Polish language series: Rdz 8, przymierze Boga z Noem

The eighth chapter of the book of Genesis continues to tell of the flood. You also begin to read about: przymierze Boga z Noem (God’s covenant with Noah). The neuter przymierze means covenant; przymierze Boga translates as covenant of God. Noah’s Polish name is Noe; following z, Noe becomes Noem (instrumental).

If you are arriving on this site for the first time, begin your study of the Polish language here.

Read Rdz 8

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 8. An archived version of the text can be found here.

Wersety 1-4

  • pamiętać (impf.), to remember
  • powiać (pf.), to blow
  • opadać (impf.), to subside, to abate
  • zbiornik (m.), reservoir
  • przestać (pf.), to desist, to stop
  • ustępować (impf.), to recede, to withdraw
  • powoli, slowly
  • lecz, but
  • nieustannie, steadily, continually
  • upływ (m.), passage, passing
  • obniżyć się (pf.), to diminish, to lower
  • osiąść (pf.), to settle down

Review: istota (f., creature), żywy (living), zwierzę (n., animal), arka (f., ark), sprawić (pf., to cause, to bring about), wiatr (m., wind), cały (entire, all), ziemia (f., earth), woda (f., water), zacząć (pf., to start, to begin), zamknąć (pf., to close, to shut), bowiem (for, because), wielki (great, big, large), otchłań (f., abyss, deep), deszcz (m., rain), padać (impf., to fall), niebo (n., heaven, sky), po (after, following), sto pięćdziesiąt (one hundred and fifty), dzień (m., day), miesiąc (m., month), siódmy (seventh), siedemnasty (seventeenth), góra (f., mount, mountain).

Verse 1: ale Bóg, pamiętając (but God, remembering) o Noem (about Noah), o wszystkich istotach żywych (about all the living creatures) i o wszystkich zwierzętach (and about all the animals), które z nim były w arce (which were with him in the ark), sprawił, że powiał wiatr (caused a wind to blow [caused that a wind blew]) nad całą ziemią (over the entire earth) i wody zaczęły opadać (and the waters began to subside). Note the use of o with the verb pamiętać, followed by the locative: Noe (Noah); o Noem (about Noah). Note also the instrumental following nad: cała ziemia (the entire earth); nad całą ziemią (over the entire earth).

Verse 2: Zamknęły się bowiem zbiorniki Wielkiej Otchłani (for the reservoirs of the Great Deep had shut [shut themselves]) tak, że deszcz przestał padać z nieba (so that the rain stopped falling from the heaven).

Verse 3: Wody ustępowały z ziemi (the waters receded [were receding] from the earth) powoli, lecz nieustannie (slowly but steadily), i po upływie (and after the passing) stu pięćdziesięciu dni (of one hundred and fifty days) się obniżyły (they had diminished). Sto pięćdziesiąt (one hundred and fifty) is inflected for the genitive here as stu pięćdziesięciu. Review: How to count in Polish.

Verse 4: Miesiąca siódmego (in the seventh month), siedemnastego dnia miesiąca (on the seventeenth day of the month) arka osiadła na górach Ararat (the ark settled in the Ararat mountains; the ark came to rest in the Ararat mountains). Note how Polish uses the genitive in miesiąca siódmego and siedemnastego dnia miesiąca to communicate what English does with the prepositions in and on. Consider: miesiąc siódmy; miesiąca siódmego (seventh month; in the seventh month); siedemnasty dzień miesiąca; siedemnastego dnia miesiąca (seventeenth day of the month; on the seventeenth day of the month).

Wersety 5-7

  • aż do (+ gen.), up to, as far as
  • dziesiąty, tenth
  • szczyt (m.), peak, mountaintop
  • okno (n.), window
  • przedtem, before, previously
  • wypuścić (pf.), to release, to send forth
  • kruk (m.), raven
  • wylatywać (impf.), to fly out
  • zaraz, at once, immediately
  • wracać (impf.), to come back, to return
  • dopóki, until
  • wyschnąć (pf.), to dry up

Review: woda (f., water), wciąż (continually, steadily), opadać (impf., to subside, to abate), miesiąc (m., month), dziesiąty (tenth), pierwszy (first), dzień (m., day), ukazać się (pf., to appear), góra (f., mount, mountain), po (after, following), czterdzieści (forty), otworzyć (pf., to open), arka (f., ark), uczynić (pf., to make, to do), ziemia (f., earth).

Verse 5: Woda wciąż opadała (the water abated [was abating] steadily) aż do miesiąca dziesiątego (until the tenth month). W pierwszym dniu (on the first day) miesiąca dziesiątego (of the tenth month) ukazały się szczyty gór (the peaks of the mountains appeared).

Verses 6-7: A po czterdziestu dniach (and at the end of forty days [and after forty days]) Noe, otworzywszy okno arki (Noah, having opened the window of the ark), które przedtem uczynił (which he had made [which he made previously]), wypuścił kruka (sent forth the raven); ale ten wylatywał i zaraz wracał (but it flew to and fro [was flying out and at once returning]), dopóki nie wyschła woda na ziemi (until the waters had dried up on earth). Consider otworzywszy (having opened) alongside similar forms already encountered: uczyniwszy (having made; Rdz 1:7), zasadziwszy (having planted; Rdz 2:8), ulepiwszy (having formed; Rdz 2:19), wygnawszy (having driven out; Rdz 3:24), przeżywszy (having lived; Rdz 5:8).

Wersety 8-12

  • gołębica (f.), dove, pigeon
  • ustąpić (pf.), to withdraw
  • usiąść (pf.), to alight, to perch
  • wrócić (pf.), to return, to come back
  • schwytać (pf.), to catch
  • przeczekać (pf.), to wait out
  • znów, again, anew
  • nieść (impf.), to carry
  • dziób (m.), beak
  • świeży, fresh
  • listek (m.), little leaf, leaflet
  • oliwny, olive
  • opaść (pf.), to subside, to abate
  • czekać (impf.), to wait
  • powrócić (pf.), to return, to come back

Review: potem (then), wypuścić (pf., to release, to send forth), arka (f., ark), przekonać się (pf., to ascertain), powierzchnia (f., surface, face), ziemia (f., earth), znaleźć (pf., to find), miejsce (n., place), gdzie (where), móc (impf., may, can, to be able), jeszcze (yet, still), woda (f., water), wyciągnąć (pf., to extend), ręka (f., hand), zabrać (pf., to take along), siedem (seven), dzień (m., day), wieczór (m., evening), drzewo (n., tree), poznać (pf., to recognise, to know), więc (so, therefore), po czym (whereupon, after which), ale (but), już nie (no more).

Verse 8: Potem wypuścił z arki gołębicę (he then set forth the dove from the ark), aby się przekonać (that he might ascertain [in order to ascertain]), czy ustąpiły wody (whether or not the waters had withdrawn) z powierzchni ziemi (from the face of the earth).

Verse 9: Gołębica, nie znalazłszy miejsca (the dove, unable to find a place [not having found a place]), gdzie by mogła usiąść (where it might alight [where it would be able to alight]), wróciła do arki (went back to the ark), bo jeszcze była woda na całej powierzchni ziemi (for there was yet water upon all the face of the earth); Noe, wyciągnąwszy rękę (Noah, having extended his hand), schwytał ją i zabrał (caught it and took it along; caught it and took it with him) do arki (into the ark). Nie znalazłszy: not having found; by replacing the final ł of the masculine, third-person singular of the past tense of a perfective verb with wszy (after a vowel) or łszy (after a consonant), you obtain, for instance: uczynił: uczyniwszy (having made); ulepił: ulepiwszy (having formed); wygnał: wygnawszy (having driven out); znalazł: znalazłszy (having found).

Verses 10-11: Przeczekawszy zaś (now having waited out) jeszcze siedem dni (yet seven days), znów wypuścił z arki gołębicę (he again sent forth the dove from the ark) i ta wróciła do niego pod wieczór (and it came back to him towards evening), niosąc w dziobie (carrying in its beak) świeży listek z drzewa oliwnego (a fresh olive leaflet [a fresh leaflet from an oilve tree]). Poznał więc Noe, że woda na ziemi opadła: Noah therefore knew that the water had subsided on earth. Listek is the diminutive form of the masculine liść (leaf). Opaść is the perfective equivalent of the imperfective opadać encountered in verse 1. Consider: opadać; woda opadała (impf., to subside; the water was subsiding); opaść; woda opadła (pf., to subside; the water subsided, the water had subsided).

Verse 12: I czekał jeszcze siedem dni (and he waited [was waiting] yet seven days), po czym wypuścił znów gołębicę (whereupon he again sent forth the dove), ale ona już nie powróciła do niego (but it returned to him no more).

Wersety 13-19

  • zdjąć (pf.), to take off, to remove
  • dach (m.), roof
  • zobaczyć (pf.), to see
  • prawie, almost, nearly
  • przemówić (pf.), to address, to speak
  • wyjść (pf.), to exit, to come/go out
  • wyprowadzić (pf.), to bring forth
  • rozejść się (pf.), to spread

Review: sześćset pierwszy (six hundred and first), rok (m., year), miesiąc (m., month), pierwszy (first), dzień (m., day), woda (f., water), wyschnąć (pf., to dry up), ziemia (f., earth, ground), arka (f., ark), powierzchnia (f., surface, face), już (already, by then), suchy (dry), kiedy (when), drugi (second), dwudziesty siódmy (twenty-seventh), słowo (n., word), wraz z (along with), żona (f., wife), syn (m., son), też (also, too), wszystek (all, every), istota (f., creature), żywy (living), ptactwo (n., fowl), bydło (n., cattle), zwierzę (n., animal), pełzający (creeping), niechaj, niech (let, may), płodny (fruitful, fertile), rozmnażać się (impf., to reproduce, to multiply), więc (so, therefore), różny (different, various), gatunek (m., kind, sort), poruszać się (impf., to move, to stir).

Verse 13: W sześćset pierwszym roku (in the six hundred and first year), w miesiącu pierwszym (in the first month), w pierwszym dniu miesiąca (on the first day of the month) wody wyschły na ziemi (the waters had dried up on earth), i Noe, zdjąwszy dach arki (and Noah, having removed the roof of the ark), zobaczył, że powierzchnia ziemi (saw that the face of the earth) jest już prawie sucha (was by then nearly dry).

Verses 14-16: A kiedy w miesiącu drugim (and when, in the second month), w dniu dwudziestym siódmym (on the twenty-seventh day) ziemia wyschła (the ground had dried), Bóg przemówił do Noego tymi słowami (God addressed Noah by these words; God spoke to Noah with these words): wyjdź z arki (come out of the ark) wraz z żoną, synami i z żonami twych synów (along with your wife, sons and the wives of your sons).

Verse 17: Wyprowadź też z sobą (bring forth with you also) wszystkie istoty żywe (all the living creatures): z ptactwa, bydła i zwierząt pełzających po ziemi (from amongst [from] the fowl, cattle and animals creeping along the ground); niechaj rozejdą się po ziemi (let them spread through the earth), niech będą płodne (let them be fruitful) i niech się rozmnażają (and let them multiply).

Verse 18: Noe wyszedł więc z arki (Noah therefore came out of the ark) wraz z synami, żoną i z żonami swych synów (along with his sons, wives and the wives of his sons).

Verse 19: Wyszły też z arki wszelkie zwierzęta (all the animals came out of the ark also): różne gatunki (various sorts) zwierząt pełzających po ziemi (of animals creeping along the ground) i ptactwa (and of fowl), wszystko, co się porusza na ziemi (everything that stirs on earth).

Wersety 20-22

  • ołtarz (m.), altar
  • złożyć (pf.), to offer up
  • całopalny, burnt-offering
  • poczuć (pf.), to smell
  • woń (f.), odour, scent
  • złorzeczyć (impf.), to curse
  • wzgląd (m.), account, consideration
  • młodość (f.), youth
  • nigdy, never
  • jak długo, so long as
  • trwać (impf.), to last, to endure
  • siew (m.), sowing
  • żniwo (n.), harvest
  • mróz (m.), cold
  • upał (m.), heat
  • lato (n.), summer
  • zima (f.), winter

Review: zbudować (pf., to construct, to build), wziąć (pf., to take), wszystek (every, all), zwierzę (n., animal), czysty (clean), ptak (m., bird), ofiara (f., offering), miły (nice, pleasant), rzec (pf., to say), nie więcej (no more), ziemia (f., earth), człowiek (m., man; pl., ludzie), bo (for, because), usposobienie (n., disposition), zły (evil), przeto (therefore), zgładzić (pf., to wipe out, to put to death), żyć (impf., to live), uczynić (pf., to do, to make), zatem (and so, therefore), istnieć (impf., to exist), dzień (m., day), noc (f., night).

Verse 20: Noe zbudował ołtarz dla Pana (Noah built an altar to the Lord) i wziąwszy ze wszystkich zwierząt czystych (and having taken of every clean animal [of all the clean animals]) i z ptaków czystych (and of every clean fowl) złożył je w ofierze całopalnej (he offered them as burnt offerings) na tym ołtarzu (on this altar). Ofiara całopalna is the Polish for burnt offering.

Verse 21: Gdy Pan poczuł miłą woń (when God smelled a pleasant scent), rzekł do siebie (he said to himself): nie będę już więcej złorzeczył ziemi (I will no more curse [be cursing] the earth) ze względu na ludzi (on account of men), bo usposobienie człowieka (for the disposition of man) jest złe (is evil) już od młodości (from the time of his youth [right from youth]). God also says: przeto (therefore) już nigdy nie zgładzę (I will never again wipe out) wszystkiego, co żyje (everything that lives), jak to uczyniłem (as I have done).

Verse 22: Będą zatem istniały (they shall therefore exist [be existing]), jak długo trwać będzie ziemia (for so long as the earth endures [shall be enduring]): siew i żniwo (sowing and harvest), mróz i upał (cold and heat), lato i zima (summer and winter), dzień i noc (day and night).