Polish language series: Rdz 12, Bóg powołuje Abrama

The twelfth chapter of the book of Genesis recounts such matter: Bóg powołuje Abrama (God appoints Abram); Abram w Egipcie (Abram in Egypt); zabranie Saraj na dwór faraona (the taking along of Sarai into Pharaoh’s court). The imperfective powoływać means to appoint, whereas the Polish for Egypt is the masculine Egipt.

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 12

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 12. An archived version of the text is found here.

Wersety 1-3

  • rodzinny, family-
  • ziemia rodzinna (f.), native land
  • dom (m.), house
  • ukazać (pf.), to show
  • rozsławić (pf.), to cover with glory
  • błogosławieństwo (n.), blessing
  • otrzymywać (impf.), to receive

Review: rzec (pf., to say), wyjść (pf., to come forth), ojciec (m., father), kraj (m., land), uczynić (pf., to make), bowiem (for), wielki (great), naród (m., nation), błogosławić (impf., to bless), imię (n., name), stać się (pf., to become), złorzeczyć (impf., to curse), lud (m., people), cały (entire), ziemia (f., earth).

Verse 1: Pan rzekł do Abrama (the Lord said to Abram): wyjdź z twojej *ziemi rodzinnej* (come forth from your native [family] land) i z domu twego ojca (and from your father’s house) do kraju, który ci ukażę (to the land which I will show you). — *The adjective rodzinny means family-, wherefore ziemia rodzinna (native land) translates literally as family land. Another example: język rodzinny is the Polish for native tongue; it translates literally as family tongue.

Verse 2: Uczynię bowiem z ciebie (for I will make of you) wielki naród (a great nation), będę ci błogosławił (I will be blessing you) i twoje imię rozsławię (and your name will I cover with glory): staniesz się błogosławieństwem (you shall become a blessing).

Declension of błogosławieństwo (n.)

sing. pl.
nom. błogosławieństwo błogosławieństwa
gen. błogosławieństwa błogosławieństw
dat. błogosławieństwu błogosławieństwom
acc. błogosławieństwo błogosławieństwa
instr. błogosławieństwem błogosławieństwami
loc. błogosławieństwie błogosławieństwach
voc. błogosławieństwo błogosławieństwa

Verse 3: Będę błogosławił tym (I will be blessing those), którzy ciebie błogosławić będą (who are [will be] blessing you), a tym, którzy tobie będą złorzeczyli (whereas those who are [will be] cursing you), i ja będę złorzeczył (so too will I be cursing). Przez ciebie (by you) będą otrzymywały błogosławieństwo ludy całej ziemi (shall the peoples of the entire earth be receiving a blessing).

Wersety 4-6

  • pójść (pf.), to go
  • bratanek (m.), fraternal nephew
  • dobytek (m.), substance
  • oba, both
  • posiadać (impf.), to possess
  • służba (f.), servants
  • nabyć (pf.), to acquire
  • przybyć (pf.), to come
  • przejść (pf.), to pass through
  • pewien, a certain
  • miejscowość (f.), site
  • koło (+ gen.), near
  • dąb (m.), oak
  • wówczas, then

Review: udać się (pf., to go), droga (f., way), jak (as), rozkazać (pf., to command), z (with), mieć (impf., to have), siedemdziesiąt pięć (seventy-five), rok (m., year), wyjść (pf., to come forth), zabrać (pf., to take along), żona (f., wife), cały (entire), oraz (as well as), wyruszyć (pf., to set forth), kraj (m., land), aż do (as far as), mieszkać (impf., to dwell), Kananejczyk (m., Canaanite).

Verse 4: Abram udał się *w drogę* (Abram went on the way), jak mu Pan rozkazał (as the Lord had commanded him), a z nim poszedł+ i Lot (and with him went also Lot). Abram miał siedemdziesiąt pięć lat (Abram was seventy-five years old [had seventy-five years]), gdy wyszedł z Charanu (when he came forth from Haran). — *For w is followed by the accusative drogę, movement is necessarily conveyed. In this way, w drogę is perhaps better understood as meaning onto the way, which, however, I have not retained in translation; the English went on the way, in my estimation, suffices to convey movement here. +Poszedł: masculine, third-person singular of the past tense of the perfective verb pójść.

Verses 5-6: I zabrał Abram z sobą (and Abram took along with himself) swoją żonę Saraj (his wife Sarai), swego bratanka Lota (his fraternal nephew Lot) i cały dobytek (and all the substance), jaki obaj posiadali (which both possessed), oraz służbę, którą nabyli w Charanie (as well as the servants whom they had acquired in Haran), i wyruszyli, aby się udać do Kanaanu (and they set forth to go to Canaan). Gdy zaś przybyli do Kanaanu (now when they came to Canaan), Abram przeszedł przez ten kraj (Abram passed through this land) aż do pewnej miejscowości (as far as a certain site) koło Sychem (near Shechem), do dębu More (to the oak {of} Moreh). A w kraju tym (and in this land) mieszkali wówczas Kananejczycy (were then dwelling the Canaanites). — Related vocabulary: bratanek (m., fraternal nephew); bratanica (f., fraternal niece); siostrzeniec (m., sororal nephew); siostrzenica (f., sororal niece).

Declension of dąb (m.)

sing. pl.
nom. dąb dęby
gen. dębu dębów
dat. dębowi dębom
acc. dąb dęby
instr. dębem dębami
loc. dębie dębach
voc. dębie dęby

Wersety 7-8

  • oddawać (impf.), to render
  • przenieść się (pf.), to move
  • wzgórze (n.), hill
  • rozbić (pf.), to pitch
  • zachód (m.), west

Review: ukazać się (pf., to appear), rzec (pf., to say), potomstwo (n., offspring), właśnie (the very), ziemia (f., land), zbudować (pf., to build), ołtarz (m., altar), stamtąd (thence), wschód (m., east), namiot (m., tent), pomiędzy (between), również (also), wzywać (impf., to invoke), imię (n., name).

Verse 7: Pan (the Lord), ukazawszy się Abramowi (having appeared to Abram), rzekł (said): twojemu potomstwu (to your offspring) oddaję właśnie tę ziemię (I render this very land). Abram zbudował tam ołtarz dla Pana (Abram built there an altar for the Lord), który mu się ukazał (who had appeared to him).

Verse 8: Stamtąd zaś przeniósł się na wzgórze (and thence he moved onto a hill) na wschód od Betel (to the east of Bethel) i rozbił swój namiot (and pitched his tent) pomiędzy Betel od zachodu (between Bethel on the west) i Aj od wschodu (and Ai on the east). Tam również zbudował ołtarz dla Pana (there also he built an altar for the Lord) i wzywał imienia Jego (and invoked his name). — Names of the four cardinal points in Polish: północ (f., north); południe (n., south); wschód (m., east); zachód (m., west). In the following, the cardinal points are in locative position: na północy (in the north); na południu (in the south); na wschodzie (in the east); na zachodzie (in the west). Now the cardinal points are in the accusative: na północ (to the north); na południe (to the south); na wschód (to the east); na zachód (to the west). These may be followed by od, as in: na północ od (to the north of); na południe od (to the south of); na wschód od (to the east of); na zachód od (to the west of). The adjective północny means northern; południowy means southern. Learn also: północny wschód (north-east); północny zachód (north-west); południowy wschód (south-east); południowy zachód (south-west). These latter four translate literally from the Polish as northern east, northern west, southern east, southern west.

Declension of zachód (m.)

sing. pl.
nom. zachód zachody
gen. zachodu zachodów
dat. zachodowi zachodom
acc. zachód zachody
instr. zachodem zachodami
loc. zachodzie zachodach
voc. zachodzie zachody

Wersety 9-13

  • zwinąć (pf.), to strike (of tents)
  • strona (f.), side
  • głód (m.), famine
  • powędrować (pf.), to wayfare
  • Egipt (m.), Egypt
  • ciężki, grievous
  • urodziwy, comely
  • kobieta (f.), woman
  • skoro, so soon as
  • Egipcjanin (m.), Egyptian
  • zostawić (pf.), to leave
  • wieść się (impf.), to fare
  • dzięki (+ dat.), thanks to
  • utrzymać się (pf.), to sustain oneself

Review: namiot (m., tent), wędrować (impf., to wayfare), miejsce (n., place), nastać (pf., to come about), ów (that), kraj (m., land), tam (there), pewien (a certain), czas (m., time), pozostać (pf., to remain), bowiem (for), zbliżać się (impf., to draw near), żona (f., wife), wiedzieć (impf., to know), powiedzieć (pf., to say), ujrzeć (pf., to see), zabić (pf., to kill), przy (alongside), życie (n., life), mówić (impf., to speak), więc (therefore), siostra (f., sister), dobrze (well), wzgląd (m., account).

Verse 9: Zwinąwszy namioty (having stricken the tents), Abram wędrował z miejsca na miejsce (Abram would wayfare from place to place) w stronę Negebu (towards the Negev).

Verse 10: Kiedy zaś nastał głód w owym kraju (but when a famine came about in that land), Abram powędrował do Egiptu (Abram wayfared to Egypt), aby tam przez pewien czas pozostać (to remain there for a certain time); był bowiem ciężki głód w Kanaanie (for there was a grievous famine in Canaan).

Verses 11-12: A gdy się już zbliżał do Egiptu (and when he was yet drawing near to Egypt), rzekł do swojej żony, Saraj (he said to his wife Sarai): wiem, że jesteś urodziwą kobietą (I know that you are a comely woman); skoro cię ujrzą Egipcjanie (so soon as the Egyptians see [will see] you), powiedzą (they will say): to jego żona (that is his wife); i zabiją mnie (and they will kill me), a ciebie zostawią przy życiu (whereas you they will leave alongside life).

Verse 13: Mów więc, że jesteś moją siostrą (speak therefore that you are my sister), aby mi się dobrze wiodło (that it may fare well for me) ze względu na ciebie (on account of you) i abym (and that I) dzięki tobie (thanks to you) utrzymał się przy życiu (may sustain myself alongside life).

Declension of siostra (f.)

sing. pl.
nom. siostra siostry
gen. siostry sióstr
dat. siostrze siostrom
acc. siostrę siostry
instr. siostrą siostrami
loc. siostrze siostrach
voc. siostro siostry

Wersety 14-16

  • zauważyć (pf.), to take note
  • dostojnik (m.), dignitary
  • faraon (m.), pharaoh
  • chwalić (impf.), to praise
  • toteż, therefore
  • dwór (m.), court
  • wynagrodzić (pf.), to requite
  • sowicie, amply
  • owca (f.), sheep
  • wół (m.), ox
  • niewolnik (m.), bondsman
  • niewolnica (f.), bondswoman
  • oślica (f.), she-ass
  • wielbłąd (m.), camel

Review: przybyć (pf., to come), bardzo (very), piękny (fine), kobieta (f., woman), ujrzeć (pf., to see), także (likewise), przed (before), zabrać (pf., to take along), otrzymać (pf., to receive), bowiem (for), oraz (and).

Verse 14: Gdy Abram przybył do Egiptu (when Abram came to Egypt), zauważyli Egipcjanie (the Egyptians took note), że Saraj jest bardzo piękną kobietą (that Sarai was a very fine woman).

Verses 15-16: Ujrzawszy ją dostojnicy faraona (the dignitaries of Pharaoh having seen her), chwalili ją także przed faraonem (they were likewise praising her before Pharaoh). Toteż zabrano Saraj na dwór faraona (therefore Sarai was taken along [one took Sarai along] into Pharaoh’s court), Abramowi zaś wynagrodzono za nią sowicie (whereas Abram was requited amply for her sake). Otrzymał bowiem owce i woły (for he received sheep and oxen), niewolników i niewolnice (bondsmen and bondswomen) oraz oślice i wielbłądy (and she-asses and camels).

Declension of niewolnik (m.)

sing. pl.
nom. niewolnik niewolnicy
gen. niewolnika niewolników
dat. niewolnikowi niewolnikom
acc. niewolnika niewolników
instr. niewolnikiem niewolnikami
loc. niewolniku niewolnikach
voc. niewolniku niewolnicy

Wersety 17-20

  • dotknąć (pf.), to afflict
  • otoczenie (n.), attendants
  • wezwać (pf.) to summon
  • czemu, why
  • iść (impf.), to go
  • dworzanin (m.), courtier
  • żeby, {in order} that
  • odprowadzić (pf.), to see off

Review: jednak (but), faraon (m., pharaoh), wielki (great), kara (f., punishment), zabrać (pf., to take along), żony (f., wife), rzec (pf., to say), cóż (what ever), uczynić (pf., to do), powiedzieć (pf., to say), dlaczego (why), mówić (impf., to speak), wziąć (pf., to take), teraz (now), dać (pf., to give), rozkaz (m., command), cały (all), dobytek (m., substance) granica (f., border).

Verse 17: Pan jednak dotknął faraona (but the Lord afflicted Pharaoh) i jego otoczenie (and his attendants) wielkimi karami (with great punishments) za zabranie* Saraj, żony Abrama (for the taking along of Sarai, wife of Abram). — *The neuter zabranie is formed from the perfective zabrać.

Declension of kara (f.)

sing. pl.
nom. kara kary
gen. kary kar
dat. karze karom
acc. karę kary
instr. karą karami
loc. karze karach
voc. karo kary

Verse 18: Wezwał więc faraon Abrama i rzekł (Pharaoh therefore summoned Abram and said): cóżeś mi uczynił? (what ever have you done to me?). Czemu mi nie powiedziałeś (why did you not say to me), że ona jest twoją żoną? (that she was your wife?).

Verse 19: Dlaczego mówiłeś (why did you speak): że to moja siostra (she is my sister [that ‘this is my sister’]), tak że wziąłem ją sobie za żonę? (so that I took her unto myself for wife?) A teraz (and now)oto twoja żona (here is your wife); zabierz ją i idź (take her along and go).

Verse 20: Dał też faraon rozkaz dworzanom (Pharaoh also gave the command to his courtiers), żeby Abrama i jego żonę (that Abram and his wife), i cały jego dobytek (and all his substance) odprowadzili [do granicy] (should they see off to the border).