Polish language series: Rdz 15, Ja jestem twoim obrońcą

The subject matter of which the fifteenth chapter of the book of Genesis treats is: zapowiedź licznego potomstwa i przymierze (announcement of numerous offspring and the covenant). Vocabulary: zapowiedź (f., announcement), liczny (numerous), potomstwo (n., offspring), przymierze (n., covenant).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 15

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 15. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-5

  • wydarzenie (n.), occurrence, event
  • podczas (+ gen.), during
  • widzenie (n.), vision
  • obawiać się (impf.), to be afraid
  • obrońca (m.), protector, defender
  • nagroda (f.), reward, prize
  • sowity, ample, lavish
  • kres (m.), end, limit
  • przyszły, future
  • spadkobierca (m.), heir
  • majętność (f.), wealth, substance
  • dziedziczyć (impf.), to inherit
  • zdołać (pf.), to manage, to succeed

Review: tak (thus, so), powiedzieć (pf., to say), rzec (pf., to say), skoro (since, given that, seeing that), zbliżać się (impf., to draw near), życie (n., life), potomek (m., descendant), mówić (impf., to say), ponieważ (given that, because), dać (pf., to give), właśnie (precisely), zrodzić (pf., to beget, to bear), sługa (m., servant), zostać (pf., to become), spadkobierca (m., heir), ale (but), usłyszeć (pf., to hear), słowo (n., word), lecz (but), pochodzić (impf., to descend), polecić (pf., to instruct), wyjść (pf., to exit, to come out), namiot (m., tent), rzec (pf., to say), spojrzeć (pf., to look), niebo (n., heaven, sky), policzyć (pf., to count), gwiazda (f., star), jeśli (if), uczynić (pf., to do, to make), potem (then), dodać (pf., to add), liczny (numerous), potomstwo (n., offspring).

Verse 1: Po tych wydarzeniach: after these events; used to convey the passage of a certain amount of time. Pan tak powiedział do Abrama podczas widzenia: thus spoke the Lord to Abram in a vision (during a vision). The Lord says: nie obawiaj się (fear not), Abramie (Abram), bo Ja jestem twoim obrońcą (I am your protector); nagroda twoja będzie sowita (your reward shall be ample). Abram’s name is found in vocative position as Abramie. In instrumental position is twoim obrońcą. Review: Declension of Polish possessive pronouns.

Verse 2: Abram rzekł: Abram said. You find more vocative forms when Abram addresses the Lord: O Panie, mój Boże (O Lord, my God), na cóż mi ona (what ever is it to me), skoro zbliżam się (given that I am drawing near) do kresu mego życia (to the end of my life), nie mając potomka (without descendants [not having any descendant]); przyszłym zaś spadkobiercą (and the future heir) mojej majętności (of my substance) jest Damasceńczyk Eliezer (is Eliezer the Damascan). Observe: Pan; Panie (Lord; O Lord); Bóg; Boże (God; O God). In na cóż mi ona, ona refers back to nagroda (see verse 1). The masculine noun Damasceńczyk (Damascan) identifies an inhabitant of Damaszek (Damascus).

Verse 3: Abram continues: ponieważ nie dałeś mi potomka (because you have given me no descendant), ten właśnie zrodzony u mnie sługa mój (this very servant of mine, born in my house), zostanie moim spadkobiercą (shall become my heir). Ten właśnie zrodzony u mnie sługa mój, taken literally: ten właśnie (this very) zrodzony u mnie (born at my place) sługa mój (my servant). Zrodzony is formed from the perfective zrodzić.

Verse 4: Ale oto usłyszał słowa: but then it was that he heard these words. The Lord says: nie on będzie twoim spadkobiercą (that one shall not be your heir), lecz ten po tobie dziedziczyć będzie (but the one after you shall inherit [be inheriting]), który od ciebie będzie pochodził (who shall descend from you).

Verse 5: I poleciwszy Abramowi wyjść z namiotu, rzekł: and having instructed Abram to go out of the tent, he said. Note the use of the dative: poleciwszy Abramowi (having instructed [unto] Abram). The Lord says: spójrz na niebo (look to the heaven) i policz gwiazdy (and count the stars), jeśli zdołasz to uczynić (if you can [if you are able to do this; if you manage to do this]). Potem dodał: tak liczne będzie twoje potomstwo: then he added: so numerous shall your offspring be.

Wersety 6-9

  • uwierzyć (pf.), to believe
  • poczytać (pf.), to consider, to reckon
  • zasługa (f.), credit, merit
  • wywieść (pf.), to bring out, to lead out
  • własność (f.), possession, property
  • upewnić się (pf.), to ascertain, to satisfy oneself
  • trzyletni, three-year-old
  • jałowica (f.), heifer (young cow)
  • koza (f.), she-goat
  • baran (m.), ram
  • nadto, furthermore, moreover
  • synogarlica (f.), turtledove

Review: potem (then), rzec (pf., to say), chaldejski (Chaldean), dać (pf., to give), kraj (m., land, country), móc (impf., can, to be able), otrzymać (pf., to receive), wtedy (then), wybrać (pf., to choose, to pick out), gołębica (f., dove, pigeon).

Verse 6: Abram uwierzył: Abram believed. Pan poczytał mu to za zasługę: the Lord reckoned it to his merit; taken literally: Pan (the Lord) poczytał mu (reckoned unto him) to (this) za zasługę (for merit).

Verse 7: Potem zaś rzekł do niego: and then he said to him. The Lord says: Ja jestem Pan (I am the Lord), który ciebie wywiodłem (who brought you out) z Ur chaldejskiego (of the Chaldean Ur), aby ci dać (in order to give you) ten oto kraj (this very land) na własność (for a possession).

Verse 8: A na to Abram; to be understood as and (in response) to this Abram (said). Abram asks: o Panie, mój Boże (O Lord, my God), jak będę mógł się upewnić (how can I be sure [how shall I be able to satisfy myself]), że otrzymam go na własność? (that I shall receive it for a possession?). By this question, Abram requests a sign to assure of the fulfilment of the promise.

Verse 9: The Lord gives instructions: wybierz dla Mnie (pick out for me) trzyletnią jałowicę (a three-year-old heifer), trzyletnią kozę (a three-year-old she-goat) i trzyletniego barana (a three-year-old ram), a nadto synogarlicę i gołębicę (and a turtledove and pigeon besides).

Wersety 10-11

  • poprzerąbywać (pf.), to chop
  • połowa (f.), half
  • przerąbać (pf.), to chop
  • ułożyć (pf.), to place, to put down
  • naprzeciw (+ gen.), opposite
  • porozcinać (impf.), to cut up
  • zlatywać się (impf.), to flock, to come flying
  • drapieżny, predatory
  • odpędzić (pf.), to drive away, to repel

Review: wybrać (pf., to choose, to pick out), wszystko (all, everything, all this), wzdłuż (lengthways, along the length), część (f., part, share, portion), ptak (m., bird), mięso (n., meat, flesh), zacząć (pf., to start, to begin), ptactwo (n., fowl).

Verse 10: Wybrawszy to wszystko (having picked out all these), Abram poprzerąbywał je (Abram chopped them) wzdłuż na połowy (lengthways into halves) i przerąbane części (and the halved pieces [chopped pieces]) ułożył jedną naprzeciw drugiej (he placed opposite one another [one opposite the other (the second)]; ptaków nie porozcinał (he did not cut up the birds).

Verse 11: Ptactwo drapieżne (literally, predatory fowl) is to be understood as referring to birds of prey; Abram drove these birds away when they came in for the flesh of the carcasses: kiedy zaś (as for when) do tego mięsa (unto this flesh) zaczęło zlatywać się (began to flock) ptactwo drapieżne (predatory fowl), Abram je odpędził (Abram drove them [it] away).

Wersety 12-14

  • słońce (n.), sun
  • chylić się (impf.), to sink, to decline
  • zapaść (pf.), to sink
  • opanować (pf.), to seize, to grip
  • uczucie (n.), feeling, sensation
  • lęk (m.), fear, dread
  • ogarnąć (pf.), to seize, to grip
  • przebywać (impf.), to sojourn
  • przybysz (m.), sojourner, resident foreigner
  • ciemiężyć (impf.), to oppress
  • zesłać (pf.), to send down (from heaven)
  • zasłużony, just, due, deserved

Review: zachód (m., west), głęboki (deep), sen (m., sleep), wielki (great, large), ciemność (f., darkness), wiedzieć (impf., to know), dobrze (well, right), potomek (m., descendant), kraj (m., land, country), czterysta (four hundred), rok (m., year), niewolnik (m., slave), (until), wreszcie (at last, finally), kara (f., punishment), naród (m., nation), po czym (thereupon, after which), wyjść (pf., to go out), dobytek (m., substance, livestock).

Verse 12: A gdy słońce chyliło się ku zachodowi (and as the sun was setting [sinking towards the west]), Abram zapadł w głęboki sen (Abram fell into a deep sleep) i opanowało go uczucie lęku (and a sensation of dread seized him), jak gdyby ogarnęła go wielka ciemność (as though great darkness had taken hold of him). Review: Cardinal points in Polish (see the notes at verse 8 on the linked page).

Verses 13-14: I wtedy to Pan rzekł do Abrama: and that is when the Lord said to Abram. The Lord says: wiedz o tym dobrze (know well [know about this well]), iż twoi potomkowie (that your descendants) będą przebywać (shall sojourn [shall be sojourning]) jako przybysze (as foreigners) w kraju, który nie będzie ich krajem (in a land not theirs [in a land which will not be theirs]), i przez czterysta lat (and for four hundred years) będą tam ciemiężeni (there shall they be oppressed) jako niewolnicy (as slaves); aż wreszcie ześlę (until, at last, I send down [shall send down]) zasłużoną karę (a deserved punishment) na ten naród, którego będą niewolnikami (upon the nation [this nation] of which they shall be slaves), po czym oni wyjdą (thereupon they shall go forth) z wielkim dobytkiem (with great substance).

Wersety 15-21

  • przodek (m.), ancestor, forefather
  • pokój (m.), peace
  • późny, late, advanced
  • starość (f.), old age
  • zejść (pf.), to go down
  • grób (m.), grave, tomb
  • pokolenie (n.), generation
  • dopełnić się (pf.), to fill oneself
  • miara (f.), measure
  • niegodziwość (f.), wickedness, iniquity
  • zajść (pf.), to set
  • mrok (m.), darkness
  • nieprzenikniony, impenetrable
  • dym (m.), smoke
  • jakby, as if, as though
  • wydobywać się (impf.), to emanate
  • piec (m.), furnace, oven, kiln
  • niby, as if, as though
  • goreć (impf.), to burn, to glow
  • pochodnia (f.), torch
  • przesunąć się (pf.), to move, to pass

Review: odejść (pf., to leave, to depart), potomek (m., descendant), powrócić (pf., to return, to come back), tu (here), dopiero (only), czwarty (fourth), słońce (n., sun), nastać (pf., to come about), ukazać się (pf., to appear), ogień (m., fire), między (between), połowa (f., half), zwierzę (n., animal), właśnie (precisely), zawrzeć (pf., to establish, to conclude), przymierze (n., covenant), mówić (impf., to say), ptomstwo (n., offspring), dawać (impf., to give), kraj (m., land, country), rzeka (f., river), egipski (Egyptian), aż do (as far as), wielki (great, large), wraz (together), wraz z (along with, together with).

Verse 15: The Lord continues: ale ty odejdziesz do twych przodków (but you shall depart to your forefathers) w pokoju (in peace), w późnej starości (in a ripe [advanced] old age) zejdziesz do grobu (shall you go down to the grave). Two second-person singular forms of the perfective future appear: odejdziesz (you will depart); zejdziesz (you will go down). The Polish for advanced old age is późna starość.

Verse 16: Twoi potomkowie powrócą tu dopiero w czwartym pokoleniu (your descendants shall return here only in the fourth generation), gdy już dopełni się miara niegodziwości Amorytów (when the measure of iniquity of the Amorites has been filled [has filled itself]). In nominative form: Amoryta (m.): Amorite; Amoryci (pl.), Amorites.

Verse 17: A kiedy słońce zaszło (and when the sun set) i nastał mrok nieprzenikniony (and impenetrable darkness came about), ukazał się dym (smoke appeared) jakby wydobywający się z pieca (as though emanating from an oven) i ogień niby gorejąca pochodnia (and fire as though [it were] a burning torch) i przesunęły się (and they passed) między tymi połowami zwierząt (between those animal halves [halves of animals]).

Verses 18-21: Wtedy to właśnie Pan zawarł przymierze (it was just then that the Lord established a covenant) z Abramem (with Abram), mówiąc (saying): potomstwu twemu (to your offspring) daję ten kraj (I give this land), od Rzeki Egipskiej (from the river of Egypt [Egyptian River]) aż do rzeki wielkiej (to the great river), rzeki Eufrat (the river Euphrates), wraz z Kenitami (along with the Kenites), Kenizytami (the Kenizzites), Kadmonitami (the Kadmonites), Chetytami (the Hittites), Peryzzytami (the Perizzites), Refaitami (the Rephaim), Amorytami (the Amorites), Kananejczykami (the Canaanites), Girgaszytami (the Girgashites) i Jebusytami (and the Jebusites). Rzeka Egipska translates literally as Egyptian River, where the adjective egipski is in feminine form as egipska to agree with the feminine rzeka; following od, Rzeka Egipska is in genitive position as Rzeki Egipskiej. The adjective egipski is not normally capitalised; it is capitalised here because it forms part of a proper name. The Polish names of the peoples mentioned are all found in instrumental position because they follow wraz z (along with), which requires the instrumental. Following are the names in masculine nominative form (singular first, followed by plural between parentheses): Kenita (Kenitci); Kenizyta (Kenizyci); Kadmonita (Kadmonici); Chetyta (Chetyci); Peryzzyta (Peryzzyci); Refaita (Refaici); Amoryta (Amoryci); Kananejczyk (Kananejczycy); Girgaszyta (Girgaszyci); Jebusyta (Jebusyci).