Polish language series: Rdz 15, Ja jestem twoim obrońcą

The subject matter whereof the fifteenth chapter of the book of Genesis treats is: zapowiedź licznego potomstwa i przymierze (announcement of numerous offspring and the covenant). The feminine zapowiedź means announcement.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 15

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 15. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-5

  • wydarzenie (n.), occurrence
  • podczas (+ gen.), during
  • widzenie (n.), vision
  • obawiać się (impf.), to fear
  • obrońca (m.), protector
  • nagroda (f.), reward
  • sowity, ample
  • kres (m.), end
  • przyszły, future
  • spadkobierca (m.), heir
  • majętność (f.), wealth
  • dziedziczyć (impf.), to inherit
  • zdołać (pf.), to be able

Review: tak (so), powiedzieć (pf., to say), rzec (pf., to say), skoro (given that), zbliżać się (impf., to draw near), życie (n., life), potomek (m., descendant), mówić (impf., to speak), ponieważ (for), dać (pf., to give), właśnie (the very), zrodzić (pf., to engender), sługa (m., servant), zostać (pf., to become), ale (but), usłyszeć (pf., to hear), słowo (n., word), lecz (but), pochodzić (impf., to descend), polecić (pf., to instruct), wyjść (pf., to come forth), namiot (m., tent), rzec (pf., to say), spojrzeć (pf., to look), niebo (n., heaven), policzyć (pf., to count), gwiazda (f., star), jeśli (if), uczynić (pf., to do), potem (then), dodać (pf., to add), liczny (numerous), potomstwo (n., offspring).

Verse 1: Po tych wydarzeniach (after these occurrences) Pan tak powiedział do Abrama* (the Lord so said to Abram) podczas widzenia (during a vision): nie obawiaj się, Abramie+ (fear not, Abram), bo Ja jestem twoim obrońcą (for I am your protector); nagroda twoja będzie sowita (your reward shall be ample). — *Genitive. +Vocative. You may moreover wish to review the following: Declension of Polish possessive pronouns.

Verse 2: Abram rzekł (Abram said): o Panie*, mój Boże* (O Lord, my God), na cóż mi ona+ (what ever is it to me), skoro zbliżam się do kresu mego życia (given that I am drawing near to the end of my life), nie mając potomka (having not a descendant); przyszłym zaś spadkobiercą mojej majętności (as for the future heir of my wealth) jest Damasceńczyk¬ Eliezer (it is Eliezer the Damascan). — *Vocative. +Ona refers back to the feminine nagroda (reward), from verse 1. ¬Damasceńczyk: m., Damascan; identifies a one of Damaszek (Damascus).

Verse 3: I mówił (he spoke to him): ponieważ nie dałeś mi potomka (for you have given me not a descendant), ten właśnie zrodzony u mnie sługa mój (this very servant mine engendered in my midst), zostanie moim spadkobiercą (will become my heir).

Verse 4: Ale oto usłyszał słowa (but so it was that he heard these words): nie on będzie twoim spadkobiercą (it is not he who shall be your heir), lecz ten po tobie dziedziczyć będzie (but from you shall be inheriting this one), który od ciebie będzie pochodził (who from you shall descend).

Verse 5: I poleciwszy Abramowi* wyjść z namiotu (and having instructed Abram to come forth from the tent), rzekł (he said): spójrz na niebo (look into the heaven) i policz gwiazdy (and count the stars), jeśli zdołasz to uczynić (if you are [will be] able to do this); potem dodał (then he added): tak liczne będzie twoje potomstwo (so numerous shall your offspring be). — *Dative: unto Abram.

Declension of gwiazda (f.)

sing. pl.
nom. gwiazda gwiazdy
gen. gwiazdy gwiazd
dat. gwieździe gwiazdom
acc. gwiazdę gwiazdy
instr. gwiazdą gwiazdami
loc. gwieździe gwiazdach
voc. gwiazdo gwiazdy

Wersety 6-9

  • uwierzyć (pf.), to believe
  • poczytać (pf.), to reckon
  • zasługa (f.), merit
  • wywieść (pf.), to bring forth
  • własność (f.), possession
  • upewnić się (pf.), to make certain
  • trzyletni, three-year-old
  • jałowica (f.), heifer
  • koza (f.), she-goat
  • baran (m.), ram
  • nadto, moreover
  • synogarlica (f.), turtledove

Review: potem (then), rzec (pf., to say), chaldejski (Chaldean), dać (pf., to give), kraj (m., land), móc (impf., to be able), otrzymać (pf., to receive), wtedy (then), wybrać (pf., to select), gołębica (f., dove).

Verse 6: Abram uwierzył (Abram believed) i Pan poczytał mu to za zasługę (and the Lord reckoned this unto him for merit).

Verse 7: Potem zaś rzekł do niego (and then he said to him): Ja jestem Pan (I am the Lord), który ciebie wywiodłem (who brought you forth) z Ur chaldejskiego (from the Chaldean Ur), aby ci dać (to give to you) ten oto kraj (this very land) na własność (for a possession).

Verse 8: A na to Abram (and to this Abram {said}): o Panie, mój Boże (O Lord, my God), jak będę mógł się upewnić (how will I be able to make certain), że otrzymam go na własność? (that I will receive it for a possession?).

Verse 9: Wtedy Pan rzekł (then the Lord said): wybierz dla Mnie trzyletnią jałowicę (select for me a three-year-old heifer), trzyletnią kozę (a three-year-old she-goat) i trzyletniego barana (and a three-year-old ram), a nadto synogarlicę i gołębicę (and moreover a turtledove and a dove).

Wersety 10-11

  • poprzerąbywać (pf.), to chop up
  • połowa (f.), half
  • przerąbać (pf.), to chop
  • ułożyć (pf.), to put down
  • naprzeciw (+ gen.), opposite
  • porozcinać (pf.), to cut up
  • zlatywać się (impf.), to flock
  • drapieżny, predatory
  • odpędzić (pf.), to drive away

Review: wybrać (pf., to select), wszystko (n., all), wzdłuż (lengthways), część (f., part), jeden (the one), drugi (the other), ptak (m., bird), mięso (n., flesh), zacząć (pf., to start), ptactwo (n., fowl).

Verse 10: Wybrawszy to wszystko (having selected all this), Abram poprzerąbywał je wzdłuż na połowy (Abram chopped it up lengthways into halves) i przerąbane części ułożył (and the chopped pieces did he put down) jedną naprzeciw drugiej (the one opposite the other); ptaków nie porozcinał (the birds he did not cut up).

Verse 11: Kiedy zaś do tego mięsa (and when unto this flesh) zaczęło zlatywać się ptactwo drapieżne (did start to flock the predatory fowl), Abram je* odpędził (Abram drove them away). — *Je (neuter accusative singular) translates literally here as it; although je also functions as a non-virile accusative plural meaning them, it agrees here with the neuter singular noun ptactwo, wherefore it is singular. I have nonetheless rendered je as them, for the English fowl is a collective plural.

Wersety 12-14

  • słońce (n.), sun
  • chylić się (impf.), to decline
  • zapaść (pf.), to sink
  • opanować (pf.), to conquer
  • uczucie (n.), sensation
  • lęk (m.), dread
  • ogarnąć (pf.), to take hold of
  • przebywać (impf.), to sojourn
  • przybysz (m.), sojourner
  • ciemiężyć (impf.), to oppress
  • zesłać (pf.), to send down {from heaven}
  • zasłużony, deserved

Review: zachód (m., west), głęboki (deep), sen (m., sleep), wielki (great), ciemność (f., darkness), wiedzieć (impf., to know), dobrze (well), potomek (m., descendant), kraj (m., land), czterysta (four hundred), rok (m., year), tam (there), niewolnik (m., bondsman), (until), wreszcie (at last), kara (f., punishment), naród (m., nation), po czym (whereupon), wyjść (pf., to come forth), dobytek (m., substance).

Verse 12: A gdy słońce chyliło się ku zachodowi (and when the sun was declining towards the west), Abram zapadł w głęboki sen (Abram sank into a deep sleep) i opanowało go uczucie lęku (and a sensation of dread conquered him), jak gdyby ogarnęła go wielka ciemność (as though great darkness had taken hold of him). — Review: Cardinal points in Polish; see the notes at verse 8 on the linked page.

Verses 13-14: I wtedy to Pan rzekł do Abrama (and then it was that the Lord said to Abram): wiedz o tym dobrze (know of this well), iż twoi potomkowie (that your descendants) będą przebywać jako przybysze (shall be sojourning as sojourners) w kraju, który nie będzie ich krajem (in a land which is not [will not be] their land), i przez czterysta lat (and for four hundred years) będą tam ciemiężeni (there shall they be oppressed) jako niewolnicy (as bondsmen); aż wreszcie ześlę (until at last I send [will send] down) zasłużoną karę (a deserved punishment) na ten naród, którego będą niewolnikami (upon this nation whereof they shall be bondsmen), po czym oni wyjdą (whereupon they shall come forth) z wielkim dobytkiem (with great substance).

Wersety 15-21

  • przodek (m.), forebear
  • pokój (m.), peace
  • późny, late
  • starość (f.), old age
  • grób (m.), grave
  • pokolenie (n.), generation
  • dopełnić się (pf.), to fulfil oneself
  • miara (f.), measure
  • zajść (pf.), to set
  • mrok (m.), tenebrity
  • nieprzenikniony, impenetrable
  • dym (m.), smoke
  • jakby, as though
  • wydobywać się (impf.), to draw oneself forth
  • piec (m.), oven
  • niby, as though
  • goreć (impf.), to burn
  • pochodnia (f.), torch
  • przesunąć się (pf.), to move oneself

Review: odejść (pf., to depart), zejść (pf., to go down), potomek (m., descendant), powrócić (pf., to return), tu (hither), dopiero (but), czwarty (fourth), niegodziwość (f., wickedness), słońce (n., sun), nastać (pf., to come about), ukazać się (pf., to appear), ogień (m., fire), między (between), połowa (f., half), zwierzę (n., animal), właśnie (just), zawrzeć (pf., to establish), przymierze (n., covenant), mówić (impf., to speak), ptomstwo (n., offspring), dawać (impf., to give), kraj (m., land), rzeka (f., river), egipski (Egyptian), aż do (as far as), wielki (great), wraz z (together with).

Verse 15: Ale ty odejdziesz do twych przodków w pokoju (but you shall depart to your forebears in peace), w późnej starości zejdziesz do grobu (in late old age shall you go down to the grave).

Verse 16: Twoi potomkowie powrócą tu dopiero w czwartym pokoleniu (your descendants shall return hither but in the fourth generation), gdy już dopełni się miara niegodziwości Amorytów* (when then the measure of wickedness of the Amorites will have fulfilled itself). — *The Polish for Amorite in the nominative singular is Amoryta; its nominative plural is Amoryci. Amorytów, on the other hand, is genitive plural in form.

Verse 17: A kiedy słońce zaszło (and when the sun set) i nastał mrok nieprzenikniony (and impenetrable tenebrity came about), ukazał się dym (smoke appeared) jakby wydobywający się z pieca (as though {it were} drawing itself forth from an oven) i ogień niby gorejąca pochodnia (and fire as though {it were} a burning torch) i przesunęły się (and they moved themselves) między tymi połowami zwierząt (between these halves of animals).

Verses 18-21: Wtedy to właśnie Pan zawarł przymierze (just then was it that the Lord established a covenant) z Abramem (with Abram), mówiąc (in speaking): potomstwu twemu daję ten kraj (to your offspring do I give this land), od *Rzeki Egipskiej* (from the Egyptian River) aż do rzeki wielkiej, rzeki Eufrat (as far as the great river, the river Euphrates), +wraz z+ Kenitami, Kenizytami, Kadmonitami, Chetytami, Peryzzytami, Refaitami, Amorytami, Kananejczykami, Girgaszytami i Jebusytami (together with the Kenites, the Kenizzites, the Kadmonites, the Hittites, the Perizzites, the Rephaim, the Amorites, the Canaanites, the Girgashites and the Jebusites). — *In Rzeka Egipska (Egyptian River), the adjective egipski takes its feminine form egipska to agree with the feminine noun rzeka. For Rzeka Egipska follows od in the text of this verse, it passes into genitive position as Rzeki Egipskiej. The adjective egipski is not customarily capitalised, but here it forms part of a proper name. +The Polish names of the peoples mentioned all follow wraz z, wherefore they are given in instrumental position. Names of peoples: (i) nominative singular; (ii) nominative plural: Kenite: (i) Kenita, (ii) Kenici. Kenizzite: (i) Kenizyta, (ii) Kenizyci. Kadmonite: (i) Kadmonita, (ii) Kadmonici. Hittite: (i) Chetyta, (ii) Chetyci. Perizzite: (i) Peryzzyta, (ii) Peryzzyci. Rephaim: (i) Refaita, (ii) Refaici. Amorite: (i) Amoryta, (ii) Amoryci. Canaanite: (i) Kananejczyk, (ii) Kananejczycy. Girgashite: (i) Girgaszyta, (ii) Girgaszyci. Jebusite: (i) Jebusyta, (ii) Jebusyci.