Polish language series: Rdz 13, Abram rozstaje się z Lotem

In the thirteenth chapter of the book of Genesis, Abram and Lot part ways: Abram rozstaje się z Lotem (Abram parts with Lot). Rozstaje się is the third-person singular of the present tense of the imperfective rozstawać się.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 13

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 13. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-4

  • wywędrować (pf.), to wayfare forth
  • zasobny, prosperous
  • srebro (n.), silver
  • zatrzymywać się (impf.), to halt oneself
  • postój (m.), stopping-place
  • zawędrować (pf.), to reach
  • uprzednio, previously

Review: więc (therefore), żona (f., wife), cały (all), dobytek (m., substance), oraz (as well as), już (already), bardzo (very), trzoda (f., stock), złoto (n., gold), miejsce (n., place), przedtem (earlier), rozbić (pf., to pitch), namiot (m., tent), między (between), zbudować (pf., to build), ołtarz (m., altar), wzywać (impf., to invoke), imię (n., name).

Verse 1: Abram wywędrował więc z* Egiptu (Abram therefore wayfared forth from Egypt) z+ żoną i całym dobytkiem swoim (with his wife and all his substance) oraz z+ Lotem (as well as with Lot) do Negebu (to the Negev). — Note the two different meanings taken by z in this verse; the first instance thereof (*) means from and is followed by the genitive, whereas the other two instances (+) mean with, wherefore they are followed by the locative.

Verse 2: A był Abram już bardzo zasobny (and Abram was now very prosperous) w trzody, srebro i złoto (in stocks, silver and gold).

Verses 3-4: Zatrzymując się na postojach (in halting himself at the stopping-places), Abram zawędrował z Negebu do Betel (Abram reached Bethel from the Negev), do tego miejsca (to this place), w którym przedtem rozbił swe namioty (wherein he had earlier pitched his tents), między Betel i Aj (between Bethel and Ai), do tego miejsca (to this place), w którym uprzednio zbudował ołtarz (wherein he had previously built an altar) i wzywał imienia Pana (and had been invoking the name of the Lord).

Wersety 5-9

  • utrzymać (pf.), to sustain
  • liczny, numerous
  • rozłączyć się (pf.), to part ways
  • wyniknąć (pf.), to ensue
  • sprzeczka (f.), argument
  • spór (m.), conflict
  • krewny, blood{-related}
  • wszak, for indeed
  • stać (impf.), to stand
  • otwór (m.), opening
  • odłączyć się (pf.), to separate oneself
  • w lewo, to the left
  • w prawo, to the right

Review: iść (impf., to go), mieć (impf., to have), również (also), owca (f., sheep), wół (m., ox), namiot (m., tent), kraj (m., land), móc (impf., can), oba (both), zbyt (too), trzoda (f., stock), musieć (impf., to have to), więc (therefore), pomiędzy (between), pasterz (m., pastor), mieszkaniec (m., inhabitant), wówczas (then), niechaj (let), rzec (pf., to say), bo przecież (for after all), cały (entire), przed (before), jeżeli (if), pójść (pf., to go).

Verse 5: Lot, który szedł* z Abramem (Lot, who was going with Abram), miał również owce, woły i namioty (also had sheep, oxen and tents). — *Szedł is the masculine, third-person singular of the imperfective past of iść.

Verse 6: Kraj nie mógł utrzymać ich obu (the land could not sustain them both), bo zbyt liczne mieli trzody (for they had stocks too numerous); musieli więc się rozłączyć (they therefore had to part ways).

Verses 7-8: A gdy wynikła sprzeczka (and when an argument ensued) pomiędzy pasterzami trzód Abrama (between the pastors of the stocks of Abram) i pasterzami trzód Lota (and the pastors of the stocks of Lot)mieszkańcami* kraju byli wówczas Kananejczycy+ i Peryzzyci+ (the inhabitants of the land were then the Canaanites and Perizzites)rzekł Abram do Lota (Abram said to Lot): niechaj nie będzie sporu między nami (let there be no conflict between us), między pasterzami moimi (between my pastors) a pasterzami twoimi (and your pastors), bo przecież jesteśmy krewni (for after all we are blood). — *Mieszkańcami is in instrumental position; the subject here is Kananejczycy i Peryzzyci, wherefore the instrumental form mieszkańcami may be understood as {in function of} inhabitants. +In masculine, nominative singular position, the Polish nouns for Canaanite and Perizzite are Kananejczyk and Peryzzyta; their masculine, nominative plurals are Kananejczycy and Peryzzyci.

Verse 9: Wszak cały ten kraj (for indeed this entire land) stoi przed tobą otworem (stands before you as an opening). Odłącz się ode mnie: separate yourself from me. Jeżeli pójdziesz w lewo (if you go [will go] to the left), ja pójdę w prawo (I will go to the right), a jeżeli ty pójdziesz w prawo (whereas if you go [will go] to the right), jaw lewo (I {will go} to the left).

Wersety 10-13

  • spojrzeć (pf.), to look
  • okolica (f.), surrounding area
  • wokół (+ gen.), about
  • dolina (f.), valley
  • urodzajny, fertile
  • egipski, Egyptian
  • zanim, before
  • wybrać (pf.), to select
  • ku (+ dat.), towards
  • aż po (+ acc.), as far as
  • dopuszczać się (impf.), to commit
  • przewinienie (n.), offence

Review: wtedy (then), przed (before), spostrzec (pf., to notice), cały (entire), aż do (as far as), bardzo (very), bowiem (for), ogród (m., garden), ziemia (f., land), zniszczyć (pf., to destroy), zatem (therefore), wyruszyć (pf., to set forth), wschód (m., east), tak (so), rozłączyć się (pf., to part ways), oba (both), pozostać (pf., to remain), zamieszkać (pf., to settle), ów (that), rozbić (pf., to pitch), namiot (m., tent), mieszkaniec (m., inhabitant), zły (wicked), gdyż (for), ciężki (grievous), wobec (before).

Verse 10: Wtedy Lot, spojrzawszy przed siebie (then Lot, having looked before himself), spostrzegł, że cała okolica (noticed that the entire surrounding area) wokół doliny Jordanu (about the valley of the Jordan) aż do Soaru (as far as Zoar) jest bardzo urodzajna (was very fertile), była ona bowiem jak ogród Pana (for it was like the garden of the Lord), jak ziemia egipska (like the Egyptian land), zanim Pan nie zniszczył Sodomy* i Gomory* (before the Lord had destroyed Sodom and Gomorrah). — *In nominative position, the Polish names for the cities of Sodom and Gomorrah are Sodoma and Gomora.

Verse 11: Lot wybrał sobie zatem (therefore Lot selected for himself) całą tę dolinę Jordanu (this entire valley of the Jordan) i wyruszył ku wschodowi (and set forth towards the east). I tak rozłączyli się obaj*: and so both parted ways. — *Obaj (both {of them}) is the masculine personal form of oba.

Verse 12: Abram pozostał w ziemi Kanaan (Abram remained in the land {of} Canaan), Lot zaś zamieszkał w owej okolicy (whereas Lot settled in that surrounding area), rozbiwszy swe namioty (having pitched his tents) aż po Sodomę (as far as Sodom).

Verse 13: Mieszkańcy Sodomy byli źli* (the inhabitants of Sodom were wicked), gdyż dopuszczali się (for they would commit) ciężkich przewinień (grievous offences) wobec Pana (before the Lord). — *Note the change undertaken by zły (wicked) in its nominative, masculine personal form of the plural: źli.

Wersety 14-18

  • odejście (n.), departure
  • rozejrzeć się (pf.), to look about oneself
  • ziarnko (n.), grain
  • pył (m.), dust
  • policzyć (pf.), to count
  • wstać (pf.), to arise
  • wzdłuż, lengthways
  • wszerz, breadthways

Review: po (after), rzec (pf., to say), spojrzeć (pf., to look), przed (before), miejsce (n., place), stać (impf., to stand), północ (f., north), południe (n., south), wschód (m., east), morze (n., sea), cały (entire), kraj (m., land), widzieć (impf., to behold), dawać (impf., to give), potomstwo (n., offspring), na zawsze (for ever), uczynić (pf., to make), liczny (numerous), ziemia (f., earth), jeśli (if), kto (a one), móc (impf., to be able), też (also), przejść (pf., to pass through), oddawać (impf., to render), zwinąć (pf., to strike), namiot (m., tent), przybyć (pf., to come), dąb (m., oak), osiedlić się (pf., to settle oneself), zbudować (pf., to build), ołtarz (m., altar).

Verses 14-15: Po odejściu* Lota (after the departure of Lot) Pan rzekł do Abrama (the Lord said to Abram): spójrz przed siebie (look before yourself) i rozejrzyj się (and look about yourself) z tego miejsca, na którym stoisz (from the place wherein you stand), na północ i na południe (to the north and to the south), na wschód i +ku morzu+ (to the east and towards the sea); cały ten kraj, który widzisz (this entire land which you behold), daję tobie i twemu potomstwu na zawsze (I give to you and your offspring for ever). — *The neuter odejście is formed from the perfective odejść (to depart); it is found here in locative position as odejściu following po. +Ku morzu (towards the sea) is a Hebrew concept for to the west. Consider moreover the following now, where the names of the cardinal points are in locative position: na północy (in the north); na południu (in the south); na wschodzie (in the east); na zachodzie (in the west). Now the names of the cardinal points are in accusative position, which conveys movement: na północ (to the north); na południe (to the south); na wschód (to the east); na zachód (to the west).

Verse 16: Twoje zaś potomstwo uczynię liczne (your offspring, for their part, will I make numerous) jak ziarnka pyłu ziemi (like the grains of dust of the earth); jeśli kto może policzyć (if a one is able to count) ziarnka pyłu ziemi (the grains of dust of the earth), policzone też będzie twoje potomstwo (counted shall your offspring also be).

Verse 17: Wstań (arise) i przejdź ten kraj (and pass through this land) wzdłuż i wszerz (lengthways and breadthways): tobie go oddaję (I render it to you).

Verse 18: Abram zwinął swe namioty (Abram struck his tents) i przybył pod Hebron (and came up against Hebron), gdzie były dęby Mamre (where the oaks of Mamre were). Osiedliwszy się tam (having settled himself there), zbudował ołtarz dla Pana (he built an altar for the Lord).