Polish language series: Rdz 17, przymierze obrzezania

In the seventeenth chapter of the book of Genesis, God establishes a covenant of circumcision with Abram, who is renamed Abraham. The Polish for circumcision is the neuter obrzezanie. Przymierze obrzezania, then, means covenant of circumcision.

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Rdz 17

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 17. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-8

  • wszechmogący, omnipotent
  • służyć (impf.), to serve
  • nieskazitelny, blameless
  • paść (pf.), to fall
  • odtąd, henceforth
  • nazywać się (impf.), to be named

Review: mieć (impf., to have), dziewięćdziesiąt dziewięć (ninety-nine), rok (m., year), ukazać się (pf., to appear), rzec (pf., to say), bowiem (for), chcieć (impf., to will), zawrzeć (pf., to establish), przymierze (n., covenant), pomiędzy (between), dać (pf., to give), niezmiernie (immensely), liczny (numerous), potomstwo (n., offspring), oblicze (n., face), tak (so), mówić (impf., to speak), oto (this is), stać się (pf., to become), ojciec (f., father), mnóstwo (n., multitude), naród (m., nation), więc (therefore), lecz (but), imię (n., name), uczynić (pf., to make), sprawić (pf., to bring to pass), płodny (fruitful), pochodzić (impf., to proceed), król (m., king), zawierać (impf., to establish), trwać (impf., to endure), pokolenie (n., generation), wieczny (eternal), oddawać (impf., to render), przyszły (future), potomek (m., descendant), kraj (m., country), przebywać (impf., to sojourn), cały (entire), własność (f., possession), na wieki (for all ages).

Verses 1-2: A gdy Abram miał dziewięćdziesiąt dziewięć lat (and when Abram was ninety-nine years old [had ninety-nine years]), ukazał mu się Pan (the Lord appeared to him) i rzekł do niego (and said to him): *Jam jest* Bóg Wszechmogący (I am God Omnipotent+). Służ Mi (serve me) i bądź nieskazitelny (and be blameless), chcę bowiem zawrzeć moje przymierze (for I will establish my convenant) pomiędzy Mną a tobą (between me and thee) i dać ci niezmiernie liczne potomstwo (and give to thee immensely numerous offspring). — *Jam jest takes the same meaning as ja jestem (I am). In jam jest, the first-person singular marker is contained not in the verb but in the ending of ja. Related: tyś jest (thou art), which may be read about in the notes for Rdz 16:13. +The Polish renders El-Shaddai (Szaddaj) as either Bóg Wszechmogący (as it does here) or Bóg Wszechmocny (as it does at its first instance in Rdz 28:3). The traditional rendering of El-Shaddai into English is God Almighty; however, given that the Polish employs two different titles, so have I also done in my English renderings, wherefore I translate Bóg Wszechmogący as God Omnipotent and Bóg Wszechmocny as God Almighty.

Verses 3-4: Abram padł na oblicze (Abram fell onto {his} face), a Bóg tak do niego mówił (and God so spoke to him): oto moje przymierze z tobą (this is my covenant with thee): staniesz się ojcem mnóstwa narodów (thou wilt become the father of a multitude of nations).

Verse 5: Nie będziesz więc odtąd nazywał się Abram (thou wilt not therefore henceforth be named Abram), lecz imię twoje będzie Abraham (but thy name will be Abraham), bo uczynię ciebie ojcem mnóstwa narodów (for I shall make thee the father of a multitude of nations).

Verse 6: Sprawię (I shall bring to pass), że będziesz niezmiernie płodny (that thou art [wilt be] immensely fruitful), tak że staniesz się ojcem narodów (so that thou becomest [wilt become] the father of nations) i pochodzić będą od ciebie królowie (and kings will be proceeding from thee).

Verse 7: Przymierze moje (my covenant), które zawieram pomiędzy Mną a tobą oraz twoim potomstwem (which I establish between me and thee as well as thine offspring), będzie trwało z pokolenia w pokolenie (will endure from generation into generation) jako przymierze wieczne (as an eternal covenant), abym był Bogiem twoim (that I may be thy God), a potem twego potomstwa (and then of thine offspring).

Verse 8: I oddaję tobie (and I render to thee) i twym przyszłym potomkom (and to thy future descendants) kraj, w którym przebywasz (the country wherein thou sojournest), cały kraj Kanaan (the entire country {of} Canaan), jako własność na wieki (as a possession for all ages), i będę ich Bogiem (and I shall be their God).

Wersety 9-14

  • zachowywać (impf.), to keep
  • polegać (impf.), to consist
  • obrzezać (pf.), to circumcise
  • obrzezywać (impf.), to circumcise
  • napletek (m.), foreskin
  • płeć (f.), gender
  • męski, masculine
  • lub, or
  • pieniądze (pl.), money
  • obcy (m.), foreigner
  • obrzezanie (n.), circumcision
  • nieobrzezany (m.), uncircumcised male
  • usunąć (pf.), to remove
  • społeczność (f.), community

Review: potem (then), rzec (pf., to say), potomstwo (n., offspring), wszystek (all), pokolenie (n., generation), przymierze (n., covenant), między (between), czyli (which is to say), przyszły (future), mężczyzna (m., man), być (impf., to be), ciało (n., flesh), znak (m., sign), każdy (each), dziecko (n., child), osiem (eight), dzień (m., day), sługa (m., servant), urodzić (pf., to bear), dom (m., house), nabyć (pf., to acquire), potomek (m., descendant), na zawsze (for ever), człowiek (m., man), niechaj (let), zerwać (pf., to break), bowiem (for).

Verse 9: Potem Bóg rzekł do Abrahama (then God said to Abraham): ty zaś (as for thee), a po tobie twoje potomstwo (and thine offspring after thee) przez wszystkie pokolenia (through all generations), zachowujcie przymierze ze Mną (keep the covenant with me).

Verses 10-11: Przymierze, które będziecie zachowywali (the covenant which you will be keeping) między Mną a wami*, czyli twoim przyszłym potomstwem (between me and you, which is to say, thy future offspring), polega na tym (consists of this): wszyscy wasi+ mężczyźni ¬mają być obrzezani¬ (all your men are to be circumcised); będziecie obrzezywali ciało napletka (you will be circumcising the flesh of the foreskin) na znak przymierza waszego ze Mną (as the sign of your covenant with me). — *Wami is the instrumental form of the second-person plural wy (you). +Wasi (your) is a possessive pronoun, second-person plural and masculine personal in form. Review: Polish possessive pronouns. ¬Mieć (impf., to have), when followed by an infinitive, takes on the sense of obligation. Obrzezany (circumcised) is formed from the perfective obrzezać.

Declension of napletek (m.)

sing. pl.
nom. napletek napletki
gen. napletka napletków
dat. napletkowi napletkom
acc. napletek napletki
instr. napletkiem napletkami
loc. napletku napletkach
voc. napletku napletki

Verses 12-13: Z pokolenia w pokolenie (from generation into generation) każde wasze dziecko płci męskiej (your each child of masculine gender), gdy będzie miało osiem dni (when he is [will have] eight days {of age}), ma być obrzezane (is to be circumcised)sługa urodzony w waszym domu (the servant born in your house) lub nabyty za pieniądze (or acquired {in exchange} for money)każdy obcy, który nie jest potomkiem twoim (each foreigner who is not thy descendant)ma być obrzezany (is to be circumcised); obrzezany ma być sługa urodzony w domu twoim lub nabyty za pieniądze (to be circumcised is the servant born in thy house or acquired {in exchange} for money). Przymierze moje, przymierze obrzezania (my covenant, the covenant of circumcision), będzie przymierzem na zawsze (will be a covenant for ever).

Verse 14: Nieobrzezany (the uncircumcised male), czyli mężczyzna (which is to say, the man), któremu nie obrzezano ciała jego napletka (whose flesh of the foreskin has not been circumcised [unto whom one has not circumcised the flesh of his foreskin]), taki człowiek niechaj będzie usunięty (such man let him be removed) ze* społeczności twojej (from thy community); zerwał on bowiem przymierze ze+ Mną (for he has broken the covenant with me). — The preposition z means either from or with and may take the form ze to alleviate pronunciation before consonant clusters. The first ze (*) of this verse means from, wherefore it is followed by the genitive; the second ze (+) means with, wherefore it is followed by the instrumental. Ze, rather than z, is employed in both instances to alleviate pronunciation before the sp of społeczności and the mn of mną.

Wersety 15-21

  • nadal, as hitherto
  • upaść (pf.), to fall
  • roześmiać się (pf.), to laugh outright
  • pomyśleć (pf.), to think
  • stuletni, hundred-year-old
  • albo, or
  • dziewięćdziesięcioletni, ninety-year-old
  • oby, would that
  • przynajmniej, at the least
  • opieka (f.), care
  • ależ nie, why no
  • wysłuchać (pf.), to hear out
  • książę (m.), prince

Review: mówić (impf., to speak), żona (f., wife), nazywać (impf., to name), imię (n., name), lecz (but), błogosławić (impf., to bless), dać (pf., to give), syn (m., son), stać się (pf., to become), matka (f., mother), lud (m., people), król (m., king), potomek (m., descendant), twarz (f., face), człowiek (m., man), móc (impf., to be able), urodzić się (pf., to be born), zostać (pf., to become), rzec (pf., to say), zatem (therefore), żyć (impf., to live), pod (under), urodzić (pf., to bear), też (too), zawrzeć (pf., to establish), przymierze (n., covenant), wieczny (eternal), przyjść (pf., to come), co do (with regard to), pobłogosławić (pf., to bless), płodny (fruitful), niezmiernie (immensely), liczny (numerous), potomstwo (n., offspring), ojciec (m., father), dwanaście (twelve), naród (m., nation), wielkim (great), uczynić (pf., to make), rok (m., year), pora (f., time).

Verse 15: I mówił Bóg do Abrahama (and God spoke to Abraham): żony twej nie będziesz nazywał imieniem Saraj (thy wife wilt thou not be naming by the name Sarai), lecz imię jej będzie Sara (but her name will be Sarah).

Verse 16: Błogosławiąc jej (in blessing her), dam ci i z niej syna (I shall give to thee a son from her also), i będę jej nadal błogosławił (and I shall as hitherto be blessing her), tak że stanie się ona matką ludów (so that she will become the mother of peoples) i królowie będą jej potomkami (and kings will be her descendants).

Verse 17: Abraham (Abraham), upadłszy na twarz (having fallen onto his face), roześmiał się (laughed outright); pomyślał sobie bowiem (for he thought to himself): czyż człowiekowi stuletniemu może się urodzić syn? (is ever unto a hundred-year-old man a son able to be born?). Albo czy dziewięćdziesięcioletnia Sara (or is the ninety-year-old Sarah) może zostać matką? (able to become mother?).

Verse 18: Rzekł zatem do Boga (he therefore said to God): oby przynajmniej Izmael żył (would at the least that Ishmael live) pod Twoją opieką (under thy care).

Verse 19: A Bóg mu na to (and to this God {said} unto him): ależ nie (why no). Żona twoja, Sara, urodzi ci syna (thy wife Sarah will bear to thee a son), któremu dasz imię Izaak (unto whom thou wilt give the name Isaac). Z nim też zawrę przymierze (with him, too, shall I establish a covenant), przymierze wieczne z jego potomstwem (an eternal covenant with his offspring), które po nim przyjdzie (who after him will come).

Verse 20: Co do Izmaela (with regard to Ishmael), wysłucham cię (I have heard thee out): oto pobłogosławię mu (so it is that I shall bless him), żeby był płodny (that he may be fruitful), i dam mu niezmiernie liczne potomstwo (and I shall give to him immensely numerous offspring); on będzie ojcem dwunastu książąt (he will be the father of twelve princes), narodem wielkim go uczynię (as a great nation shall I make him).

Verse 21: Moje zaś przymierze zawrę z Izaakiem (but my covenant shall I establish with Isaac), którego urodzi ci Sara (whom Sarah will bear to thee) za rok o tej porze (in a year at this time).

Wersety 22-27

  • wypowiedzieć (pf.), to pronounce
  • oddalić się (pf.), to withdraw oneself
  • domownik (m.), domestic
  • nakazać (pf.), to enjoin

Review: słowo (n., word), wtedy (then), wziąć (pf., to take), syn (m., son), wszystek (all), zrodzić (pf., to engender), dom (m., house), lub (or), nabyć (pf., to acquire), pieniądze (pl., money), płeć (f., gender), męski (masculine), jeszcze (yet), obrzezać (pf., to circumcise), sam (the same), dzień (m., day), ciało (n., flesh), napletek (m., foreskin), mieć (impf., to have), rok (m., year), dziewięćdziesiąt dziewięć (ninety-nine), trzynaście (thirteen), zostać (pf., to get), więc (therefore), wraz z (together with), sługa (m., servant), urodzić (pf., to bear), obcy (m., foreigner).

Verse 22: Wypowiedziawszy te słowa (having pronounced these words), Bóg oddalił się od Abrahama (God withdrew himself from Abraham).

Verse 23: Wtedy Abraham (then Abraham), wziąwszy swego syna Izmaela (having taken his son Ishmael) i wszystkich zrodzonych w jego domu (and all engendered in his house) lub tych, których nabył (or these whom he had acquired) za pieniądze ({in exchange} for money)wszystkich swych domowników płci męskiej (all his domestics of masculine gender)jeszcze tego samego dnia (on yet this same day) obrzezał ciało ich napletka (circumcised the flesh of their foreskin), tak jak mu to nakazał Bóg (as God had enjoined him).

Verses 24-25: Abraham miał lat dziewięćdziesiąt dziewięć (Abraham was ninety-nine years old [had ninety-nine years]), gdy obrzezano ciało jego napletka (when the flesh of his foreskin was circumcised [when one circumcised the flesh of his foreskin]), a Izmael miał lat trzynaście (and Ishmael was thirteen years old [had thirteen years]), gdy obrzezano ciało jego napletka (when the flesh of his foreskin was circumcised [when one circumcised the flesh of his foreskin]). — Consider the following: dziesięć lat (ten years); jedenaście lat (eleven years); dwanaście lat (twelve years); trzynaście lat (thirteen years); czternaście lat (fourteen years), dziewięćdziesiąt dziewięć lat (ninety-nine years). Following dwa, trzy or cztery, it is not the genitive plural lat which is used, but the accusative plural lata: dwa lata (two years); trzy lata (three years); cztery lata (four years); dziewięćdziesiąt cztery lata (ninety-four years).

Verses 26-27: Tego samego dnia (on this same day) zostali więc obrzezani (were {these} therefore circumcised): Abraham i syn jego Izmael (Abraham and his son Ishmael), a wraz z nimi (and together with them) zostali obrzezani wszyscy jego domownicy (were all his domestics circumcised)słudzy urodzeni w jego domu (servants born in his house) albo obcy, nabyci za pieniądze (or foreigners acquired {in exchange} for money).