Polish language series: Rdz 1, na początku

Księga Rodzaju

Na początku

This post begins your study of the Polish language using, as your source text, the Biblia Tysiąclecia. In this first post, you will study the Polish text of the Księga Rodzaju (book of Genesis), rozdział pierwszy (first chapter). The Polish abbreviation for the book of Genesis is Rdz. Genesis 1 is abbreviated as Rdz 1. The Polish for Old Testament is Stary Testament.

The notes which follow will assist you in understanding the language of the verses in Polish. Read the verses on your own, and refer to the notes as necessary. To consult the declension of a noun, try Wiktionary and the Polish Wikisłownik (if you cannot find that which you are looking for in the one, you may yet find it in the other). A selection of declensions may also be found on this very site. You may use SJP.pl to search for the nominative form of a noun by entering one of its declined forms in the search bar; this site may also be used to search verbs, adjectives, etc.

In your study of Polish, you will assuredly come across language which you do not fully understand, even after having attempted to analyse it: do not let this deter you. Set aside that which baffles you, move ahead in your study, and return to it a few weeks (or even months) later. You may just find that it has become clearer.

Polish is a challenge to learn and the road ahead is long; that said, you will learn it with a strong enough reason to do so, consistent study habits, patience and, most importantly, faith.

Read Rdz 1

To read the Polish text of the Bible associated with the notes below or listen to its audio, visit Biblia Tysiąclecia and consult Rdz 1. An archived version of the text is found here.

Werset 1

Na początku (in the beginning) Bóg stworzył (God created) niebo i ziemię (the heaven and the earth).

  • na (+ loc.), in
  • początek (m.), beginning
  • Bóg (m.), God
  • stworzyć (pf.), to create
  • niebo (n.), heaven
  • i, and
  • ziemia (f.), earth

Na początku means in the beginning; following na, the masculine noun początek is inflected for the locative case as początku. Observe: początek (beginning); na początku (in the beginning).

Stworzył is the masculine, third-person singular of the past tense of the perfective verb stworzyć. Bóg stworzył means God created. Consider the following: niebo (heaven); stworzyć niebo (to create the heaven); Bóg stworzył niebo (God created the heaven). Consider also: ziemia (earth); stworzyć ziemię (to create the earth); Bóg stworzył ziemię (God created the earth).

Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię: in the beginning, God created the heaven and the earth. In the English, heaven and earth are direct objects. In the Polish, niebo and ziemia must be expressed in the accusative (a noun in the accusative may be likened to a direct object of English); in the accusative, the neuter noun niebo remains unchanged and the feminine noun ziemia becomes ziemię.

Werset 2

Ziemia zaś (but the earth) była bezładem (was disorder) i pustkowiem (and waste): ciemność była (darkness was) nad powierzchnią (over the face) bezmiaru wód (of the boundlessness of waters), a Duch Boży (and the godly spirit) unosił się nad wodami (was rising over the waters).

  • zaś, but
  • być (impf.), to be
  • bezład (m.), disorder
  • pustkowie (n.), waste
  • ciemność (f.), darkness
  • nad (+ instr.), over
  • powierzchnia (f.), face
  • bezmiar (m.), boundlessness
  • woda (f.), water
  • a, and
  • duch (m.), spirit
  • boży, godly
  • unosić się (impf.), to rise

Review: ziemia (f., earth).

Była is the feminine, third-person singular of the past tense of the imperfective verb być. Ziemia była means the earth was. For ziemia is a feminine noun, the feminine form była must then be used. The masculine equivalent of była is był, without the a; for instance, God was is Bóg był, for Bóg is masculine. In verse 1, you encountered the past tense stworzył, which is masculine in form: Bóg stworzył. The feminine equivalent of stworzył would be stworzyła, with an a added; this would be used with a feminine subject.

The masculine noun bezład and the neuter noun pustkowie are found in the text inflected for the instrumental case as bezładem and pustkowiem. Ziemia zaś była bezładem i pustkowiem means but the earth was disorder and waste. This use of the instrumental may be likened to as or in function of. Zaś may be taken a number of different ways in its context: but, however, for its part, on the other hand, whereas. Bezład is composed of bez (without) + the masculine ład (order), wherefore it means disorder.

Ciemność is a feminine noun; ciemność była means darkness was. Nad powierzchnią bezmiaru wód is to be understood as over the face of the boundlessness of waters. Powierzchnia means face in the sense of surface. Following nad, powierzchnia is inflected for the instrumental case as powierzchnią. Bezmiaru is the genitive of bezmiar, whereas wód is the genitive plural of woda.

Duch Boży translates as godly spirit. You read: Duch Boży unosił się nad wodami (the godly spirit was rising over the waters). Unosił is masculine in form; its feminine equivalent would be unosiła. Woda, in the wording nad wodami, is in its instrumental plural form wodami.

Werset 3

Wtedy Bóg rzekł (then God said): niechaj się stanie światłość (let the light come to pass). I stała się światłość: and the light came to pass.

  • wtedy, then
  • rzec (pf.), to say
  • niechaj, let
  • stać się (pf.), to come to pass
  • światłość (f.), light

Rzekł is the masculine, third-person singular of the past tense of the perfective verb rzec. Wtedy Bóg rzekł: then God said.

Niechaj (or niech) is used to create a third-person singular or plural imperative (let or may in English). With a perfective verb, niechaj is followed by the third-person singular or plural of the perfective future; with an imperfective verb, it is followed by the third-person singular or plural of the imperfective present.

Niechaj się stanie światłość: let the light come to pass, traditionally expressed in English as let there be light. I stała się światłość: and the light came to pass, traditionally expressed in English as and there was light.

Werset 4

Bóg widząc (God, in beholding), że światłość jest dobra (that the light was good), oddzielił ją (set it apart) od ciemności (from the darkness).

  • widzieć (impf.), to behold
  • że, that
  • dobry, good
  • oddzielić (pf.), to set apart
  • ona (f.), it
  • od (+ gen.), from

Review: światłość (f., light), ciemność (f., darkness).

Widząc, formed from the imperfective verb widzieć, means in beholding. The adjective dobry means good; dobry is masculine in form, whereas dobra is the feminine. Jest, which is the third-person singular of the imperfective być, means is; for instance, Bóg jest means God is. That said, jest is to be read as was in the text of this verse: Bóg widząc, że światłość jest dobra (God, in beholding that the light was good).

Oddzielił is the masculine, third-person singular of the past tense of the perfective verb oddzielić. You read: oddzielił ją od ciemności (he set it apart from the darkness). (it) is the accusative form of the feminine ona (she, it); it stands in for the feminine światłość. Following od, the feminine noun ciemność is inflected for the genitive as ciemności.

Werset 5

I nazwał Bóg światłość dniem (and God named the darkness ‘day’), a ciemność (whereas the darkness) nazwał nocą (he named ‘night’). I tak (and so) upłynął wieczór (evening elapsed) i poranek (and a morning)dzień pierwszy (first day).

  • nazwać (pf.), to name
  • dzień (m.), day
  • noc (f.), night
  • tak, so
  • upłynąć (pf.), to elapse
  • wieczór (m.), evening
  • poranek (m.), morning
  • pierwszy, first

Review: światłość (f., light), ciemność (f., darkness).

I nazwał Bóg światłość dniem: and God named the light ‘day’. Światłość is in the accusative (it takes the same form as in the nominative); and dzień is inflected for the instrumental case as dniem. The use of the instrumental form dniem may be interpreted along the lines of as day, as in: and God named the light {as} ‘day’.

A ciemność nazwał nocą: whereas the darkness he named ‘night’. Ciemność is in the accusative (like światłość, it takes the same form as in the nominative); and noc is inflected for the instrumental case as nocą. The use of the instrumental form nocą may be interpreted along the lines of as night, as in: whereas the darkness he named {as} ‘night’.

Upłynął (elapsed) is the masculine, third-person singular of the past tense of the perfective verb upłynąć. This was the first day of creation: dzień pierwszy.

Werset 6

A potem Bóg rzekł (and then God said): niechaj powstanie sklepienie (let a vault arise) w środku wód (in the middle of the waters) i niechaj ono oddzieli jedne wody od drugich (and let it set apart the one waters from the others).

  • potem, then
  • powstać (pf.), to arise
  • sklepienie (n.), vault
  • w (+ loc.), in
  • środek (m.), middle
  • ono (n.), it
  • jeden, one
  • drugi, the other

Review: rzec (pf., to say), niechaj (let), woda (f., water), oddzielić (pf., to set apart), od (from).

God says: niechaj powstanie sklepienie (let a vault arise) w środku wód (in the middle of the waters). The vault in question here is traditionally referred to in English as the firmament, which takes the form of a vault or dome. Observe the following: środek (middle; nominative); w środku (in the middle; locative); this follows the pattern of: początek (beginning; nominative); na początku (in the beginning; locative).

Recall from verse 2 that bezmiar wód means boundlessness of waters, where wód is in genitive plural form. (The genitive expresses that which English does with the prepositions of or from.) You find wód again now in the current verse, as part of w środku wód, meaning in the middle of the waters. Observe the following: środek; w środku (middle; in the middle); woda; wód (water; of the waters); w środku wód (in the middle of the waters).

God continues: i niechaj ono oddzieli (and let it set apart) jedne wody od drugich (the one waters from the others). The neuter ono (it) refers back to the neuter noun sklepienie. Both jedne and wody are accusative plural forms; drugich is in the genitive plural.

Werset 7

Uczyniwszy to sklepienie (having made this vault), Bóg oddzielił wody pod sklepieniem (God set apart the waters under the vault) od wód ponad sklepieniem (from the waters above the vault); a gdy tak się stało (and when it had so come to pass),

  • uczynić (pf.), to make
  • to (n.), this
  • pod (+ instr.), under
  • ponad (+ instr.), above
  • gdy, when

Review: sklepienie (n., vault), oddzielić (pf., to set apart), woda (f., water), stać się (pf., to come to pass).

Uczyniwszy, formed from the perfective verb uczynić, means having made. Pod sklepieniem means under the vault; ponad sklepieniem means above the vault. After the prepositions pod and ponad, you find the neuter noun sklepienie inflected for the instrumental case as sklepieniem. Polish prepositions require that a certain case be applied to a noun following them; here, pod and ponad require that the instrumental case be applied.

The final portion of verse 7 leads into the text of the next verse: a gdy tak się stało (and when it had so come to pass); the final o of stało indicates that this is the neuter form of the verb.

Werset 8

Bóg nazwał to sklepienie niebem (God named this vault ‘heaven’). I tak (and so) upłynął wieczór (evening elapsed) i poranek (and a morning)dzień drugi (second day).

Review: nazwać (pf., to name), sklepienie (n., vault), niebo (n., heaven), i tak (and so), upłynąć (pf., to elapse), wieczór (m., evening), poranek (m., morning), dzień (m., day), drugi (second).

Bóg nazwał to sklepienie niebem: God named this vault ‘heaven’. Niebo is inflected here for the instrumental case as niebem. Compare this sentence with those from verse 5, where the instrumental case was also employed: nazwał Bóg światłość dniem and ciemność nazwał nocą. You have now encountered a number of instrumental forms: bezładem (m.), dniem (m.), pustkowiem (n.), sklepieniem (n.), niebem (n.), powierzchnią (f.), nocą (f.).

Werset 9

A potem Bóg rzekł (and then God said): niechaj zbiorą się wody (let the waters gather together) spod nieba (from under the heaven) w jedno miejsce (into one place) i niech się ukaże powierzchnia sucha (and let the dry face appear). A gdy tak się stało (and when it had so come to pass),

  • zebrać się (pf.), to gather together
  • spod (+ gen.), from under
  • w (+ acc.), into
  • miejsce (n.), place
  • ukazać się (pf.), to appear
  • suchy, dry

Review: potem (then), rzec (pf., to say), niechaj; niech (let), woda (f., water), niebo (n., heaven), jeden (one), powierzchnia (f., face), stać się (pf., to come to pass).

Consider the following: woda (water); wody (waters); zbiorą się wody (the waters gather together); niechaj zbiorą się wody (let the waters gather together).

In spod nieba, meaning from under the heaven, nieba is the genitive form of niebo: the preposition spod requires this case be applied to the noun following it.

In verse 6, encountered was w środku, where środku is in locative form: w + locative means in. In the current verse, now found is w jedno miejsce, where jedno miejsce is accusative in form: w + accusative means into. W jedno miejsce is read into one place.

Powierzchnia sucha (dry face) is to be understood as referring to dry land.

Werset 10

Bóg nazwał (God named) tę suchą powierzchnię (this dry face) ziemią (‘earth’), a zbiorowisko wód (whereas the gathering of waters) nazwał morzem (he named ‘sea’). Bóg widząc (God, in beholding), że były dobre (that they were good),

  • ta (f.), this
  • zbiorowisko (n.), gathering
  • morze (n.), sea

Review: nazwać (pf., to name), suchy (dry), powierzchnia (f., face), ziemia (f., earth), woda (f., water), widzieć (impf., to behold), że (that), dobry (good).

In Bóg nazwał tę suchą powierzchnię ziemią (God named this dry face ‘earth’), tę suchą powierzchnię is accusative in form, whereas ziemią is in the instrumental. Observe: ta sucha powierzchnia (this dry face); nazwał tę suchą powierzchnię (he named this dry face); Bóg nazwał tę suchą powierzchnię ziemią (God named this dry face {as} ‘earth’).

In a zbiorowisko wód nazwał morzem (whereas the gathering of waters he named {as} ‘sea’), zbiorowisko is accusative in form, whereas morzem is in the instrumental. The nominative and accusative forms of the neuter zbiorowisko are the same.

Consider the following: nazwał Bóg światłość dniem; nazwał Bóg sklepienie niebem; nazwał Bóg zbiorowisko morzem; nazwał Bóg ciemność nocą; nazwał Bóg powierzchnię ziemią.

Observe also the following: to sklepienie (n., this vault); ta powierzchnia (f., this face).

Werset 11

rzekł (said): niechaj ziemia wyda rośliny zielone (let the earth give forth green plants): trawy dające nasiona (grasses which yield seeds), drzewa owocowe rodzące na ziemi według swego gatunku owoce (fruit trees on the earth according to their kind which bear fruits), w których są nasiona (wherein are the seeds). I stało się tak: and so it came to pass.

  • wydać (pf.), to give forth
  • roślina (f.), plant
  • zielony, green
  • trawa (f.), grass
  • dawać (impf.), to yield
  • nasiono (n.), seed
  • drzewo (n.), tree
  • owocowy, fruit-
  • rodzić (impf.), to bear
  • według (+ gen.), according to
  • swój, one’s own
  • gatunek (m.), kind
  • owoc (m.), fruit
  • który, which

Review: rzec (pf., to say), niechaj (let), ziemia (f., earth), stać się (pf., to come to pass), tak (so).

God commands: niechaj ziemia wyda rośliny zielone (let the earth give forth green plants). Roślina zielona (green plant) is found here in its accusative plural form rośliny zielone. Consider: ziemia wyda rośliny zielone (the earth will give forth green plants); niechaj ziemia wyda rośliny zielone (let the earth give forth green plants).

[Niechaj ziemia wyda] trawy dające nasiona: let the earth give forth grasses which yield seeds; or worded differently: let the earth give forth seeds-yielding grasses. [Niechaj ziemia wyda] drzewa owocowe rodzące owoce: let the earth give forth fruit trees which bear fruits; or worded differently: let the earth give forth fruits-bearing fruit trees. Dające (from the imperfective dawać) means yielding; rodzące (from the imperfective rodzić) means bearing. Both dające and rodzące are plural forms (they agree, respectively, with trawy and drzewa owocowe), used adjectivally. A note on the English, in case of doubt: seeds-yielding grasses (with hyphen) does not mean seeds yielding grasses (without hyphen); rather, seeds-yielding grasses means grasses yielding seeds or grasses which yield seeds. Similarly, fruits-bearing fruit trees does not mean fruits bearing fruit trees but fruit trees bearing fruits or fruit trees which bear fruits. Although the hyphenated forms perhaps help to elucidate the Polish, they read aloud nonsensically, wherefore I have not retained them in the translation.

Na ziemi: on the earth. In the same way that you find the locative case in na początku, you find the locative in na ziemi. Według swego gatunku: according to its kind. Swego gatunku (from the nominative swój gatunek) is in the genitive for it follows według. Observe: swój gatunek (its kind); według swego gatunku (according to its kind). The genitive swego is also expressed in Polish as swojego; two forms exist. Consult: Declension of Polish possessive pronouns.

W których są nasiona: wherein are the seeds or in which are the seeds. Których (from the nominative który) is in locative plural form following w.

Werset 12

Ziemia wydała rośliny zielone (the earth gave forth green plants): trawę dającą nasienie według swego gatunku (grass which yields seed according to its kind) i drzewa rodzące owoce (and trees which bear fruits), w których było nasienie (wherein was the seed) według ich gatunków (according to their kinds). A Bóg widział, że były dobre: and God beheld that they were good.

  • nasienie (n.), seed
  • ich, their

Review: ziemia (f., earth), wydać (pf., to give forth), roślina (f., plant), zielony (green), trawa (f., grass), dawać (impf., to yield), według (according to), gatunek (m., kind), drzewo (n., tree), rodzić (impf., to bear), owoc (m., fruit), widzieć (impf., to behold), dobry (good).

Wydała is the feminine, third-person singular of the past tense of the perfective wydać. Ziemia wydała rośliny zielone: the earth gave forth green plants. For the subject ziemia is feminine, the feminine form wydała must be employed.

The accusative trawę dającą nasienie means seed-yielding grass, which is to say, grass which yields seed. Verse 11 uses the neuter nasiono to talk about seeds; verse 12 uses the neuter nasienie. The accusative drzewa rodzące owoce means fruits-bearing trees, which is to say, trees which bear fruits.

In verse 11, encountered was w których są nasiona (wherein are the seeds; in which are the seeds). In the current verse, now found is w których było nasienie (wherein was the seed; in which was the seed).

Consider: według swego gatunku (according to its kind); według ich gatunków (according to their kinds). Gatunku is in genitive singular form, whereas gatunków is in the genitive plural. Observe: swój gatunek; według swego gatunku (its kind; according to its kind); ich gatunki; według ich gatunków (their kinds; according to their kinds). Note that swój may mean more than just its; depending on the context, według swego gatunku could also translate as according to their kind, according to his kind, according to her kind… Swój refers back to its subject. Ich, on the other hand, always means their.

Wersety 13-14

  • trzeci, third
  • ciało (n.), body
  • niebieski, heavenly
  • świecić (impf.), to give light
  • aby, {in order} that
  • oddzielać (impf.), to set apart
  • wyznaczać (impf.), to mark forth
  • pora (f.), season
  • rok (m.), year

Review: i tak (and so), upłynąć (pf., to elapse), wieczór (m., evening), poranek (m., morning), dzień (m., day), potem (then), rzec (pf., to say), niechaj (let), powstać (pf., to arise), sklepienie (n., vault), niebo (n., heaven), od (from), noc (f., night).

Verse 13: I tak (and so) upłynął wieczór (evening elapsed) i poranek (and a morning)dzień trzeci (third day).

Verse 14: A potem Bóg rzekł (and then God said): niechaj powstaną ciała niebieskie (let arise heavenly bodies), świecące na sklepieniu nieba (giving light in the vault of the heaven), aby oddzielały dzień od nocy (that they may set apart the day from the night), aby wyznaczały pory roku, dni i lata (that they may mark forth the seasons of the year, the days and the years); — In verse 6, encountered was the singular niechaj powstanie sklepienie (let a vault arise); now found is the plural niechaj powstaną ciała niebieskie (let heavenly bodies arise). The Polish ciało niebieskie means heavenly body; its nominative plural form is ciała niebieskie. The masculine rok means year; its accusative plural form is lata (years).

Wersety 15-19

  • jaśnieć (impf.), to gleam
  • dwa ciała, two bodies
  • duży, great
  • większy, greater
  • rządzić (impf.), to dominate
  • mniejszy, lesser
  • oraz, and
  • gwiazda (f.), star
  • umieścić (pf.), to place
  • czwarty, fourth

Review: ciało (n., body), sklepienie (n., vault), niebo (n., heaven), świecić (impf., to give light), ziemia (f., earth), stać się (pf., to come to pass), tak (so), uczynić (pf., to make), dzień (m., day), noc (f., night), oddzielić (pf., to set apart), światłość (f., light), ciemność (f., darkness), widzieć (impf., to behold), dobry (good), upłynąć (pf., to elapse), wieczór (m., evening), poranek (m., morning).

Verse 15: aby były ciałami jaśniejącymi (that they may be gleaming bodies) na sklepieniu nieba (in the vault of the heaven) i aby świeciły nad ziemią (and that they may give light over the earth). I stało się tak: and so it came to pass.Ciała jaśniejące means gleaming bodies, namely, the sun and the moon. In the text of this verse, found is ciałami jaśniejącymi, in instrumental form. This use of the instrumental may be likened to as or in function of. In verse 2, you encountered nad powierzchnią; you now find nad ziemią. You are dealing here with the instrumental case following the preposition nad.

Verse 16: Bóg uczynił dwa duże ciała jaśniejące (God made two great gleaming bodies): większe (the greater), aby rządziło dniem (that it should dominate the day), i mniejsze (and the lesser), aby rządziło nocą (that it should dominate the night), oraz gwiazdy (and the stars).Większy (greater) is the comparative form of duży (great), but also of wielki (great). Mniejszy (lesser) is the comparative form of mały (little). In the text, both większy and mniejszy are employed in neuter accusative form as większe and mniejsze. The o ending of rządziło indicates that this is the neuter form of the verb. The neuter is employed in większe, mniejsze and rządziło for the sun and the moon are heavenly bodies, and the Polish for body is the neuter noun ciało. Following the verb rządzić, found are dniem and nocą, which are the instrumental forms of dzień and noc. Consider now the following:

dużywiększynajwiększy
greatgreatergreatest

wielkiwiększynajwiększy
greatgreatergreatest

małymniejszynajmniejszy
littlelesserleast

Verses 17-18: I umieścił je Bóg (and God placed them) na sklepieniu nieba (in the vault of the heaven), aby świeciły nad ziemią (that they should give light over the earth); aby rządziły dniem i nocą (that they should dominate the day and the night) i oddzielały światłość od ciemności (and set apart the light from the darkness). A widział Bóg, że były dobre: and God beheld that they were good. — Note the word order of i umieścił je Bóg, where the subject Bóg is placed after the verb: i (and) umieścił (placed) je (them) Bóg (God), which is to say, and God placed them.

Verse 19: I tak (and so) upłynął wieczór (evening elapsed) i poranek (and a morning)dzień czwarty (fourth day).

Werset 20

Potem Bóg rzekł (then God said): niechaj się zaroją wody (let the waters teem) od roju istot żywych (with [from] a swarm of living creatures), a ptactwo niechaj lata (and let the fowl fly) nad ziemią (over the earth), pod sklepieniem nieba (under the vault of the heaven).

  • zaroić się (pf.), to teem
  • rój (m.), swarm
  • istota (f.), creature
  • żywy, living
  • ptactwo (n.), fowl
  • latać (impf.), to fly

Review: potem (then), rzec (pf., to say), niechaj (let), woda (f., water), ziemia (f., earth), sklepienie (n., vault), niebo (n., heaven).

God says: niechaj się zaroją wody (let the waters teem) od roju istot żywych (with [from] a swarm of living creatures). Following the preposition od, you find the masculine rój in genitive position as roju. The Polish for living creature is istota żywa; its plural form is istoty żywe (living creatures). This plural form in genitive position is istot żywych. Observe: istoty żywe (living creatures); rój istot żywych (a swarm of living creatures); od roju istot żywych (from a swarm of living creatures).

Recall from the notes above that a third-person imperative is created by using niechaj (or niech) followed by the third-person singular or plural of the imperfective present or perfective future. In ptactwo niechaj lata, the singular lata is used, for ptactwo is a singular noun. In niechaj powstanie sklepienie (verse 6), the singular powstanie is used, for sklepienie is also a singular noun; however, in niechaj powstaną ciała niebieskie (verse 14), the plural powstaną is used, for ciała is a plural noun.

Wersety 21-23

  • potwór (m.), monster
  • morski, sea-
  • wszelki, every, all
  • rodzaj (m.), sort
  • pływać (impf.), to swim
  • skrzydlaty, winged
  • różny, various
  • pobłogosławić (pf.), to bless
  • słowo (n.), word
  • płodny, fruitful
  • mnożyć się (impf.), to breed oneself
  • zapełniać (impf.), to fill in
  • rozmnażać się (impf.), to multiply oneself
  • piąty, fifth

Review: tak (so), stworzyć (pf., to create), wielki (great), istota (f., creature), żywy (living), zaroić się (pf., to teem), woda (f., water), oraz (and), ptactwo (n., fowl), skrzydlaty (winged), widzieć (impf., to behold), dobry (good), niechaj (let), ziemia (f., earth), upłynąć (pf., to elapse), wieczór (m., evening), poranek (m., morning), dzień (m., day).

Verse 21: Tak stworzył Bóg wielkie potwory morskie (so God created the great sea monsters) i wszelkiego rodzaju pływające istoty żywe (and, of every sort, living creatures which swim), którymi zaroiły się wody (whereby the waters teemed), oraz wszelkie ptactwo skrzydlate różnego rodzaju (and all winged fowl of various sort). Bóg widząc, że były dobre (God, in beholding that they were good),  — The Polish for sea monster is potwór morski; great sea monster is wielki potwór morski. Of wszelki (every, all), learn these forms: wszelki (m.); wszelka (f.); wszelkie (n.). Of skrzydlaty (winged), learn: skrzydlaty (m.); skrzydlata (f.); skrzydlate (n.). Ptactwo is a neuter noun: wszelkie ptactwo skrzydlate (nominative; all winged fowl). In the accusative, the neuter wszelkie ptactwo skrzydlate takes the same form: Bóg stworzył wszelkie ptactwo skrzydlate (God created all winged fowl).

Verse 22: pobłogosławił je tymi słowami (blessed them with these words): bądźcie płodne i mnóżcie się (be fruitful and breed yourselves), abyście zapełniały wody morskie (that you may fill in the sea waters), a ptactwo niechaj się rozmnaża na ziemi (and let the fowl multiply themselves upon the earth). — Note the use of the instrumental plural tymi słowami (with these words), where the instrumental conveys that which English does with the prepositions with or by. Bądźcie is the second-person plural imperative of the verb być (to be); mnóżcie się is also a second-person plural imperative, this time from mnożyć się (to breed oneself). The root of abyście ({in order} that you) is aby ({in order} that); for abyście contains the marker of the second-person plural in its ending (ście), the verb then used in conjunction with it does not: abyście zapełniały.

Verse 23: I tak (and so) upłynął wieczór (evening elapsed) i poranek (and a morning)dzień piąty (fifth day).

Wersety 24-26

  • bydło (n.), cattle
  • zwierzę (n.), animal
  • pełzać (impf.), to creep
  • dziki, wild
  • po (+ loc.), along
  • wreszcie, at the last
  • człowiek (m.), man
  • nasz (m.), our
  • obraz (m.), image
  • podobny, similar
  • my, we
  • panować (impf.), to rule
  • ryba (f.), fish
  • powietrzny, air-
  • wszystek, all

Review: potem (then), rzec (pf., to say), niech; niechaj (let), ziemia (f., earth), wydać (pf., to give forth), istota (f., creature), żywy (living), różny (various), rodzaj (m., sort), bydło (n., cattle), zwierzę (n., animal), pełzać (impf., to creep), dziki (wild), według (according to), ich (their), stać się (pf., to come to pass), tak (so), uczynić (pf., to make), wszelki (all), widzieć (impf., to behold), dobry (good), człowiek (m., man), nad (over), morski (sea-), ptactwo (n., fowl).

Verse 24: Potem Bóg rzekł (then God said): niechaj ziemia wyda istoty żywe (let the earth give forth living creatures) różnego rodzaju (of various sort): bydło (cattle), zwierzęta pełzające (creeping animals) i dzikie zwierzęta (and wild animals) według ich rodzajów (according to their sorts). I stało się tak: and so it came to pass. — The plural of zwierzę (animal) is zwierzęta (animals), in both the nominative and accusative. Pełzające is similar in form to the following, already encountered: dające, rodzące, świecące, jaśniejące, pływające.

Verse 25: Bóg uczynił różne rodzaje dzikich zwierząt (God made various sorts of wild animals), bydła (of cattle) i wszelkich zwierząt pełzających po ziemi (and of all the animals creeping along the earth). I widział Bóg, że były dobre: and God beheld that they were good.Różny rodzaj means various sort; it is found in the text in accusative plural form as różne rodzaje.

Verse 26: A wreszcie rzekł Bóg (and at the last God said): uczyńmy człowieka (let us make man) na Nasz obraz (into our image), podobnego Nam (similar to us). Niech panuje (let him rule) nad rybami morskimi (over the sea fishes), nad ptactwem powietrznym (over the air fowl), nad bydłem (over the cattle), nad ziemią (over the earth) i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi (and over all the animals creeping along the earth).Człowieka is in accusative form. Also in accusative form is Nasz obraz following na; the locative following na conveys the sense of in, at, whereas the accusative following na conveys the sense of into, which is to say, of movement. Nam (unto us) is the dative form of my (we): uczyńmy człowieka (let us make man) na Nasz obraz (into our image), podobnego Nam (similar to us). Niech panuje nad means let him rule over; the verb here is the imperfective panować. Following nad, you have a succession of nouns in the instrumental case: nad rybami, nad ptactwem, nad bydłem, nad ziemią, nad zwierzętami.

Wersety 27-28

  • więc, therefore
  • on (m.), he
  • mężczyzna (m.), man
  • niewiasta (f.), woman
  • po czym, thereupon
  • błogosławić (impf.), to bless
  • oni (m.), they
  • mówić (impf.), to speak
  • do (+ gen.), to
  • zaludnić (pf.), to people
  • sobie, unto oneself
  • poddany, subject

Review: stworzyć (pf., to create), człowiek (m., man), obraz (m., image), boży (godly), płodny (fruitful), rozmnażać się (impf., to multiply oneself), ziemia (f., earth), uczynić (pf., to make), panować (impf., to rule), ryba (f., fish), morski (sea-), ptactwo (n., fowl), powietrzny ({of the} air), wszystek (all), zwierzę (n., animal), pełzać (impf., to creep).

Verse 27: Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz (God therefore created man into his image), na obraz Boży go stworzył (into the godly image did he create him): stworzył mężczyznę i niewiastę (he created man and woman).

Verse 28: Po czym Bóg im błogosławił (thereupon God would bless them), mówiąc do nich (in speaking to them): bądźcie płodni (be fruitful) i rozmnażajcie się (and multiply yourselves), abyście zaludnili ziemię (that you may people the earth) i uczynili ją sobie poddaną (and make it subject to yourselves); abyście panowali (that you may rule) nad rybami morskimi (over the sea fishes), nad ptactwem powietrznym (over the air fowl) i nad wszystkimi zwierzętami pełzającymi po ziemi (and over all the animals creeping along the earth). — Both im and do nich translate as unto them; however, im is dative in form, whereas nich is in the genitive following do. With abyście, note that the second-person plural marker is found not in the associated verb but in abyście itself as the ście ending: abyście zaludnili, abyście uczynili, abyście panowali.

Werset 29

I rzekł Bóg (and God said): oto wam daję (so it is that I give to you) wszelką roślinę przynoszącą ziarno po całej ziemi (every plant which yields seed over the entire earth) i wszelkie drzewo, którego owoc ma w sobie nasienie (and every tree whose fruit has seed within itself): dla was będą one pokarmem (for you shall they be as nourishment).

  • oto, so it is that
  • wy, you (pl.)
  • przynosić (impf.), to yield
  • ziarno (n.), seed
  • cały, entire
  • mieć (impf.), to have
  • dla (+ gen.), for
  • one, they
  • pokarm (m.), nourishment

Review: rzec (pf., to say), dawać (impf., to give), wszelki (every), roślina (f., plant), ziemia (f., earth), drzewo (n., tree), owoc (m., fruit), nasienie (n., seed).

The second-person plural wam (unto you) is dative in form, whereas the second-person plural was is in the genitive following dla: dla was (for you). Both wam and was are declined forms of the nominative wy, meaning you (second-person plural). Consult: Polish prepositions and their cases.

Text of this verse broken down by word: i (and) rzekł (said) Bóg (God): oto (so it is that) wam (to you) daję (I give) wszelką (every) roślinę (grass) przynoszącą (yielding) ziarno (seed) po (over) całej (entire) ziemi (earth) i (and) wszelkie (every) drzewo (tree), którego (whose) owoc (fruit) ma (has) w (in) sobie (itself) nasienie (seed): dla (for) was (you) będą (shall be) one (they) pokarmem (as nourishment).

Wersety 30-31

  • polny, field-
  • powietrze (n.), air
  • wszystko (n.), all
  • co, {that} which
  • poruszać się (impf.), to move oneself about
  • pierwiastek (m.), element
  • życie (n.), life
  • bardzo, very
  • szósty, sixth

Review: wszelki (every, all), zwierzę (n., animal), ptactwo (n., fowl), ziemia (f., earth), mieć (impf., to have), pokarm (m., nourishment), trawa (f., grass), zielony (green), stać się (pf., to come to pass), tak (so), widzieć (impf., to behold), uczynić (pf., to made), dobry (good), upłynąć (pf., to elapse), wieczór (m., evening), poranek (m., morning), dzień (m., day).

Verse 30: A dla wszelkiego zwierzęcia polnego (and for every field animal) i dla wszelkiego ptactwa w powietrzu (and for all fowl in the air) i dla wszystkiego, co się porusza po ziemi (and for all that which moves itself about along the earth) i ma w sobie (and has within itself) pierwiastek życia (the element of life), będzie pokarmem wszelka trawa zielona (every green grass shall be as nourishment). I stało się tak: and so it came to pass.

Verse 31: A Bóg widział (and God beheld), że wszystko, co uczynił (that all that which he had made), było bardzo dobre (was very good). I tak upłynął wieczór i poranek dzień szósty: and so evening elapsed and a morning — sixth day.Dobre is the neuter form of adjective; consider: dobry (m.); dobra (f.); dobre (n.). Dobre agrees with the neuter wszystko.


It would be wise to learn the names of the Polish grammatical cases in Polish itself. If you are consulting declensions in a reference work written in Polish, you must be familiar with them.

  • mianownik (m.), nominative
  • dopełniacz (m.), genitive
  • celownik (m.), dative
  • biernik (m.), accusative
  • narzędnik (m.), instrumental
  • miejscownik (m.), locative
  • wołacz (m.), vocative