Polish language series: Rdz 16, pierworodny syn Abrama

The sixteenth chapter of the book of Genesis tells of the firstborn son of Abram: pierworodny syn Abrama, to wit: Izmael (Ishmael).

The first-time visitor to this site ought to begin his study of the Polish language here.

Read Rdz 16

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 16. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-3

  • łono (n.), womb
  • usłuchać (pf.), to hearken
  • rada (f.), counsel
  • minąć (pf.), to pass by
  • odkąd, since

Review: żona (f., wife), urodzić (pf., to bear), jednak (however), potomek (m., descendant), niewolnica (f., bondsmaid), Egipcjanka (f., Egyptian woman), imię (n., name), więc (therefore), ponieważ (for), zamknąć (pf., to close), rodzić (impf., to bear), zbliżyć się (pf., to draw near), może (perhaps), dziecko (n., child), wziąć (pf., to take), zatem (therefore), dać (pf., to give), mąż (m., husband), gdy już (right when), dziesięć (ten), rok (m., year), osiedlić się (pf., to settle oneself).

Verse 1: Saraj, żona Abrama (Sarai wife of Abram), nie urodziła mu jednak potomka (had not however borne unto him a descendant). Miała zaś niewolnicę Egipcjankę (but she had a bondsmaid, an Egyptian), imieniem Hagar (by the name Hagar).

Verse 2: Rzekła więc Saraj do Abrama (Sarai therefore said unto Abram): *ponieważ Pan zamknął mi łono* (for the Lord hath closed my womb), abym nie rodziła (that I may not bear), zbliż się do mojej niewolnicy (draw near unto my bondsmaid); może z niej będę miała dzieci (perhaps from her shall I have children). Abram usłuchał rady Saraj: Abram hearkened unto Sarai’s counsel. — *The student of Polish ought to draw his attention to such-like constructions, wherewith he will meet frequently: literally, for the Lord hath closed unto me the womb.

Verse 3: Saraj, żona Abrama (Sarai wife of Abram), wzięła zatem niewolnicę Hagar, Egipcjankę (therefore took her bondsmaid Hagar the Egyptian), i dała ją za żonę mężowi swemu Abramowi (and gave her for wife unto her husband Abram), gdy już minęło dziesięć lat (right when ten years had passed by), odkąd Abram osiedlił się w Kanaanie (since Abram had settled himself in Canaan).

Wersety 4-6

  • brzemienny, heavy
  • lekceważyć (impf.), to disdain
  • pani (f.), mistress
  • doznawać (impf.), to meet with
  • zniewaga (f.), insult
  • czuć się (impf.), to perceive oneself
  • sędzia (m.), judge
  • moc (f.), might
  • postąpić (pf.), to deal
  • uważać (impf.), to deem
  • dobre (n.), good
  • upokorzyć (pf.), to abase

Review: zbliżyć się (pf., to draw near), stać się (pf., to become), widzieć (impf., to behold), zacząć (pf., to start), wtedy (then), rzec (pf., to say), dać (pf., to give), niewolnica (f., bondsmaid), żona (f., wife), niechaj (may), między (between), przecież (yet), uciec (pf., to flee).

Verse 4: Abram zbliżył się do Hagar (Abram drew near unto Hagar) i ta stała się brzemienną (and this one became heavy {with child}). A widząc, że jest brzemienna (in beholding that she was heavy {with child}), zaczęła lekceważyć swą panią (she started disdaining her mistress).

Declension of pani (f.)

sing. pl.
nom. pani panie
gen. pani pań
dat. pani paniom
acc. panią panie
instr. panią paniami
loc. pani paniach
voc. pani panie

Verse 5: Wtedy Saraj rzekła do Abrama (then Sarai said unto Abram): przez ciebie doznaję zniewagi (by thee do I meet with insult); ja sama dałam ci moją niewolnicę za żonę (I myself gave thee my bondsmaid for wife), ona zaś czując się brzemienną, lekceważy mnie (whereas she, in perceiving herself heavy {with child}, disdaineth me). Niechaj Pan będzie sędzią (may the Lord be judge) między mną a tobą (between me and thee).

Verse 6: Abram rzekł do Saraj (Abram said unto Sarai): przecież niewolnica twoja jest w twojej mocy (yet thy bondsmaid is within thy might): postąp z nią (deal with her), jak będziesz uważała za dobre (as thou wilt be deeming for good). Saraj upokorzyła Hagar (Sarai abased Hagar); wtedy Hagar od niej uciekła (then Hagar fled from her).

Wersety 7-9

  • anioł (m.), angel
  • pański, lordly
  • wieść (impf.), to lead
  • skąd, whence
  • dokąd, whither
  • pokornie, humbly
  • poddać się (pf.), to subject oneself

Review: znaleźć (pf., to find), pustynia (f., desert), źródło (n., spring), przy (alongside), droga (f., way), zapytać (pf., to ask), niewolnica (f., bondsmaid), przyjść (pf., to come), iść (impf., to go), odpowiedzieć (pf., to respond), uciec (pf., to flee), pani (f., mistress), rzec (pf., to say), wrócić (pf., to return), władza (f., authority).

Verses 7-8: Anioł Pański znalazł Hagar na pustyni (the lordly angel found Hagar in the desert) u źródła przy drodze wiodącej do Szur (at a spring alongside the way leading unto Shur) i zapytał (and asked): Hagar, niewolnico Saraj (Hagar bondsmaid of Sarai), skąd przyszłaś i dokąd idziesz? (whence hast thou come and whither goest thou?). A ona odpowiedziała (and she responded): uciekłam od mojej pani, Saraj (I have fled from my mistress Sarai).

Verse 9: Wtedy Anioł Pański rzekł do niej (then the lordly angel said unto her): wróć do twej pani (return unto thy mistress) i pokornie poddaj się (and humbly subject thyself) pod jej władzę (under her authority).

Wersety 10-12

  • oznajmić (pf.), to affirm
  • rozmnożyć (pf.), to multiply
  • nie można, it is impossible to
  • słyszeć (impf.), to hear
  • onager (m.), onager
  • walczyć (impf.), to strive
  • utrapienie (n.), trouble
  • pobratymiec (m.), kinsman

Review: po czym (thereupon), potomstwo (n., offspring), bardzo (much), policzyć (pf., to count), mówić (impf., to speak), brzemienny (heavy), urodzić (pf., to bear), syn (m., son), dać (pf., to give), imię (n., name), upokorzyć (pf., to abase), człowiek (m., man), dziki (wild), przeciwko (against), wszystek (all).

Verse 10: Po czym Anioł Pański oznajmił (thereupon the lordly angel affirmed): rozmnożę twoje potomstwo tak bardzo (I shall multiply thine offspring so much), że nie będzie można go* policzyć (that it will be impossible to count them). — *Neuter singular of the genitive; variant of jego. The neuter singular is employed for it agrees with the neuter singular potomstwo, whereas the genitive is required with the negation. I have rendered this into the English as the plural them, for offspring is a collective plural.

Verse 11: I mówił (and he spoke): jesteś brzemienna (thou art heavy {with child}) i urodzisz syna (and wilt bear a son), któremu dasz imię Izmael (unto whom thou wilt give the name Ishmael), bo słyszał Pan, gdy byłaś upokorzona* (for the Lord would hear when thou wast abased). — *Upokorzony (abased) is formed from the perfective upokorzyć; its feminine form is upokorzona.

Verse 12: A będzie to człowiek (and this man will be) dziki jak onager (wild like the onager): będzie on walczył przeciwko wszystkim (he will be striving against all) i wszyscyprzeciwko niemu (and all against him); będzie on utrapieniem swych pobratymców (he will be the trouble of his kinsmen).

Wersety 13-16

  • przemawiać (impf.), to address
  • widzialny, visible
  • studnia (f.), well

Review: nazwać (pf., to name), mówić (impf., to speak), wszak (for indeed), tu (here), widzieć (impf., to behold), żywy (living), dlatego (therefore), znajdować się (impf., to be found), pomiędzy (between), urodzić (pf., to bear), syn (m., son), zrodzić (pf., to engender), imię (n., name), rok (m., year), osiemdziesiąt sześć (eighty-six).

Verse 13: Hagar nazwała Pana (Hagar named the Lord) przemawiającego do niej ({who had been} addressing her) “Tyś* Bóg widzialny” (‘Thou art the Visible God’), bo mówiła (for she spoke): wszak tu widziałam (for indeed I here beheld) Widzącego mnie (him {who was} beholding me), a jestem żywa (and I am living). — *Tyś jest: thou art; variant of ty jesteś. With tyś jest, the second-person singular marker ś shifts from the verb to the end of ty. In the name given by Hagar, the verb is eclipsed altogther.

Verse 14: Dlatego tę studnię nazwano (therefore one named this well) “Studnią Lachaj-Roj” (‘Lahai-Roi well’). Jest to ta, która znajduje się (it is this one which is found) pomiędzy Kadesz i Bered (between Kadesh and Bered).

Verse 15: Hagar urodziła Abramowi syna: Hagar bore unto Abram a son. I Abram nazwał (and Abram named) zrodzonego mu przez Hagar syna (the son engendered unto him by Hagar) imieniem Izmael (by the name Ishmael).

Verse 16: Abram miał lat osiemdziesiąt sześć (Abram was eighty-six years old), gdy mu Hagar urodziła Izmaela (when unto him Hagar bore Ishmael). — Review: Counting in Polish.