Polish language series: Rdz 17, przymierze obrzezania

In the seventeenth chapter of the book of Genesis, God establishes a covenant of circumcision with Abram, who is renamed Abraham. The Polish for circumcision is the neuter obrzezanie. Przymierze obrzezania, then, means covenant of circumcision.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 17

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 17. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-8

  • jam jest = ja jestem
  • wszechmogący, all-mighty, omnipotent
  • służyć (impf.), to serve
  • nieskazitelny, blameless, beyond reproach
  • chcieć (impf.), to want, to mean
  • niezmiernie, exceedingly, extremely
  • paść (pf.), to fall
  • mnóstwo (n.), multitude
  • odtąd, from now on, henceforth
  • nazywać się (impf.), to be called

Review: mieć (impf., to have), dziewięćdziesiąt dziewięć (ninety-nine), rok (m., year), ukazać się (pf., to appear), rzec (pf., to say), bowiem (for, since), zawrzeć (pf., to establish, to conclude), przymierze (n., covenant), pomiędzy (between), dać (pf., to give), liczny (numerous), potomstwo (n., offspring), oblicze (n., face), tak (so, thus), mówić (impf., to speak), oto (this is, here is), stać się (pf., to become), ojciec (f., father), naród (m., nation), więc (so, therefore), lecz (but), imię (n., name), uczynić (pf., to make), sprawić (pf., to cause, to bring about), płodny (fruitful, fertile), pochodzić (impf., to descend), król (m., king), zawierać (impf., to establish, to conclude), trwać (impf., to last, to endure), pokolenie (n., generation), wieczny (eternal), oddawać (impf., to grant, to yield), przyszły (future), potomek (m., descendant), kraj (m., land, country), przebywać (impf., to sojourn), własność (f., possession, property), na wieki (everlasting, for ever).

Verses 1-2: A gdy Abram miał dziewięćdziesiąt dziewięć lat (and when Abram was ninety-nine years old [was having ninety-nine years]), ukazał mu się Pan (the Lord appeared to him) i rzekł do niego (and said to him). Review: How to count in Polish. The Lord begins: Jam jest Bóg Wszechmogący (I am God Almighty). He continues: służ Mi (serve me) i bądź nieskazitelny (and be blameless), chcę bowiem (for I mean) zawrzeć moje przymierze (to establish my convenant) pomiędzy Mną a tobą (between me and you) i dać ci niezmiernie liczne potomstwo (and give you exceedingly numerous offspring).

Verses 3-4: Abram padł na oblicze: Abram fell onto his face; that is, as a form of reverence, he went down on his hands and knees and put his forehead to the ground. Bóg tak do niego mówił: God spoke (was speaking) to him thus. God says: oto moje przymierze z tobą (this is my covenant with you): staniesz się ojcem mnóstwa narodów (you shall become the father of a multitude of nations).

Verse 5: Nie będziesz więc odtąd nazywał się Abram (so you shall henceforth not be called [not be calling yourself] Abram), lecz imię twoje będzie Abraham (rather your name shall be Abraham), bo uczynię ciebie ojcem mnóstwa narodów (for I will make you the father of a multitude of nations).

Verse 6: Sprawię (I will bring about), że będziesz niezmiernie płodny (that you become [shall be] exceedingly fruitful]), tak że staniesz się ojcem narodów (so that you become [shall become] the father of nations) i pochodzić będą od ciebie królowie (and kings shall descend [shall be descending] from you).

Verse 7: Przymierze moje (my covenant), które zawieram (which I establish) pomiędzy Mną a tobą (between me and you) oraz twoim potomstwem (as well as [between] your offspring), będzie trwało z pokolenia w pokolenie (shall endure [shall be enduring] from generation to generation) jako przymierze wieczne (as an eternal covenant), abym był Bogiem twoim (that I may be your God), a potem twego potomstwa (and later of your offspring).

Verse 8: I oddaję tobie (and I grant to you) i twym przyszłym potomkom (and to your future descendants) kraj, w którym przebywasz (the land where [in which] you sojourn), cały kraj Kanaan (all the land of Canaan), jako własność na wieki (as an everlasting possession), i będę ich Bogiem (and I will be their God).

Wersety 9-14

  • zachowywać (impf.), to keep, to observe
  • polegać (impf.), to consist
  • obrzezać (pf.), to circumcise
  • obrzezywać (impf.), to circumcise
  • napletek (m.), foreskin, prepuce
  • płeć (f.), gender
  • męski, male, masculine
  • lub, or
  • nabyć (pf.), to buy, to acquire
  • pieniądze (pl.), money
  • obcy (m.), outsider, stranger
  • obrzezanie (n.), circumcision
  • usunąć (pf.), to dismiss, to remove
  • nieobrzezany (m.), uncircumcised male
  • społeczność (f.), community

Review: potem (then), rzec (pf., to say), potomstwo (n., offspring), wszystek (all, every), pokolenie (n., generation), przymierze (n., covenant), między (between), czyli (which is to say), przyszły (future), mężczyzna (m., man), mieć (impf., to have), być (impf., to be), ciało (n., flesh), znak (m., sign), każdy (every), dziecko (n., child), osiem (eight), dzień (m., day), sługa (m., servant), urodzić (pf., to bear), dom (m., house), na zawsze (everlasting, for ever), człowiek (m., man), niechaj (may, let), zerwać (pf., to break), bowiem (for, since).

Verse 9: Potem Bóg rzekł do Abrahama: then God said to Abraham. God says: ty zaś (as for you), a po tobie twoje potomstwo (and your offspring after you) przez wszystkie pokolenia (through all generations), zachowujcie przymierze ze Mną (keep the covenant with me). Zachowujcie is the second-person plural imperative of the imperfective zachowywać.

Verses 10-11: Przymierze (the covenant), które będziecie zachowywali (which you shall keep [shall be keeping]) między Mną a wami (between me and you), czyli twoim przyszłym potomstwem (which is to say, your future offspring), polega na tym (consists of this): wszyscy wasi mężczyźni (all your men) mają być obrzezani (are to be circumcised); będziecie obrzezywali ciało napletka (you shall circumcise [shall be circumcising] the flesh of your foreskin) na znak przymierza waszego ze Mną (as the sign of your covenant with me). Wami is the instrumental form of the second-person plural wy (you). As for wasi (your), this is a possessive pronoun; it is second-person plural and masculine personal in form. Review: Polish possessive pronouns. Obrzezany (circumcised) is formed from the perfective obrzezać. Mieć, when followed by an infinitive, takes on the sense of must, to have to: mają być obrzezani (they must be circumcised; they are to be circumcised).

Verses 12-13: Z pokolenia w pokolenie (from generation to generation) każde wasze dziecko (your every child) płci męskiej (of male gender), gdy będzie miało osiem dni (when he is eight days old [when he will be having eight days]), ma być obrzezane (is to be circumcised)sługa urodzony w waszym domu (the servant born in your house) lub nabyty za pieniądze (or bought with [in exchange for] money)każdy obcy (every outsider), który nie jest potomkiem twoim (who is not of your offspring [who is not your offspring])ma być obrzezany (is to be circumcised); obrzezany ma być sługa urodzony w domu twoim lub nabyty za pieniądze (the servant born in your house or bought with [in exchange for] money is to be circumcised). The neuter miało and obrzezane agree with the neuter dziecko; the masculine obrzezany, urodzony, nabyty agree with obcy or sługa. Przymierze moje, przymierze obrzezania, będzie przymierzem na zawsze: my covenant, the covenant of circumcision, shall be an everlasting covenant. Consider the following: mają być obrzezani (verse 10; {the men} are to be circumcised); ma być obrzezane (verse 12; {the child} is to be circumcised); ma być obrzezany (verse 13; {the outsider} is to be circumcised).

Verse 14: Nieobrzezany (the uncircumcised man), czyli mężczyzna (which is to say, the man), któremu nie obrzezano ciała jego napletka (whose flesh of the foreskin has not been circumcised [unto whom one has not circumcised the flesh of his foreskin]), taki człowiek (such man) niechaj będzie usunięty (may he be removed) ze społeczności twojej (from your community); zerwał on bowiem przymierze ze Mną (for he has broken the covenant with me).

Wersety 15-21

  • nadal, still, as before
  • upaść (pf.), to fall
  • roześmiać się (pf.), to laugh outright
  • pomyśleć (pf.), to think
  • stuletni, hundred-year-old
  • albo, or
  • dziewięćdziesięcioletni, ninety-year-old
  • oby, oh that, may
  • przynajmniej, at the least
  • opieka (f.), protection
  • ależ nie, not so, why no
  • co do, as for, as regards
  • wysłuchać (pf.), to hear, to heed
  • książę (m.), prince

Review: mówić (impf., to say), żona (f., wife), nazywać się (impf., to be called), imię (n., name), lecz (but), błogosławić (impf., to bless), dać (pf., to give), syn (m., son), stać się (pf., to become), matka (f., mother), lud (m., people), król (m., king), potomek (m., descendant), twarz (f., face), człowiek (m., man), móc (impf., can, to be able), urodzić się (pf., to be born), zostać (pf., to become), rzec (pf., to say), zatem (and so, therefore), żyć (impf., to live), pod (under), urodzić (pf., to bear), też (also), zawrzeć (pf., to establish, to conclude), przymierze (n., covenant), wieczny (eternal), przyjść (pf., to arrive, to come), pobłogosławić (pf., to bless), płodny (fruitful), niezmiernie (exceedingly), liczny (numerous), potomstwo (n., offspring), ojciec (m., father), dwanaście (twelve), naród (m., nation), wielkim (great, large), uczynić (pf., to make, to do), rok (m., year), pora (f., season, time).

Verse 15: I mówił Bóg do Abrahama: and God said (was saying) to Abraham. God says: żony twej nie będziesz nazywał imieniem Saraj (you shall not call [shall not be calling] your wife by the name Sarai), lecz imię jej będzie Sara (rather her name shall be Sarah).

Verse 16: Błogosławiąc jej (blessing her), dam ci i z niej syna (I will give you a son also by her [of her]), i będę jej nadal błogosławił (and I will continue to bless her [continue to be blessing her]), tak że stanie się ona matką ludów (so that she shall become the mother of peoples) i królowie będą jej potomkami (and kings shall be her descendants).

Verse 17: Abraham, upadłszy na twarz (Abraham, having fallen onto his face), roześmiał się (laughed outright). You find here upaść na twarz (to fall onto one’s face); this same act of deference was identified by paść na oblicze in verse 3. Pomyślał sobie bowiem: for he had thought to himself. Czyż człowiekowi stuletniemu może się urodzić syn?: is indeed a son able to be born to a hundred-year-old man? Albo czy dziewięćdziesięcioletnia Sara może zostać matką?: or can the ninety-year-old Sarah become a mother?

Verse 18: Rzekł zatem do Boga: and so he said to God. Oby przynajmniej Izmael żył pod Twoją opieką: oh that Ishmael might at the least live under your protection.

Verse 19: A Bóg mu na to: to be taken as meaning and {in response} to this God {said} to him. Ależ nie: not so. Żona twoja, Sara, urodzi ci syna, któremu dasz imię Izaak: your wife Sarah shall bear a son to you, whom you shall name Isaac (unto whom you shall give the name Isaac). God also says: z nim też zawrę przymierze (with him I will also establish a covenant), przymierze wieczne z jego potomstwem (an eternal covenant with his offspring), które po nim przyjdzie (who after him shall come).

Verse 20: Co do Izmaela, wysłucham cię: as for Ishmael, I have heeded you. God continues: oto pobłogosławię mu (now it is that I bless him), żeby był płodny (that he may be fruitful), i dam mu niezmiernie liczne potomstwo (and I will give him exceedingly numerous offspring). On będzie ojcem dwunastu książąt, narodem wielkim go uczynię: he shall be the father of twelve princes, a great nation will I make him.

Verse 21: Moje zaś przymierze zawrę z Izaakiem (but my covenant I will establish with Isaac), którego urodzi ci Sara (whom Sarah shall bear to you) za rok o tej porze (at this season next year).

Wersety 22-27

  • wypowiedzieć (pf.), to express, to declare
  • oddalić się (pf.), to withdraw, to retire
  • domownik (m.), domestic
  • ten sam, the very same
  • nakazać (pf.), to command, to order

Review: słowo (n., word), wtedy (then), wziąć (pf., to take), syn (m., son), wszystek (all, every), zrodzić (pf., to bear), dom (m., house), lub (or), nabyć (pf., to buy, to acquire), pieniądze (pl., money), płeć (f., gender), męski (male, masculine), jeszcze (yet), obrzezać (pf., to circumcise), dzień (m., day), ciało (n., flesh), napletek (m., foreskin, prepuce), obcy (m., outsider, stranger), mieć (impf., to have), rok (m., year), dziewięćdziesiąt dziewięć (ninety-nine), trzynaście (thirteen), zostać (pf., to remain, to become), więc (so, therefore), wraz z (along with), sługa (m., servant), urodzić (pf., to bear).

Verse 22: Wypowiedziawszy te słowa (having pronounced these words), Bóg oddalił się od Abrahama (God withdrew from Abraham).

Verse 23: Wtedy Abraham (then Abraham), wziąwszy (having taken) swego syna Izmaela (his son Ishmael) i wszystkich zrodzonych (and all those born) w jego domu (in his house) lub tych, których nabył (or those whom he had bought) za pieniądze (with [in exchange for] money)wszystkich swych domowników płci męskiej (all his domestics of male gender)jeszcze tego samego dnia (on that very day [on yet this same day]) obrzezał ciało ich napletka (circumcised the flesh of their foreskin), tak jak mu to nakazał Bóg (just as God had commanded him [commanded this unto him]).

Verses 24-25: Abraham miał lat dziewięćdziesiąt dziewięć (Abraham was ninety-nine years old [was having ninety-nine years), gdy obrzezano ciało jego napletka (when the flesh of his foreskin was circumcised [when one circumcised the flesh of his foreskin]), a Izmael miał lat trzynaście (and Ishmael was thirteen years old [was having thirteen years]), gdy obrzezano ciało jego napletka (when the flesh of his foreskin was circumcised [when one circumcised the flesh of his foreskin]). Consider the following: dziesięć lat (ten years); jedenaście lat (eleven years); dwanaście lat (twelve years); trzynaście lat (thirteen years); czternaście lat (fourteen years), dziewięćdziesiąt dziewięć lat (ninety-nine years). Following dwa, trzy or cztery, it is not the genitive plural lat that is used but the accusative plural lata: dwa lata (two years); trzy lata (three years); cztery lata (four years); dziewięćdziesiąt cztery lata (ninety-four years). Review: How to count in Polish.

Verses 26-27: Tego samego dnia (on that very day [on this same day]) zostali więc obrzezani (were therefore circumcised): Abraham i syn jego Izmael (Abraham and his son Ishmael), a wraz z nimi (and along with them) zostali obrzezani (were circumcised) wszyscy jego domownicy (all his domestics)słudzy urodzeni w jego domu (servants born in his house) albo obcy, nabyci za pieniądze (or outsiders bought with [in exchange for] money). Taken literally, zostali obrzezani can be understood as remained circumcised; became circumcised; the use of zostać here creates a Polish construction equivalent to the passive were circumcised; got circumcised of English. Observe: zostałem obrzezany (I got circumcised; I was circumcised); został obrzezany (he got circumcised; he was circumcised); zostali obrzezani (they got circumcised; they were circumcised).