourning
  • opłakać (pf.), to lament
  • zmarła (f.), dead woman
  • zwrócić się (pf.), to apply unto
  • prośba (f.), request
  • sprzedać (pf.), to sell
  • pochować (pf.), to bury

Review: doczekać się (pf., to meet with), sto dwadzieścia siedem (one hundred and twenty-seven), rok (m., year), życie (n., life), zemrzeć (pf., to die), czyli (which is to say), kraj (m., country), rozpocząć (pf., to commence), więc (therefore), potem (then), powstać (pf., to arise), odejść (pf., to depart), choć (although), mieszkać (impf., to dwell), wśród (amidst), przybysz (m., sojourner), tu (here), grób (m., grave), własność (f., possession), móc (impf., to be able).

Verse 1: Sara doczekała się (Sarah met with) stu dwudziestu siedmiu lat życia (one hundred and twenty-seven years of life). — Master the difference between the following: dwanaście (12); dwadzieścia (20); dwieście (200). Review: Counting in Polish.

Verse 2: Zmarła ona w Kiriat-Arba (she died in Kiriath-Arba), czyli w Hebronie (which is to say, in Hebron), w kraju Kanaan (in the country {of} Canaan). Abraham rozpoczął więc (Abraham therefore commenced) obrzędową żałobę po Sarze (a ritualistic mourning for Sarah), aby ją opłakać (to lament her).

Declension of żałoba (f.)

sing. pl.
nom. żałoba żałoby
gen. żałoby żałób
dat. żałobie żałobom
acc. żałobę żałoby
instr. żałobą żałobami
loc. żałobie żałobach
voc. żałobo żałoby

Verses 3-4: A potem powstawszy (and then in having arisen) odszedł od swej zmarłej (he departed from his dead woman) i zwrócił się do Chetytów* z taką prośbą (and applied unto the Hittites with such request): choć mieszkam wśród was jako przybysz (although I dwell amidst you as a sojourner), sprzedajcie mi tu u was (sell unto me here with you) grób na własność (a grave for a possession), abym mógł pochować moją zmarłą (that I may be able to bury my dead woman). — *In masculine nominative position, the singular noun for Hittite is Chetyta, whereas the plural is Chetyci; in the text of this verse, found is the genitive plural: do Chetytów.

Wersety 5-9

  • odpowiedź (f.), response
  • szczególnie, particularly
  • zaszczycić (pf.), to favour
  • najprzedniejszy, choicest
  • nikt, not a one
  • pochowanie (n.), burying
  • godzić się (impf.), to agree
  • kraniec (m.), boundary
  • cena (f.), price

Review: dać (pf., to give), posłuchać (pf., to hearken), pan (m., lord), uchodzić (impf., to pass {for}), wśród (amidst), człowiek (m., man), pochować (pf., to bury), więc (therefore), zmarła (f., dead woman), grób (m., grave), odmówić (pf., to withhold), wtedy (then), powstać (pf., to arise), oddać (pf., to render), pokłon (m, obeisance), zgromadzić (pf., to gather), zacząć (pf., to start), tak (so), mówić (impf., to speak), jeśli (if), prosić (impf., to entreat), syn (m., son), sprzedać (pf., to sell), pieczara (f., cave), znajdować się (impf., to be found), pole (n., field), odpowiedni (meet), niechaj (let), mieć (impf., to have), własność (f., possession).

Verses 5-6: Chetyci dali taką odpowiedź Abrahamowi (the Hittites gave such response unto Abraham): posłuchaj nas, panie (hearken unto us, {my} lord). Uchodzisz wśród nas (thou passest amidst us) za człowieka szczególnie zaszczyconego przez Boga (for a man particularly favoured by God); pochowaj więc swą zmarłą (bury therefore thy dead woman) w najprzedniejszym z naszych grobów (in the choicest of our graves). Nikt z nas nie odmówi ci swego grobu (not a one of us will withhold from thee his grave) do pochowania twej zmarłej (for the burying of thy dead woman).

przedniprzedniejszynajprzedniejszy
choicechoicerchoicest

Verses 7-9: Wtedy Abraham powstał i (then Abraham arose and), oddawszy pokłon zgromadzonym Chetytom (in having rendered obeisance unto the gathered Hittites), zaczął do nich tak mówić (started so speaking unto them): jeśli godzicie się (if ye agree), abym pochował moją zmarłą (that I may bury my dead woman), posłuchajcie mnie (hearken unto me). Proście za mną Efrona, syna Sochara (entreat for me Ephron son of Zohar), żeby mi sprzedał pieczarę Makpela (that he may sell unto me the cave {of} Machpelah), która znajduje się na krańcu jego pola (which is found at the boundary of his field); za odpowiednią cenę niechaj mi ją sprzeda (for a meet price let him sell it unto me), abym miał wśród was grób na własność (that I may have amidst you a grave for a possession).

Wersety 10-16

  • współplemieniec (m.), tribesman
  • wchodzić (impf.), to enter
  • obecność (f.), presence
  • współbrat (m.), tribesbrother
  • oświadczyć (pf.), to declare
  • raczej, rather
  • zechcieć (pf.), to have a mind
  • wtedy dopiero, then only
  • wart, worth
  • sykl (m.), shekel
  • suma (f.), sum
  • niewielki, not great
  • przystać (pf.), to conform
  • żądanie (n.), stipulation
  • odważyć (pf.), to weigh
  • wymienić (pf.), to mention
  • obieg (m.), circulation

Review: siedzieć (impf., to sit), wśród (amongst), odpowiedzieć (pf., to respond), wobec (before), wszystek (all), brama (f., gate), miasto (n., city), pan (m., lord), posłuchać (pf., to hearken), pole (n., field), pieczara (f., cave), znajdować się (impf., to be found), dawać (impf., to give), pochować (pf., to bury), zmarła (f., dead woman), oddać (pf., to render), pokłon (m., obeisance), zebrać (pf., to gather), pieniądze (pl., money), przyjąć (pf., to accept), tam (there), dać (pf., to give), odpowiedź (f., response), ziemia (f., land), czterysta (four hundred), srebro (n., silver), więc (therefore), wówczas (then).

Verses 10-11: Efron Chetyta (Ephron the Hittite), który siedział wśród swych współplemieńców (who was sitting amongst his tribesmen), odpowiedział Abrahamowi (responded unto Abraham) wobec nich i wobec wszystkich wchodzących w bramę miasta (before them and before all entering into the gate of the city): nie, panie mój (nay, my lord), posłuchaj mnie (hearken unto me): pole to i pieczarę, która na nim się znajduje (this field and the cave which is found therein), daję ci (do I give thee); w obecności moich współbraci (in the presence of my tribesbrethren) daję ci ją (do I give it thee), pochowaj swą zmarłą (bury thy dead woman).

Verses 12-13: Ale Abraham (but Abraham), oddawszy pokłon Chetytom (in having rendered obeisance unto the Hittites), oświadczył Efronowi wobec zebranych (declared unto Ephron before the gathered): raczej ty zechciej mnie posłuchać (rather have thou a mind to hearken unto me): daję pieniądze za to pole (I give money for this field), przyjmij ode mnie (accept {it} from me), a wtedy dopiero pochowam tam moją zmarłą (and then only shall I bury there my dead woman).

Verses 14-15: Efron dał na to Abrahamowi taką odpowiedź (Ephron gave at this unto Abraham such response): panie mój, posłuchaj mnie (my lord, hearken unto me): ziemia warta czterysta syklów srebra (the land is worth four hundred shekels of silver)suma niewielka dla mnie i dla ciebie (a sum not great for me and for thee)pochowaj swoją zmarłą (bury thy dead woman).

Verse 16: Abraham przystał (Abraham conformed) na żądanie Efrona (unto Ephron’s stipulation). Odważył więc Efronowi sumę (he therefore weighed for Ephron the sum), którą ten wymienił w obecności Chetytów (which this one had mentioned in the presence of the Hittites): czterysta syklów srebra (four hundred shekels of silver), jakie były wówczas w obiegu (which were then in circulation).

Declension of obieg (m.)

sing. pl.
nom. obieg obiegi
gen. obiegu obiegów
dat. obiegowi obiegom
acc. obieg obiegi
instr. obiegiem obiegami
loc. obiegu obiegach
voc. obiegu obiegi

Wersety 17-20

  • posiadłość (f.), property
  • zwać (impf.), to call
  • tytuł (m.), title

Review: tak (so), więc (therefore), pobliże (n., vicinity), czyli (which is to say), pole (n., field), znajdować się (impf., to be found), pieczara (f., cave), wszystek (all), drzewo (n., tree), wzdłuż (lengthways), granica (f., border), stać się (pf., to become), własność (f., possession), obecność (f., presence), wchodzić (impf., to enter), brama (f., gate), miasto (n., city), potem (then), pochować (pf., to bury), żona (f., wife), kraj (m., country), odtąd (thereafter), przejść (pf., to pass), grób (m., grave).

Verses 17-18: Tak więc posiadłość Efrona w Makpela (so did the property therefore of Ephron in Machpelah), w pobliżu Mamre (in the vicinity of Mamre), czyli pole i znajdująca się na nim pieczara (which is to say, the field and the cave found therein), oraz wszystkie drzewa wzdłuż jego granicy (and all the trees lengthways of its border) stały się własnością Abrahama (become property of Abraham) w obecności Chetytów (in the presence of the Hittites) i wszystkich, którzy wchodzili w bramę ich miasta (and of all who were entering into the gate of their city).

Verse 19: A potem Abraham pochował swoją żonę Sarę w pieczarze (and then Abraham buried his wife Sarah in the cave) na polu [zwanym] Makpela (in the field called Machpelah) w pobliżu Mamre, czyli Hebronu (in the vicinity of Mamre, which is to say, of Hebron), w kraju Kanaan (in the country {of} Canaan).

Verse 20: Odtąd pole i znajdująca się na nim pieczara (thereafter did the field and the cave found therein) przeszły od Chetytów do Abrahama (pass from the Hittites unto Abraham) jako tytuł własności grobu (as a title of possession of a grave).